Yayın Kurulu Üyemiz Aziz Şeker'in Yeni Kitabı

3 views
Skip to first unread message

poyraz edebiyat dergisi

unread,
Apr 19, 2011, 8:26:47 AM4/19/11
to poyraze...@googlegroups.com

 

 

BASIN B�LD�R�S�

Aziz �eker�in B�R ANADOLU OZANI / YA�AR KEMAL K�TABI �ZER�NE

�nsano�lu kendi gereksinimleri i�in, do�ayla kurdu�u ilk ileti�im bi�imlerinden biri olan sanata ve edebiyata daha insanl���n ba��ndan beri b�y�k bir �nem vermi�tir. Ma�ara duvarlar�na �izilen resimlerle ba�layan; insan�n insanla, do�ayla ve toplumla kurdu�u �zel bir ileti�im bi�imi olan sanat, insan�n be�eni duygusunun sosyal ya�am dinami�i i�erisinde ba�ka g�r�nt�lerde geli�mesiyle birlikte bi�im ve �z de�i�tirerek, yetkinle�erek, farkl�la�arak; �iirden heykele, mimariden romana vb. sanat dallar�n� da in�a edecek �ekilde geli�mesini insanl���n her d�neminde s�rd�rm��t�r.

Genelde sanat, �zelde edebiyat olgusunun geli�mesinde de toplumsal ko�ullar �nemli oranda belirleyici olmu�tur. Ve hatta bu geli�ime y�n vermi�tir diyebiliriz. Bu durum, edebiyat ile toplum aras�nda kurulabilecek bir ili�kinin gerek�elerini de ayd�nlatmaktad�r. �yle ki, bundan dolay� sanat ve toplum ili�kisini a��klamada pek �ok sanat sosyologu farkl� yakla��mlar ileri s�rm��lerdir.

Bizim i�in en kapsay�c� yakla��m bi�imi olan ve ayn� zamanda edebiyat olgusunu belirleyen; �sanat��-toplum-eser-okur� diyalektik �r�nt�s�d�r. Bunu g�zard� etmeden �zerinde �al��aca��m�z edebiyat�n roman t�r�yle ilgili olarak �unlar� s�yleyebiliriz: Roman, insan�n ve toplumsal�n soyutlanm�� ve imgelere-imajlara aktar�lm�� bir bi�imi olmas�n�n yan�nda toplumsal de�i�imleri yans�tan, �e�itli toplumsal konular� i�leyen ve farkl� sosyo-ekonomik durumlar�/psikososyal ger�eklikleri �rg�s�ne konu edinen bir edebiyat t�r�d�r. Bu a��l�m do�rultusunda roman sanat�n�n estetik kurulu�unda, insan�n ve toplumun varl�k nedenlerinin malzeme olarak kullan�ld��� rahatl�kla ifade edilebilir.

�al��mada Ya�ar Kemal�in, toplumsal konular� eserlerinde i�leyi� niteli�i edebiyat sosyolojisi a��s�ndan incelenmi�tir. Tek bir yazar�n romanlar�n�, geli�im �izgisi boyunca ele almam�z�n nedeni, yazar�n eserlerinin T�rkiye�nin toplumsal yap�s�n�n ger�eklerini veri�inin �zg�nl���n�n yan� s�ra, eserlerinin ancak bir b�t�n halinde incelendi�inde edebiyat sosyolojisi y�n�nden daha doyurucu sonu�lara var�labilece�i ger�e�idir.

T�rkiye�de toplumsal yap� de�i�imlerinin yo�un ya�and��� d�nemlerde Kemal taraf�ndan yaz�lan eserler, okuyucuya edebiyat sosyolojisi bak�m�ndan hem ge�mi�in getirdi�i do�rular hem de gelece�in ne gibi de�i�iklikleri ya�atabilece�ine dair bir�ok veri de sunmaktad�r.

T�rkiye�nin toplumsal yap�s� Osmanl� �mparatorlu�u gibi geni� bir idari mekanizman�n �e�itli izlerini-de�erlerini de ta��maktad�r. Geleneksel-dinsel-sultan a��rl�kl� bir y�netimle idare edilen bu yap� Birinci Payla��m sava��yla birlikte par�alara ayr�l�rken Anadolu�daki varl���n� da Milli M�cadeleyle gelen �ideolojik ve siyasal ihtilal� sonucunda kurulan ulus eksenli bir Cumhuriyet idaresine b�rakm��t�r. Cumhuriyet bir yandan laik-demokratik temel �zerine in�a olurken bir yandan devlet yap�s� otoriteyle g�c�n� g�stermeyi s�rd�rm�� ve halk�n devlet kurumuna bak�� a��s� bu anlamda kutsal devlet imaj�yla �o�unluk �zde�le�mi�tir. Askerlerin halkla birlikte �zveriyle kurdu�u Cumhuriyetin �zerinde askerin etkisi ise hep varola gelmi�tir.

