مواضع خواص درباره برجام – صادق آملی لاریجانی + بررسی مواضع
صادق آملی لاریجانی از نظر جایگاه بسیار مهم او در جایگاه سیاسی کشور به
عنوان رئیس یکی از قوا و نیز عضو شورای عالی امنیت ملی و نیز به عنوان یکی
از عناصر احتمالاً آیندهدار سپهر سیاسی کشور اهمیت خاصی دارد که در ادامه
به بررسی مواضع وی پیرامون سیاست خارجی دولت یازدهم میپردازیم.
آملی لاریجانی در موضوع صحبت تلفنی روحانی با رئیس جمهور امریکا
به طور کامل سکوت پیشه کرد.
این در حالی است که جریان اعتراضی شدیدی علیه این روند شکل گرفت و حتی
رهبری انقلاب از تعبیر «اقدام نابجا» درباره این رفتار استفاده کرد. با
توجه به اهمیت مسأله و سابقه اظهارات صادق لاریجانی در مسائل مختلف داخلی و
خارجی، این سکوت را نمیتوان بدون معنی تلقی کرد.
پس از آن نیز
آملی لاریجانی در حالی که موج انتقادی علیه عملکرد ضعیف دولت در زمینه
سیاست خارجی و خصوصاً توافق ژنو مدتی بود که شکل گرفته بود
از هرگونه نقد نسبت به دولت یا متن توافق پرهیز کرد و طی یک نطق واحد تقصیرهای احتمالی را به گردن امریکا انداخت
و بیان داشت «آمریکاییها از توافق ژنو تفسیرهای عجیبی ارائه میکنند که
هیچ کس نمیپذیرد» و نسبت به اظهارات امریکاییها در این باره که تحریمها
علیه ایران کماکان باقی خواهد ماند انتقاد کرد و آن را مایه نقض توافق
دانست. (
http://bit.ly/1QpQFgx) وی در طول حدود یک سال و نیم اجرای توافق ژنو این اظهارات را تکرار یا پیگیری نکرد.
به
همین منوال در یکی از مهمترین مقاطع یعنی در طول سال 93 صادق لاریجانی
عملاً مواضع بسیار کمی درباره موضوع مذاکرات اتخاذ کرد. در این دوره اگرچه
نطقی انتقادی درباره گره زدن مشکلات اقتصادی به مذاکرات هستهای –آن هم در
آبان 93- از وی میتوان یافت (
http://bit.ly/1j38O5j)
اما جهتگیری اساسی وی را باید سکوت در قبال رفتارهای ساختارشکنانه دولت
در زمینه سیاست خارجی و حتی مرزبندی با جریان انتقادی شکل گرفته علیه این
رفتارها –موسوم به جریان دلواپسی- با تعریف از توفیقات تیم مذاکرهکننده با
بیان جملاتی نظیر «عصبانیت دشمنان ما از مذاکرات نشان میدهد که فرزندان
این مرز و بوم در تلاش برای حفظ حقوق هستهای کوتاهی نکردهاند» (اسفند سال
93:
http://bit.ly/1N6hwOn)
دانست. این در حالی است که اتفاقات فراوانی در سال 93 در زمینه سیاست
خارجی دولت رقم خورد؛ اتفاقاتی نظیر تعیین علنی خطوط قرمز مذاکرات توسط
رهبری برای اولین بار، علنی شدن تلاش رئیس جمهور برای دست دادن با اوباما
که تلویحاً توسط خود رئیس جمهور نیز تأیید شد و فضاسازی گستردهای پیرامون
آن اتفاق افتاد، برگزاری همایشهای متعدد انتقادی از جمله همایش «دلواپسیم»
و شکلگیری این جریان و ... که مجموعاً این اتفاقات باعث شدت یافتن
انتقادات از رویه سازشکارانه دولت گردید و کار به جایی رسید که رئیس جمهور
منتقدین سیاست خارجی خود را حواله به جهنم داد و آنها را افرادی ترسو و
لرزان و بیهویت معرفی کرد.
