سلامتي در نوروز
m.k(easybehdasht)
جديد، با ابتلا به بيماريهايي همراه است كه ميتوان از آن جمله به اسهال
اشاره كرد كه افراد تازهوارد به مناطق مسافرتي و گردشگري بيشتر دچار آن
ميشوند.
بيش از 90 درصد اسهالهاي حاد توسط عوامل عفوني ايجاد ميگردد كه ظرف 3
تا 5 روز اول و معمولا 2 تا 3 هفته بعد از رسيدن مسافر به منطقه بويژه
گرمسير اتفاق ميافتد و به صورت اسهال آبكي، دل پيچه، تهوع و استفراغ
ظاهر ميشود و بيماري حدود 5 روز طول كشيده و عموما بدون درمان بهبود
مييابد اما اگر عوامل ديگري در كار باشد ممكن است اسهال خوني و يا تب
واضح نيز ديده شود
در همه انواع اسهال، جايگزيني مايع و الكتروليت اهميت خاصي دارد. براي
موارد خفيف، توصيه ميگردجايگزيني مايع به تنهايي كافي است. در موارد
شديدتر بايد به سرعت از محلولهاي حاوي قند و الكتروليت خوراكي يا تزريقي
استفاده كرد. تجويز داروهاي ضدترشحي و ضدحركتي دستگاه گوارش درمان كمكي
مفيدي است اما از مصرف اين داروها در اسهال خوني همراه با تب بايد اجتناب
كرد. استفاده صحيح از آنتيبيوتيكها در موارد خاصي از اسهال نيزمفید است
مراقب باشيد در سفر و تعطيلات نوروز چاق نشويد
بنابر اعلام سازمان جهاني بهداشت (WHO) آمار مبتلايان به چاقي و اضافه
وزن در جهان از مرز يك ميليارد گذشته و تا سال 2015 به 5/1 ميليارد نفر
خواهد رسيد كه بيشترين رقم افزايش چاقي مربوط به كشورهاي در حال توسعه
ميباشد.
براين اساس پيشبيني ميشود افزايش سريع چاقي و اضافه وزن در كشورهاي كم
درآمد و يا با درآمد متوسط موجب بروز عوارض ناشي از چاقي و شيوع
بيماريهاي مزمن طي 10 تا 20 سال آينده در اين كشورها خواهد شد.
كارشناسان و متخصصان علوم پزشكي بر اين اعتقادند كه اضافه وزن و چاقي
باعث بروز انواع بيماريهاي قلبي و تنگي رگها، پرفشاري خون، ديابت نوع
دوم، بالا رفتن اسيد اوريك خون، قطع نفس هنگام خواب، خرخر كردن و خرناس
كشيدن در خواب و بيدار شدن در اثر صداي آن، ناباروري و انواع سرطانهاي
دستگاه گوارش و ساير ارگانها شده و طبق گزارش فدراسيون جهاني قلب، اضافه
وزن و چاقي احتمال اولين حمله قلبي را 4 تا 8 سال جلو مياندازد.
با اين توصيف مسافران بايد در طول مسافرت مخصوصاً در تعطيلات نوروز مراقب
باشند اضافه وزن پيدا نكنند و چاق نشوند چون در اين صورت محاسن و فوايد
سفر و تعطيلات نوروز با معايب و عوارض چاقي معاوضه شده و در پايان
تعطيلات با مشكلات چاقي و عوارض اضافه وزن مواجه خواهند شد.
به طور طبيعي در طول مسافرت اشتهاي انسان زياد ميشود و ميل به مصرف
تنقلات و شيرينيجات حتي چند وعده غذاي اضافي افزايش مييابد و ممكن است
به جاي سه وعده، پنج وعده غذا با حجم بيشتر مصرف شود، به علاوه استفاده
از نوشابههاي گازدار و عدم كنترل رژيم غذايي روزمره (مصرف چربيها،
غذاهاي آماده، سوسيس، كالباس و …) در طول سفر بيشتر شده (مخصوصاً در ايام
تعطيل نوروزي) و اغلب منجر به افزايش فشار خون، چربي خون، بالا رفتن
كلسترول مضر (LDL) و در نهايت چاقي ميگردد.
