Adam Mickiewicz'in kirim soneleri

[Ahmet Beşol]

IV - Ballada Alpuhara
Już w gruzach leżą Maurów posady,
Naród ich dźwiga żelaza,
Bronią się jeszcze twierdze Grenady,
Ale w Grenadzie zaraza.
 
Broni się jeszcze z wież Alpuhary
Almanzor z garstką rycerzy,
Hiszpan pod miastem zatknął sztandary,
Jutro do szturmu uderzy.
 
O wschodzie słońca ryknęły spiże,
Rwą się okopy, mur wali,
Już z minaretów błysnęły krzyże,
Hiszpanie zamku dostali.
 
Jeden Almanzor, widząc swe roty
Zbite w upornej obronie,
Przerżnął się między szable i groty,
Uciekł i zmylił pogonie.
 
Hiszpan na świeżej zamku ruinie,
Pomiędzy gruzy i trupy,
Zastawia ucztę, kąpie się w winie,
Rozdziela brance i łupy.
 
Wtem straż oddźwierna wodzom donosi,
Że rycerz z obcej krainy
O posłuchanie co rychlej prosi,
Ważne przywożąc nowiny.
 
Był to Almanzor, król muzułmanów,
Rzucił bezpieczne ukrycie,
Sam się oddaje w ręce Hiszpanów
I tylko błaga o życie.
 
„Hiszpanie - woła - na waszym progu
Przychodzę czołem uderzyć,
Przychodzę służyć waszemu Bogu,
Waszym prorokom uwierzyć.
 
„Niechaj rozgłosi sława przed światem,
Że Arab, że król zwalczony,
Swoich zwycięzców chce zostać bratem,
Wasalem obcej korony”.
 
Hiszpanie męstwo cenić umieją;
Gdy Almanzora poznali,
Wódz go uścisnął, inni koleją
Jak towarzysza witali.
 
Almanzor wszystkich wzajemnie witał,
Wodza najczulej uścisnął,
Objął za szyję, za ręce chwytał,
Na ustach jego zawisnął.
 
A wtem osłabnął, padł na kolana,
Ale rękami drżącemi
Wiążąc swój zawój do nóg Hiszpana,
Ciągnął się za nim po ziemi.
 
Spojrzał dokoła, wszystkich zadziwił,
Zbladłe, zsiniałe miał lice,
Śmiechem okropnym usta wykrzywił,
Krwią mu nabiegły źrenice.
 
„Patrzcie, o giaury! jam siny, blady,
Zgadnijcie, czyim ja posłem?
Ja was oszukał, wracam z Grenady,
Ja wam zarazę przyniosłem.
 
„Pocałowaniem wszczepiłem w duszę
Jad, co was będzie pożerać,
Pójdźcie i patrzcie na me katusze:
Wy tak musicie umierać!”
 
Rzuca się, krzyczy, ściąga ramiona,
Chciałby uściśnieniem wiecznym
Wszystkich Hiszpanów przykuć do łona;
Śmieje się - śmiechem serdecznym.
 
Śmiał się - już skonał - jeszcze powieki,
Jeszcze się usta nie zwarły,
I śmiech piekielny został na wieki
Do zimnych liców przymarły.
 
Hiszpanie trwożni z miasta uciekli,
Dżuma za nimi w ślad biegła;
 
Z gór Alpuhary nim się wywlekli,
Reszta ich wojska poległa.
 

Adam Mickiewicz
Çeviren:Neşe Taluy Yüce
 
Alpuhara
 
Arapaların kasabaları  artık yıkıntılar altında
Ulusları bağlanmış demirden zincirlerle
Savunuyorlar Granada’nın kalelerini hâlâ.
Ne ki salgın var Granada içinde
 
Savaşıyor Alpuhara’nın kulelerinden ama
Almanzor,  hâlâ bir avuç adamıyla
İspanyol, açıyor sancağını kentin üstüne oysa
Yarın, topyekün hücum edecek ya.
 
Gün doğumuyla kükrüyor toplar
Yıkılıyor duvarlar, siperler parçalanıyor
Minarelerde artık parlıyor haçlar
İspanyol, sarayı zaptediyor.
 