Ya�ar Kemal�in romanlar�n�n ��z�mlemelerine ili�kin yap�lan bir�ok incelemede romanlar�nda; kutsal devlet ayg�tlar�n� sorgulayan, geli�me dinamikleri i�erisindeki T�rkiye�nin toplumsal yap�s�n�n sosyo-ekonomik ger�ekli�ine, toplumsal yap� ve k�lt�r kaynaklar�na y�nelik kimi arg�manlar� yans�tt�klar� g�r�lm��t�r.

�a�da� D�nya ve T�rk Edebiyat�nda �nemli bir yeri olan Ya�ar Kemal�in toplumsal konulu eserleri i�inde (hemen hemen b�t�n eserlerinde bu y�n belirgindir) her ne kadar de�i�im i�indeki �ukurova y�resi ba�at k�l�nm�� olsa da; �stanbul�dan Sar�kam���a oradan da m�badele y�llar�na kadar: toplumsal-tarihsel hayat�m�z�n bir�ok �zelli�inin estetik bir �rg� i�inde sergilendi�ine tan�k olmaktay�z. Ayr�ca d��sel-ger�ek�i, masal-efsane-destan motiflerinin roman �rg�lerinde ustal�kla kullan�lm�� olmas� da romanc�n�n do�u d�nyas�n� yans�t�� �zelli�ini belirginle�tirmektedir. Bu ise bizi, mitolojik ve insanc�l aray��lar�n Ya�ar Kemal�in romanlar�nda somutland��� ger�e�ine g�t�rmektedir.

�al��man�n amac�, sosyolojik a��dan bir �neme ve i�leve sahip olan toplumsal konular�n Ya�ar Kemal�in romanlar�nda, roman kurucu ��esi olarak kullan�l���n�n edebiyat sosyolojisi ba�lam�nda kriti�ini yapmakt�r. Daha a��k bir ifadeyle de�i�mekte olan sanc�l� bir toplumsal yap�da de�i�menin y�z�n�n hissedildi�i; devletin, ailenin, k�lt�r�n, k�lt�rel de�i�menin, toplumsal tabakalar�n, k�lt�rel ya�am unsurlar�n�n, folklor de�erlerinin, tarihin bir d�neminde ya�anan e�k�yal���n, g���n, e�itlik ve �zg�rl�k sorunsal�n�n, kan davas�n�n, k�y ve k�yl� ger�e�inin, kent ve kentsel de�i�menin, n�fus m�badelesinin, e�itimin, de�i�en �evrenin ve roman d�� kurucu unsur olarak do�a betimlemelerinin yazar�n romanlar�nda nas�l ele al�nd���na edebiyat sosyolojisinin olanaklar� a��s�ndan bakmaya �al��makt�r.

Diyebiliriz ki, Ya�ar Kemal T�rk roman�n� d�nyaya a�m�� bir sanat�� olarak Lukacs��n dedi�i gibi �ger�ekten b�y�k romanc�lar (�) daima Homeros�un �z o�ullar�d�rlar,� d���ncesini hak eden bir yazar olarak belirmektedir. Ya�ar Kemal bir b�y�k romanc� olman�n yan�nda bu de�eri hak etmi� ayd�n sorumlulu�una sahip biri olarak edebiyat tarihinde yerini al�rken Anadolu co�rafyas�nda ya�ayan k�lt�rlerin insanl���n� yazm��t�r.

