Papağanlar

[Venice Sassone]

zellikleparklar, korular ve yeşil alanlarda sıka grlen yeşil papağan (Psittacula Krameri) ve İskender papağanının (Psittacula Eupatria), Trkiye'ye nasıl geldiği konusunda eşitli rivayetler ortaya atılsa da yaklaşık 40 yıldır birok blgede yerleşmiş oldukları belirtiliyor.

İstanbul'un birok alanında da srler halinde gezen ve ıkardıkları seslerden dolayı yerli ve yabancı turistlerin de ilgisini eken bu papağan trlerinin sayılarının gn getike arttığı gzleniyor.

"Papağanların nasıl geldiği konusunda birden fazla hurafe var. Birden fazla yntemle geldikleri dşnlyor ancak herhangi bir kanıt yok. Kimisi gemiden, kimisinin de gmrkteki kamyonlardan ya da devrilen kamyondan katıklarını syleniyor. Evcil hayvan dkkanlarından, yurt dışından gayriresmi yollardan papağanların salındığını syleyen de var. Bunların hangisi gerek, henz belli değil. Biz de bu yzden kanıtlanmamış teoriler diyoruz. İlk olarak Trkiye'de 1976'da grldğ belirtiliyor. Yaklaşık 40 senedir İstanbul'da oldukları biliniyor. İstanbul'da ilk yerleşkelerinden biri ise Glhane Parkı. nk burada ağalar olduka byk. Papağanların beslenebileceği uygun ağalar var. itlembik, ınar gibi tohumlu ağalar var. At kestaneleri insanlar iin zehirli olsa da papağanlar iin zehirli değil."

Parklarda, korularda ve şehrin yeşil alanlarına dağılmış papağanları grmenin mmkn olduğunu belirten Bacak, "İstanbul'da Glhane Parkı, Emirgan Korusu, byk ve kk amlıca tepeleri, Florya Atatrk Orman iftliği, Belgrad Ormanı'nın girişine yakın koruluk alan papağanları en iyi grebileceğimiz yerler arasında. Glhane Parkı'nda kafanızı kaldırdığınızda grebilir, birok ses duyabilirsiniz." dedi.

Ergn Bacak, yeşil papağanların Doğu Asya, Hindistan, Nepal, ve Orta Afrika'da doğal olarak yayıldığına ancak Avrupa'nın tamamında, Amerika ve Gney Afrika ile Avustralya'ya kadar istilacı olduklarına dikkati ekerek, şyle devam etti:

"Yeşil papağanlar istilacı bir kuş tr. Venezuela'da da istilacı olmuş ancak soyu tkenmiş. Neden tkendiği bilinmiyor. Nfusu gn getike artıyor. Trkiye'de de byle. Bundan 15 sene nce gelseydik birka 10 ift yeşil papağan grecektik ama şimdi yzlerce yeşil papağanı bir arada gryoruz. Dnyanın en zeki papağanlarından birisi. Hem yeşil papağan hem de İskender papağanı ok akıllılar. ok akıllı oldukları iin istilacı ve adapte olabiliyorlar. Bir sr bitki tryle beslenebiliyorlar. Yuva koruma başarısı ok iyi. Sosyal gruplar oluşturuyorlar. Mesela zeki olmalarının en byk avantajı sosyal grup oluşturmaları ve dşmanlarına karşı hem grubu haberdar etmeleri hem de kendilerini korumaları."

Yeşil papağanların aralık ayında kuluka davranışına başladığını, en ge şubat ayının ortalarında yumurtalarını bıraktıklarını anlatan Bacak, bu papağanların hazır kavuk ve eski ağakakan yuvalarını kullandığını syledi.

Bacak, "Yeşil papağan ile İskender papağan, ağakakanlara baskı kuruyor ve yuvalarını alıyor olabilir. Kanıtlanmış halde değil ama ağakakanlarla yuva rekabeti ierisindeler. Bu tr sosyal gruplarla baş edebilecek yırtıcı trler yok. Gkdoğan, belki akır gibi trler papağanları avlayabilir. Ama dşnsenize etrafta 20 papağan var. Bir tanesi grdğ zaman haber veriyor ve btn grup bir tarafa dağılıyor. Bu nedenle yırtıcıların da bu kuşları avlaması zor." değerlendirmesinde bulundu.