ديدگاه كارشناسي درباره رژيمهاي لاغري
دكتر مسعود كيمياگر استاد دانشگاه شهيد بهشتي و متخصص تغذيه و رژيم
درماني در اين خصوص معتقد است: دادن رژيمهاي لاغري كاري بسيار تخصصي است
و نيازمند محاسبات دقيق ميباشد زيرا سن، جنس، وزن، قد، شرايط بدني و …
از فاكتورهايي است كه بايد براي انتخاب رژيم صحيح به آنها توجه نمود.
وي اعتقاد دارد: تغيير شيوه زندگي و مصرف غذاهاي آماده همراه با انواع
سسها و نوشابهها، كاهش مصرف سبزيجات، كمشدن فعاليتهاي بدني، استفاده
از وسايل نقليه به جاي پيادهروي و … باعث افزايش تعداد افراد چاق شده و
روز به روز آمار مبتلايان به چاقي را افزايش ميدهد.
دكتر كيمياگر درباره مضرات رژيمهاي سريع لاغري ميگويد: رژيمهاي لاغري
كه به سرعت وزن را كاهش ميدهند موجب بروز چين و چروك در پوست و ريزش مو
شده و به بدن استرس زيادي وارد ميكند كه در نتيجه افسردگي، تحليل بافت
عضلاني، يبوست، خونريزي معده عارض ميشود.
وي به رژيمهاي غير اصولي اشاره كرده ميافزايد: رژيمهايي كه فرد فقط از
يك ماده غذايي به عنوان مثال گوشت، شير، ماست، سوسيس، كاهو و… به تنهايي
استفاده ميكند مثلاً يك هفته گوشت و هفته بعد ماست يا هر ماده غذايي
ديگر را ميخورد براي سلامت وي بسيار خطرناك است زيرا بدن به انواع مواد
غذايي نياز دارد و يك ماده غذايي به تنهايي نميتواند نياز بدن را تامين
كند حتي پروتئينها، چون در اين نوع رژيمها كاهش وزن كاذب در هفته اول
بسيار دلپذير است اما عاقبت فرد را با يك خونريزي معده به بيمارستان
هدايت ميكند. اين نوع رژيمها آب موجود در بافتهاي عضلاني را كاهش داده
و كمتر به بافتهاي چربي مربوط ميشود. در افرادي هم كه با آب درماني
اقدام به كاهش وزن و لاغري ميكنند، انرژي دريافتي آنان به صفر ميرسد و
همين امر باعث تحليل بافت عضلاني پس از مدتي شده و به مسموميت با آب منجر
ميگردد.
وي يكي از مهمترين اصول رژيمهاي لاغري را حذف انرژي مضاعف در كنار
دريافت ساير مواد مغذي مورد نياز بدن دانسته تصريح ميكند: براي داشتن يك
رژيم لاغري استاندارد بايد تمام مواد مغذي مورد نياز بدن به اندازه كافي
تامين شود اما موادي كه انرژي اضافي و مضاعف توليد ميكنند بهتر است حذف
شود به علاوه رژيمهاي لاغري بايد بر حسب سن، وزن اضافي، جنس و شرايط
فيزيولوژيكي بدن تعيين گردد و در سنين مختلف با شرايط بدني متفاوت انتخاب
شود.
استاد تغذيه دانشگاه شهيد بهشتي ورزش را مكمل رژيم غذايي براي لاغري و
كاهش وزن ميداند و معتقد است: هريك ساعت ورزش 300 كالري انرژي مصرف
ميكند و تا چند ساعت سوخت و ساز بدن را افزايش ميدهد.
