Esma-i Husna (1)

[Akif Eyler]

Ramazan başlarken, güzel isimlerin en büyüğünü hatırlayalım: 

Allah kelimesi dünyada en çok zikredilen söz olmuş. En azından, günde beş vakit, her namazın peşinden gelen tesbihat içinde 99 kere Allah diyoruz. Kuran-ı Kerim'de en sık geçen kelime açık ara ile Lafza-i Celâl, yani Allah kelimesidir.

__Akif Eyler__

[Akif Eyler]

Önce dün yazmayı unuttuğum ayet:

20:8 allâhu lâ ilâhe illâ hû, lehul-esmâul-husnâ
Allah ki tanrı ancak O'dur; en güzel isimler O’nundur
https://kuranmeali.com/AyetKarsilastirma.php?sure=20&ayet=8

==================================

Günün konusu: er-Rahmân, er-Rahîm

İki adet rahmet ismini barındıran Besmeleye şu anlamı verebiliriz:
"Yârabbi, Senden daha güçlü, daha bilgili, daha hikmetli olmayı aklımdan geçirmediğim gibi, Senden daha merhametli olmayı da tahayyül edemem. Bu nedenle Senin rahmet yüklü iki adınla başlıyorum."

İkisi de rahmet ile aynı kökten gelen er-Rahmân ve er-Rahîm, güzel isimlerin en başında sayılır. "Rahmân" özel ismiyle, Allah kulları arasında ayrım yapmaz, herkese yönelir. Diğer ismin tecellisi ise iman gerektiriyor:
33:43 vekâne bilmu-minîne rahîmâ

Yani "Rahîm" ismi ancak ona layık olan müminler için...
https://okuyun.github.io/Kuran/reader.html#v=33:43&r=Amn&r=rHm

On Wed, Feb 18, 2026

Ramazan başlarken, güzel isimlerin en büyüğünü hatırlayalım: 

Allah kelimesi dünyada en çok zikredilen söz olmuş. En azından, günde beş vakit, her namazın peşinden gelen tesbihat içinde 99 kere Allah diyoruz. Kuran-ı Kerim'de en sık geçen kelime açık ara ile Lafza-i Celâl, yani Allah kelimesidir.

__Akif Eyler__

[Akif Eyler]

el-Mâlik: sahip, malik

el-Melik: hükümdar

Mâlik ismini anlamamız için bu dünyada küçük ölçekli bir mülkiyet var. "Şuraya kadar benim, şurdan sonrası onun" diyen kayıt sistemleri geliştirmişiz. Lakin mülkün ilk ve gerçek Sahibini unutmak olmaz:

3:26 De ki: "Ey mülkün Mâliki Allah! Mülkü dilediğine verirsin, dilediğinden çeker alırsın; dilediğini aziz, dilediğini zelil edersin. Hayır Senin elindedir. Şüphesiz, Sen her şeye kâdirsin."

Aynı kökten türeyen bir de Melik (hükümdar) ismi var. Kitap'ta 15 kere geçiyor: Çoğu dünya kralları için kullanılmış, 5 tanesi el-Melikul-Hakk (Gerçek Melik).

23:116 Gerçek Melik olan Allah ne yücedir. O’ndan başka ilah yoktur. O, değerli arşın Sahibidir.

__Akif Eyler__

 

[Akif Eyler]

el-Kuddûs: mukaddes, kusurdan arınmış

es-Selâm: selâmet ve esenlik kaynağı

Haşr Suresinin son üç ayetinde 16 güzel isim ve 4 adet lafza-i celal bir arada... 

Dört âyette geçen "el-esmâul-husnâ" ifadesi de aynı yerde.

https://okuyun.github.io/Kuran/#v=59:22

Aynı sayfada 23. ayetin üç kelimesi bir cami girişini süslüyor:

el-melik, el-kuddûs, es-selâm
üç güzel isim bu kemerde, diğer kemerlerde ayetin devamı...

__Akif Eyler__

 

[Akif Eyler]

59:23 el-Mu'min, el-Muheymin

Allah "el-Mu'min" ismiyle bizim güven kaynağımız... "el-Muheymin" ise sadece iki âyette geçiyor. Başka bir yerde Kur'an için kullanılmış:
5:48 ... kollayıp koruyan Kitabı (hak ile indirdik)
https://okuyun.github.io/Kuran/#v=5:48&r=hmn

Esmâ-i Husnâ'nın küçük bir kısmı Allah'a has kılınmış, bir kısmı insanlar için ve bazan Kur'an için kullanılabilir.

__Akif Eyler__

[Akif Eyler]

Güzel isimler içinde birkaç tanesi insan için hiç de güzel isimler değil, ama Allah'a yakışıyor. Mesela el-Cebbâr insanlar için zorbalık, diktatörlük anlamına gelirken Allah için güzel ve gerekli bir sıfat: Her istediğini yaptıran, buyruğunu her şeye geçiren.

Diğer isim el-Mutekebbir de insanlar için olumsuz, Allah için gerekli, çünkü yalnız O büyüklenmeyi, kibirlenmeyi hak eder.