Bu papağan trlerinin soğuk hava koşullarına dayanıklı olduğunu ifade eden Bacak, "Sivas gibi, Erzurum gibi yerlerde yaşayamayabilirler ama İstanbul gibi nispeten pek ok canlının dayanabileceği kışa dayanabiliyorlar." dedi.

Papağanlar, Psittaciformes takımını oluşturan kıvrık gagalı, etli ve kalın dilli, parlak tyl, sıcak yerlerde yaşayan kuşlardır. Ayrıca bu kuşların bazı trleri sylediğiniz bazı şeyleri tekrar edebilirler.

Ayakları kısa ve ikisi nde, ikisi arkada olmak zere drt parmağa sahiptir. n parmakların dipleri kısa bir zarla birbirine bağlıdır. Arkaya ynelik birinci ve drdnc parmak geriden kavrar ve gaganın yardımı ile eviklikle tırmanabilir. Tırmanma anında gagalarını nc bir ayak gibi kullanma zelliklerinden dolayı en iyi tırmanıcı kuşlar olarak kabul edilirler.

Kalın ve kıvrık st gaga hareketlidir. Alt gaga ise yiyecekleri kırmada tabla vazifesi grr. Dil, kalın ve etlidir. Aynı zamanda dokunma organı grevini de yapar. Dilleri kısa ve serttir. Gaga ve dilleri sayesinde ayekirdeği gibi kabuklu yemişleri soyup yiyebilirler.[2]

Papağanların kanatları nispeten kısadır. Bununla beraber, Yeni Zelanda papağanı hari hepsi iyi uucudur. Genelde ift veya grup halinde ığlık ığlığa uarlar. Avustralya'da yaşayan Kakadular, binlerce fertten meydana gelen srler halinde seyahat ederler.

Beslenirken veya dinlenirken ok sakindirler. Yeşil renklileri o kadar iyi kamufle olur ki, oğu zaman fark edilmezler. Tyleri yeşil hakim olmak zere kırmızı, mavi, sarı, beyaz ve siyah olabilir.

Papağanlar tabii halde ağalarda yaşarlar. Ancak insan sesini ve melodileri ezberleyerek tekrarlama kabiliyetlerinden dolayı, birok evde kafeslerde beslenirler. Kafeslerine iğnemeleri iin ağa paraları koymak faydalıdır. Yuvalarını ağa kovuklarına, kaya yarıklarına yaparlar. Eşler birbirlerine bağlıdır. İri yapıda olanların dişileri yılda 2-3, kkleri ise daha ok yumurta yaparlar.

Tohum, ekirdek ve nut gıdalar, eğer papağanınız sebze-meyveye henz alışmadıysa, gerekli vitamin ve minerallerin karşılanması iin nemli olacaktır. Ancak bu durumda ay ekirdeği ve yer fıstığı gibi gereksiz besinler yerine, kabak ekirdeği, badem, fındık ve diğerlerine ağırlık vermeniz daha doğru olur. Yine de unutmayın, bu besinler "normalde" papağanların beslenme yzdesinin bir kısmını oluşturur ancak. Ne kadar uğraştırırsa uğraştırsın, papağanınızı meyve sebzeye geirin.

Papağanlar, ok kuvvetli hafızaları sayesinde ğrendikleri szckleri anlamlarını bilmeden tekrar ederler. Doğada zgrken insanlarla hayvanları taklit etmedikleri tetkik edilerek anlaşılmıştır. En tanınmış konuşan tr jako'dur. Erkekler dişilerden daha iyi konuşur. Yeni bir kelimeyi ğrendikleri zaman memeliler gibi mkafat beklemezler. Verilecek cezadan da anlamazlar. Eğitimleri sabır ister.

Muhabbet kuşu gibi bazı trlerin konuşmaları ıslığa benzer olduğu iin fark edilmeyebilir, bununla beraber gri papağan, amazon papağanı, ara ve kakadu gibi trler net ve anlaşılır şekilde konuşabilir. Kuşların konuşma yeteneğini, eğitim, genetik ve gemiş deneyimler etkileyebilmektedir.

