Nguyễn Đình Cống
…xã hội Việt Nam hiện nay là sự trộn lẫn các phần của
CNXH, phong kiến, tư bản, phát xít, mà thảm thương thay lại chủ yếu là
trộn lẫn những phần xấu xa nhất, tệ hại nhất của từng chế độ để tạo nên
một đại bi kịch cho xã hội…
“Đất nước mình ngộ quá phải không anh. Bốn ngàn tuổi mà dân không chịu lớn” (Trần Thị Lam).
Vâng, ngộ quá. Đúng là một đất nước không chịu phát
triển, hoặc đúng hơn là không thể phát triển được vì mắc kẹt vào các
nghịch lý, các mâu thuẫn nội tại chưa có cách gì gỡ ra được, đang loay
hoay trong đại bi kịch.
1. Chế độ mang danh XHCN mà thực chất không phải XHCN
Chế độ XHCN chỉ mới manh nha ở Liên Xô và Đông Âu một
thời gian đã vội tan rã. Theo tưởng tượng của Mác thì XHCN và sau đó
CSCN chủ yếu là thể chế kinh tế “làm tùy sức, hưởng theo nhu cầu”, không
có bóc lột, không có áp bức. Nền kinh tế đó phải dựa trên công hữu tư
liệu sản xuất. Vấn đề lãnh đạo của Đảng Cộng sản, chuyên chính vô sản
chỉ là biện pháp để thực hiện nền kinh tế đó. Trong chế độ XHCN công
nhân và nông dân làm chủ nhà máy, ruộng đồng, mọi người sống tự do, hạnh
phúc, giáo dục và y tế miễn phí v.v… Nếu hiểu CNXH là như thế thì ở
Việt Nam, ngoài việc chuyên chính do Đảng CS thao túng, không có gì đáng
kể là XHCN. Không cần dẫn chứng, không phải chứng minh, cứ nhìn vào
cuộc sống thực tế là thấy hết. Phải chăng ở Việt Nam người ta chỉ đưa ra
nhãn mác XHCN để tuyên truyền, còn thực chất là chế độ gì chưa biết chứ
chắc chắn không phải là CNXH.
2. Nước cộng hòa nhưng hành xử theo phong kiến
Chế độ phong kiến ở Việt Nam có nhiều thời kỳ thịnh
trị, có vua sáng tôi hiền, dân được sống ấm no hạnh phúc, nhưng cũng
nhiều lúc thối nát, gặp phải vua đểu và hèn, quan tham và ngu. Những lúc
như thế dân phải chịu trăm đường khổ nhục. Bản chất của phong kiến là
quyền bính tập trung vào vua quan, người dân chỉ là “thảo dân” chẳng có
quyền gì, phải lo làm để nuôi bọn thống trị. Tội nặng nhất là khi quân
(nói hoặc làm khác ý vua), nghĩa là không được tự do tư tưởng, không có
tự do ngôn luận. Vua đứng trên luật pháp, cho sống được sống, bắt chết
phải chết, nghĩa là không cần tôn trọng nhân quyền. ĐCS đã làm cách mạng
đánh đổ phong kiến, nêu danh là nước Cộng hòa XHCN, xây dựng chính
quyền của dân, do dân, vì dân, không ngờ lại tái lập phong kiến
dưới hình thức khác, không có một ông vua rõ ràng mà vua tập thể, vua ở
trung ương, vua tại các địa phương. Không phải tái lập được nền phong
kiến thịnh trị mà là phong kiến thối nát. Theo mô tả của Milovan Djilas
thì CS đã lập nên một “Giai cấp mới “để thống trị xã hội còn tàn bạo,
thâm hiểm hơn bọn phong kiến. Đúng như bài thơ của Trung tướng Trần Độ: Những mong xóa ác ở trên đời / Ta phó thân ta với đất trời / Tưởng ác xóa rồi thay cực thiện / Ai hay cái ác cứ luân hồi. Cái ác mà Trần Độ nói đến là cái ác do bọn thống trị gây ra, bắt dân phải chịu.
