Γιατί η χορτάρινη σκούπα του Φάρου Τυφλών εντάχθηκε στην Άυλη Πολιτισμική Κληρονομιά. Η τεχνογνωσία και η δικαίωση

[Apostolis Revenisios]

mixanitouxronou.gr
Γιατί η χορτάρινη σκούπα του Φάρου Τυφλών εντάχθηκε στην Άυλη
Πολιτισμική Κληρονομιά. Η τεχνογνωσία και η δικαίωση


Σε μια εποχή όπου η άυλη πολιτιστική κληρονομιά αναζητά τρόπους να
παραμείνει ζωντανή, μια φαινομενικά απλή κατασκευή έρχεται να θυμίσει
ότι η παράδοση δεν είναι μόνο μνήμη, αλλά και εργασία και αξιοπρέπεια.
Η ένταξη της χορτάρινης σκούπας, η οποία κατασκευάζεται στον Φάρο Τυφλών
της Ελλάδος, στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, δεν
αφορά απλώς ένα παραδοσιακό αντικείμενο.
Αναδεικνύει μια ολόκληρη αλυσίδα γνώσης και δεξιοτήτων που μεταδίδεται
εδώ και δεκαετίες, συνδεδεμένη άρρηκτα με την επαγγελματική αποκατάσταση
ανθρώπων με προβλήματα όρασης. Πίσω από κάθε σκούπα κρύβεται μια ιστορία
επιμονής, τεχνικής ακρίβειας και συλλογικής προσπάθειας, που σήμερα
αποκτά θεσμική αναγνώριση.
Η παραγωγή χορτάρινης σκούπας αποτελεί βασικό αντικείμενο χειρωνακτικής
απασχόλησης τυφλών και μερικώς βλεπόντων εργατών της Μονάδας Παραγωγής
Σκουπών και Βουρτσών του Φάρου Τυφλών της Ελλάδος. Πηγή φωτογραφίας:
Φάρος Τυφλών Ελλάδος
Σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού:
“Η παραγωγή χορτάρινης σκούπας αποτελεί βασικό αντικείμενο χειρωνακτικής
απασχόλησης τυφλών και μερικώς βλεπόντων εργατών της Μονάδας Παραγωγής
Σκουπών και Βουρτσών του Φάρου Τυφλών της Ελλάδος.
Οι εργάτες, οι οποίοι εργάζονται σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, αφού
εκπαιδευθούν στην παραγωγική διαδικασία, απασχολούνται στο πεδίο
επεξεργασίας-δεσίματος σόργου/χόρτου και ραψίματος σκουπών, εφαρμόζοντας
πολύ συγκεκριμένη τεχνογνωσία που μετρά πολλές δεκαετίες και
αξιοποιώντας συγκεκριμένα μέσα παραγωγής.
Η παραγωγή του είδους αυτού, καθώς και άλλων προϊόντων καθαριότητας,
υλοποιείται στο πλαίσιο εκτέλεσης παραγγελιών των Δήμων, Ενόπλων
Δυνάμεων, Νοσοκομείων και άλλων Φορέων Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου
προς τον Φάρο Τυφλών της Ελλάδος“.
Οι εργάτες,  αφού εκπαιδευθούν στην παραγωγική διαδικασία, απασχολούνται
στο πεδίο επεξεργασίας-δεσίματος σόργου/χόρτου και ραψίματος σκουπών,
εφαρμόζοντας πολύ συγκεκριμένη τεχνογνωσία που μετρά πολλές δεκαετίες.
Πηγή φωτογραφίας: Φάρος Τυφλών Ελλάδος
“Δικαίωση για τους ανθρώπους του Φάρου”
“Νιώθω μεγάλη χαρά και υπερηφάνεια. Είναι μια δικαίωση για όλους τους
ανθρώπους που πέρασαν από τα εργαστήρια μας. Είναι μια αναγνώριση για το
έργο μας και νιώθω συγκίνηση” είπε στη ΜτΧ η πρόεδρος  του Φάρου Τυφλών,
Μαρία Τζεβελέκου.
Το 2015 έχασε την όρασή της από αυτοάνοσο και έπειτα από 4 χρόνια πήγε
στο Φάρο. “Στην αρχή ήμουν όχι απλά απογοητευμένη, αλλά απελπισμένη.
Όμως με τους ανθρώπους που γνώρισα στο Φάρο και τις δραστηριότητες,
ξαναβρήκα τη Μαρία“, έχει πει χαρακτηριστικά.
