Kontrola drogowa

[Witold Zaluska Jr.]

GAZETA WYBORCZA, Czwartek 24 czerwca 1999
RÊCE NA KIEROWNICÊ
Nowe zasady kontroli drogowej w pytaniach i odpowiedziach

Od 1 lipca, jak ju¿ informowaliœmy, wchodz¹ w ¿ycie nowe zasady kontroli drogowej.
Zmienione zostaje licz¹ce kilkanaœcie lat rozporz¹dzenie, bêd¹ce jeszcze dawn¹
instrukcj¹ dla milicjantów. Nowe przepisy reguluj¹ te¿ prawa i obowi¹zki kontrolowanych
oraz kontroluj¹cych. Na pytania "Gazety" o zmiany odpowiada komisarz Tomasz Po³eæ,
prawnik z Komendy G³ównej Policji.

P: Jak i gdzie mo¿e zatrzymaæ samochód policjant umundurowany?
O: Wszêdzie i zawsze. I do tego wystarczy mu gest rêk¹. Mo¿e tak¿e u¿yæ specjalnej tarczy
[popularnie zwanej lizakiem - przyp. red.]. Jedynie w warunkach niedostatecznej
widocznoœci potrzebna jest mu latarka ze œwiat³em czerwonym lub odblaskowa tarcza.
Jednak, co warto podkreœliæ, prawdopodobieñstwo napotkania w nocy i poza miastem
policjanta bez samochodu jest niewielkie. Nasze wewnêtrzne polecenia nakazuj¹,
by podczas kontroli w nocy pojazd policyjny by³ widoczny, powinien te¿ mieæ zapalon¹
galeryjkê na dachu z napisem "Policja".

P: A policjant bez munduru?
O: Uprawnienia nieumundurowanych policjantów zosta³y ograniczone. Do tej pory mogli
zatrzymaæ kierowców w ci¹gu dnia równie¿ poza obszarem zabudowanym. Teraz to prawo
utracili. Samochody mog¹ zatrzymywaæ tylko na obszarze zabudowanym, w dzieñ i w nocy.
Policjant cywil obowi¹zkowo muci mieæ tarczê lub latarkê.

P: Czyli machcanie rêk¹ policjanta bez munduru kierowcy mog¹ ignorowaæ?
O: Tak. Chyba ¿e chc¹ go podwieŸæ.

P: A jeœli stoi przy radiowozie albo innym pojeŸdzie?
O: Tak samo. Jednak policjant po cywilnemu mo¿e (po przedstawieniu siê i wylegitymowaniu)
bez ograniczeñ kontrolowaæ samochody stoj¹ce na parkingu czy poboczu.

P: Czy policjant w mundurze mo¿e nas zatrzymaæ, machaj¹c z okna jad¹cego "malucha"?
O: Przepisy mówi¹ o policjancie, a nie o jego pojeŸdzie. Takim pojazdem mo¿e byæ polonez
z napisem "Policja", mo¿e byæ auto cywilne, du¿e albo ma³e, mo¿e to byæ motocykl.
Policjant mo¿e byæ nawet na koniu.
Mamy ju¿ sporo nieoznakowanych samochodów z wideoradarami i jeœli jedzie nimi umundurowany
policjant, to mo¿e zatrzymaæ kierowcê w ka¿dej chwili. Nowoœci¹ w przepisach jest to, ¿e
mo¿emy nakazaæ zatrzymanie pojazdu, lec¹c helikopterem i komendê wydaj¹c przez megafon.

P: A czy mo¿e zatrzymaæ mnie cywil jad¹cy radiowozem?
O: Tylko na obszarze zabudowanym.

P: Czy policjanta zatrzymuj¹cego samochody obowi¹zuj¹ wymogi dotycz¹ce dawania sygna³u do
kontroli z bezpiecznej dla kierowcy odleg³oœci?
O: W naszych wewnêtrznych przepisach mowa jest o 150 metrach od samochodu. Jednak jeœli na
drodze, na której obowi¹zuje ograniczenie prêdkoœci do 60 km/h, kierowca pêdzi dwa razy
szybciej, to zawsze mu siê bêdzie wydawaæ, ¿e policjant wyskoczy³ mu tu¿ przed mask¹. To
s¹ jednak sytuacje wyj¹tkowe i w normalnych warunkach nie powinny sie zdarzaæ.
Policjant ma czuwaæ nad bezpieczeñstwem ruchu drogowego, a nie powodowaæ zagro¿enia. I tak
na przyk³ad, jeœli kierowca zatrzymywanego do kontroli pojazdu jedzie pasem lewym, to
policjant, chc¹c go zatrzymaæ, powinien mu to umo¿liwiæ, to znaczy zablokowaæ pasy œrodkowy
i prawy, by zatrzymywany pojazd móg³ bezpiecznie zjechaæ do kontroli.