3. Là tư bản man rợ nhưng được ngụy trang bằng định hướng XHCN
Chế độ kinh tế tư bản đã bắt đầu bằng những thủ đoạn
man rợ, hoang dã như làm giàu trên sự bần cùng hóa công nông, hủy hoại
tài nguyên và môi trường. Đó là thời kỳ vào thế kỷ 18, được Mác khảo sát
để viết nên Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản và Tư bản luận,
đồng thời tưởng tượng ra học thuyết CNCS. Tiếp theo chế độ tư bản có các
thời kỳ phát triển và đến bây giờ đã có những nước được ví là thiên
đường nơi hạ giới, như các nước Bắc Âu. ĐCS Việt Nam một thời gian dài
đã rất nhầm lẫn khi đồng nhất tư bản với đế quốc xâm lược và quyết tâm
làm tên lính xung kích đào mồ chôn chúng nó. Từ năm 1986 Việt Nam cởi
trói nền kinh tế, để cho tư nhân phát triển, gọi là đổi mới, nhưng thực
ra chỉ là sửa sai để đi theo con đường kinh tế thị trường của tư bản, mà
còn đèo thêm định hướng XHCN. Nhiều người thắc mắc ý nghĩa của khái
niệm định hướng XHCN, nó có nội hàm và ngoại diên như thế nào. Theo tôi,
ý muốn của người đưa ra định hướng XHCN là phải đặt cả nền kinh tế thị
trường ấy nằm gọn dưới sự lãnh đạo của ĐCS. Thế thì dưới sự lãnh đạo ấy
nền kinh tế Việt Nam phát triển như thế nào. Rõ ràng là nó đang theo sát
những thủ đoạn man rợ, hoang dã thời kỳ đầu của kinh tế tư bản, mà còn
tệ hại hơn nhiều. Đó là sự cấu kết của bọn người có quyền với bọn tài
phiệt trong và ngoài nước nhằm đục khoét, chiếm đoạt tài sản quốc gia,
cướp ruộng đất và bóc lột nhân dân, vay nợ nước ngoài để đút túi một
phần và để lại cho dân phải trả. Không những cấu kết với bọn tài phiệt
mà còn bảo vệ chúng, tôn thờ chúng trong việc phá hoại đất nước (trong
nền kinh tế thị trường thực sự hầu như rất hiếm có sự cấu kết này). Thế
rồi lãnh đạo chính phủ đi cầu xin hết nước này đến nước khác để họ công
nhận cho có nền kinh tế thị trường, nghĩa là đã theo được tư bản. Lúc
cầu xin như thế thì cố tình cắt cái đuôi định hướng.
4. Rập khuôn theo phát xít nhưng lại hô hào dân chủ
Sự xâm lược của Phát xít Đức vào Liên xô và sự thắng
lợi của Hồng quân trong đại chiến 2 làm nhiều người nhầm, cho rằng CS và
phát xít là đối nghịch nhau. Thực ra không phải như vậy. Jeliu Jeliev,
một trí thức Bungari, năm 1967 đã viết quyển sách Chế độ phát xít (năm 1990 Jeliu Jeliev được bầu làm Tổng thống của Bun). Đọc xong quyển Chế độ phát xít
(Hitler-Đức và Mutxôlini-Ý) mới thấy tổ chức xã hội và sự thống trị của
ĐCS Việt Nam gần như sao chép từ chế độ đó. Về nhà nước, đó là việc đặt
Đảng bao trùm lên toàn bộ chính quyền và xã hội, tạo ra một chính quyền
nữa cao hơn, là việc bầu cử hài hước để tạo ra Quốc hội bù nhìn, là tổ
chức công an, mật vụ để do thám tổng thể và đàn áp, là các tòa án bị
Đảng thao túng, viện kiểm sát phải phục tùng cảnh sát, là việc dùng thủ
đoạn dối trá và bạo lực trong cai trị, là việc bóp nghẹt tự do dân chủ,
lập các trại cải huấn v.v… Về nhân dân, đó là cách khống chế mọi tầng
lớp xã hội trong các đoàn thể quần chúng, biến nhân dân thành quần thể
không tính cách, mọi thứ phải phục tùng đảng, là mâu thuẩn giữa đảng và
tầng lớp trí thức chân chính, là sự tan rã của tầng lớp tinh hoa, là
sùng bái cá nhân lãnh tụ v.v… Xét về mặt thống trị thì CS và phát xít
giống như hai anh em sinh đôi, được bú từ một nguồn sữa. Thế nhưng cứ
nghe những lời tuyên truyền thì chế độ CSVN “dân chủ đến thế là cùng”,
là dân chủ gấp hàng ngàn, hàng vạn lần các nước tư bản. Không biết họ
nói thế và có tin vào điều đó không vì không thấy họ ngượng mồm một chút
nào cả. Cũng không biết họ định đánh lừa ai. Hay là họ đã quen cho rằng
dân chúng chỉ là một lũ người bảo sao nghe vậy. Mà khổ thay, vẫn có
người tin và phụ họa lời họ nói.