اما در تمام این مواضع یا جهتگیری مخصوصی
از آملی لاریجانی در دفاع از انقلاب در برابر این سیاستهای دولت یازدهم
ملاحظه نمیشود یا جهتگیریهای کلی و بلکه حمایتآمیز از دولت را توسط وی
شاهد هستیم.
اما چند روز پس از اعلام بیانیه لوزان در فروردین
94 و برگزاری جشن و مراسم استقبال توسط دولت، مسئولین مختلف تلاش کردند خود
را در این به اصطلاح پیروزی سهیم کنند.
آملی لاریجانی نیز در سخنانی
کاملاً حمایتآمیز از این بیانیه به صورت مخصوص از وزیر خارجه تشکر کرد و «
استقامت و پایمردی ملت و مسئولان نظام در حفظ حقوق هستهای خود» را «نکته
مهم و کلیدی رسیدن به نقطه فعلی مذاکرات و دست کشیدن غربیها از زیاده
خواهیهای ظالمانه دانست» و اعلام داشت «اگر تیم مذاکره کننده به همین نحو و
با صلابت و استقلال در چارچوبهای تعیین شده نظام و مقام معظم رهبری حرکت و
از حقوق هستهای ملت دفاع کنند قطعاً تمام مسئولان نظام و مردم پشت سر
آنان خواهند بود و از آنها حمایت می کنند.» (
http://bit.ly/1lsgcco)
آملی
لاریجانی حتی پس از اینکه رهبری چندین سخنرانی شدید اللحن درباره وضعیت
مذاکرات ایراد کرد و از لزوم قانع شدن منتقدین، زیر بار نرفتن جمهوری
اسلامی از تفسیر امریکاییها از توافق لوزان، عدم جواز ورود به مراکز نظامی
یا بازجویی از دانشمندان کشور و ... سخن گفت و نیز موج اعتراضات با تجمعات
مختلف در شهرهای سراسر کشور بالا گرفت حاضر به تغییر موضع خود نشد! او حتی
پس از اینکه حمید رسایی با انتشار سخنان عباس عراقچی در جلسه غیرعلنی مجلس
از اعتراف دولت به صدور جواز بازرسی از مراکز نظامی پرده برداشت (
http://bit.ly/1NAzSBp)
علیه این عمل موضعگیری کرد و بیان داشت: «توهین به تیم مذاکره کننده و یا
انتشار مذاکرات غیرعلنی مجلس با تیم مذاکره کننده هیچ کمکی به روند
مذاکرات نمیکند و وجهی ندارد و امیدواریم توصیههای مشفقانه در خصوص
حمایت از مذاکرات و همدلی در این زمینه مورد پذیرش واقع شود.» (
http://bit.ly/1Sz0u9z)
البته
چند روز پس از سخنان رهبری در سالگرد رحلت امام خمینی که مسأله نفوذ و
انحراف از خط امام در آن مطرح گردید وی در 20 خرداد از اینکه «عدهای» تمام
مشکلات کشور را به تحریمها گره میزنند انتقاد کرد و آن را خواسته
بیگانگان و اشتباهی استراتژیک و انحراف از خط امام معرفی نمود. (
http://bit.ly/1HRWeSf)
این
نطق واحد را باید جدیترین نقدهای وی و حتی احتمالاً جدیترین اقدام عملی
وی علیه سیاست خارجی دولت در طول کل دو سال سیاست خارجی منجر به برجام
دانست.
اما مهمترین موضع آملی لاریجانی را باید تصمیمگیری درباره برجام دانست.