Bir tek Almanzor tanık olunca
Savunuma sırasında, yok oluşuna, askerlerinin
Okları kılıçları yara yara
Kaçtı önlerinden onu izleyenlerin
 
 
İspanyol’sa, zapettiği sarayada, içinde  harabelerin
Yıkıntılar ve ölüler ortasında
Şölen veriyor yüzüyor içinde içkinin
Paylaştırıyor ganimetleri, cariyereleri asker arasında.
 
Birden muhafız haber veriyor komutanlara
Bir şövalye geldi uzaklardan ya
İstiyor varmak huzura
Önemli habereleri var ağzında
 
Bu Almanzor, lideri Müslümanların
Çıkarmış, gizli giysisini
İsteyerek düşmüş ellerine İspanyolların
Hayatta kalmak tek dileği
 
İspanyollar diye bağırdı- İşte geldim kapınıza
Yerlere dek eğilmiş duruyorum
Geldim hizmet etmeye sizin tanrınıza
Peygamberinize her şeyimle inanıyorum.
 
Tüm dunya duysun bu haberi
Arap düşmanların kralı
Kardeş seçti bizleri
Seçti, yabancı taca köleliği
 
Takdir ettiler İspanyollar bu yiğitliği
Almanzoru tanıdıklarında
Önce komutan kucakladı onu, sonra diğerleri
Bir dostu karşılarcasına
 
Almanzor da selamaldı onları
İçtenlikle komutana sarıldı
Elini tuttu boynuna kolunu doladı
Dudaklarını dudaklarına dayadı
 
Dermanı kesilde çöktü dizi üzerine sonra
Ama Titreyen elleriyle
Türbanını doladı İspanyolun bacaklarına
Düştü onun ardından yere
 
Şaşırtmıştı herkesi çevresine baktı,
Mosmordu derisi solgundu
Ağzı korkunç bir gülüşle çarpıldı
Gözbebekleri kanla doldu.
 
Bakındı  ey gavurlar, nasıl  morarmışım, solgunum,
Bilin bakalım neler getirdim sizlere
Kandırdım sizi aslında Granada’dan dönüyorum
Salgın hastalık getirdim beraberimde
 
Ruhunuzu sıvadım öpücükle
Sizi de yutacak bu zehir
Bakın benim çektiğim işkenceye
Siz de böyle öleceksiniz zahir.
 
Çırpındı bağırdı büzdü omuzların
Sonsuzluğu kucaklamak ister gibiydi sanki
Yüreğine indirdi İspanyolların
İçten bir gülmseme ile gülümsedi
 
Güldü- ölüyordu işte- ama  daha ne gözkapakları
Ne de henüz kapanmıştı ağzı
Ve yüzyıllar boyu o gülüş şeytansı
Soğuk yüzlerde dondu kaldı.
 
Korkup kaçtılar İspanyollar oradan
Onları  acımadan veba izledi
Aktı üzerlerine Alpuhara dağlarından
Böylece yenilmiş oldu İspanyol askerleri
 
 
NIEPEWNOŚĆ
 
Gdy cię nie widzę, nie wzdycham, nie płaczę,
Nie tracę zmysłów, kiedy cię zobaczę;
Jednakże gdy cię długo nie oglądam,
Czegoś mi braknie, kogoś widzieć żądam;
I tęskniąc sobie zadaję pytanie:
Czy to jest przyjaźń? czy to jest kochanie?
 
Gdy z oczu znikniesz, nie mogę ni razu
W myśli twojego odnowić obrazu?
Jednakże nieraz czuję mimo chęci,
Że on jest zawsze blisko mej pamięci.
I znowu sobie powtarzam pytanie:
Czy to jest przyjaźń? czy to jest kochanie?
 
Cierpiałem nieraz, nie myślałem wcale,
Abym przed tobą szedł wylewać żale;
Idąc bez celu, nie pilnując drogi,
Sam nie pojmuję, jak w twe zajdę progi;
I wchodząc sobie zadaję pytanie;
Co tu mię wiodło? przyjaźń czy kochanie?
 
