GEORGES BRAQUE VE RESİMLERİ

[sevim durgun]

Georges BRAQUE (1882–1963)
 
20. yüzyı­lın en ünlü ressamlarından biri olan Georges Braque değişik anlayışların etkisi altında ürünler vermiş ve yakın arkadaşı Pablo Picasso ile resimde yeni bir akımın öncüsü ol­muştur.
Braque Fransa'nın Sen Irmağı kıyısındaki Argenteuil'de dünyaya geldi. Dedesi ve baba­sı badana-boya işleri yapan bir kuruluşun sahibiydiler. Genç yaşlarda babasının işlerine yardımcı olurken, bir yandan da spor ve müzikle ilgileniyordu. 15 yaşında Le Havre Güzel Sanatlar Akademisi' nin akşam kursla­rını izlemeye başladı. Artık resim, yaşamının büyük bir bölümünü dolduruyordu. Bu arada dekoratör çıraklığı, badanacılık gibi işlerde de çalışan Braque, ileride yararlanacağı resim tekniklerini bu işlerde öğrendi. Değişik gereç­leri rahatça kullanma ustalığı kazanarak ilginç çalışmalar yapıyordu.
Askerlik dönüşünde kendini tümüyle res­me adamaya karar verdi. Bu kararını ailesi de destekledi. 1900'de Paris'e giden Braque önce özel bir resim okulunda, sonra da Güzel Sanatlar Yüksekokulu'nda (Ecole des Beaux-Arts) resim öğrenimi gördü.
Braque önce Monet, Camille Pissarro gibi izlenimci ressamların, daha sonra Cezanne'ın etkisinde kaldı. 1905'te, hiçbir kurala bağlı olmayan resim anlayışının çekiciliğine kapıldı. Ressa­mın düş gücünü, kişiliğini yansıtan, parlak renklerin alabildiğine bol kullanıldığı resimler yapmaya başladı. 1907'de açtığı ilk sergisinde-ki resimler bu türdendi.
Braque 1907'de Picasso ile tanıştı ve resimle­rini beğenmediğini söyleyerek Picasso'yu eleş­tirmekten çekinmedi. Böyle başlayan ilişkileri giderek iki ressamın birlikte çalışmasına yol açacak kadar yakın bir işbirliğine dönüştü. İki arkadaş resim konusunda akıllarını kurcala­yan bazı sorunlara birlikte çözüm aramaya başladılar. Resimde boyut sorununu kendi anlayışları doğrultusunda çözümlemek için nesneleri geometrik öğelerine ayırıyorlardı. Böylece resim tarihinde bir devrime yol açan yeni bir anlayış doğdu. Braque'ın 1908'de açtığı sergiyi gezen bir eleştirmenin, resimlerin "küpler"den oluştuğunu yazması üzerine bu tür resim anlayışına Kübizm denmeye başlan­dı. Braque'ın 1911'de yaptığı Gitarlı Adam, Portekizli Adam ve 1912'de yaptığı Meyve Tabağı ve Bardak kübizmin en belirgin örneklerindendir.
I. Dünya Savaşı'na katılan Braque savaşta başından yaralandı. Hastaneden çıktıktan sonra gene tuvalin başına döndü. Zıt ve canlı renkler kullandığı bu döneminde nesneleri görüntüleriyle değil, simgeleriyle yansıttı.
Daha çok "ölü doğa" (natürmort) teması üzerinde duran Braque'ın ünlü tablosu İskambilli Ölü Doğa bu dönemin ürünlerindendir.
II. Dünya Savaşı yıllarında, Eski Yunan sanatını örnek alarak ve mitoloji öğelerini kullanarak bir dizi küçük heykelcik de yapan Braque, bunların yanı sıra çeşitli tiyatro oyunlarının dekorlarını, vitray ve mücevher tasarımlarını hazırladı.
Savaş sonrasında bilardo masalarının, atöl­ye içlerinin, hantal yürüyüşlü kuşların resim­lerini yaparken benzersiz renk uyumlarını gerçekleştirdi. Dünyanın birçok kentinde ser­gileri açıldı. Bunların en büyüğü 1986'da Picasso Müzesi'nde açılan "Georges Braque 1882–1963" adlı sergidir. Bu sergide 125'ten fazla resmi, resim taslağı ve heykeli yer alıyordu.
Kendini sürekli yenileyerek 60 yıl sürdür­düğü resim yaşamını 75 yaşına gelince bırakan Braque'ın Gitarlı Kadın (1913), 1937'de Carnegie Ödülü'nü kazandığı Sarı Masa Örtüsü (1935), Kırmızı Masa Örtüsü (1937), Ressam ve Modeli (1939), Tuvalet Masası (1942) ve Siyah Balık (1942) gibi tabloları çok ün­lüdür.