وي تصريح ميكند: روزانه يك ساعت ورزشي كه بيشتر پاها را درگير نمايد
ميتواند در كاهش وزن بسيار موثر باشد و ورزشهايي مانند پيادهروي، شنا،
دوچرخه، دو ثابت و درجا، واليبال و بسكتبال براي لاغري توصيه ميشود.
(براي كوچك كردن شكم شنا و درازنشست مفيد ميباشد.)
دكتر زهرا اباصلتي كارشناس مسئول تغذيه دانشگاه علوم پزشكي در ادامه به
تقارن تعطيلات نوروز و افزايش مسافرتها با ايام سوگواري اشاره كرده
اضافه ميكند: مصرف بيرويه تنقلات و شيرينيجات و انواع شكلات و آجيل و
غذاهاي متنوع سرخ كرده و چرپ و پر نمك رستورانها و اغذيهفروشيها و يا
ميهمانيها، همچنين غذاهاي نذري مانندشله، آش، چلوخورشهاي پر روغن و …
در اين ايام موجب اضافه وزن و در نتيجه چاقي، افزايش فشار خون، بالا رفتن
چربي و كلسترول مضر خون شده و مسافران را با مشكلات ناشي از آن روبرو
ميسازد.
وي توصيه ميكند: براي جلوگيري از چاقي و اضافه وزن و بيماريهاي ناشي از
آن، مسافران مصرف آجيل و تخمه و شيريني و شكلات را به حداقل برسانند و در
طول سفر از مصرف بيرويه نوشابه، چيپس، پفك، سوسيس، كالباس، پيتزا و به
طور كلي (Fast Food) غذاهاي آماده بپرهيزند. مخصوصاً افرادي كه مبتلا به
فشار خون بالا هستند انواع آجيل و تخمهاي كه نمك سود شده مصرف نكنند چون
نمك آنها باعث افزايش فشار خون و تشديد بيماريهاي قلبي خواهد شد.
دكتر اباصلتي افزايش وزن را منشأ بيماريهاي قلبي عروقي، ديابت. انواع
سرطانها و… دانسته و استفاده از رژيم غذايي متعادل و متناسب همراه با
تحرك و ورزش را ضامن سلامت ميداند.
دكتر ضياءالدين مظهري متخصص تغذيه و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي
نيز معتقد است: براي جلوگيري از افزايش وزن بايد از مواد غذايي با انرژي
كمتر استفاده شود و بيشتر مواد غذايي با حجم زياد مثل سوپ و انواع سالاد
مصرف گردد. وي معتقد است كساني كه نميتوانند در برابر شيريني و شكلات و
كاكائو مقاومت كنند دچار افزايش وزن شديد ميشوند چون اين مواد داراي
كالري بالا هستند و به سرعت وزن را اضافه ميكنند از طرفي به علت جايگزين
شدن مواد اصلي تغذيه و نرسيدن مواد مورد نياز به بدن فرد را دچار سوء
تغذيه (كمبود مواد مغذي) كرده و وي را با بيماريهاي مختلف ناشي از كمبود
مواد مغذي مواجه ميسازند.
دكتر حميدرضا فرشچي فوق تخصص تغذيه و رژيم درماني با بيان اين مطلب كه
رژيمهاي توصيه شده توسط متخصصان بايد در طول سفر هم رعايت گردد
ميافزايد: كساني كه براي كاهش وزن از رژيمهاي اصولي و صحيح پيروي
ميكنند چنانچه در طول سفر رژيم خود را رعايت نكنند و مواد قندي،
نشاستهاي، چربي و … بيش از حد مصرف نمايند با افزايش وزن بيشتر از گذشته
روبرو خواهند شد.