Από τη ροή παραγγελιών προς τα εργαστήρια κρίνεται η βιωσιμότητα τους
και η διασφάλιση θέσεων εργασίας τυφλών εργατών, οπότε η διεκδίκηση νέων
συνεργασιών αποτελεί μόνιμο μέλημα και αγώνα του φορέα.
“Η κρατική επιχορήγηση δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών μας και
δεν είναι όλοι οι δήμοι “ανοιχτοί” για συνεργασία. Μέσα από προγράμματα
και χορηγίες και με τη βοήθεια του υπουργείου Πολιτισμού, προσπαθούμε με
κάθε τρόπο να διασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα των εργαζομένων μας“, τόνισε
η κ. Τζεβελέκου.
Οι στόχοι του οργανισμού
Ο οργανισμός λειτουργεί από το 1946 και έχει τέσσερις βασικούς στόχους.
Να προσφέρει αφενός κοινωνικές υπηρεσίες και θέσεις εργασίας και
αφετέρου να ψυχαγωγήσει και να εκπαιδεύσει ανθρώπους με προβλήματα
όρασης, ώστε να μην νιώσουν αποκλεισμένοι από το κοινωνικό σύνολο.
Έχει δημιουργηθεί κυρίως μέσω ιδιωτικών δωρεών, αλλά και με κάποιες
επιχορηγήσεις.  Υπήρξαν πολλοί άνθρωποι που με δική τους πρωτοβουλία
“έδωσαν ζωή” στον Φάρο Τυφλών.
Πώς ξεκίνησε
Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλοί άνθρωποι έχασαν την όρασή τους.
Έπρεπε, όμως, να απασχοληθούν και να βιοποριστούν. Το 1946, οι τυφλοί
της χώρας υφίσταντο σκληρό κοινωνικό αποκλεισμό. Δεν υπήρχαν προγράμματα
κοινωνικής μέριμνας, αλλά υπήρξαν συμπολίτες μας, για να συνδράμουν.
Με αυξημένη κοινωνική ευαισθησία, πρωτοποριακές ιδέες και πρωτοβουλίες,
διέθεσαν χρήματα και χρόνια από την ζωή τους, προκειμένου να ιδρύσουν
τον Φάρο Τυφλών της Ελλάδος.
Το Εργαστήριο Σκουπών-Βουρτσών δημιουργήθηκε το 1952 με σκοπό την ένταξη
στην παραγωγική διαδικασία προϊόντων καθαριότητας των ατόμων με
προβλήματα όρασης. Πηγή φωτογραφίας: Φάρος Τυφλών Ελλάδος
Ο Μιχάλης Τσαμαδός, διακεκριμένος δικαστικός, διπλωμάτης και ιδρυτικό
μέλος του Φάρου, δώρισε όλη την έκταση που βρίσκονται σήμερα οι
ιδιόκτητες εγκαταστάσεις του οργανισμού.
Το 1951 χτίστηκε το διώροφο κτήριο με δωρεά Γεωργίου και Ευγενίας
Εμπειρίκου, όπου στεγάστηκαν κατ’ αρχήν όλες οι υπηρεσίες του Φορέα και
το Εργαστήριο Βουρτσών-Σκουπών του Φάρου Τυφλών.
Το Εργαστήριο
Το Εργαστήριο Σκουπών-Βουρτσών δημιουργήθηκε το 1952 και ήταν μια
πρωτοποριακή κίνηση για την εποχή. Σκοπός του ήταν η ένταξη στην
παραγωγική διαδικασία ατόμων με προβλήματα όρασης, σε προϊόντα
καθαριότητας, αποτελώντας μια μοναδική συνθήκη επαγγελματικής
αποκατάστασης.
Το 1954, η επί πολλά χρόνια πρόεδρος του Δ.Σ., Λαυρία Πρωτοπαπαδάκη
κατάφερε να ψηφιστεί βασιλικό διάταγμα και νόμος, βάσει του οποίου όλα
τα παραγόμενα προϊόντα να διατίθενται, με απευθείας ανάθεση, στις
Ένοπλες Δυνάμεις και στους δημόσιους οργανισμούς, με σκοπό να καλυφθούν
οι σχετικές ανάγκες. Αυτό έδωσε μεγάλη ώθηση στο εργαστήριο.