Dla twego zdrowia życia bym nie skąpił,
Po twą spokojność do piekieł bym zstąpił;
Choć śmiałej żądzy nie ma w sercu mojem,
Bym był dla ciebie zdrowiem i pokojem.
I znowu sobie powtarzam pytanie:
Czy to jest przyjaźń? czy to jest kochanie?
 
Kiedy położysz rękę na me dłonie,
Luba mię jakaś spokojność owionie,
Zda się, że lekkim snem zakończę życie;
Lecz mnie przebudza żywsze serca bicie,
Które mi głośno zadaje pytanie:
Czy to jest przyjaźń? czyli też kochanie?
 
Kiedym dla ciebie tę piosenkę składał,
Wieszczy duch mymi ustami nie władał;
Pełen zdziwienia, sam się nie postrzegłem,
Skąd wziąłem myśli, jak na rymy wbiegłem;
I zapisałem na końcu pytanie:
Co mię natchnęło? przyjaźń czy kochanie?
 
Çeviren Neşe Taluy Yüce
 
Acaba
 
Dertlenmiyorum, ağlamıyorum seni görmediğimde,
Hani, aklımı da yitirmiyorum seni görünce,
Ama  eğer uzun süre görmezsem seni,
Bir şeyler eksiliyor içimde,  diyorum,  görsem birisini
Özlemle soruyorum  o zaman kendime:
Bu dostluk mu?  Yoksa aşk mı ne?
 
Gözden yittiğinde, hani birden bire;
Canlandıramıyorum seni  tam olarak hayalimde.
Ama istemeden aynı zamanda,
Düşünüyorum da, bu hayal  nasıl da yakın bana.
Yine soruyorum o soruyu kendime:
Bu dostluk mu? Yoksa aşk mı ne?
 
Acı çekiyorum çekmesine, ama hiç de  
Düşünmüyorum, sana gelsem derdimi açsam diye
Hani  bazen, amaçsızca yürüdüğümde ben
Bir bakıyorum senin kapının eşiğindeyim, birden
Kendime gelip soruyorum yine:
Ne oluyor bana?  bu dostluk mu, yoksa aşk mı ne?
 
Senin için, yaşamım söz konusu olsa da cimrilik etmezdim,
Hatta, huzurlu olasın diye  cehenneme bile giderdim.
Gerçi cesur bir arzu yok senin için yüreğimde,
Sana  sağlık, huzur olurdum belki de.
İşte yine soruyorum o soruyu kendime:
Bu dostluk mu? Yoksa aşk mı ne?
 
Hani kimi zaman  elin elime değdiğinde,
Bir sakinlik kaplıyor içimi ta derinde,
Sanki hafif bir uykuyla yaşama son verecekmişçesine.
Ama hemen uyandırıyor beni yüreğimin vuruşu: güm, gümbede
Yani soruyor bana yüksek sesle:
Bu dostluk mu? Yoksa aşk mı ne?
 
Bu şiiri senin için yazdığımda,
O şair esini sarmamıştı ellerimi, inan bana;
Şaşırmıştım, farkında değildim yani,
Nerden geldi bu fikir, kim   bu uyakları düzenledi,
Ve sonunda yazdım  bu soruyu yine:
Ne esinlendirdi beni? Dostluk mu, yoksa aşk mı ne?
Bakczysaraj w nocy

Rozchodzą się z dżamidów pobożni mieszkańce,
Odgłos izanu w cichym gubi się wieczorze,
Zawstydziło się licem rubinowym zorze,
Srebrny król nocy dąży spocząć przy kochance.

Błyszczą w haremie niebios wieczne gwiazd kagańce,
Śród nich po safirowym żegluje przestworze
Jcden obłok, jak senny łabędź na jeziorze,
Pierś ma białą, a złotem malowane krańce.

Tu cień pada z menaru i wierzchu cyprysa,
Dalej czernią się kołem olbrzymy granitu,
Jak szatany siedzące w dywanie Eblisa

Pod namiotem ciemności; niekiedy z ich szczytu
Budzi się błyskawica i pędem farysa
Przelatuje milczące pustynie błękitu.

