“Το διαβολοοργισμένον”. Πώς περιέγραψαν οι χωρικοί το πρώτο ατύχημα αεροπλάνου το 1912. Πιλότος ήταν ο (τρελό) Καμπέρος

[Apostolis Revenisios]

mixanitouxronou.gr
“Το διαβολοοργισμένον”. Πώς περιέγραψαν οι χωρικοί το πρώτο ατύχημα
αεροπλάνου το 1912. Πιλότος ήταν ο (τρελό) Καμπέρος


του συνεργάτη ιστορικού Κωνσταντίνου Λαγού
Τον Μάιο του 1912 πραγματοποιήθηκαν μεγάλα στρατιωτικά γυμνάσια σε
περιοχές της Αττικής και της Βοιωτίας.
Φαινόταν ότι σύντομα θα γινόταν πόλεμος με την οθωμανική αυτοκρατορία.
Έτσι με τα γυμνάσια αυτά, ο ελληνικός στρατός θα δοκίμαζε για πρώτη φορά
στην πράξη τις πολεμικές τακτικές που θα χρησιμοποιούσε αργότερα
εναντίον του τουρκικού στρατού. Στα μεγάλα στρατιωτικά γυμνάσια του 1912
συμμετείχε και ο πρώτος Έλληνας στρατιωτικός αεροπόρος. Κάποια στιγμή
έκανε αναγκαστική προσγείωση κοντά στο χωριό Κακοσάλεσι, τη σημερινή
Αυλώνα και ακολούθησαν διάφορα ευτράπελα με τους ντόπιους που δεν είχαν
δει ποτέ αεροπλάνο.
Ο αεροπόρος Δ. Καμπέρος
Ο Υπολοχαγός Δημήτριος Καμπέρος ήταν ένας από τους πρώτους Έλληνες
στρατιωτικούς που είχαν αρχίσει από το 1911 να εκπαιδεύονται ως πιλότοι
στη Σχολή Φαρμάν στο Παρίσι. Στις αρχές Μαΐου 1912 επέστρεψε στην Ελλάδα
για να πραγματοποιήσει πτήσεις με το αεροπλάνο του, ένα διπλάνο τύπου
Χενρί Φαρμάν ΙΙΙ, 60 ίππων. Το αεροπλάνο πήρε το όνομα «Δαίδαλος» σε
τελετή που θύμιζε κανονική βάπτιση, στις 27 Μαΐου 1912 στο Φάληρο.
Ανάδοχος του αεροπλάνου ήταν ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος.
Ο Δημήτριος Καμπέρος στο αεροπλάνο του στην Αθήνα το Μάιο του 1912.
Πηγή: Wikipedia
Την εποχή εκείνη υπήρχε άλλος ένας πιλότος ο Εμμανουήλ Αργυρόπουλος.
Υπήρχε και ένα δεύτερο αεροπλάνο, ιδιοκτησίας του θεατρικού
επιχειρηματία Λεωνίδα Αρνιώτη. Όμως, αν και προσπάθησε επανειλημμένως να
πετάξει με αυτό, δεν μπόρεσε να απογειωθεί.
Πρώτη στρατιωτική πτήση
Ο Δημήτριος Καμπέρος έκανε την πρώτη του πτήση με αεροπλάνο στην Ελλάδα
στις 13 Μαΐου 1912. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η πρώτη
«στρατιωτική» πτήση στη χώρα μας. Τρεις μέρες αργότερα, στις 16 Μαΐου,
συμμετείχε στα μεγάλα στρατιωτικά γυμνάσια που είχαν ως επίκεντρο
περιοχές της Αττικής και Βοιωτίας γύρω από την Πάρνηθα.
Ο Καμπέρος πέταξε με το αεροπλάνο του από τα Κιούρκα (Αφίδνες) για να
εντοπίσει το στρατιωτικό τμήμα που στην άσκηση έπαιζε το ρόλο των
«αντιπάλων» του. Στη συνέχεια, ο Καμπέρος θα προσγειωνόταν εκεί που ήταν
οι «φίλιες» δυνάμεις (Μεραρχία Λαρίσης) για να αναφέρει τη θέση των
«αντιπάλων».
Αναγκαστική προσγείωση
Η πτήση αρχικά πήγε καλά και ο Καμπέρος γρήγορα εντόπισε το «αντίπαλο»
στράτευμα και το επιτελείο του. Όμως, μετά από 40 λεπτά πτήσης σε ύψος
περίπου 800-1000 μέτρα, που κάλυψε μία απόσταση γύρω στα 18 χιλιόμετρα,
ένα απότομο ρεύμα αέρος έριξε το αεροπλάνο του Καμπέρου σε χαμηλό ύψος.
