คุณรู้ไหมว่ากว่าเด็กคนนึงจะมีผลงานในจอแก้ว จอเงิน โฆษณาอะไรต่างๆ พวกเข้าต้องผ่านอะไรมาบ้าง…
“ผมเพิ่งรู้ทีหลังตอนเขาโตแล้วว่า หนังเรื่องแรกที่ต้องการให้เขาดูกลัวเลยจับเขาใส่ถุงผ้าขังไว้ จนกว่าจะกลัวจริงๆ หนังเรื่องที่สองที่เขาต้องร้องไห้ ผู้กำกับใช้วิธีจับตัวเขาเขย่าๆๆๆ จนร้องไห้” - คุณสหจักร บุญธนกิจ นักแสดงคนนึง พูดถึงประสบการณ์ของลูกชาย ซึ่งอายุเพียง 4-5 ขวบ ในกองถ่ายหนังฟอร์มใหญ่เรื่องหนึ่ง
เราขอยืนยันอีกเสียง ว่าคนในกองถ่ายหลายคนใน ‘สหภาพแรงงานสร้างสรรค์’ เคยเห็นหลายกรณีที่เด็กถูกใช้งานให้ถ่ายทำยาวนานจนเกินธรรมชาติ มีสุขภาพร่างกายและอารมณ์ที่ส่งผลสะท้อนทางลบให้เด็กต่อเนื่องไปเป็นเวลายาวนาน จนกลายเป็นผลระยะยาวต่อพัฒนาการที่ยากจะฟื้นฟูกลับมา ทั้ง….
- เด็กหรือทารกถูกสั่งหรือหลอกให้ทำเรื่องเดิมๆ ซ้ำไปมาหลายชั่วโมง ทั้งๆ ที่ธรรมชาติของเด็กมีความสนใจสั้น จนกุมารแพทย์และจิตแพทย์เด็กให้ความเห็นว่าอาจกระทบต่อพัฒนาการเด็ก
- ให้สัญญาว่าจะได้รางวัลหลังทำงานกับเด็กเล็กๆ ซึ่งบางทีไม่ได้จริงๆ จนเด็กสับสน จนมองว่าการโกหกเป็นเรื่องปกติ
- เวลาทำงานเทียบเท่าผู้ใหญ่ เช่น ถ้ากองถ่าย 12 ชั่วโมง เด็กก็ต้อง stand by ด้วย สภาพในกองก็ไม่ได้เหมาะในการพักผ่อนหรือนอนกลางวันได้เต็มที่ โดยเฉพาะในกรณีที่เด็กอายุน้อยมาก
- เด็กต้องเตรียมตัวออกจากบ้าน เดินทางไปกองบางทีหลายชั่วโมง รอแต่งหน้า ทำผม ฟิตติ้งกินเวลาหลายยาวนาน ต่อเนื่อง
- สภาพแวดล้อมในกองที่ออกแบบมาเพื่อผู้ใหญ่เท่านั้น ทั้งไฟสว่างจ้า เสียงตูมตาม โครงสร้างในฉากที่อาจไม่แข็งแรงพอ ตัองใช้ความระมัดระวังสูง หรือต้องถ่ายทำในสถานที่ไม่ปลอดภัยหรือไม่เหมาะสม เช่น ในถ้ำ โรงฆ่าสัตว์ หรือแหล่งพนัน
- ไม่มีเวลาพักที่ชัดเจน จนเด็กเกิดความเครียด บางกองก็เลิกดึกมาก เกินเวลานอน ในขณะที่วันต่อไปเด็กต้องไปโรงเรียน
- หลายครั้งเด็กไม่ได้เต็มใจมาเป็นนักแสดง แต่ผู้ปกครอง ‘ดัน’ ให้ทำงาน เด็กบางคนเคยเจอแม่พูดว่า “ถ้าไม่ทำตาม แม่จะไม่รัก”
ที่ผ่านมา อุตสาหกรรมภาพยนตร์ต่างประเทศมีกฎหมายเรื่องสิทธิเด็กในกองถ่ายมานานแล้ว ส่วนกองถ่ายในไทยก็อาจยึดมาตรฐานและกฎต่างๆ จากประเทศที่เป็นเจ้าของภาพยนตร์ เช่น กองของฮอลลีวู้ดก็ยึดกฏฮอลลีวู้ด กองออสเตรเลียก็ยึดกฏของออสเตรเลียสำหรับนักแสดงเด็กที่มาจากต้นทาง แต่เด็กในประเทศก็อาจหย่อน ๆ ไปบ้าง ทั้งนี้ก็เป็นเพราะเราไม่มีมาตรฐานในประเทศ ไม่มีการคุ้มครอง เกิน ๆ เวลาก็ไม่โดนโทษอะไร เพราะไม่รู้จะยึดกฎหรือมาตรฐานอะไร ฯลฯ ความเป็นอยู่ของเด็กในกองถ่ายของไทยในวันนี้จึงขึ้นอยู่กับระดับมนุษยธรรมของผู้อำนวยการสร้าง และทีมงานคนอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องเพียงเท่านั้น
เราจึงอยากชวนให้คุณช่วยส่งเสียงแทนเด็กๆ ขอให้ไทยมีมาตรฐานและกฎหมายที่เข้ามาดูแลแรงงานเด็กในกองถ่ายเสียที
ทาง ‘สหภาพแรงงานสร้างสรรค์’ ได้จัดทำ ‘ข้อเสนอนโยบายเกี่ยวกับมาตรฐานชั่วโมงการทำงานของนักแสดงเด็ก และสภาพแวดล้อมในการทำงานที่ไม่เป็นอันตรายต่อเด็ก’ ไว้แล้ว จึงอยากให้คณะกรรมการภาพยนตร์ กระทรวงวัฒนธรรม เริ่มเป็นหน่วยงานที่บังคับใช้มาตรฐานนี้ เพราะเป็นหน่วยงานที่มีอำนาจให้อนุญาตให้มีการถ่ายทำภาพยนตร์
สำหรับหน่วยงานอื่นๆ เราพร้อมเดินหน้าเพื่อประสานงานต่อในเรื่องนี้ เพราะทุกคนมีหน้าที่ที่ทำได้ (ถ้าจะทำ)ทั้ง กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา, กรมกิจการเด็กและเยาวชน, กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และสำนักงานเศรษฐกิจสร้างสรรค์
เสียงของประชาชนที่มาสนับสนุนจะช่วยทำให้เสียงของพวกเราดังขึ้น เพื่อให้เด็กๆ ได้รับการคุ้มครองในขณะที่อุตสาหกรรมภาพยนตร์ของไทย
—
อ่านข้อเสนอทั้งหมดที่ https://www.facebook.com/CUTunion/posts/148981200997714
ติดตามข่าวของ สหภาพคนทำงานสร้างสรรค์แห่งประเทศไทย (Creative Workers Union Thailand หรือ CUT)‘’ ได้ที่ https://www.facebook.com/CUTunion