 
Çeviren Neşe Taluy Yüce
 
Bahçesaray’da Gece
 
Dağılıyor  camilerden kentin Müminleri
Yitip gidiyor, akşam sessizliğinde Ezanın sesi
Kızarmış yanaklarıyla  utangaç akşam güneşi  
Aşığının yanına uzanmak arzusunda gecenin gümüş prensi
 
Gökyüzünde yıldızlar parlıyor haremdeki fenerler örneği
Onların arasından, hani o boşluktan   safir rengi
Bir bulut,  yelken açıyor göldeki uykulu bir  kuğu gibi
Göğsü ak bulutun, yaldızla boyanmış çevresi
 
Gölgeler düşüyor minarelerden ve tepelerinden selvilerin
Kocaman kayalıklar kararıyor uzaklarda
Şeytanlar gibi, hani oturan divanında İblis’in
 
Onların doruklarında kimi zaman çadırı altında karanlığın
Bir şimşek uyanıyor ve   Fâris’in hızında
Uçuyor mavi çölüne sessizliğin
 
 
 
 
 
Ałuszta w nocy

Rzeźwią się wiatry, dzienna wolnieje posucha,
Na barki Czayrdahu spada lampa światów,
Rozbija się, rozlewa strumienie szkarłatów
I gaśnie. Błędny pielgrzym ogląda się, słucha :

Już góry poczerniały, w dolinach noc głucha,
Źródła szemrzą jak przez sen na łożu z bławatów;
Powietrze tchnące wonią, tą muzyką kwiatów,
Mówi do serca głosem tajemnym dla ucha.

Usypiam pod skrzydłami ciszy i ciemnoty;
Wtem budzą mię rażące meteoru błyski,
Niebo, ziemię i góry oblął potop złoty !

Nocy wschodnia ! ty na kształt wschodniej odaliski
Pieszczotami usypiasz, a kiedym snu bliski,
y iskrą oka znowu budzisz do pieszczoty.

Çeviren Neşe Taluy Yüce
 
Aluszta’da gece 
 
Canlanıyor  yel, alıyor günün sıcaklığını
Dünyanın ışığı batıyor Çadırdağın omuzlarında
Parçalanıyor kızıl akıntılar saçılıyor etrafa
Ve sönüyor. Bakıyor ardına kaybolmuş hacı.
 
Dağlar artık kararmış ve vadilere çöküyor gecenin karanlığı
Membalar şarıldıyor peygamber çiçeğinin mırıldanışı gibi yatağındaki  
                                                                                            uykusunda
Bu çiçeklerin müziği kokan hava
Sesleniyor yüreklere es geçiyor kulakları
Uyuyorum karanlığın ve sessizliğin kanatları üstümde
Uyandırıyor beni kayan yıldızlar birdenbire
Bulanmış gökyüzü yeryüzü ve dağlar altın seline
 
Doğu gecesi, sen, sanki doğulu bir cariye
Uyutursun okşayan ellerinle
Ve uyku yaklaşınca bedene
Yeni okşayışlara uyandırırsın kıvılcımlarla parlayan gözlerinde
Miskieviç’in Ölümü

Her gün ondan emir almaya gelenler, geldiklerinde yine
Yollarını kestiler ölüleri bekleyenler
Dediler”Bırakmayız sizi ona
Çünkü bu adam korkunç salgından öldü de”
O zaman ağladı onlar çocuklar gibi.
Korkuyla fısıldadılar “önümüz gece, karanlık!”
Bu ay, İstanbul üzerinde parlayan şimdi
Bakın nasılda farklı Niemien ırmağı üzerinde parlayandan artık.”
İşte o an O, düşündü”Yakın aslında  nasıl da
Duyuyorum ninnileri beşiğimdeyim  sanki hala
Şvitej gölü üstünde batan çiçekleri görüyorum otları da
sanki biran sonra dokunacağım onlara avuçlarımla”