2 Timote 4:6-8, 16-18
‘I he vahe 3:12 ‘o 2 Timote ‘oku talaa ai ‘e Paula kia
Timote ‘a e me’a koeni: “ ‘Io, pea ko kinautolu kotoa pe ‘oku loto ke mo’ui lotu
mo’oni ‘ia Kalaisi Sisu ‘e fakatanga kinautolu foki”
(3:12).
Ko e fakamatala eni ‘a Paula mei he‘ene a’usia tonu ‘i
he’ene fononga holo ‘o malanga’i e Kosipeli. Pea na’a mo e ‘ene hiki ‘a e tohi
ni, ‘oku ne lolotonga ‘i pilisone koe’uhi aipe ko e Kosipeli ‘o Kalaisi
Sisu. Na’e a’usia tonu ‘e Paula ‘i he’ene fononga holo ‘o malanga’i e
folofola ‘a e ‘Otua ‘a e fakatanga ‘o e Kosipeli pea ko’ene fakama’opo’opo eni
‘ene a’usia ko ia kia Timote ‘i he veesi koeni:
‘Io, pea ko
kinautolu kotoa pe ‘oku loto ke mo’ui lotu mo’oni ‘ia Kalaisi Sisu ‘e fakatanga
kinautolu foki” (3:12).
Ko e ‘inasi eni ia ‘o e kau loto ke lotu mo’oni ‘ia
Kalaisi Sisu, pea ‘oku tokanga ‘a Paula ke fakamanatu ia kia Timote telia na’a
loto si’i ‘a Timote ‘i he hoko mai ‘a e fakatanga kiate ia. Ko ha ‘inasi eni ‘o
e kau muimui ki he ‘Otua, ‘o ‘ikai ‘uhinga eni ia ke te fili ki ai pe ‘ikai.
Molekemama’o! ‘Oku hoko ‘a e kai mamahi ia ko e konga ‘o e mo’ui ‘akinautolu
‘oku loto ke lotu mo’oni ‘ia Kalaisi Sisu. Ko e hala eni ia na’e fononga ai ‘a
Sisu pea ko e hala aipe ia ‘e fononga ai hono kakai. ‘A e kai mamahi koe’uhi ko
‘ene fakatonutonu e me’a ‘oku fehalaaki ‘i he lotu ma’oni’oni ‘a e
‘Otua.
‘Oku mahino mei he vahe 2:18 ne ‘i he loto Siasi ‘o
‘Efeso ha fa’ahinga ne nau feinga ke fk-hinga e lotu ‘a e ni’ihi ‘i he’enau taki hala’i ‘a e
e Siasi pea matamata ko e ongo tangata ‘i he loto Siasi - ko ‘Aiminia mo Failito
- ne nima ‘aki ‘e he kau takilotu loi ke fkhuuhuu mai ‘enau ngaahi taukave hala
ki he kainga lotu ne ‘i ‘Efeso.
Ko ia ai ne tohi ‘a Paula kia Timote ke poupou kiate ia
ke ‘oua na’a ne lotosi’i he taimi ‘oka ne ka fehangahangai ai mo e fa’ahinga
kaakaa koeni.
Ko e ‘uhinga ia ‘o e tohi koeni ‘a Paula. Ko ‘ene
fakamanatu kia Timote ‘a e ‘inasi ko ia ko e kai mamahi kuo pau ke fou ai ‘a e
kakai ‘oku loto ke lotu mo’oni ‘ia Kalaisi Sisu.
‘Oku fakakaukau e kakai tokolahi ‘i he Siasi, ka ‘i ai ha
me’a ‘oku fehalaaki ‘i he Siasi, ‘oku tonu ke te a’utonu kiate kinautolu ‘oku
nau taki hala’i e Siasi ‘o lea ki ai, he tokua ko e founga ia ‘oku faka’Otua.
Pea ko e anga ia ‘a e lau ‘a e tokolahi.
Kia Paula ‘oku ‘ikai ke fu’u mahu’inga e a’utonu ka ko
‘ene fai ha tohi kia Timote ‘o tala kia Timote ‘a e fehalaaki ‘a e fa’ahinga
koeni, koe’uhi ke faka’ehi’ehi ‘a Timote mei he ngaahi me’a hala na’e ako’aki ‘e
he kau taki kaakaa koeni pea ke ‘oua na’a ne lotosi’i mo ilifia ki he fa’ahinga
ni.
