Meymun Mutfilimi
Tanja Freeze
Ələddin (ing. Aladdin) - 1992-ci ildə Walt Disney Pictures şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş cizgi filmidir.[2] Cizgi filminin motivləri əsasında kompter oyunları və cizgi serialı istehsal edilmişdi. Hovard Eşmen[3] "Ələddin" cizgi filminin baş mahnısının ssenarisini "Disney" studiyasının prezidenti Ceffri Katsenberqə təklif etmiş və mvəffəqiyyət əldə etmişdir. Hovard Eşmenin 1991-ci ildə lmndən sonra[4] mahnıya musiqini Alan Menken bəstələmişdir. Cizgi filmində personajları Skott Ueyncer, Bred Keyn, Linda Larkin, Robin Vilyams, Conatan Friman, Frenk Uelker, Hilbert Qottfrid və başqaları səsləndirmişdir. Bu cizgi filmi "Walt Disney Pictures" studiyası tərəfindən istehsal edilmiş Disneyin 31-ci qısametrajlı filmidir.
"Ələddin" cizgi filminin sjet xətti və bir ox personajları 1940-cı ildə Byk Britaniyanın "London Films" studiyası tərəfindən əkilən Bağdad oğrusu (ing. The Thief of Bagdad) filminin əsasında hazırlanmışdır.[5] Film Min bir gecə adlı nağıllar toplusunun əsasında hazırlanmış və filmdəki hadisələr Bağdad şəhərində baş verir. Lakin "Ələddin" cizgi filmində gstərilən hadisələr uydurulmuş "Aqrabah" (ing. Agrabah) şəhərində baş verir.
"Ələddin" cizgi filmi ilk dəfə olaraq 25 noyabr 1992-ci il tarixində gstərilmiş və tənqidilər tərəfindən msbət qarşılanmışdır. Cizgi filmi $28 milyon dollarlıq bdcə ilə ABŞ-da $217 milyon dollar, dnyada mumi hesabla isə $504 milyon dollardan artıq gəlir əldə etmişdir. Bununla bərabər cizgi filmi bir ox mkafatlara layiq grlmşdr. 2011-ci ildə bu cizgi filminin əsasında "Ələddin" başlığı altında mzikl əkilmişdir.[6]
Cizgi filminin əvvəli tacirin "Sehirli ıraq" haqqında mahnı oxuması ilə başlayır. Sultanın Aqrabah vəziri Cəfər oxdan khnə artefaktı axtarır. Bu artefakt "Sehirli ıraq" adlanır. Onun daxilində isə btn arzuları yerinə yetirən Cin yaşayır. Onu "Sehirli ıraq"dan azad etmək n yalnız bir adam "Nahamar almaz" xilas edə bilər. Həmin adamın adı Aqraba kəsində oğru olan Ələddindir. Ələddin mahir oğrudur. Bu sənətlə yeniyetmə yaşından məşğul olur. Dostu isə meymun Abudur. Ələddin və Abu birlikdə tacirlərdən malları oğurlayır. Bu mddətdə Sultanın qızı Jasmin qanuna grə həm yeniyetmə, həm də şahzadə olan şəxsə ərə getməlidir. Jasmin isə sevmədiyi şəxsə ərə getmək istəmir. Bu səbəbdən Jasmin qəsrdən qamağa hazırlaşır. Jasmin qamamışdan əvvəl sevimli pələngi Racca ilə vidalaşır. Jasmin qəsrdən qadıqdan sonra kədə ac qalan uşağa tacirin bazarda qoyduğu meyvə verir. Bunun zndən meyvələri satan tacir ilə rastlaşır. Tacir Jasminin oğurluq etməsi səbəbindən onu həbs etdirir. Amma tacir bilmirki həmin qadın Sultanın qızıdır. Həbs edildikdə onun əllərinin kəsilməsinə əmr verilir. Lakin Ələddin buna imkan vermir. Ələddin ilə Jasmin qaırlar. Lakin yolda gzətilər tərəfindən yaxalanırlar. Bu səbəbdən Jasmin zn Sultanın qızı olaraq təqdim edir və bunu sbut edir. Jasmin saraya, Ələddin və Abu isə həbs edilərək, zindanxanaya gndərilir.
