Πυρηνικά όπλα ως «ασπίδα επιβίωσης»; - Πώς ο πόλεμος κατά του Ιράν μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ (για όλους) | in.gr

[Apostolis Revenisios]

in.gr
Πυρηνικά όπλα ως «ασπίδα επιβίωσης»; - Πώς ο πόλεμος κατά του Ιράν
μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ (για όλους) | in.gr
ΚείμενοΜαργαρίτα Βεργολιά


Μέχρι στιγμής, στη Μέση Ανατολή η μόνη χώρα με πυρηνικά όπλα είναι το
Ισραήλ -αν και ποτέ δεν το έχει επίσημα αναγνωρίσει.
«Ένας από τους συμβούλους σας, ο Ντέιβιτν Σακς, δήλωσε την περασμένη
εβδομάδα ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να κηρύξουν νίκη και να αποχωρήσουν από
τον πόλεμο στο Ιράν, ενώ προειδοποίησε πως, εάν η σύγκρουση κλιμακωθεί,
το Ισραήλ ενδέχεται να σκεφτεί σοβαρά να χρησιμοποιήσει πυρηνικό όπλο.
Σας έχει μεταφέρει αυτή την εκτίμηση;», ρώτησε τη Δευτέρα ένας
δημοσιογράφος τον Ντόναλντ Τραμπ.
«Όχι, δεν το έχει κάνει. Το Ισραήλ δεν θα το έκανε ποτέ αυτό», απάντησε
ο πρόεδρος των ΗΠΑ, μην μπαίνοντας καν στον κόπο να συμπληρώσει για τους
τύπους ένα υποθετικό «εάν» για την κατοχή τους.
Αυτά, την ώρα που η στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν βασίζεται στην
εκτίμηση-υπόθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ (ήτοι μιας πυρηνικής υπερδύναμης
και μοναδικής χώρας στην παγκόσμια ιστορία που έχει χρησιμοποιήσει
ατομικές βόμβες σε πολεμική σύγκρουση, και ενός κράτους που κρατά κρυφό
το πυρηνικό του οπλοστάσιο) ότι το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης
ήταν κοντά στο να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Προσώρας, το πλέον βέβαιο είναι ότι ο τρίτος πόλεμος στον Κόλπο,
συνδυαστικά με αυτόν στην Ουκρανία, εντείνει το στρατηγικό «πυρηνικό
δίλημμα» κρατών.
Η αντιληπτή αξία των πυρηνικών όπλων ως απόλυτου εργαλείου αποτροπής και
προστασίας σταθμίζεται πια απέναντι στο υψηλό ρίσκο της επιδίωξής τους.
Δεν ισχύει μόνο για τη σημερινή θρησκευτική και στρατιωτική ηγεσία του
υπό βομβαρδισμό Ιράν, αλλά και για πλείστες όσες άλλες χώρες.
Από αυταρχικά καθεστώτα στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και
πέραν αυτής, μέχρι πια και τη δημοκρατική «Ευρώπη των αξιών».
YouTube thumbnail
Ο φόβος ενός πυρηνικού μπούμερανγκ
Μέχρι να ξεσπάσει ο νέος πόλεμος -ο τρίτος μέσα σε δύο χρόνια, δεύτερος
από τον περασμένο Ιούνιο με κοινή ανάληψη δράσης από το Ισραήλ και τις
ΗΠΑ- το θεοκρατικό Ιράν υποστήριζε ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είχε
ειρηνικούς σκοπούς.
Όμως μετά την εξόντωση σημαντικού μέρους της ηγεσίας του, την καταστροφή
της ιρανικής αεράμυνας και μεγάλου τμήματος του πυρηνικού και πυραυλικού
προγράμματός του, εντείνονται οι φόβοι για αλλαγή στη στρατηγική σκέψη
της Τεχεράνης, όπου τον λόγο έχουν πια οι πιο σκληροπυρηνικοί.
Και δη όταν η συμβατική αποτροπή -με τους αποδυναμωμένους πληρεξούσιους
του «Άξονα της Αντίστασης» και τους βαλλιστικούς πυραύλους- απέτυχε de
facto να αποτρέψει τις επιθέσεις.
Στο μεσοδιάστημα, είχε ήδη ανοίξει η συζήτηση για αναθεώρηση του
πυρηνικού δόγματος της χώρας.
Για πολλούς στο Ιράν, η απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου παγιώνεται πλέον
ως εθνική προτεραιότητα.
Η πρώτη ύλη υπάρχει.
Ακόμη και μετά τους περσινούς βομβαρδισμούς από τα αμερικανικά Β-2, το
Ιράν εκτιμάται ότι διατηρεί απόθεμα περίπου 400-450 κιλών ουρανίου
εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, πλησιάζοντας επικίνδυνα τα επίπεδα
οπλικής χρήσης (90%).
Τα απέκτησε μετά την κατάρρευση της συμφωνίας-ορόσημο για το πυρηνικό
του πρόγραμμα του 2015, γνωστή ως JCPOA.
Θρυαλλίδα αποτέλεσε το 2018 η αποχώρηση των ΗΠΑ επί της πρώτης προεδρίας
Τραμπ, που επέβαλε στο Ιράν σκληρές οικονομικές κυρώσεις, με τους
Ευρωπαίους να επιβάλλουν τις δικές τους τέσσερα χρόνια αργότερα, εν μέσω
