"Ko e Ongoongolelei 'o Sisu
Kalaisi"
'Oku hokohoko mai aipe 'a e fk-mamafa 'o e 'Ipiseli
'i he uike kuo'osi 'i he uike ni, he 'oku hanga aipe 'a e tokanga 'a Paula ke
fk-lotolahi kia Timote. Ko e fk-lotolahi eni 'oku matu'aki mahu'inga mo'oni, he
'oku unu 'e Paula 'ene kaveinga ke fk-lotolahi kia Timote mei he fk-matala 'o e
Ongoongolelei/Kosipeli 'o Sisu Kalaisi. 'A ia, ko e akonaki 'a Paula kia Timote,
ka 'i ai ha me'a 'e taha 'oku taau ke li taula atu ki ai hono
loto/'atamai/ivi/laumalie 'i he taimi 'o e faingata'a, ko e "manatu ai pe kia
Sisu Kalaisi, hono fokotu'u mei he pekia, 'ene tupu mei he hako 'o Tevita" - 'o
hange ko e kosipeli na'a ne malanga'i (v.8).
vv.8-10 Kosipeli 'o Sisu
Kalaisi
Hange ko ia kuo fai e lave ki ai ko e fk-lotolahi
'a Paula kia Timote 'i he konga koeni 'oku unu ia mei talanoa 'o Sisu Kalaisi.
'Oku fkmanatu 'e Paula kia Timote 'a Sisu Kalaisi 'i hono fokotu'u mei he pekia,
koe'uhi na'e 'ikai ko ha pekia eni ke pehe 'oku 'ikai lave mai kia Timote
mo Paula. Ko Kalaisis na'e fokotu'u ia mei he pekia, pea neongo ko ha
me'a ia na'e hoko he kuohili, 'oku lavemalie mai ia ki he mo'ui 'a Paula mo
Timote pea na'a mo kitautolu he kuonga ni.
Ko e toetu'u (fokotu'u) 'o Sisu 'oku kautonu
ia ki he'etau fononga 'i he fononga'anga faingata'a ni he ko e toetu'u ia 'a e
Tu'i ta'engata ne palomesi ki ai 'a e 'Otua 'ia 2 Sam 7. Ko e fokotu'u eni ia 'o
e 'Eiki 'o e univeesi 'oku tau fononga ai. 'I he'ene pehe leva, 'oku 'ikai taau
ketau 'ilifia mo manavahe ki ha tangata mo ha fa'ahinga ivi 'i he taimi 'oku
fk-tanga'i ai kitautolu koe'uhi ko 'etau malanga'i e Kosipeli 'o Sisu
Kalaisi.
Fk-tokanga'i 'a e lolotonga hoko kia Paula 'a hono
fk-tanga'i ia koe'uhi pe ko e Kosipeli na'a ne malanga'i (v.9), ka neongo ia
na'a ne kikitaki pe, koe'uhi na'e ne 'ilo fk-papau ko Sisu Kalaisi na'e fokotu'u
ko e tu'i pea 'ikai ko ia pe ka 'oku mahu'inga mo'oni ke ongona atu e kosipeli
ko ia ke mo'ui ai e kakai fili 'a e 'Otua (v.10).
Kau malanga 'oua te tau fo'i hono malanga'i ko
Kalaisi tokotaha pe 'oku ma'u ai e mo'ui, pea neongo 'oku tu'utakai mei he mo ee
'a e fili, 'oua 'oua 'e fo'i he ko Kalaisi kuo fokotu'u ko ia 'oku pule ki he
laumalie 'o e tangata.
vv.11-13 Falala'anga 'o e Kosipeli 'o Sisu
Kalaisi
'Oku pehe 'e Paula 'oku mo'oni e Kosipeli 'o Sisu
Kalaisi, he kapau ne tau mate mo ia, te tau mo'ui mo ia, pea kapau te tau kataki
mo ia, te tau kaunga tu'i mo ia.
Ko e lea eni 'oku mo'oni - fafala'anga
- (v.11), he 'oku 'ikai ke fk-fafala 'a 'ene
mo'oni 'i ha me'a 'e lava 'ie he tangata. 'Oku fk-fafala ia 'i he palomesi pe 'a
e 'Otua, 'a ia ko ee 'oku ne piki ki he'ene lea mo 'ikai lava ke ne fk'ikai'i
'a 'Ene 'Afio (v.13)
'Oku fk-lotolahi 'a e akonaki koeni, he 'oku
sila'i 'e he pekia mo e toetu'u 'a Kalaisi 'eku mo'ui, pea tatau aipe pe koeha
ha faingata'a teu fepaki mo ia, 'e 'ikai lava ai ke fkmavae 'eku mo'ui mo e
'ofa 'a e 'Otua.
vv.14-15 Nofo taha ki he Kosipeli 'o
Kalaisi
Matamata ko e palopalema lahi ne hoko 'i 'Efeso ko
e fk-kikihi he me'a ko e 'lea', pea 'oku 'ikai ke tau ofo ai he na'e 'iloa e kau
poto 'i he kuonga 'o Paula he faiva 'lea'. 'Ikai ko ia pe, ka ne hoko e me'a ko
e 'lea' ke fk-tupu fk-kikihi. Ka kia Paula ko e koto ta'e 'aonga eni he 'oku
'ikai langa hake ai e mo'ui 'a e kakai 'oku nau fanongo.
Ko e me'a ni foki 'oku tautonu mai kiate au,
he ko e taimi lahi 'oku mo'ua 'eku mo'ui he fk-kikihi he ngaahi me'a ia
'oku ta'e'aonga 'i fale ni, pea 'oku ou 'ilo 'oku lahi e taimi ia
'oku 'ikai hane 'aonga 'e taha ki he kau fanongo. Fakamolemole atu kau
fanongo.
Kaekehe, 'oku taau ke fk-'ehi'ehi 'etau mo'ui mei
he me'a ni, ka tau feinga ke ha kitautolu ki he 'Otua, 'oku tau tu'u mo e lau.
Pea ko e kakai 'oku 'ikai ma ke tofa totonu e folofola mo e mo'oni 'a e
'Otua.
Ko e fk-lotolahi mahu'inga eni, he ko e taimi ko ee
'oku tau fepaki ai mo e faingata'a (fk-tanga'i koe'uhi ko e kosipeli 'o Sisu
Kalaisi) 'oku fiema'u ia ketau manatu ki hotau 'Eiki kuo "fokotu'u" (in the
perfect tense). 'A ia, he 'ikai ke mavae 'ene 'ofa mo kitautolu pea ko ia 'a e
Tu'i ta'engata mei he kamata'anga, lolotonga, pea mo e ngata'anga.
Ko e manatu ki he me'a koeni 'oku malava ai ketau
kikitaki ko endure e manuki mo e ngaahi ta te tau fepaki mo ia koe'uhi ko e
Kosipeli 'o Kalaisi kae pehe ki he mo'ui 'a hono kakai fili.
Ko e manatu ki he mo'oni fk-'itaniti ni 'oku malava
ai ke tau ma'u ivi mo loto lahi ke tau tu'u mo e lau 'o 'ikai ma 'i hono tofa
totonu 'e folofola mo e mo'oni 'a e 'Otua.
"Tau tuku mu'a 'oku mo'oni pe
'a e 'Otua, ka e loi 'a e kakai kotoa pe'. (Lom.
3:4)