Ko e fa’ahinga fakalotosi’i eni ‘oku huuhuu loto mai pe
ia ‘i he ‘atakai ‘o e Siasi, pea na’a mo hotau ngaahi lotofale tonu ‘oku mahe’a
pe mei ai ‘a e fa’ahinga fk-lotosi’i koeni:
“Ke ‘oua te ke
lea koe ‘o fekau’aki mo ha fehalaaki ‘a e kau taki lotu he ‘oku fakama pea ta’e
ngali ia mo e lotu. Ka ke a’utonu kiate kinautolu ‘o lea kiate kinautolu. Kainga
ka ‘i ai ha ‘aho ‘e hoko atu kiate koe ‘a e fa’ahinga fakalotosi’i koeni, ‘oku
ou kole atu ke ke tu’u ke ma’u, he ko ho’o lea ki ha me’a ‘oku fehalaaki ‘i he
lotu, ‘o ke fakae’a ai ‘a e fehalaaki, ‘o tatau aipe pe ‘oku ofi atu pe ‘ikai ‘a
e kau taki lotu ‘oku fehalaaki ‘enau ngaue, ‘e hoko ‘a ho’o lea ko e pou mo e la
ki he si’i ngaahi laumalie ‘o e kakai ‘oku ke fakahinohino mo
akonekina.”
Ko e na’ina’i ia ‘a Paula kia Timote ‘i he kamata’anga ‘o
e vahe 4.
“ke ke
malanga’aki ‘a e folofola, fa’a fai pe ‘i he faingamalie mo e ‘ikai ha
faingamalie, faka’ilo hala (pe ko e fakatonutonu mo ‘ai ke e’a ‘a e me’a ‘oku
hala), valoki, enginaki ‘i he angakataki ‘aupito, pea ‘aki ‘a e fa’ahinga ako
kehekehe (pe ko e ngaahi fakahinohino kehekehe ‘oku taau mo e lotu mo’oni).
Koe’uhi ‘e faifai pea hoko ha kuonga, ‘a ia ‘e ‘ikai te nau kataki ai ‘a e
tokateline haohaoa; ka nau fokotu’uniu hanau kau akonaki, ‘o fakatatau ki he
ngaahi holi ‘anautolu, he veli honau telinga: pea te nau le’ei honau telinga mei
he mo’oni, ka nau tafoki ki he ngaahi talatupu’a (pe ko e ngaahi me’a ‘oku ‘ikai
mo’oni)” (4:2-4)
‘Oku ‘ikai ko e taimi pe ko ee ‘oku te toki ma’u
faingamalie ai ke te malanga’aki e mo’oni pea te toki malanga’aki! Na’a mo e
taimi ‘oku ‘ikai ma’u ai ha faingamalie ‘oku faka’amu ‘a e ‘aposetolo ia ke te
malanga’aki. Pe ko fe pe ha taimi ‘oku faingamalie ai ke te malanga’aki ‘a e
mo’oni faka-folofola ‘a e ‘Otua, pea te malanga’aki. Pe ‘oku te tu’u ‘i he
tu’unga ke malanga, pe ko’ete vahevahe ‘i he telefoni mo hoto famili pe ko hato
kaungame’a, pe ko ‘ete talanoa ‘i he ‘intaneti ki ha taha pe, ka ‘oka ma’u ha
faingamalie ai, ‘oua toe tuku ha ivi, mala’aki kiate kinautolu ‘a e Kosipeli,
‘aki ‘a e fakailo hala, pe ko e valoki, pe ko e
enginaki.
Pea na’a mo e taimi ‘oku ‘ikai ke faingamalie ai,
malanga’i ‘e kita e folofola mo’oni ko ia ‘oku mafai ke fakamo’ui e
laumalie.
Ko e ngaahi kupu’i lea ko ee ‘oku liliu mai ‘e Molitoni
heni ‘oku pehe “ mala’aki ‘i he faingamalie mo e ‘ikai ke faingamlie” ‘oku ala
‘uhinga ‘a e “faingamalie” koeni ki he taimi ko ee ‘oku loto ai e kau fanongo
kenau fanongo ki he me’a ‘oku te malanga’i. Pea ‘oku ala ‘uhinga leva ‘a e “
‘ikai ke faingamalie” ki he taimi ko ee ‘oku fepaki ai pea mo tu’u fehangahangai
ai ‘a e Kosipeli ‘oku piki ki ai ‘a Paula pea mo kinautolu ‘oku tu’u ke
fakatanga ‘a e lotu mo ako’aki ha ngaahi tokateline ke fakahinga’aki e
Siasi.
‘Oku ou tui ‘oku faingofua ange he ngaahi ‘aho ni - ‘ikai
ko ha me’a fo’ou eni - ke toki lea pe ‘a e Kalisitiane ‘i he taimi faingamlie.
