husar czy husarz ?
dzikusdzikus...@gazeta.pl
(husarzy?) w językach obcych, np. łacinie?
pozdrawiam
--
Wysłano z serwisu Usenet w portalu Gazeta.pl -> http://www.gazeta.pl/usenet/
dzikusdzikus...@gazeta.pl
bardzo proszę o możliwie dużo informacji na ten temat
pozdr
ALEX Lodzermensch
> a może jeszcze forma "huzar" ?
> bardzo proszę o możliwie dużo informacji na ten temat
>
Huzarzy to lekkozbrojna jazda węgierska. Z husarią nie ma nic wspólnego.
--
ALEX Lodzermensch, Tenno Heika Banzai ]:-D
Aszyk Marek
news:g84n3m$jal$1...@inews.gazeta.pl...
>a może jeszcze forma "huzar" ?
> bardzo proszę o możliwie dużo informacji na ten temat
>
Huzar z husarzem, poza tym, że obaj są kawalerzystami, nie ma nic wspólnego.
Husarz, hussarz, to nie jest słowo polskiego pochodzenia. W "Historyja jazdy
polskiej" K. Górskiego w tekstach łacińskich pisownia jest taka sama jak po
polsku.
Polecam:
--
Marek Aszyk
RadoslawF
napisał:
> a może jeszcze forma "huzar" ?
> bardzo proszę o możliwie dużo informacji na ten temat
husaria - polska formacja jazdy
huzarzy - węgierska lekka jazda, formacja ta została przejęta
przez inne armie europejskie.
Pozdrawiam
Jan Szkudliński
> a może jeszcze forma "huzar" ?
> bardzo proszę o możliwie dużo informacji na ten temat
>
> pozdr
>
Dla polskiej ciężkiej jazdy z XVI - XVIII wieku - "husarz", "husaria"
Dla lekkiej jazdy typu węgierskiego od XVIII wieku - "huzar", "huzarzy".
Źródłosłów jest ten sam, ale o wszystkim decyduje kontekst.
Pozdrowienia,
Jan Szkudliński
Alec
> No właśnie która forma jest prawidłowa? Jak określano husarię i husarów
> (husarzy?) w językach obcych, np. łacinie?
>
> pozdrawiam
W angielskiej militarnej historiografii rozroznia sie pojecie
"Hussar" (czyli husar) oraz "Polish Heavy Hussars" (Polscy ciezscy
Husarzy) lub "Husaria" (husarzy).
Czyli Husaria jest wylacznie uzywana do okreslenia polskiej ciezkiej
kawalerii (husarzy). Husaria Rzeczypospolitej jest rowniez okreslana
jako "most spectacular"
Co zas do husarii przyjetej w armiach europejskich i US, zostalo to
wierne tradycji, gdyz to Wegrzy zalozyli pierwsze formacje husarskie w
Rosji i Prusach.
Etymologia slowa jest rowniez nieco zagmatwana. Pochodzi oczywiscie z
wiegierskiego od slowa "huszar" - znalazlem wg jednego zrodla, ze
oznacza to husz (20) + ar (wynagrodzenie) czyli wynagrodzenie za
uslugi militarne grupy dwudziestu osobnikow. (BTW, liczba mnoga:
huszarok)
Inne z kolei zrodla podaja etymologie slowa "husar" (gusar) od nazwy
grup serbskich "partyzantow" (czy rozbojnikow) najezdzajacych
poludniowe Wegry pod koniec XIV stulecia.
Alec
dzikusdzikus...@gazeta.pl
poczytałem i zdaję sobie sprawę, że nasz husar/husarz pochodzi od węgierskiego
huzara ale wciąż nie wiem jednej podstawowej rzeczy: czy forma HUSAR jest
również poprawna/dopuszczalna, czy też należy się posługiwać jedynie formą
HUSARZ? dodam, że obie formy są przyjmowane przez kontrolę pisowni mojej
przeglądarki (firefox)
pozdrawiam
P.S. Proszę o wyrozumiałość, jestem inżynierem a nie historykiem :) Z drugiej
strony zamiłowanie do względnej precyzji skłoniło mnie do dociekań w rzeczonej
sprawie. Zaczęło się od tego, że znalazłem dość dużo firm o nazwach
nawiązujących do husarii i zauważyłem, że używane są wszystkie trzy omawiane
określenia (włącznie z tym stricte "węgierskim" co zapewne rozminęło się z
intencjami pomysłodawców niektórych z firm)
Feahisim
> Etymologia slowa jest rowniez nieco zagmatwana. Pochodzi oczywiscie z
> wiegierskiego od slowa "huszar" - znalazlem wg jednego zrodla, ze
> oznacza to husz (20) + ar (wynagrodzenie) czyli wynagrodzenie za
> uslugi militarne grupy dwudziestu osobnikow. (BTW, liczba mnoga:
> huszarok)
Wcale nie tak oczywiście, np. Cichowski, Szulczyński w "Husarii" wyd.MON,
podają właśnie wersję serbską;
z kroniki Stryjkowskiego ".. Raców niemało za pieniądze po usarsu służyło"
[Raców czyli Serbów lub innych słowian bałkańskich; usar, gusar - konny
rycerz po serbsku],
podają zapiski z kronik Długosza (oddział Raców walczący u króla Macieja
Korwina), z rejestru skarbowego końca XV wieku gdzie zapisano imiona
husarzy, Andrych, Michał, Luce, Kasper Czekiel, Wacław Lubicz - Czekielami
nazywano siedmiogrodzkich Szeklerów (wg Wikipedii Szeklerzy
http://42.pl/u/RTp dopiero od końca XX wieku zaczęli powszechnie przyznawać
się do pochodzenia węgierskiego)
I raczej husaria nie była ciężką kawalerią. Przeciwnie, "wielu polskich
rycerzy zrzucało ciężką zbroję i przywdziewało lekki pancerz.." dalej
"jednocześnie podpatrzyli rycerze u Raców 'drzewo' - tj. lekką kopię
stosowaną do impetycznego ataku w galopie".
Feah
Feahisim
> dziękuję za dotychczasowy wkład w dyskusję, oczywiście sam wcześniej
> nieco poczytałem i zdaję sobie sprawę, że nasz husar/husarz pochodzi
> od węgierskiego huzara
no właśnie nie pochodzi
> ale wciąż nie wiem jednej podstawowej rzeczy:
> czy forma HUSAR jest również poprawna/dopuszczalna, czy też należy
a skąd wziąłeś tego husara?! z jakiegoś współczesnego tekstu?
to tak wygląda jakby ktoś utworzył od liczby mnogiej husaria słowo husar bo
nigdy w życiu nie słyszał o słowie husarz
Feah
Jan Szkudliński
> I raczej husaria nie była ciężką kawalerią. Przeciwnie, "wielu polskich
> rycerzy zrzucało ciężką zbroję i przywdziewało lekki pancerz.." dalej
> "jednocześnie podpatrzyli rycerze u Raców 'drzewo' - tj. lekką kopię
> stosowaną do impetycznego ataku w galopie".
Kontekst jest wszystkim :D. Oczywiście, że husaria była jazdą, której
uzbrojenie było znacznie lżejsze od uzbrojenia rycerza - kopijnika w
jego najbardziej rozbudowanej postaci. Nie zmienia to jednak faktu, od
końca XVI wieku była najcięższym rodzajem jazdy polskiej.
Pozdrowienia,
Jan Szkudliński
Alec
> Alec wrote:
> > Etymologia slowa jest rowniez nieco zagmatwana. Pochodzi oczywiscie z
> > wiegierskiego od slowa "huszar" - znalazlem wg jednego zrodla, ze
> > oznacza to husz (20) + ar (wynagrodzenie) czyli wynagrodzenie za
> > uslugi militarne grupy dwudziestu osobnikow. (BTW, liczba mnoga:
> > huszarok)
>
> Wcale nie tak oczywiście, np. Cichowski, Szulczyński w "Husarii" wyd.MON,
> podają właśnie wersję serbską;
> z kroniki Stryjkowskiego ".. Raców niemało za pieniądze po usarsu służyło"
> [Raców czyli Serbów lub innych słowian bałkańskich; usar, gusar - konny
> rycerz po serbsku],
Podalem rowniez poprzednio wersje serbsko-horwacka.
Wg zrodel wegierski "huszar" rzeczywiscie oznacza konnego jezdzca
(kawalerzyste)
Ale jednak serbo-chorwackie zrodla okreslaja "gusara" jako rozbojnika
"'highwayman, brigand'") i podaja, ze oryginal tego slowa pochodzi od
wloskiego korsarza corsaro ("'corsaro'") lub sredniowicznego cursarius
w lacinie ("'pirat'") od curro ("'biec'").
W serbskim zas kawalerzysta jest znany jako "konjanik"
> podają zapiski z kronik Długosza (oddział Raców walczący u króla Macieja
> Korwina), z rejestru skarbowego końca XV wieku gdzie zapisano imiona
> husarzy, Andrych, Michał, Luce, Kasper Czekiel, Wacław Lubicz - Czekielami
> nazywano siedmiogrodzkich Szeklerów (wg Wikipedii Szeklerzyhttp://42.pl/u/RTpdopiero od końca XX wieku zaczęli powszechnie przyznawać
> się do pochodzenia węgierskiego)
>
> I raczej husaria nie była ciężką kawalerią. Przeciwnie, "wielu polskich
> rycerzy zrzucało ciężką zbroję i przywdziewało lekki pancerz.." dalej
> "jednocześnie podpatrzyli rycerze u Raców 'drzewo' - tj. lekką kopię
> stosowaną do impetycznego ataku w galopie".
Byla jak najbardziej najciezsza kawaleria w porownaniu z innymi
formacjami konnymi.
>
> Feah
Alec
dzikusdzikus...@gazeta.pl
Czy w takiej liczbie słowo HUSAR jest poprawne? A ktoś wie, jak jest z nazwą
łacińską?
RadoslawF
>> I raczej husaria nie była ciężką kawalerią. Przeciwnie, "wielu polskich
>> rycerzy zrzucało ciężką zbroję i przywdziewało lekki pancerz.." dalej
>> "jednocześnie podpatrzyli rycerze u Raców 'drzewo' - tj. lekką kopię
>> stosowaną do impetycznego ataku w galopie".
>
> Byla jak najbardziej najciezsza kawaleria w porownaniu z innymi
> formacjami konnymi.
W czasie kiedy powstawała była formacją najlżejszą.
W znanym przez wszystkich okresie opisywanym przez H. Sienkiewicza
była już formacją najcięższą.
Pozdrawiam
Feahisim
> Panowie, podkreślam, chodzi mi o liczbę pojedynczą!
> Czy w takiej liczbie słowo HUSAR jest poprawne? A ktoś wie, jak jest
> z nazwą łacińską?
Ponownie:
a skąd wziąłeś taką formę?
Feah
Feahisim
>> Wcale nie tak oczywiście, np. Cichowski, Szulczyński w "Husarii"
>> wyd.MON,
> Ale jednak serbo-chorwackie zrodla okreslaja "gusara" jako rozbojnika
> "'highwayman, brigand'") i podaja, ze oryginal tego slowa pochodzi od
> wloskiego korsarza corsaro ("'corsaro'") lub sredniowicznego cursarius
> w lacinie ("'pirat'") od curro ("'biec'").
Ponownie odsyłam do ciekawych informacji o pochodzeniu Szeklerów.
)
>>
>> I raczej husaria nie była ciężką kawalerią. Przeciwnie, "wielu
>> polskich
>> rycerzy zrzucało ciężką zbroję i przywdziewało lekki pancerz.." dalej
>> "jednocześnie podpatrzyli rycerze u Raców 'drzewo' - tj. lekką kopię
>> stosowaną do impetycznego ataku w galopie".
>
> Byla jak najbardziej najciezsza kawaleria w porownaniu z innymi
> formacjami konnymi.
Dalej u Cichowskiego i Szulczyńskiego: "Przypomnieć tu należy, że husaria w
porównaniu z całą ciężką jazdą zachodniej Europy XVII wieku była jazdą
lekką. Ciężka jazda ..(rajtaria i kirasjerzy) jeszcze na początku XVII wieku
walczyła w ciężkich zbrojach"
Podobnie było z koniami husarii, nie były to najcięższe konie.
Rajtarzy byli także w wojskach polskich więc sądziłem, że to oni byli
najcięższą kawalerią.
Feah
dzikusdzikus...@gazeta.pl
Forma "husar" daje najwięcej wyników w polskiej goglarce. "Husarz" daje tych
wyników aż 15 razy mniej. Nawet "huzar" daje więcej...
proszę sprawdzić:
http://www.google.pl/search?hl=pl&q=husar
http://www.google.pl/search?hl=pl&q=husarz
http://www.google.pl/search?hl=pl&q=huzar
Jan Szkudliński
> Dalej u Cichowskiego i Szulczyńskiego: "Przypomnieć tu należy, że
> husaria w porównaniu z całą ciężką jazdą zachodniej Europy XVII wieku
> była jazdą lekką. Ciężka jazda ..(rajtaria i kirasjerzy) jeszcze na
> początku XVII wieku walczyła w ciężkich zbrojach"
Kluczowy jest tu fragment "jeszcze na początku XVII wieku".
Pozdrowienia,
JSz
Jan Szkudliński
> Forma "husar" daje najwięcej wyników w polskiej goglarce. "Husarz" daje tych
> wyników aż 15 razy mniej. Nawet "huzar" daje więcej...
>
> proszę sprawdzić:
> http://www.google.pl/search?hl=pl&q=husar
> http://www.google.pl/search?hl=pl&q=husarz
> http://www.google.pl/search?hl=pl&q=huzar
Miałem na studiach okres fascynacji wojskowością XVII wieczną,
przeczytałem bardzo dużo publikacji na ten temat, i nigdy nie natknąłem
się na formę "husar". Tak więc jestem przekonany, że forma "husar" jest
błędna.
Google to nienajlepsze źródło do poszukiwania prawidłowej pisowni.
Polecam raczej:
http://sjp.pwn.pl/haslo.php?id=2560920
Który formy "husar" nie posiada.
Pozdrowienia,
JSz
Feahisim
> Feahisim <heniek...@poczta.gazeta.pl> napisał(a):
>> a skąd wziąłeś taką formę?
> Forma "husar" daje najwięcej wyników w polskiej goglarce. "Husarz"
> daje tych wyników aż 15 razy mniej. Nawet "huzar" daje więcej...
>
> proszę sprawdzić:
> http://www.google.pl/search?hl=pl&q=husar
Proponuję sprawdzić pierwsze kilka dziesiątek odszukanych wyników;
prawie wcale nie ma tam odniesienia do husarii tylko jakieś amatorskie,
ignoranckie lub po prostu własne nazewnictwo. A to czyjś pseudonim, a to
nazwa przedsiębiorstwa usług, prowincjonalnego klubu sportowego, sklepu
komputerowego.
Nawet pierwsza wyszukana pozycja odnosi się do hasła w Wikipedii "husaria" a
tam na całej stronie użyto ponad 150 razy, odmienianych w różnych postaciach
słów związanych z husarią, ANI RAZU nie ma tam formy "husar".
Nie tylko historycy czy miłośnicy historii tworzą hasła indeksowane później
przez wyszukiwarki internetowe.
Feah
Feahisim
Zapewne.
Ale przy okazji dowiedziałem się, że istnienie husarii to druga połowa XVI
w. (i pamięć o ważnych bądź wielkich bitwach z jej udziałem; 1514 Orsza,
1577 Lubieszów, 1588 Byczyna, a pierwsze trzydziestolecie XVII wieku to daty
i nazwy obowiązkowe do zapamietania w historii Polski), wiek XVII i niecałe
80 lat tylko formalnego istnienia husarii w wieku XVIII.
Feah
pt
Znalazłem jakiś odnośnik do łacińskiego pochodzenia (?) słowa husarzy;
Wg S. Orgelbranda Encyklopedja powszechna z ilustracjami i mapami. T.7 (rok
1900):
Husarze, [...]. W niektórych rękopismach Wincentego Bogusławica (Monum.
Biel. II, 409) znajdujemy objaśnienie velites id est cursores, co się
powtarza i u Mirzwy (ibid. 408). Noty te, z XV i XVI wieku pochodzące, zdają
się być żródłową wskazówką początku nazwy Husarze jako skrzydłowi (boki
wojska pokrywający), czyli biegacze, cursores=husarze. [...]
Pozdrawiam
PawelT