به اعتقاد وي افراد چاق علاوه بر رعايت رژيم غذايي (مصرف كافي مواد مغذي
مورد نياز بدن و كاهش مصرف كربوهيدراتها و مواد نشاستهاي و قندي و چربي
و استفاده از نوشابههاي سنتي مثل دوغ به جاي نوشابههاي گازدار، مصرف
روغنهاي مايع گياهي به جاي روغنهاي جامد و حيواني، عدم مصرف چيپس و
كاهش مصرف سرخكردنيها، مصرف سبزيجات تازه و ميوهها و…) بايد
برنامهريزي لازم براي تحرك و ورزش روزانه داشته باشند حتي در مسافرت
تحرك و ورزش را فراموش نكنند تا كاهش وزن مناسب و ايدهآل را پيدا كنند.
دكتر فرشچي استفاده از دوچرخه ثابت را براي كم كردن وزن اضافي و كاهش
چربيهاي موضعي و چربيهاي مضر خون (IDL) مفيد دانسته يادآور ميشود: در
خصوص استفاده از دستگاه دو ثابت (دوچرخه ثابت) بايد حتماً برنامهريزي
معيني داشته باشيد و در درازمدت آثار مثبت آن را مشاهده كنيد.
اين عضو هيأت علمي دانشگاه و فوق تخصص تغذيه اعتقاد دارد: رژيمهاي شديد
غذايي كه در كوتاهمدت باعث كاهش وزن ميشوند غير علمي و غير اصولي هستند
و كاهش وزن بايد در مدت زمان طولاني باشد تا از بافت چربي بدن كم شود
زيرا در غير اين صورت از بافت عضلاني بدن كم شده و متابوليسم طبيعي و
سوخت و ساز بدن دچار اختلال ميگردد.
وي با ارايه فرمول تعيين وزن مناسب خاطر نشان ميسازد: براساس فرمول وزن
به كيلوگرم تقسيم بر قد برحسب متر به توان دو چنانچه حاصل آن بين 5/18 تا
25 باشد وزن نرمال است و در صورتي كه از 25 تا 30 باشد دچار افزايش وزن و
اگر از 30 به بالا باشد چاقي و چنانچه از 40 به بالا باشد چاقي همراه با
عوارض است. به اعتقاد دكتر فرشچي با رعايت رژيم غذايي مناسب و تحرك و
ورزش در سفر، تعطيلات و ايام عادي زندگي ميتوانيم به وزن دلخواه برسيم و
با وزن مناسب و تناسب اندام از سلامت جسمي و رواني بيشتر برخوردار باشيم.
و بالاخره در پايان دكتر سيد مرتضي احتشامفر مدير گروه بهداشت محيط و
حرفهاي دانشگاه علوم پزشكي با تاكيد بر تغذيه متناسب، متعادل و متنوع
تصريح ميكند:
در طول سفر و در تعطيلات نوروز بيش از پيش بهداشت مواد غذايي و بهداشت
محيط را رعايت كنيد.
از مصرف لبنيات غير پاستوريزه، مواد غذايي بدون مشخصات و تاريخ گذشته و
بدون پروانه بهرهبرداري و مجوز بهداشتي بپرهيزيد.
مصرف نوشابههاي گازدار، شيرينيهاي خامهاي، آجيل و تنقلات، چيپس و.. را
به حداقل برسانيد.
غذاي سالم، تازه و مطمئن بخوريد.
در طول سفر مراقب تغذيه خود وv همراهان به ويژه فرزندانتان باشيد.
مصرف ساندويچ، همبرگر، سوسيس و كالباس و Fast Food ها را به حداقل
برسانيد.
ماست و دوغ را در برنامه غذاييv بگنجانيد.
از فروشندگان دورهگرد و فروشگاههاي غير معتبر خريد نكنيد.
در رستورانها و اغذيه فروشيها غير مطمئن و غير بهداشتي غذا نخوريد.
براي جلوگيري از تداخل غذايي و پيشگيري از اختلالات گوارشي از درهم بر هم
خوردن پرهيز كنيد.
و از همه مهمتر از پرخوري و زيادهروي در مصرف غذا خودداري نماييد.