شنیدهها
و شواهد از همان ابتدا نشاندهنده رأی مثبت آملی لاریجانی به برجام در
جلسه شورای عالی امنیت ملی بود. بعدها موضعگیریهای وی نیز این مطلب را
تأیید کرد. وی در یکی از سخنرانیهای خود قبل از تصویب نهایی برجام در
مجلس نیز با تعریف از برجام به دلیل به رسمیت شناخته شدن حق غنیسازی در
آن، از عملکرد دولت دفاع کرد و حتی منتقدان را دعوت به رعایت انصاف در نقد
برجام نمود. (
http://bit.ly/1SayhWY)
او
پس از تصویب برجام در مجلس (12 آبان 94) دفاع خیلی جدیتر و محکمتری از
دولت کرد و بیان داشت: «در موضوع برجام کمکهای زیادی به دولت کردیم و
دولتیها نیز به این موضوع اذعان دارند، این در حالی است که ما با برخی از
مواد برجام مشکل داشتیم اما در چارچوبهای نظام از دولت حمایت میکنیم.» و
تلویحاً تصمیم خود را به اسم همراهی
مجموعه نظام توجیه نمود و در
عین حال ادعا کرد که این رأی مثبت را با اطلاع از ایرادات برجام داده است.
وی در همان سخنرانی با دفاع بیشتر از عملکرد دولت بیان کرد: «ما میدانیم
که فشار اجرایی بر دوش دولت است و اینکه برخی میگویند دولت فقط کارش
مذاکره کردن شده است غیر منصفانه است... چرا حرفهای غیر اعتدالی میزنیم؟
متأسفانه امروز همه به دولت حمله میکنند اما ما تا وقتی که دولت در
چارچوبهای نظام عمل کند دولت را حمایت خواهیم کرد.» (
http://bit.ly/1kOllM1)
این سخنان در حالی بیان شد که نامه رهبر انقلاب مبنی بر پذیرش مشروط برجام
که پر از نقد و نگرانی نسبت به برجام بود تنها دو هفته پیش از این سخنان
بیان شده بود. همچنین هشدارهای صریح رهبری در سخنرانیهای مختلف تکرار
میشدند. به عنوان مثال ممنوعیت مذاکره با امریکا در تاریخ 15 مهر در
بیانات 15 مهر تبیین شده بود.
اما در پی اظهارات حسن روحانی علیه
قوه قضائیه درباره دستگیری برخی اصحاب رسانه به اتهام جاسوسی، آملی
لاریجانی نیز که به وضوح در پی پاسخ دادن به این انتقادات بود ضمن آنکه
مجدداً برجام را قراردادی عقلانی دانست نسبت به افتخار نامیدن آن و
برخوردهای دولت علیه منتقدان آن انتقادهایی را مطرح کرد. (
http://bit.ly/1ScrlIF)
از
دیگر نقاط کارنامه وی را باید برخورد جدی قوه قضائیه با متحصنین در برابر
مجلس شورای اسلامی دانست. از جمله انتشار حکم بسته شدن سایت اصلی متحصنین
به دستور دادستانی تهران را باید از شواهد جدیت قوه قضائیه در همراهی جدی
با دولت برای به ثمر رسیدن برجام دانست. (
http://bit.ly/1HfFjt3)
نهایتاً
باید عملکرد صادق آملی لاریجانی را چه در زمینه مواضع عمومی و علنی و چه
در زمینه فعالیتهای روی زمین (مثل رأی مثبت به برجام) کاملاً به نفع سیاست
خارجی دولت ارزیابی کرد. او پیش از شکلگیری برجام مجموعاً با مواضع
حمایتی یا با سکوت طولانی مدت و معنیدار خود باعث اعتبار یافتن دولت
علیرغم ساختارشکنیهای متعددش گردید و پس از شکلگیری برجام نیز به سیر
تعاریف خود شدت بخشید و به برجام نیز در جلسه تاریخی و مهم شورای عالی
امنیت ملی درباره آن رأی مثبت داد. نهایتاً وی را باید در زمره اصولگرایانی
که به دلیل مصلحتجویی و محاسبهگری بیش از حد از بیان حق اجتناب نمودند و
حتی به یاری نقشه خطرناک دشمن شتافتند دستهبندی کرد؛ افرادی که به صورت
همزمان تصور سادهانگارانهای نسبت به واقعیت مقاصد دولت از این رفتارها و
حقیقت وضعیت کشور در اثر اجرای برجام داشتند.
#مواضع_خواص_درباره_برجام#تجربه_تاریخی#برجام#صادق_آملی_لاریجانی#خواص_بی_بصیرت