Αντίγραφο του “Δαιδάλου”, του πρώτου αεροπλάνου του Καμπέρου στο
Πολεμικό Μουσείο Αθηνών. Πηγή: Wikipedia
Καθώς υπήρχε κίνδυνος πρόσκρουσης σε κάποια βουνοκορυφή, ο Καμπέρος
αποφάσισε να κάνει αναγκαστική προσγείωση κοντά στο Κακοσάλεσι (Αυλώνα).
Αυτή η ενέργεια είχε μεγάλο ρίσκο. Ο Καμπέρος που ήταν εξαιρετικός
πιλότος δεν φοβήθηκε και κατάφερε να προσγειώσει το αεροπλάνο με μικρές
ζημιές. Την ίδια μέρα ο μηχανικός τις αποκατέστησε. Έτσι, την επόμενη ο
Καμπέρος ξεκίνησε και πάλι τις πτήσεις του στο πλαίσιο των μεγάλων
στρατιωτικών γυμνασίων.
«Πλι είν’ για παπόρου»
Λίγο μετά την ανώμαλη προσγείωση του Καμπέρου, στο χώρο που βρισκόταν το
αεροπλάνο του έσπευσαν κάποιοι χωρικοί από τον κοντινό Κακοσάλεσι.
Αρχικά άκουσαν τον θόρυβο από τον κινητήρα του αεροπλάνου και στη
συνέχεια το είδαν να προσγειώνεται. Δεν ήξεραν τι ήταν και έτσι το
πλησίασαν με τρόμο και δέος, αλλά και περιέργεια.
Η εφημερίδα «Ακρόπολις» σε δημοσίευμα της επομένης ημέρας (17 Μαΐου
1912) κατέγραψε κάποια από τα επιφωνήματα των χωρικών όταν είδαν το
αεροπλάνο να πετά πάνω από τα κεφάλια τους:
Α, ουρέ τίνε τούτου.  Πλι είν’ για παπόρου (σημείωση: Πουλί είναι ή
βαπόρι).
Θυμίζουν αντίστοιχα επιφωνήματα όσων έβλεπαν τον Σούπερμαν: «Είναι
πουλί; Είναι αεροπλάνο; Όχι, είναι ο Σούπερμαν!».
«Υψηλοί» επισκέπτες
Η παρουσία του Καμπέρου ηρέμησε κάπως τους έντρομους χωρικούς. Οι
περισσότεροι ακούμπησαν τα χέρια τους στο αεροπλάνο του για να δουν από
τι ήταν φτιαγμένο.
Μετά από λίγο κατέφθασαν στο χώρο στρατιώτες για να φυλάξουν το αεροπλάνο.
Ο Δημήτριος Καμπέρος το 1912. Πηγή: www.haf.gr
Ο Καμπέρος παρέμεινε δίπλα του, ώσπου έφθασαν εκεί δύο αυτοκίνητα. Στο
ένα επέβαινε ο Πρωθυπουργός και Υπουργός Στρατιωτικών, Ελευθέριος
Βενιζέλος, ο Αντισυνταγματάρχης Κωνσταντίνος Νίδερ, Αρχηγός της
«Επιτελικής Υπηρεσίας Στρατού» (όπως ονομαζόταν τότε το ΓΕΣ) και ο
Λοχαγός Α΄ Τάξης, Ιωάννης Μεταξάς, Πρώτος Υπασπιστής του Βενιζέλου.
Στο άλλο αυτοκίνητο επέβαινε ο Γάλλος Στρατηγός Εϋντού που ήταν
επικεφαλής της γαλλικής στρατιωτικής αποστολής στην Ελλάδα και βασικός
υπεύθυνος για την αναδιοργάνωση του ελληνικού στρατού. Όλοι τους
συγχάρηκαν τον Δημήτριο Καμπέρο για την πτήση του.
Στη συνέχεια, ο Εϋντού μετέφερε με το αυτοκίνητό του τον αεροπόρο στη
βάση της μεραρχίας που υποστήριζε στο πλαίσιο της άσκησης, για
ενημερώσει τον μέραρχό της για τις θέσεις των «αντιπάλων».