CSVN và phát xít giống nhau nhiều điểm về thống trị,
về đàn áp, nhưng có vài điểm CS không học được phát xít, đó là sự minh
bạch và vững mạnh của chính quyền, là sự phát triển kinh tế hùng hậu.
Cũng chưa nghe nói đến đảng phát xít phải ra nghị quyết làm trong sạch
và chỉnh đốn.
5. Đại bi kịch
Tóm lại xã hội Việt Nam hiện nay là sự trộn lẫn các
phần của CNXH, phong kiến, tư bản, phát xít, mà thảm thương thay lại chủ
yếu là trộn lẫn những phần xấu xa nhất, tệ hại nhất của từng chế độ để
tạo nên một đại bi kịch cho xã hội (về hiện tượng, nhiều người thấy rõ,
xin không kể ra dài dòng). Sẽ có người hỏi, nói như vậy có bôi đen quá
mức không? Sao không nhìn vào những sân bay, những con đường, những
chiếc cầu, những tòa nhà cao tầng được xây dựng ở khắp nới, sao không
nhìn vào xuất khẩu tôm cá, lúa gạo, hoa quả, dầu thô, quần áo, giày dép,
sao không nhìn vào vị thế ngoại giao với nhiều nước và Liên Hiệp Quốc,
sao không biết sự tăng trưởng GDP mỗi năm đều trên 6%, sao không so sánh
đời sống của dân chúng bây giờ với trước 1945 và thời kỳ 1980 v.v… Xin
thưa, có nhìn thấy chứ. Nếu không có những thứ đó thì Đảng tiêu vong
rồi, dân tộc lụn bại lâu rồi chứ đâu còn như bây giờ để thảo luận. Có so
sánh chứ. So sánh theo phương dọc, nghĩa là so sánh ta với ta qua thời
gian, và so sánh theo phương ngang, là so sánh ta với người khác trong
cùng thời gian và hoàn cảnh. Khi so sánh theo phương ngang mới thấy
chúng ta thua kém người ta quá chừng.
Có lý thuyết cho rằng kinh tế của xã hội phát triển
hơn kém nhau ở năng suất lao động, và năng suất đó của Việt Nam đứng vào
hạng thấp của khu vực và thế giới. Người ta kêu gọi tăng năng suất
nhưng không biết tăng bằng cách nào. Tuy vậy năng suất lao động cũng chỉ
là một chỉ tiêu của kinh tế. Quan trọng hơn là chỉ tiêu hiệu quả . Có
thể hiểu sơ lược: Hiệu quả P =[(T – C) / C] 100%. Trong đó T là phần thu
được, C là phần chi phí bỏ ra. Trong phần lớn báo cáo của mọi cấp mọi
ngành người ta chủ yếu nêu ra T mà ít quan tâm đến C và P. Nếu tính được
P cho nền kinh tế Việt Nam trong mấy chục năm qua thì thấy đó là một số
âm có giá trị tuyệt đối khá lớn. Hiệu quả âm có nghĩa là kết quả càng lớn,
làm càng nhiều thì thua lỗ càng nặng.Thể hiện rõ nhất của việc này là
vay nợ nước ngoài càng ngày càng tăng và trước mắt chưa có cách gì trả
được. Hàng năm phải vay thêm chỉ để trả phần tiền lãi.
Kinh doanh, khởi nghiệp, các dự án phần lớn không
lành mạnh. Đa số doanh nhân làm giàu không phải bằng trí tuệ, sáng tạo
mà bằng quan hệ đen tối, bất chính với thế lực có quyền (chia chác, hối
lộ). Những doanh nghiệp làm ăn chân chính, không chịu chấp nhận liên
minh ma quỷ với thế lực có quyền thường bị đe dọa, bị phá phách, bị
triệt hạ. Vụ bà Ba Sương với Nông trường Sông Hậu, vụ kiện ra Tòa án
quốc tế của ông Trịnh Vĩnh Bình, quốc tịch Hà Lan, đòi Chính phủ Việt
Nam bồi thường 1 tỷ USD là các dẫn chứng sinh động. Làm kinh tế như vậy
chủ yếu là trò trộm cướp, lừa đảo chứ không phải phát triển đúng hướng.