Οι απασχολούμενοι εργάτες εκπαιδεύονται διαρκώς σε όλα τα στάδια
παραγωγής και εναλλάσσονται στα διάφορα πόστα ανάλογα με τις ανάγκες και
τη ροή των παραγγελιών. Πηγή φωτογραφίας: Φάρος Τυφλών Ελλάδος
Οι απασχολούμενοι εργάτες εκπαιδεύονται διαρκώς σε όλα τα στάδια
παραγωγής και εναλλάσσονται στα διάφορα πόστα, ανάλογα με τις ανάγκες
και τη ροή των παραγγελιών. Τα αδιαμφισβήτητης ποιότητας και υπό
αυστηρές προδιαγραφές παραγόμενα προϊόντα προσαρμόζονται στις απαιτήσεις
του εκάστοτε πελάτη.
Δραστηριότητες
Στον Φάρο μπορεί κάποιος να κάνει μαθήματα σαπωνοποιίας, κεραμικής,
υπολογιστών, χορού, ξένων γλωσσών, καθώς επίσης και να λάβει μέρος στο
τμήμα πλεκτού ή στη θεατρική ομάδα του Φάρου. Έχει τη δυνατότητα ακόμη
και να μάθει να χορεύει τανγκό ή παραδοσιακούς χορούς.
Επίσης, υπάρχει δανειστική βιβλιοθήκη ομιλούντων βιβλίων και βιβλίων
Braille, στούντιο ηχογράφησης,  γυμναστήριο, εκτυπωτικό κέντρο παραγωγής
και γραφής Braille, τμήμα διδασκαλίας βυζαντινής μουσικής και
παραδοσιακών τραγουδιών.
Το Μουσείο Αφής στο Φάρο Τυφλών είναι μοναδικό στην Ελλάδα και ένα από
τα 5 μουσεία του είδους του στον κόσμο.
Τα εκθέματα που διατίθενται όλα για ψηλάφιση, αποτελούν μια μοναδική
ευκαιρία γνωριμίας του τυφλού και βλέποντος κοινού, με το ευρύτατο φάσμα
της αρχαίας πολιτιστικής παραγωγής. Πηγή φωτογραφίας: Μουσείο Αφής Φάρου
Τυφλών Ελλάδας
Το Μουσείο Αφής
Η Αφροδίτη της Μήλου δεν εκτίθεται μόνο στο Λούβρο, αλλά και στο
ιδιαίτερο Μουσείο Αφής που λειτουργεί στον Φάρο Τυφλών.  Η μοναδικότητά
του έγκειται στο ότι δίνει τη δυνατότητα σε όλους, άτομα με προβλήματα
όρασης αλλά και βλέποντες, να προσεγγίσουν ισότιμα τον πολιτισμό και την
τέχνη.
Με πολύτιμο εργαλείο την αίσθηση της αφής, μπορούν να “δουν” διαφορετικά
και να ευαισθητοποιηθούν για την αναπηρία της όρασης.
Οι επισκέπτες έχουν τη μοναδική δυνατότητα να παρακολουθήσουν ειδικά
σχεδιασμένες θεματικές παρουσιάσεις, βασισμένες κάθε φορά σε διαφορετικά
εκθέματα, τα οποία εξιστορούν ιστορίες εμπνευσμένες από τον αρχαίο
ελληνικό Πολιτισμό. Πηγή φωτογραφίας: Μουσείο Αφής Φάρου Τυφλών Ελλάδος
Επισκέπτες όλων των ηλικιών, από την Ελλάδα ή το εξωτερικό, έρχονται σε
επαφή με το μεγαλείο και τον πλούτο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς,
μέσω της αίσθησης της αφής. Παράλληλα, αποτελεί μια μοναδική δομή
ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της ευρύτερης κοινότητας για την
αναπηρία της τυφλότητας και συνάμα εναλλακτικής επαφής του βλέποντος
κοινού με τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, μέσω της αφής.
“Η τυφλότητα είναι μια αναπηρία, είναι δύσκολη, όμως δεν σημαίνει ότι
τελειώνει η ζωή. Μπορείς να ασχοληθείς με ένα σωρό άλλα πράγματα και να
διοχετεύσεις την ενεργητικότητά σου. Προσπαθούμε να κάνουμε το Φάρο
ακόμη πιο φωτεινό” είναι το αισιόδοξο μήνυμα της κ. Τζεβελέκου.
Και ο Φάρος Τυφλών Ελλάδος δίνει αυτή τη δυνατότητα.