Σούπερ-μάρκετ: Η μάχη περνά στα αυτόματα ταμεία

[Apostolis Revenisios]

capital.gr
Σούπερ-μάρκετ: Η μάχη περνά στα αυτόματα ταμεία


Της Ξανθής Γούναρη
Τα αυτόματα ταμεία περνούν από την πιλοτική εφαρμογή στη φάση της
μαζικής ανάπτυξης. Οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ-μάρκετ επιταχύνουν τις
επενδύσεις τους, βλέποντας στα self-checkout έναν τρόπο να περιορίσουν
τις ουρές, να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις προσωπικού και να αυξήσουν
την παραγωγικότητα.
Δεκατέσσερα χρόνια μετά την εμφάνιση των πρώτων ταμείων αυτοεξυπηρέτησης
στην ελληνική αγορά από την Carrefour - Μαρινόπουλος, η τεχνολογία έχει
πλέον εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα του ψηφιακού μετασχηματισμού του
οργανωμένου λιανεμπορίου. Στα self-checkout ο πελάτης σαρώνει και
πληρώνει μόνος του τα προϊόντα του, υπό την επίβλεψη εργαζομένου, ενώ η
εξοικείωση των καταναλωτών με τις ανέπαφες συναλλαγές ενισχύει σταθερά
τη χρήση τους.
Η ώρα του Σκλαβενίτη
Έπειτα από χρόνια περιορισμένης παρουσίας στα self-checkout, ο
Σκλαβενίτης ετοιμάζεται να αυξήσει σημαντικά το αποτύπωμά του στον
συγκεκριμένο τομέα. Αν και σήμερα τα αυτόματα ταμεία εντοπίζονται κυρίως
στα hypermarket του δικτύου, η εικόνα αναμένεται να αλλάξει το επόμενο
διάστημα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η αλυσίδα επεξεργάζεται ένα ευέλικτο πλάνο
ανάπτυξης περίπου 300 ταμείων αυτοεξυπηρέτησης. Η επέκταση θα
πραγματοποιηθεί με προτεραιότητα σε καταστήματα που βρίσκονται σε
τουριστικές περιοχές, όπου η αυξημένη εποχική κίνηση και οι δυσκολίες
κάλυψης των αναγκών σε προσωπικό καθιστούν τα self-checkout χρήσιμο
εργαλείο για τη λειτουργία των καταστημάτων.
Προβάδισμα για την ΑΒ Βασιλόπουλος
Η ΑΒ Βασιλόπουλος παραμένει ο ξεκάθαρος πρωταγωνιστής στα self-checkout
στην ελληνική αγορά, έχοντας επενδύσει νωρίς στην αυτοεξυπηρέτηση.
Σήμερα λειτουργούν 705 αυτόματα ταμεία σε 182 καταστήματα, που
αντιστοιχούν περίπου στο 75% των εταιρικών σημείων πώλησης. Μόνο κατά το
τελευταίο τρίμηνο προστέθηκαν ακόμη 158 ταμεία, ενώ μέχρι το τέλος του
έτους προβλέπεται η επέκταση σε ακόμη 20 καταστήματα. Ο σχεδιασμός
προβλέπει ότι μέσα στο 2027 η τεχνολογία θα καλύπτει όλα τα εταιρικά
καταστήματα, καθώς και επιλεγμένα σημεία franchise.
Η συνολική επένδυση της τελευταίας τριετίας ανέρχεται σε 9 εκατ. ευρώ,
ενώ ακόμη 3 εκατ. ευρώ έχουν προγραμματιστεί για το 2027.
Ήδη το 37% των πελατών χρησιμοποιεί τα self-checkout, ενώ σε ορισμένα
καταστήματα, όπως εκείνο της Κηφισιάς στην Εθνική Οδό Αθηνών - Λαμίας,
το ποσοστό αγγίζει το 40%.
Παράλληλα, η εταιρεία προχωρά στην εισαγωγή της άυλης απόδειξης. Το
σύστημα εφαρμόζεται πιλοτικά σε δύο καταστήματα και σταδιακά θα
επεκταθεί στο σύνολο του δικτύου, με τους πελάτες του προγράμματος ΑΒ
Plus να λαμβάνουν την απόδειξη απευθείας στο κινητό τους.
Επιταχύνει η Lidl
Η Lidl Ελλάς ακολουθεί επίσης επιθετικό πλάνο ανάπτυξης. Μέσα στο 2026
σχεδιάζει την εγκατάσταση self-checkout σε ακόμη 28 καταστήματα,
επένδυση που υπερβαίνει το 1,5 εκατ. ευρώ.
Η πρώτη δοκιμή πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2024 στη Σίνδο
Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια επεκτάθηκε στην Αθήνα. Η εταιρεία