P: Proszê powiedzieæ, krok po kroku, co powinien robiæ policjant po zatrzymaniu pojazdu?
O: Podchodzi do pojazdu. Podaje swój stopieñ, imiê, nazwisko, i powód zatrzymania.
Niedopuszczalne jest zaczynanie rozmowy w taki np. sposób: "Panie kierowco, czy wie pan,
za co pana zatrzyma³em?". Kierowca nie musi tego widzieæ.
Policjant nieumundurowany musi zawsze pokazaæ swoj¹ legitymacjê. Umundurowany - gdy
kierowca tego za¿¹da, a ma do tego pe³ne prawo. I to nie mo¿e byæ jakieœ tam machniêcie
legitymacj¹, ale okazanie dokumentu w taki sposób, by kierowca móg³ przeczytaæ numer
s³u¿bowy i nazwê organu, który wyda³ legitymacjê.

P: To zbyt piêkne, by by³o prawdziwe. Na pewno s¹ jakieœ wyj¹tki od tej regu³y?
O: S¹ trzy i szanse, ¿e spotka to przeciêtnego kierowcê, s¹ niewiekie. Po pierwsze: jeœli
policjanci prowadz¹ poœcig za takim pojazdem. Po drugie: jeœli maj¹ informacjê, ¿e pojazd,
którym jedziemy, pochodzi z przestêpstwa. Po trzecie: jeœli poicja ma podejrzenie, ¿e
w samochodzie s¹ przestêpcy. W takiej sytuacji policjanci na ca³ym œwiecie maj¹ prawo
nakazaæ kierowcy natychmiastowe opuszczenie pojazdu, za¿¹daæ by stanêli w rozkroku i po³o¿yli
rêce na dach lub z boku pojazdu. Policjant mo¿e tak¿e nakazaæ kierowcy, aby po³o¿y³ siê na
jezdni. Mo¿e to dotyczyæ tak¿e pasa¿erów.

P: A jeœli moje auto bêdzie tylko podobne do poszukiwanego i funkcjonariusze poturbuj¹ mnie przez
pomy³kê?
O: Mo¿e pan wnieœæ skargê do komendanta wojewódzkiego policji oraz w s¹dzie domagaæ siê odszkodowania.

P: A co ma robiæ podczas kontroli kierowca? Jak w Ameryce: r¹czki na kierownicê?
O: Policjanci maj¹ prawo czuæ siê bezpiecznie, przeprowadzaj¹c kontrolê, a i kierowcy maj¹ prawo czuæ
siê komfortowo i bezpiecznie, pozostaj¹c w swoim pojeŸdzie i nie biegaæ za policjantem. Kierowca
powinien zatrzymaæ pojazd tam, gdzie wska¿e mu policjant, i czekaæ na niego, trzymaj¹c rêce na
kierownicy. Na polecenie kontroluj¹cego mo¿e wy³¹czyæ silnik albo uruchomiæ œwiat³a awaryjne.
Opuœciæ pojazd mo¿emy tylko na specjalne ¿¹danie policjanta, jednak tylko wtedy, gdy jest to
uzasadnione wzglêdami bezpieczeñstwa lub typem kontroli. To samo dotyczy pasa¿erów.
Wszyscy, i my i wy, musimy siê przyzwyczaiæ do nowej sytuacji i odwróconych ról. Na pewno trochê to
potrwa.