Mà phát triển xã hội đâu phải chỉ có kinh tế. Còn có
thứ cần hơn là văn hóa, là đạo đức. Phát triển kinh tế với hiệu quả âm,
lại phá nát tài nguyên và môi trường, hủy hoại văn hóa và đạo đức thì
cái giá của nó là quá đắt. Trước năm 1986, vì phạm quá nhiều sai lầm
nghiêm trọng trong chính sách kinh tế theo định hướng XHCN mà đất nước
lâm vào cảnh đói kém, kiệt quệ. Tình trạng đó làm rối trí và mờ mắt
nhiều người nên từ năm 1986, để sửa sai người ta lại đổ xô vào phát
triển kinh tế bất chấp mọi tai họa về môi trường và đạo đức mà nó mang
lại.
Để phát triển xã hội, ngoài kinh tế, văn hóa, đạo
đức, còn cần đến tự do, dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, một cuộc sống yên
bình, một xã hội tin yêu, thân thiện, chứ đâu có phải chỉ kinh tế. Mà
về kinh tế, con số tăng trưởng GDP hàng năm cũng rất đáng ngờ. Tăng như
thế mà sao năm nào ngân sách cũng thâm hụt, mà nợ nần vẫn chồng chất,
hay là phần lớn ngân sách tăng được lọt vào túi cá nhân.
Khi nhìn xã hội hiện tại nhiều người thấy rõ (vì
không giấu đi đâu được) những tội ác như hủy hoại môi trường, nạn bạo
hành, dân oan, hàng giả, hàng lậu, thực phẩm bẩn v.v.., những quốc nạn
như tham nhũng, lãng phí, mua quan bán tước, giáo dục xuống cấp v.v…Đó
chỉ là những thể hiện bề ngoài. Tôi cho rằng tội ác lớn nhất nằm ở bên
trong, phần nào bị che giấu, mang sắc thái vô hình. Đó là sự phá nát
truyền thống đạo lý và văn hóa của dân tộc, là để cho việc gian dối trở
thành phương châm xử thế từ quan đến dân, là sự hủy hoại thành phần tinh
hoa của dân tộc để phải chấp nhận những kẻ vừa thiếu trí tuệ vừa kém
đạo đức giữ những cương vị lãnh đạo và quản lý đất nước. Công nhận rằng
sự phá nát, sự hủy hoại này không phải là ý đồ tự giác của CS, họ không
cố tình làm những việc đó, nhưng nó là kết quả tất yếu của dấu
tranh giai cấp, của vô sản chuyên chính, của công hữu hóa tư liệu sản
xuất, của nền độc tài đảng trị. Những kết quả tất yếu này ban đầu những
người CS chưa nhận thấy, đến khi nó bộc lộ rõ ràng thì cố tình che giấu
hoặc ngụy biện để bao che.
Trong lúc nội chính còn bị rối như tơ vò thì thảm họa
từ Trung cộng lại chụp xuống. Sự bành trướng với ý đồ “Bình thiên hạ”
của Đại Hán đã hủy diệt dần dần các dân tộc Mãn, Mông, Hồi, Tạng. Các
dân tộc này đã có thời kỳ huy hoàng trong lịch sử, nhưng rồi vì chung ý
thức hệ CS mà bị người Hán nô dịch . Đại Hán không ngừng âm mưu thôn
tính và hủy diệt dân tộc Việt. Theo dự đoán của cố Bộ trưởng ngoại giao
Nguyễn Cơ Thạch thì sau Hội nghị Thành Đô Việt Nam có thể mắc vào thời
kỳ Bắc thuộc lần thứ 2. Thế mà lãnh đạo Đảng và Nhà nước cam tâm thần
phục Đại Hán. Đó cũng là một trong những đại bi kịch.
Vạch ra như thế để rồi tìm con đường khắc phục. Việc
đó như thế nào đã có nhiều người bàn tới. Riêng với tôi, trước đây cũng
đã có vài lần bàn đến. Lần này bài viết đã khá dài, xin hẹn vào dịp
khác.
N.Đ.C.
Tác giả gửi BVN.