Papağanlar kuşlar sınıfı ierisinde beyin organizasyonu en gelişmiş canlılar olarak, sebep-sonu ilişkisi kurmakta olduka başarılıdırlar. rneğin telefon aldığında "alo" ya da kapı aldığında "kim o" gibi kelimeleri syleyebilirler. Bu tarz kelimeleri syletmenin ncelikli olarak eğitimle ilgili olduğunu belirtmek gerekir.

Tarım rnlerine olan ziyanlarından dolayı bol avlanmaktadırlar. Esaret hayatına rahat alıştıklarından kafeste kolayca beslenebilirler. Fakat "papağan hastalığı" diye bilinen psittakozu, insana bulaştırdıklarından zararlı olabilirler.

Getiğimiz hafta Trkiye gndeminin bir kşesinde lkemizde yaşayan iki papağan tr, zellikle yeşil papağanlar vardı, sayıları ok artan Yeşil Papağanın poplasyon byklğnn, yani nfuslarının azaltılması iin nlemler alınacakmış, nk istilacı trmş. Tarım ve Orman Bakanlığı, bu kuşların yumurtalarına mdahale yoluyla nfusunun azaltılması planını, toplumdan gelen tepkiler zerine de askıya aldı.

Papağanlar ve kargalar, vcutlarının byklklerine nazaran grece byk beyinlere sahiptir ve sosyal zekya sahip olmalarıyla bilinir. Gemişte yapılan bilimsel alışmalar kargaların birbirleriyle yardımlaşmadığını gstermişti. Yakın zamanda yapılan araştırmada ise bu kez papağanların birbirleriyle yardımlaşıp yardımlaşmadığı incelenmiş.

Deneyler, Afrika gri papağanları ve mavi kafalı Amerika papağanları zerinde yapılmış. Kendilerine el uzatıldığında her iki trdeki papağanlar da yemiş alabilmek iin kafeslerindeki pulları veriyor. Ancak sadece Afrika gri papağanları yemiş almaları iin başka papağanlara kendi pullarını veriyor.

Prof. Dr. von Bayern, Afrika gri papağanlarının deneylerde ilk kez yer aldıklarında bile pullarını vererek diğer papağanlara yardım ettiğini sylyor. Daha sonraları yapılacak deneylerde kendilerinin de benzer bir durumla karşılaşacaklarını bilmedikleri iin, bu durum, papağanların iyilik yaparken bir karşılık beklemediğine işaret ediyor.

Araştırmacılar, Afrika gri papağanları ve mavi kafalı Amerika papağanlarının yardımlaşma konusunda birbirlerinden ok farklı tavırlar sergilemesini bu trlerin vahşi doğadaki sosyal rgtlenmelerinin farklı olmasına bağlıyor. Bilinen 393 papağan tr arasında yardımlaşmanın ne lde yaygın olduğu ise henz bilinmiyor. Ancak elde edilen sonular, karşılıksız iyilik yapmanın sadece insanlarla sınırlı olmadığını gsteriyor.

Bir canlının belli bir zelliği sergilemesi, diğer canlıların da sergileyebileceği anlamına gelmiyor. rneğin italar ok hızlı koşabiliyorlar; ancak onların en yakın akrabalarından olan kaplanlar ve aslanlar o kadar hızlı koşamıyorlar. Buna karşılık ok uzak akrabası olan Amerikan Antilopları italar kadar olmasa da onlara yakın bir hızda (saatte 100 kilometreyi bulan hızlarda) koşabiliyor. Dolayısıyla her yakın akraba birebir aynı zelliklere sahip olacak diye bir şey yok; benzer şekilde, uzak akrabalar arasında hi benzer zellikler olamaz diye bir kaide de yok. Her trn evrimi kendi şartları iinde değerlendirilmeli.

Konuşma zor bir iş ve ancak yksek sosyal yapılara sahip olduktan sonra insanlarda evrimleşmiş bir zellik. rneğin Neandertaller muhtemelen bizler gibi konuşamıyorlardı; ancak bir şempanzeden ok daha karmaşık sesler ıkarabildikleri dşnlyor. Muhtemelen Homo erectus gibi atalarımız da hi konuşamıyorlardı.

3a8082e126