του πολέμου στην Ουκρανία και αδιέξοδων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Το πού ακριβώς βρίσκονται σήμερα αυτά τα αποθέματα ουρανίου παραμένει
άγνωστο -αν και ο Τραμπ δεν αποκλείει τώρα την αποστολή ειδικά
εκπαιδευμένων κομάντο για την απομάκρυνσή τους από το Ιράν ή την αραίωσή
τους.
Όμως ούτε αυτό «θα εξάλειφε την απειλή διάδοσης», παρατηρεί ο οργανισμός
Ένωση Ελέγχου Όπλων (ACA), καθώς «το Ιράν θα διατηρούσε τα απαραίτητα
υλικά και τις γνώσεις, που θα του επέτρεπαν τελικά να παράγει πυρηνικά
όπλα».
YouTube thumbnail
Ισορροπίες τρόμου
«Εάν μια πιο μηδενικού αθροίσματος λογική αποτροπής επικρατήσει σε
ολόκληρη την περιοχή, αντικαθιστώντας τον διάλογο ως βασική οργανωτική
αρχή της ασφάλειας, η Μέση Ανατολή ενδέχεται να εισέλθει σε μια πολύ πιο
επικίνδυνη εποχή, κατά την οποία τα πυρηνικά όπλα θα θεωρούνται η
απόλυτη μορφή αποτροπής και η πυρηνική διάδοση δεν θα μπορεί πλέον να
ανακοπεί», παρατηρεί σε άρθρο στο Al Jazeera ο Σίνα Τούσι, ανώτερος μη
μόνιμος συνεργάτης στην αμερικανική δεξαμενή σκέψης Κέντρο Διεθνούς
Πολιτικής (CIP).
Ισχύει πολύ ευρύτερα, εν μέσω διεθνούς αταξίας και επιβολής του νόμου
του ισχυρού.
Οι πόλεμοι στο Ιράν και στην Ουκρανία έχουν ήδη μεταβάλει τις αντιλήψεις
κρατών για την αναγκαιότητα και τους κινδύνους των πυρηνικών όπλων ως
μέσο αποτροπής, ασφάλειας και ισχύος, καθώς συμμαχίες και εγγυήσεις
ασφαλείας ξεφτίζουν.
Αντιμέτωπη με στρατηγικό αδιέξοδο στα ουκρανικά εδάφη, η Ρωσία απειλεί
εδώ και καιρό την Ευρώπη με τη χρήση πυρηνικών, ενώ η συμμαχική δέσμευση
των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια φθίνει και η τελευταία συνθήκη που
περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά όπλα Ουάσιγκτον και Μόσχας έληξε προσφάτως.
Σε αυτό το φόντο, δύο ημέρες μετά την έναρξη του νέου πολέμου στο Ιράν,
ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε ενίσχυση του πυρηνικού
οπλοστασίου της χώρας του (μοναδικής πυρηνικής δύναμης στην ΕΕ και μιας
από τις δύο στην Ευρώπη, μαζί με τη Βρετανία) και τη δημιουργία μιας
«προηγμένης ομπρέλας πυρηνικής αποτροπής» με τη συμμετοχή οκτώ
συμμαχικών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Στο μεσοδιάστημα, η Κίνα χτίζει το δικό της πυρηνικό οπλοστάσιο, όπως
και η Βόρεια Κορέα.
Δύο έτερες πυρηνικές δυνάμεις, η Ινδία και το Πακιστάν, ήρθαν πέρυσι
ξανά στα πρόθυρα πολέμου, με το Ισλαμαμπάντ να προειδοποιεί τώρα την
Τεχεράνη κατά των επιθέσεων στη Σαουδική Αραβία, μια στρατηγική σύμμαχό του.
Ο πυρηνικός πειρασμός
Εν μέσω διεθνούς αταξίας και συμμαχικής αβεβαιότητας, ολοένα και
περισσότερες χώρες φλερτάρουν ανοιχτά με την ιδέα να αποκτήσουν και
αυτές πυρηνικά όπλα στα εδάφη τους.
Μεταξύ αυτών η Ιαπωνία -η μόνη που έχει βιώσει τη φρίκη της ατομικής
βόμβας στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι- και η Νότια Κορέα, που κοιτά με
τρόμο τον πυρηνικό βόρειο γείτονά της.
Η Σουηδία και η Φινλανδία, πάλαι ποτέ ουδέτερες, νυν μέλη του ΝΑΤΟ, δεν
αποκλείουν πια την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στα εδάφη τους σε περίπτωση
πολέμου, για λόγους αποτροπής έναντι της Ρωσίας.
Ήδη από τον Φεβρουάριο, εν τω μεταξύ, η Τουρκία προειδοποίησε -δια
στόματος του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν- ότι θα μπορούσε να
εμπλακεί σε μια «πυρηνική κούρσα εξοπλισμών», αν το Ιράν αποκτήσει
πυρηνικά όπλα.
Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, η κατάρρευση των πυρηνικών συνθηκών και η
αποδυνάμωση των διεθνών κανόνων φέρνουν τον πλανήτη μπροστά σε ένα
πρωτοφανώς επικίνδυνο κατώφλι.
Η λύση δεν θα δοθεί με την ισχύ των όπλων. Απαιτείται επειγόντως
αποκατάσταση του διεθνούς δικαίου.
Οι δείκτες στο «Ρολόι της Ημέρας της Κρίσης» έχουν ήδη μετακινηθεί.
Βρίσκονται πια μόλις 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, ένα
συμβολικό ορόσημο για την παγκόσμια καταστροφή.