Ya�ar Kemal insanl��a, bar��a, insanl�k de�erlerine, sevgiye, safl��a, g�zelli�e, do�aya, halk g�c�ne, karde�li�e inanm��, i�kenceye kar��, anti demokratik uygulamalara kar�� duran erdemli bir yazard�r. �nsanlar�n d�nya �zerinde birbirlerine yapt�klar� k�t�l�kleri g�rd�k�e bazen �unu da d���nm�yor de�ildir: �Bu d�nya sevgisiz bir d�nya. D�nyay� sevmeyenlerin, a�a�lar�, ku�lar�, ak bulutlar�, mavi g���, akarsular�, topal kar�ncay�, hasta kurba�ay� sevmeyenlerin d�nyas�. �nsano�lunu sevmeyenlerin d�nyas�. �nsan�n yozla�ma belirtisi, insan�n sevgisizli�iyle ba�lar. �nsanlar �ok uzun zamandan bu yana sevgiyi unutmu�lar. Ac�l�. G�zelli�i, dostlu�u unutmu�lar. Deh�et bir �zlem i�inde insano�lu. �nsano�lu sevgi dolu bir yarat�kt�r.�

�ns�z ve De�erlendirme

�Sanat��n�n, �zellikle yazar�n g�revi, insan�n y�ze ��kmam��, bast�r�lm�� duygular�n�, �st� k�llenemez ger�eklerini, �zlemlerini yans�tmakt�r. Bunu, nice zorluklara katlanarak, insan ad�na, insanl�k ad�na sorumluluk y�klenerek yerine getirir. Ya�ar Kemal�in, insan�n bireysel ki�ili�ini �ne ��karan, evrensel insanl�k sorunlar�n� irdeleyen romanlar� b�yle bir sorumlulu�un �r�n�d�r�� Adnan Binyazar

�Ya�ar Kemal T�rkiye ve D�nya roman haritas�nda �nemli bir yere sahiptir. Yazar�n T�rkiye toplumsal ko�ullar�n�n ve toplumsal de�i�mesinin konu olarak i�lendi�i eserleri de�i�en bir toplumu anlamam�zda bir�ok veriyi sunmaktad�r. Aziz �eker�in bu �al��mas� Ya�ar Kemal�i bir b�t�nsellikte i�ledi�i gibi T�rkiye toplumsal yap�s�n�n Cumhuriyet ile birlikte �de�i�imini� farkl� y�nlerden de�erlendirmemizi kolayla�t�rmaktad�r. Edebiyat sosyoloji ba�lam�nda ilgiyle okunacak olan bu yap�t, Ya�ar Kemal�in edebiyat�n� inceleyecek olanlar i�in de �nemli bir bo�lu�u dolduracakt�r.� Prof. Dr. Ali Erkul

Aziz �eker�in �zge�mi�i

�stanbul. 1976. Hacettepe �niversitesi Sosyal Hizmet B�l�m� ��k��l� (1999). Y�ksek lisans derecesini Cumhuriyet �niversitesi Sosyal Bilimler Enstit�s� Sosyoloji Anabilim dal�nda "Ya�ar Kemal'in Romanlar�nda Sosyal Konular" isimli teziyle ald�.

Yay�nlanm�� kitaplar�: An�s� Beyaz (�iir, 2002); Ne G�n Bats�n Karanl�klar ��ks�n Ne de (Deneme, 2003); Suya D��en Y�z�n (�iir, 2003: SES 6. K�lt�r Sanat Yar��mas� �iir �zendirme �d�l�); An�lar Suya D��se (�yk�, 2004); K�reselle�en D�nya'da Gelece�in Sosyal Hizmeti (Ankara: SABEV: 2004); Sosyal Hizmetin Sefaleti (Ankara: SABEV: 2006); Sosyal Hizmette Paradigma Aray��lar� (Ankara: SABEV: 2006); Sosyal Hizmetin Hayaletleri-Ba�ka Bir Sosyal Hizmet M�mk�n (Ankara: SABEV: 2007); Sosyal �al��ma Mesle�i (Ankara: SABEV: 2008); 101 Soruda Sosyal �al��ma ve Sosyal Hizmetler (Ankara: SABEV: 2009); Ayr�l�klar G�zelse (�yk�, Ankara: SABEV: 2009); Topluma Hizmet Uygulamalar� (Ankara: NOBEL: 2009) K�reselle�me ve Sosyal Devlet Yeni Bir Sosyal Politika Aray���. (S�yle�iler, Ankara: SABEV: 2010); Sosyal Hizmetlerde Etik (Ankara: SABEV: 2011). Bir Anadolu Ozan� -Ya�ar Kemal- (Ankara: e�itenkitap yay. 2011)

Kitap Ad�: Bir Anadolu Ozan� / Ya�ar Kemal
Yazar: Aziz �eker. Yay�n evi: E�iten Kitap Yay�nlar�. Ankara, Nisan 2011. 1. Bask�. 497 syf. Fiyat: 22 TL.
�stek: seckin.com.tr
Tel: 03124330893
 
 
Aziz Şeker_yaşar_kemal.JPG
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages