Denotacja i konotacja
Stanisław Krawczyk
Zastanawiam się nad lingwistycznym znaczeniem słów "konotacja" i "denotacja"
(jeśli dobrze rozumiem, to zasadniczo "konotacja" oznacza treść wyrazu, a
"denotacja" -- jego zakres).
Jeden ze znajomych sugerował, że termin "konotacja" może mieć związek ze
skojarzeniami dotyczącymi danego wyrazu. Wspominał nawet o utożsamianiu
konotacji z asocjacją. Co można powiedzieć o takim podejściu? Czy jest ono w
jakimś stopniu słuszne, a jeśli tak -- to w jakim?
Z góry dzięki za odpowiedź.
Z ciepłymi pozdrowieniami
Stanisław "Scobin" Krawczyk
"Pierwszy granat, który uderzył, trafił nas w serce"
Erich Maria Remarque, "Na Zachodzie bez zmian"
--
Wysłano z serwisu Usenet w portalu Gazeta.pl -> http://www.gazeta.pl/usenet/
Wladyslaw Los
"Stanisław Krawczyk" <sco...@gazeta.SKASUJ-TO.pl> wrote:
> Ahoj, Grupo!
>
> Zastanawiam się nad lingwistycznym znaczeniem słów "konotacja" i "denotacja"
> (jeśli dobrze rozumiem, to zasadniczo "konotacja" oznacza treść wyrazu, a
> "denotacja" -- jego zakres).
>
> Jeden ze znajomych sugerował, że termin "konotacja" może mieć związek ze
> skojarzeniami dotyczącymi danego wyrazu. Wspominał nawet o utożsamianiu
> konotacji z asocjacją. Co można powiedzieć o takim podejściu? Czy jest ono w
> jakimś stopniu słuszne, a jeśli tak -- to w jakim?
Źle trafiłeś. Tu jest lista Filozoficzna przez wielkie F. Tu się
rozstrzyga zagadki bytu i niebytu zostawiając prozaiczne szlifowanie
pojęć pomniejszym myślicielom.
Co do Twojego problemu -- w terminologii logicznej jest z grubsza tak
jak napisałeś -- konotacja to tyle co treść nazwy lub jej znaczenie
językowe, denotacja dotyczy jej zakresu czy też desygnatów. Jednak w
lingwistyce a także tzw. semiologii używa się tych terminów znacznie
swobodniej i często w sposób mętny. Bardzo ogólnie można powiedzieć, że
tam denotacja to tyle , co ścisłe znaczenie znaku, a konotacja, to to,
co się komu może ze znakiem kojarzyć.
Władysław
--
Always look on the bright side of death
Stanisław Krawczyk
> Źle trafiłeś. Tu jest lista Filozoficzna przez wielkie F. Tu się
> rozstrzyga zagadki bytu i niebytu zostawiając prozaiczne szlifowanie
> pojęć pomniejszym myślicielom.
Dziękuję za ostrzeżenie. Następnym razem będę ostrożny i nie ujawnię swego
imienia. Wystąpię pod pseudonimem. O, na przykład "Jerzy Łazik Krzak" powinien
się nadać.
> Co do Twojego problemu -- w terminologii logicznej jest z grubsza tak
> jak napisałeś -- konotacja to tyle co treść nazwy lub jej znaczenie
> językowe, denotacja dotyczy jej zakresu czy też desygnatów.
Zakres rozumiemy jako zbiór wszystkich desygnatów?
> Jednak w lingwistyce a także tzw. semiologii używa się tych terminów
> znacznie swobodniej i często w sposób mętny. Bardzo ogólnie można
> powiedzieć, że tam denotacja to tyle , co ścisłe znaczenie znaku,
> a konotacja, to to, co się komu może ze znakiem kojarzyć.
Aha. Czyli z grubsza wygląda to tak: w lingwistyce i semiologii denotacja
odpowiada mniej więcej zakresowi logicznemu, a konotacja "trochę" wykracza
poza ten zakres? (mam świadomość manowców, na jakie może zaprowadzić takie
odniesienie, ale wydaje mi się ono pomocne).
Innymi słowy: wolno mi powiedzieć na przykład, że wyraz "matka" jako jeden z
nielicznych ma w polszczyźnie głównie konotacje o dodatnim zabarwieniu
stylistycznym? A czy mógłbym zastąpić w tym zdaniu słowo "konotacje" wyrazem
"asocjacje"?
Zastanawiam się jeszcze, czy nie zapytać o to wszystko na grupie pl.hum.
polszczyzna. Może tak zrobię.
> Władysław
Pozdrawiam i dziękuję
Jerzy Łazik Krzak
Wladyslaw Los
"Stanisław Krawczyk" <sco...@WYTNIJ.gazeta.pl> wrote:
>
> > Co do Twojego problemu -- w terminologii logicznej jest z grubsza tak
> > jak napisałeś -- konotacja to tyle co treść nazwy lub jej znaczenie
> > językowe, denotacja dotyczy jej zakresu czy też desygnatów.
>
> Zakres rozumiemy jako zbiór wszystkich desygnatów?
Tak, chociaż pojęcie denotacji odnosi się w niektórych teoriach tylko do
wybranych desygnatów.
>
>
> > Jednak w lingwistyce a także tzw. semiologii używa się tych terminów
> > znacznie swobodniej i często w sposób mętny. Bardzo ogólnie można
> > powiedzieć, że tam denotacja to tyle , co ścisłe znaczenie znaku,
> > a konotacja, to to, co się komu może ze znakiem kojarzyć.
>
> Aha. Czyli z grubsza wygląda to tak: w lingwistyce i semiologii denotacja
> odpowiada mniej więcej zakresowi logicznemu,
> a konotacja "trochę" wykracza
> poza ten zakres? (mam świadomość manowców, na jakie może zaprowadzić takie
> odniesienie, ale wydaje mi się ono pomocne).
Chyba jest inaczej. W logice denotacja związna jest z relacją
oznaczania, konotacja ze znaczeniem czy też z treścią charakterystyczną
znaku. W lingwistyce zaś, a przynajmniej jak rozumiem, u części
lingwistów terminy te są stosowane (dość luźno): denotacja dla ścisłego,
definicyjnego znaczenia, konotacja dla najszerzej pojętych, także
wtórnych, treści związanych z danym znakiem językowym.
>
> Innymi słowy: wolno mi powiedzieć na przykład, że wyraz "matka" jako jeden z
> nielicznych ma w polszczyźnie głównie konotacje o dodatnim zabarwieniu
> stylistycznym?
Myślę, że tak -- pominąwszy wątpliwą urodę takiego powiedzenia.
A czy mógłbym zastąpić w tym zdaniu słowo "konotacje" wyrazem
> "asocjacje"?
Ja bym uważał, że słowo "asocjacja" sugeruje raczej subiektywny,
psychologicznie widziany proces kojarzenia (a jak wiadomo niektórym
wszystko kojarzy się z jednym, niektórym wszystko ze wszystkim, a
jeszcze innym nic się z niczym nie kojarzy ;-) ), natomiast pojęcie
konotacji w lingwistyce dotyczy raczej tego, jak dany znak językowy
funkcjonuje społecznie poza ścisłym swoim znaczeniem. Jednak słowniki,
zwłaszcza ogólne często podają , że konotacja to wszelkie asocjacje
związane ze słowem ponad jego dosłowne znaczenie. Więc można chyba mówić
o asocjacjach.