Fransız baskı sanatçısı, heykeltraş ve ressam. Kübizm akımının öncülerindendir. 1918 ile 1920 yılları arasında Picasso ile çalıştı ve onunla aynı tarzı paylaştı. Uzun bir süre, Picasso’yla birlikte birbirinden ayırt edilmesi pek de mümkün olmayan çalışmalara imza attılar. Picasso’nun iyi olduğu kadar kötü olan şöhreti, yaşamı boyunca Braque’nin sanatına gölge düşürdü

KÜBİZM'in kurucularından olan Braque, yalnızca bu akımın çok önemli bir ressamı değil, aynı zamanda önemli bir kuramcısıdır. Le Havre'da büyümüş, bir yandan badanacılık olan baba mesleğini sürdürmek üzere yetiştirilirken, bir yandan da Le Havre'da Belediye Güzel Sanatlar Okulu'nda öğrenim görmüştür.
1900'de Paris'e giden sanatçı, 1902–04 arası Humbert Akademisi'ne devam etmiş ve aynı yıllarda tanıştığı FRIESZ' le birlikte resim çalışmaları yapmıştır. Bu dönemde FOVİZM'e ilgi duyan Braque bu akımın öznel ve içtepisel yönleriyle pek uyuşamamış, 1907'de CEZANNE' ın yapıtlarının da etkisiyle geometrik çözümlemelere yönelmiştir. Aynı yıl PICASSO'yla tanışmış ve iki sanatçı birlikte çalışmaya başlayarak Kübizm'i oluşturmuşlardır. Bu yıllarda iki sanatçının yapıtlarının birbirine çok benzemesi bazı yanlış yorumlara yol açmışsa da, bu resimler aslında ikisinin tam bir uyum ve düşünce alışverişi içinde olduğunu gösterir. 1908'de Bra-que'm Güz Salonu'ndan (Salon d'Automne) geri çevrilen bütün yapıtlarını galeri sahibi Daniel-Henri Kahnweiler (1884-1976) sergilemiş, ertesi yıl aynı salonda sergilenen yapıtlarını eleştirmen Louis Va-uxcelles (1870-?) "kübik acayiplikler" olarak nitelendirince "Kübizm" adı doğmuştur. 1912'de Braque, KOLAJ tekniğini kullanmaya başlayarak resimlerine kağıt (PAPIER-COLLE), kumaş, gerçek nesneler gibi yeni gereçler yapıştırmıştır. Bu yöntemle yaptığı ilk resimlen Portekizli Kadın (1910, Sanat Müz., Basel), Oyun Kağıtlarıyla Ölü doğa (1913, Modern Sanat Muz., Paris) ve Gitardır (1913-14, Modern Sanat Müz., New York). Bireşimsel Kübizm olarak adlandırılan bu çalışmalara Picasso da katılmış, iki sanatçı I. Dünya Savaşı'nın başlamasına değin birlikte çalışmıştır. Savaşta başından aldığı ağır yaralar nedeniyle 1915'te tedavi altına alınan Braque. bu dönemi sanatı ve sanatın ilkelerini irdelemekle geçirmiş ve düşüncelerini Le Jour et la Nuit, Cahiers 1917–1952 (Gündüz ve Gece, Defterler 1917-1952) adıyla 1952'de yayımlamıştır.
Braque, Picasso ve LEGER'nin tersine, hiçbir ideolojiye bağlanmamış ve resmini toplumsal ilgilerin dışında tutmuştur. Çalışmalarını amacı doğrultusunda ısrarla ve tam bir tutarlılıkla sürdürüp geliştirmiştir. Kübizm'in ilkesini "yeni bir mekân yaratmak, oluşturmak" diye tanımlamış, nesneleri par-çalamasındaki amacını da "mekân ve mekân içinde hareket yaratmak" olarak nitelendirmiştir. 1920'lerde daha da özgür çalışmaya başlayan Braque, 1930'larm başında büyük bir ÖLÜ DOĞA ustası olarak dünyaca kabul edilmiştir. Bu dönemin en ünlü yapıtları Başında Çiçek Taşıyan Kızlardır. Büyük boyutlardaki bu resimlerde çiçek ve meyve taşıyan yarı çıplak kadınlar görülür. Braque'ın başyapıtları arasında 1948–55 arasında yaptığı sekiz Atölye dizisi vardır. Bu resimlerde abartılı bir Kübizm den arınmış ve ölü doğa kompozisyonlarında ustalığın doruğuna ulaşmıştır. Sanatçının antik temalı grafik çalışmaları büyük ölçüde 1930'larda sanat yayımcısı Ambroise Vollard (1865–1939) tarafından yayımlanan Hesiodos'un Theogonia'sı için yaptığı 16 oymabaskıyla başlamıştır. 1950'den 58'e değin yaptığı Kuşlar dizisinde süsleyici nitelik büyük bir yalınlıkla birleşmiştir. 1948 Venedik Bienali'nde resim dalında Büyük Ödül almış, sanatçıya 1951'de de Legion d'Honneur nişanı verilmiştir.

--
Atalarindan sana kalani haketmeye bak! Yoksa senin olmazlar. (Goethe)