σχεδιάζει σταδιακά να ενσωματώσει τη συγκεκριμένη μορφή εξυπηρέτησης σε
ολόκληρο το δίκτυό της, το οποίο ξεπερνά σήμερα τα 230 καταστήματα και
απασχολεί περισσότερους από 6.700 εργαζομένους.
Στα σημεία όπου λειτουργεί το σύστημα υπάρχουν από τέσσερα έως εννέα
αυτόματα ταμεία.
Ψηφιακή στροφή στη METRO
Στον όμιλο METRO ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί βασικό άξονα της
στρατηγικής του.
Στα My market έχουν ήδη εγκατασταθεί 217 self-checkout σε 47
καταστήματα, ενώ έως το τέλος του 2026 ο αριθμός τους αναμένεται να
αυξηθεί σε 249 ταμεία σε 55 καταστήματα. Οι τελευταίες εγκαταστάσεις
πραγματοποιήθηκαν στα νέα καταστήματα της Μυτιλήνης και της Λευκάδας.
Η επένδυση ξεπερνά τα 2,2 εκατ. ευρώ, ενώ ήδη το 22% των συναλλαγών στα
καταστήματα όπου λειτουργεί η υπηρεσία ολοκληρώνεται μέσω των αυτόματων
ταμείων.
Κινήσεις από τη Μασούτης
Η Μασούτης προχωρά επίσης στην ενίσχυση της παρουσίας των self-checkout,
επιλέγοντας κυρίως μεγάλα καταστήματα αλλά και σημεία σε τουριστικές
περιοχές, όπου η εύρεση προσωπικού παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη.
Στο επόμενο στάδιο του σχεδιασμού της προβλέπεται η εγκατάσταση
αυτόματων ταμείων σε ακόμη δέκα καταστήματα.
Δεν λείπουν οι προκλήσεις
Η εξάπλωση των self-checkout δεν λύνει όλα τα προβλήματα των αλυσίδων.
Οι μεγαλύτερες προκλήσεις παραμένουν οι απώλειες προϊόντων και η ανάγκη
συνεχούς εποπτείας των συναλλαγών από εργαζομένους, τόσο για την
υποστήριξη των πελατών όσο και για τον περιορισμό λαθών και κλοπών.
Παράλληλα, οι αλυσίδες ξεκαθαρίζουν ότι δεν σχεδιάζουν την πλήρη
αντικατάσταση των συμβατικών ταμείων, καθώς η προσωπική εξυπηρέτηση
εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο της εμπειρίας του πελάτη.
Οι δύο όψεις
Η εξάπλωση των self-checkout επιταχύνεται στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την
έκθεση ECR Retail Loss 2026, το 54% των συναλλαγών στα καταστήματα που
διαθέτουν αυτόματα ταμεία πραγματοποιείται χωρίς ταμία. Ωστόσο, οι ίδιες
επιχειρήσεις καταγράφουν κατά μέσο όρο 33% υψηλότερες απώλειες σε σχέση
με όσες λειτουργούν αποκλειστικά με συμβατικά ταμεία.
Η ευρωπαϊκή αγορά self-checkout αποτιμάται σε 1,85 δισ. δολάρια το 2025
και εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 5,36 δισ. δολάρια έως το 2033. Στη
Γερμανία τα καταστήματα με αυτόματα ταμεία αυξήθηκαν κατά 140% μέσα σε
δύο χρόνια, ξεπερνώντας τα 11.000, ενώ στη Βρετανία το 81% των
καταναλωτών τα χρησιμοποιεί τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Στις ΗΠΑ, αντίθετα, αρκετές μεγάλες αλυσίδες κάνουν πίσω. Η Dollar
General αφαίρεσε self-checkout από 12.000 καταστήματα, η Target επέβαλε
όριο δέκα προϊόντων και η Walmart αποσύρει μηχανήματα από επιλεγμένα
σημεία.
Οι μεγαλύτερες απώλειες δεν συνδέονται με οργανωμένη κλοπή, αλλά με λάθη
στις συναλλαγές. Οι μη σαρωμένες αγορές αντιστοιχούν στο 1%-4,8% των
συναλλαγών, ενώ οι εγκαταλειμμένες πληρωμές προκαλούν μέση ζημία 88 ευρώ
ανά περιστατικό.
Η απάντηση της αγοράς είναι ο επανασχεδιασμός των συστημάτων με τεχνητή
νοημοσύνη, πύλες εξόδου και υβριδικά μοντέλα που μειώνουν τις απώλειες
έως και 12%. Την ίδια στιγμή, η Λιέγη στο Βέλγιο επέβαλε ετήσιο τέλος
519 ευρώ ανά self-checkout, ανοίγοντας τη συζήτηση και σε άλλες
ευρωπαϊκές αγορές.