Allah için sadece Haşr suresinin sonunda kullanılmış:

59:23 el-Cebbâr, el-Mutekebbir
buyruğunu her şeye geçiren, büyüklenmeyi hak eden

Diğer kullanımlar hep insanlar için ve hepsi olumsuz sıfatlar:
40:35 yatba'ullahu 'alâ kulli kalbi mutekebbirin cebbâr
Allah, her böbürlenen zorbanın kalbini öylece mühürler

https://okuyun.github.io/Kuran/#v=40:35&r=kbr&r=jbr

Diğer levhada 5 adet güzel isim bir arada:

el-Gafur, el-Celil, el-Cebbar, el-Gaffar, el-Cami 

__MAE

[Akif Eyler]

Haşr Suresinin son âyetinde yaratmakla ilgili üç isim var:

59:24 huvallâhul-ḣâlikul-bâriul-musavvir

Bilmek ve yaratmak çoğu zaman bir arada. 

Mesela Yasin Suresindeki şu haber:
36:81 vehuvel-ḣallâkul-’alîm
O, her şeyi bilen mükemmel Yaratıcıdır

Mülk Suresindeki, cevabı mâlum olan soru:
67:14 elâ ya'lemu men ḣalak

Yaratan bilmez mi?

__MAE

[Akif Eyler]

Haşr Suresinin son âyetinde yaratmakla ilgili üç isim var:

Hattat Ahmet Demir

59:24 huvallâhul-ḣâlikul-bâriul-musavvir
Bu isimlerin muhtelif meallerdeki 10 farklı çevirisi:
el-hâlik, el-bâri, el-musavvir
Yaratan, var eden, biçim veren
Yaratan, var eden, şekil veren
Yaratan, yoktan var eden, sûret veren
Yaratan, yoktan var eden, şekil veren
Yaratan, farklı yaratan, şekil veren
Creator, Inventor, Fashioner
Creator, Shaper, Fashioner
Creator, Evolver, Bestower of forms
Creator, Designer, Modeler
Creator, Inventor, Bestower of forms


el-Bâri -- var eden

Türkçe "berâat" ve "berî olmak" ile aynı kökten türetilmiş, sonunda ‘ayn değil hemze var. Muhtelif türevleri 31 kere kullanılan bir kökten gelmesine rağmen, Allah anlamında bir tek şu âyette geçiyor:

2:54 żâlikum ḣayrun lekum ‘inde bâriikum
Böylesi, Yaratıcınız katında sizin için hayırlıdır

el-Musavvir -- şekil veren

Türkçe "sûret" ve "sûr" ile aynı kökten türetilmiş, sad ile yazılır. 

(sin ile yazılan sûre kelimesinin kökü farklı) Başka bir ayette isim olarak geçmiyor.

__MAE

[Akif Eyler]

59:24 vehuvel-'azizul-hakîm

O Allah’tır, yaratan, var eden, şekil veren. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olanlar O'nu tesbih eder. Mutlak güç ve hikmet sahibidir.

 

Haşr Suresinin son üç ayetinde 16 güzel isim ve 4 adet lafza-i celal bir arada... 

https://okuyun.github.io/Kuran/#v=59:22

 

Haşr Suresinin son üç ayetinde geçen isimlerle sayfayı tamamladık. Bugünden başlayarak, birlikte kullanılan isim çiftlerine bakalım.

Kitabımızda en sık kullanılan isim çifti "el-Azîz, el-Hakîm" ya da belirsiz "Azîzen Hakîmen" olarak geçen İzzet ve Hikmet sıfatları. Birlikte tam 47 ayetin sonunda kullanılmış, hepsi de bu sırada.

3:18 lâ ilâhe illâ huvel-’azîzul-hakîm
Tanrı ancak O'dur, mutlak güç ve hikmet sahibidir

Bu iki isim birlikte çok anlamlı: Mutlak güç (izzet) olmasaydı hikmetini gösteremezdi. Hikmet olmasaydı güç anlamsız ve faydasız kalırdı. İnsanlar Allah'ın izzetine sık sık şahit oluyorlar, lakin hikmetini bilmeyince "her şey boşuna" izlenimi çok yaygın.

__Akif Eyler__

[Akif Eyler]

Sırada İlim ve Hilim sıfatları var:

el-Halîm, el-'Alîm, er-Rahîm   Hattat Osman Tâha

Kerim Kitabımızda üç âyette bu iki isim yan yana geçiyor. Yukarıdaki hat levhasının aksine, hepsinde önce ilim sonra hilim:
22:59 ve-innallâhe le‘alîmun halîm
Şüphesiz Allah en iyi bilir, yumuşak davranır

İlim sıfatlarıyla ilgili üç güzel isim var: ‘âlim -- bilen ‘alîm -- en iyi bilen ‘allâm -- herşeyi bilen Bugün ortadakine baktık, diğer ikisi yarına kalsın.

yâ-'Alîm   Hattat Mevlüt BEŞİR