Ka ko e taimi ko ee ‘oku tu’u fehangahangai ai ‘a e totonu mo e Siasi, pea ‘oku
faingata’a mo’oni ke tau ma’u ha kakai ke nau malanga’i e Kosipeli ‘i he taimi
ko ee ‘oku “ ‘ikai ke faingamalie”.
‘I he taimi ‘oku faingamalie ai, mala’aki e folofola. Pea
‘i he taimi ‘oku ‘ikai faingamalie ai, malanga mei he folofla ‘a e ‘Otua, ‘aki
‘a ‘ete fakae’a e me’a ‘oku hala, mo valoki, mo enginaki ‘aki ‘a e fa’akataki,
koe’uhi ‘e a’u ki ha kuonga ‘e ‘ikai kei kataki’i ai ‘ekinautolu ‘oku veli honau
telinga ke fanongo ki he mo’oni ‘a e tokateline ‘oku haohaoa mo ma’oni’oni ‘a
Sihova.
Ko e fakalotolahi eni ‘a Paula kia Timote koe’uhi ke ‘oua
na’a ne lotosi’i he kuo ‘amanaki eni ke lilingi hono toto ko e feilaulau ka e
hiki atu ‘o ma’u ‘a e pale ‘o e kakai kuo nofo ‘o ‘ofa ki he ‘aho ‘o e toe
ha’ele mai hotau ‘Eiki.
Ko e fklotolahi koeni ‘a Paula ‘oku ua hono akonaki.
‘Uluaki ko e vakai ‘a Paula ki he kuohili ‘o ‘ene mo’ui pea ne fk-mo’oni ai ki
he’en tau lava’i ‘a e lelei. ‘Oku ‘ikai ‘uhinga eni ia ke pehe na’e malie pe
lelei ‘a e tau ‘a Paula, ka ko e tau na’e kau ‘a Paula ki ai ko e tau ia ‘oku
lelei he ko e tau ia ‘oku fk-langi. ‘Ikai ko ia pe ka kuo ne lava’i foki ‘a e
fk-puepue. ‘Oku ‘ikai ko e lava’i ‘e Paula ‘a e fakapuepue e me’a ‘oku
mahu’inga, ka ko e taumu’a ‘o e me’a ‘oku toka ki ai e ‘amanaki ‘i he fkpuepue
he lotu ‘oku fk-‘itaniti pea ko e fk-lotolahi ia ki si’i Timote he ‘oku ne kei
si’i mo ako laka ke tauhi e ngaahi me’a ne ‘ohifo meia Paula ki he
ia.
Ko e konga leva ‘e taha ‘a e fklotolahi ‘a Paula kia
Timote ko e fk-matala ‘a Paula ki he me’a ‘oku nofo ‘amanaki ki ai ‘a e kau kai
mamahi koe’uhi ko e Kosipeli. ‘A ia ‘oku sio fakamama’u ‘a Paula ki he kaha’u
(v.8), koe’uhi ‘e hili ‘a e ngaahi me’a ni ‘e tuku tauhi kiate ia ‘a e pale ‘o e
ma’oni’oni, pea ‘oku ‘ikai ko ha pale eni ia mo’o Paula tokotaha pe, ka ko e
pale eni mo’o Timote mo kinautolu kotoa pe kuo ‘ofa ki he ‘aho ‘e toe ha’ele mai
ai ‘a Kalaisi ke fakamaau’i ‘a mamani.
‘Oku ‘ikai ko ha sola ‘a Paula ki he me’a ko ia ko hono
li’aki ‘ekinautolu ne nau ngaue fakataha mo ofi kiate ia koe’uhi ko e Kosipeli
‘o Kalaisi, he mahino ia ‘i he veesi 16-18 ‘i he’ene tala kia Timote na’e li’aki
ia ‘ekinautolu ne ofi kiate ia.
Ka na’a mo e taimi ‘ikai faingamalie ko ‘eni ne tu’u ma’u
pe ‘a Paula he kuo ne ‘ilo fakapapau ‘e hamusi ia ‘e he ‘Eiki mei he ngaahi
ngaue kovi kotoa pe na’e hoko pea ‘e hoko ki he’ene mo’ui. Ko ha fakalotolahi
eni ‘oku fakatefito ‘i he mahino kia Paula ‘e ‘ikai ke loi ‘a Sihova. Kuo pau ke
hanga ‘e Sihova ‘o fakahu ia ki hono pule’anga.
Ko e poupou atu pe ki he lesoni ‘o e uike kuo’osi hei’ilo
na’a toe liu mai he kaha’u, ka e vakai'i e 'Ipiseli 'o e uike ni na'a
faingamalie. Malo