Διώκεται «βάσει Νόμου» στην Ελλάδα ο Αΐλανθος;

[Michael Anastasiadis-Keith]

Στα κοινωνικά δίκτυα κυκλοφορεί η γνώμη ότι υπάρχει στην Ελλάδα κάποιος θεσπισμένος ενεργητικός διωγμός του Αΐλανθου (ή αλλιώς Βρωμοκαρυδιάς, δηλαδή του Ailanthus altissima).

Εδώ εξηγώ τι υπάρχει και τι δεν υπάρχει. Πάντως, για να απαντήσω άμεσα: ΔΕΝ υπάρχει από την πολιτεία κανένας τέτοιος «διωγμός». Αν και θα έπρεπε να υπάρχει σχετικό Διαχειριστικό Σχέδιο (σε ποιές περιπτώσεις να τον καταστρέφουμε, ποιό φύλο, με ποιές μεθόδους, σε ποιές περιπτώσεις να τον αφήνουμε) δεδομένου ότι είναι εξαιρετικά χωροκατακτητικό είδος.

1) Η νομική βάση είναι ο Κανονισμός 1143/2014 της ΕΕ «για την πρόληψη και διαχείριση της εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών».

Ο Κανονισμός έχει άμεση ισχύ σαν Νόμος της Ελλάδας, αν και χρειάζονται κάποιες Υπουργικές Αποφάσεις για τον τρόπο εφαρμογής του.

Το ισχύον ενοποιημένο κείμενο του Καν. 1143/2014 βρίσκεται εδώ: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:02014R1143-20191214

2) Ο Καν. 1143/2014 προβλέπει την κατάρτιση και συνεχή επικαιροποίηση ενός «Καταλόγου χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος».

Ο κατάλογος καταρτίστηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2016/1141 και τροποποιείται έκτοτε (προστίθενται είδη). Το ισχύον ενοποιημένο κείμενο βρίσκεται εδώ: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:02016R1141-20250807

Ο Αΐλανθος προστέθηκε το 2019 στον κατάλογο.

3) Ο Καν. 1143/2014 προβλέπει ότι κάθε κράτος της ΕΕ θα σχεδιάσει και εφαρμόσει για τα Ευρέως Εξαπλωμένα Χωροκατακτητικά Ξένα Είδη του καταλόγου: α) Διαχειριστικά Μέτρα (άρθρο 19) και β) την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων που έχουν υποστεί ζημίες (άρθρο 20).

Στο πρώτο σχόλιο παραθέτω το σύνολο του κειμένου των ανωτέρω 2 άρθρων.

Υπήρχε υποχρέωση να έχουν καταρτιστεί τα Διαχειριστικά Μέτρα έως το 2016, αλλά...

Όσο δεν έχουν θεσπιστεί τα Διαχειριστικά Μέτρα, δεν υπάρχει καμία θεσπισμένη κατεύθυνση, καμία οδηγία ή κανόνας στη χώρα για το τι κάνουμε με τους εγκατεστημένους Αΐλανθους.

4) Στην Ελλάδα μόλις το 2021 καθορίστηκε το ποιά υπηρεσία και με ποιά διαδικασία θα βγάλει τα Διαχειριστικά Μέτρα και τα Μέτρα Αποκατάστασης.

Ο ορισμός έγινε με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΕΔ/115162/3055/21 (ΦΕΚ 5697 Β’ 2021): «Μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού 1143/2014» η οποία δεν έχει τροποποιηθεί από τότε που βγήκε.

Σύμφωνα με την ΚΥΑ, υπεύθυνη υπηρεσία είναι η Δ/νση Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας της Γ.Δ. Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ).

Επίσης σύμφωνα με την ΚΥΑ, τα Διαχειριστικά Μέτρα πρέπει να βγουν σε Δημόσια Διαβούλευση πριν εγκριθούν.

Έως σήμερα δεν φαίνεται τίποτα σχετικό να έχει θεσπιστεί και δημοσιοποιηθεί, ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Κύπρο, ούτε για τον Αΐλανθο ούτε για κανένα άλλο χωροκατακτητικό ξενικό φυτό.

5) Στην Ελλάδα δεν φαίνεται (στο διαδίκτυο) να υπάρχει καμία σχετική κίνηση, έστω να ετοιμάζονται τα διαχειριστικά μέτρα...

Αντίθετα, στην Κύπρο τρέχει το πρόγραμμα Πανδώτειρα (https://pandoteira.cy/el/paradotea/) μέσα από το οποίο προβλέπεται να καταρτιστούν Σχέδια δράσης για κάποια Χωροκατακτητικά Ξένα Είδη, μεταξύ των οποίων και ο Αΐλανθος.

Συμπέρασμα: όχι, στην Ελλάδα δεν υπάρχει σήμερα καμία οδηγία του κράτους / της πολιτείας σε σχέση με την αντιμετώπιση του Αΐλανθου.

(Τέλος, να σημειώσω ότι η γραφή «Αείλανθος» είναι σαφώς και απολύτως λανθασμένη: το «Ai» δεν προέρχεται από το «αεί» ούτε το «ανθος» από το «άνθος». “The genus name Ailanthus is derived from the Ambonese (Ανατολική Ινδονησία) word ailanto, meaning "heaven-tree" or "tree reaching for the sky"”. Ενώ η μεταγραφή βοτανικών ονομάτων στην Ελληνική έχει κανόνες: δεν χρησιμοποιούνται «ω», «ει», κλπ – με απλά λόγια το «αείλανθος» είναι φαινόμενο Πορτοκάλος!)

Μιχάλης Αναστασιάδης

Γεωπόνος ΓΠΑ Τμ. Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων & Γεωργικής Μηχανικής

MSc Περιβαλλοντικής Πολιτικής & Διαχείρισης

εργασ. Τμήμα Πρασίνου, Τεχνική Υπηρεσία Πανεπιστημίου Αθηνών

κιν. 69 79 59 09 23