P: A co siê stanie, jeœli siê zapomnê i pierwszy wysi¹dê? Policjant wyjmie pistolet i zacznie do mnie
celowaæ?
O: Mo¿e siê tak zdarzyæ, jest to jednak przypadek skrajny. Policjant musia³by mieæ powa¿ne podej¿enia,
aby tak zrobiæ

P: A co z przys³owiowym: zapraszamy do radiowozu?
O: Tylko w rzdkich, okreœlonych przypadkach: gdy policjant zamierza udzieliæ pomocy chorym lub rannym,
kierowca jest wieziony do izby wytrzeŸwieñ lub jednostki policji, policja pokazuje kierowcy zdjêcia
zarejestrowane na wideoradarze, policjant poddaje kierowcê badaniu na zawartoœæ alkoholu we krwi,
jednak tylko wtedy, kiedy wykonanie tych czynnoœci w innych warunkach, poza radiowozem, by³oby
niemo¿liwe albo mog³oby zak³uciæ porz¹dek. Ostatni¹ sytuacj¹, kiedy kierowc¹ mo¿e byæ wezwany do
radiowozu, to tzw. czynnoœci procesowe, czyli np. spisywanie zeznañ œwidków.

P: Czy policjant mo¿e mnie pytaæ, gdzie pracujê albo ile zarabiam?
O: Jeœli policjant chce pana ukaraæ mandatem, to wiedza o tym jest mu pomocna przy ustalaniu wysokoœci
grzywny, która ma byæ adekwatna m.in. do stopnia wywo³anego zagro¿enia i warunków maj¹tkowych sprawcy.
Nakazuje to policji artyku³ 33 paragra³ 2 kodeksu wykroczeñ. Tak wiêc musi pan powiedzieæ, gdzie
pracuje, natomiast ile pan zarabia - jeœli pan chce.

P: Czy sama kurtka mundurowa bez czapki to te¿ mundur? Po czym poznaæ, ¿e to w³aœciwy mundur? Policja
u¿ywa przecie¿ najró¿niejszych sortów koszul, kurtek, kamizelek itp.
O: Tu, niestety, nie mogê niczego poradziæ. Kierowca musi byæ œwiadom, ¿e jeœli siê nie zatrzyma, to
nara¿a siê na zarzut o unikanie kontroli. Jeœli mamy w¹tpliwoœci to mo¿emy zjechaæ na bok i nie
wysiadaj¹c z pojazdu, poprosiæ o okazanie legitymacji. Jeœli "policjant" nie bêdzie chcia³ tego
zrobiæ - mo¿emy spokojnie odjechaæ.

P: To nie jest zbyt ko¿ystne dla kierowców. A czy policja bêdzie odpowiadaæ, jeœli taki przebieraniec
zamiast legitymacji wyjmie pistolet?
O: W takim momencie jednolity typ munduru te¿ nie pomo¿e. ¯adna policja na œwiecie nie znalaz³a
absolutnie skutecznych sposobów na "przebierañców".

P: Nowe rozporz¹dzenie rozszerza prawo do kontroli drogowej policjantów i drogowców tak¿e na stra¿ników
miejskich, leœnych, Parku Narodowego, celników i stra¿ników granicznych?
O: Wszystkie te si³y dzia³aj¹ tylko na swoim terenie. Skoncentrujmy siê wiêc na stra¿nikach miejskich,
z którymi wszyscy mamy najczêœciej do czynienia. Mog¹ oni kontrolowaæ kieruj¹cych samochodami
i ³ami¹cych znak o zakazie ruchu w obu kierunkach, np. na ulicy Nowy Œwiat w Warszawie, oraz
naruszaj¹cych przepisy o zatrzymaniu i postoju pojazdu. Ale jeœli ktoœ ju¿ wyjedzie z Nowego Œwiatu,
to stra¿nicy miesjcy zatrzymaæ go nie mog¹. Stra¿nik mo¿e zatrzymywaæ samochody lizakiem, nigdy rêk¹.
Sygna³ musi byæ podawany przez pieszego stra¿nika stoj¹cego przy pojeŸdzie.

P: Czyli na machanie np. lizakiem stra¿nika miejskiego z okna jego samochodu mo¿emy mu równie¿ pomachaæ
i jechaæ dalej?
O: W zasadzie tak.

Rozmawia³ Jaros³aw Œli¿ewski

Szcegó³owe brzmienie rozporz¹dzenia o kontroli drogowej w Dzienniku Ustaw nr 53 poz. 563

Navy
--
SNAFU

! Witold Zaluska Jr
! e-mail: ka...@manta.univ.gda.pl
! na...@rudykot.pl
! URL: http://manta.univ.gda.pl/~kazik
! IRC nick: NavySEAL, channel: #gdansk
! Phone: +48 603 257 717
I wasn't there, I didn't do it,
and, besides, nobody saw me