Τα ρεπορτάζ των εφημερίδων
Οι εφημερίδες της εποχής κάλυψαν το ατύχημα του Καμπέρου με εκτενή
ρεπορτάζ και συνεντεύξεις του. Σύμφωνα με την εφημερίδα «Οι Καιροί» της
17ης Μαΐου 1912 (έχει διατηρηθεί η γραφή της εποχής):
Ο Καμπέρος στο αεροπλάνο στο Φάληρο, 13 Μαΐου 1912. Πηγή: www.haf.gr
«… Περί την 8 και 15΄ ένας περίεργος κρότος προερχόμενος από επάνω,
είλκυσε την περιέργειαν όλων των στρατευμάτων και των κατοίκων του
Κακοσάλεσι.
Όλοι περίεργοι παρατηρήσαντες προς τον ουρανόν είδον έκπληκτοι, οι
περισσότεροι, να πετά προς το μέρος του Κακοσάλεσι ένα τεράστιον πουλί
εις ύψος χιλίων περίπου μέτρων.  Ήτο το αεροπλάνον του υπολοχαγού κ.
Καμπέρου ερχόμενον εκ Κιούρκων δια να ενωθή με το σώμα εις το οποίον
ανήκει, την μεραρχίαν δηλαδή της Λαρίσσης».
Η έκπληξις των χωρικών
«Δύο τρεις γρηούλες αντίκρυσαν το περίεργον πουλί να προχωρή με τόσην
ταχύτητα εις το κενόν, εσταυροκοπήθησαν και εψιθύρισαν.
-Το δαιμονικό….Το δαιμονικό….
-Πάει ο κόσμος θα καταστραφή
-Βλέπεις τι κάνουν αυτοί οι γραμματατιζούμενοι;
Το ρεπορτάζ της εφημερίδας “Οι Καιροί” της 17ης Μαΐου 1912 για το
αεροπορικό ατύχημα του Καμπέρου. Αρχείο Κωνσταντίνου Λαγού
«Το περίεργο τέρας»
Το αεροπλάνον έκαμεν ένα γύρο άνωθεν του Κακοσάλεσι και έπειτα ήρχισε να
κατέρχεται. Εντός ολίγων λεπτών ο αεροπόρος κ. Καμπέρος ευρίσκετο εις το
έδαφος εκλέξας ως καλλιτέραν μιαν θερισμένην έκτασις ονομαζομένην
Κουσουμπί. Η προσγείωσις ήτο μόλις δύο μέτρων. Ο κ. Καμπέρος μόνος επί
του αεροπλάνου επήδησε εις το έδαφος και απέβαλε την δερμάτινην στολήν
την οποίαν εφόρει. Εντός ολίγων λεπτών οι χωρικοί ασθμαίνοντες
κατέφθασαν δια να ίδουν από πλησίον το περίεργον τέρας.
Εκύταξαν με θαυμασμόν τον αεροπόρον και μεγαλείτερον ακόμη το αεροπλάνον
με τας δυο πτέρυγάς του, τον ελικοειδή μοτέρ του και τα άλλα περίεργα
εξαρτήματα[….] Όλο το χωριό συνηθροίσθη εις τον ελεύθερον χώρον εις το
μέσον του οποίου υπάρχει το αεροπλάνον. Οι χωρικοί παρά τας
απαγορευτικάς διαταγάς του φρουρού στρατιώτου εγγίζουν με τα χείρας των
το αεροπλάνον θέλοντες να βεβαιωθούν από τι τούτο συνίσταται. Εις
επικουρίαν του στρατιώτου καταφθάνει δεκάς άλλων πεζών οίτινες το
περικυκλώνουν και απομακρύνουν τους περίεργους χωρικούς και χωρικάς…..»
Αεροπλάνο Χενρί Φαρμάν ΙΙΙ σε πτήση. Πηγή: Wikipedia.
«Το αερικό, το διαβολοοργισμένο»
Το ρεπορτάζ της «Ακρόπολις» της ίδια μέρας, της 17 Μαΐου 1912, έχει τα
ίδια στοιχεία της εφημερίδας «Οι Καιροί» αλλά προσθέτει και κάποιες
επιπλέον λεπτομέρειες.
Έτσι οι χωρικοί:
«Κατελήφθησαν υπό τρόμου. Έτρεχαν επάνω κάτω κραυγάζοντες. Το αερικό, το
διαβολοοργισμένον [….] Εντός ολίγων λεπτών τον περιεκύκλωσαν έντρομοι οι
χωρικοί και περίεργοι να ίδουν το παράξενο εκείνο πουλί, επί του οποίου
«εκαλίκευε». Επλησιάσαν το αεροπλάνον και το εκύτταζαν με θαυμασμόν,
αγγίζοντας φοβισμένα με τα δάκτυλά των τας πτέρυγάς του, τον μοτέρ του
και τα άλλα εξαρτήματα και αφίνοντας
επιφωνήματα θαυμασμού».