Gecə vaxtı Cəfər qoca kişi cildinə girərək zindana gedir. Cəfər qulluq əvvəzində onları mağaraya apardığını deyir. Əgər Ələddin onu mağaraya apararsa, onda onlara oxlu almazlar verəcəkdir. Cəfər əlindəki almazları Ələddinə gstərərək, onu aşdırır. Almazlara ram olan Ələddin Cəfər ilə razılaşır. Ələddin zindandan qoca kişi ilə birlikdə buradan qaırlar. Lakin Ələddin həmin adamın Sultanın vəziri olduğunu bilmir. Vəzir Cəfər onları mağaraya aparır. Həminin, Cəfər xəbər verir ki, Ələddin artıq edam edilmişdir. Jasmində ox qısa mddətə həmin oğlana qarşı simpatiya yaranmışdır. Bu mağarada "Sehirli ıraq" yerləşir. Ələddin həmin ırağı ox ətinliklə tapır. Bu işdə Ələddinə Sehirli Xala kmək edir. Ələddin ırağı tapan kimi qoca kişiyə verir. Lakin qoca kişi gzlənilmədən Ələddin və Abunu vulkanın iinə tullayır. Bu zaman arxa hissəsi daşlar altında qalmış Sehirli Xala azad olur və onları xilas edir. Abunun sayəsində "Sehirli ıraq" onların yanında qalır. Ələddin "Sehirli ıraq"ı əlləri ilə səhvən ovuşdurur. Bu zaman gzlənilmədən onun iindən iki əlində tək zəncir olan Cin peyda olur. Cin ona 3 arzusunu yerinə yetirəcəyinə etiraf edir. Lakin Cinin şərtləri vardır: mən he kəsi sevməyə məcbur edə bilmərəm; mən he kəsi ldrə bilmərəm; mən he kəsi qəbirdən dirildə bilmərəm. Ələddin Cinin btn şərtlərini dinlədikdən sonra Şahzadə olmağa qərara gəlir. Bu məqsədlə Ələddin Jasminin qəlbini ələ alacaqdır.
"Sehirli ıraq"dan ıxan Cin onun verdiyi əmri yerinə yetirir. Sultanın qızı Jasmin n Şahzadə Əli adında varlı bir adamın gəldiyini grr. Bu zaman musiqi səslənir. Sultan onun qızının Şahzadə Əlinin almasına razı olur. Jasmin Şahzadə Əlini grən andan onu tanıyır. Onlar gecə vaxtı grşrlər. Ələddin və Jasmin birlikdə Sehirli Xala zərinə hərəkət edərək musiqi oxuyurlar. Bu mddətdə Sultanın Vəziri Cəfər Əlddin n tələ hazırlayır. Cəfər Ələddini okeana atır. Lakin Əlddini Cin xilas edir. Bu Əlddinin ikinci arzusu olur. Cəfərin tutuquşusu Yaqo Sehirli ırağı Ələddindən oğurlayır və sahibinin yanına gətirir. Artıq Cin ilə Cəfər idarə edir. Cəfər ona iki arzusunu deyir: Sultan olmaq və dnyanın ən gcl maqı olmaq. Bundan sonra Cəfər Ələddin, Abu və Sehirli Xalanı qarlı yerə verir. Ələddin Sehirli Xalanın kməyi ilə Aqrabaha yenidən geri dnr. Bu mddətdə Cəfər Jasmini və Sultanı qula dndərir. Ələddin artıq saraya daxil olmuşdur. Jasmin onu grən zaman Cəfərin başını qatışdırır ki, "Sehirli ıraq" Ələddinə atsın. Lakin Tutuquşu Yaqo buna mane olur. Sonradan Cəfər ilə Ələddin arasında ciddi mbarizə başlayır. Cəfər Jasmini qum saatının iinə bağlatdırır və Byk Kobra İlanına dnr. Buna baxmayaraq Ələddin onunla qətiyyətlə mbarizə apararaq ona qalib gəlir. Jasmin və Sultan azad olurlar. Ələddin verdiyi szə əməl edir. Bu zaman Ələddin Cinin iki əlində olan zəncirdən azad edir. Sultan isə qızı n yaratdığı qanunu dəyişdirir. Bu qanuna grə artıq Jasmin kimə istəsə ona da gedə bilər. Bu hadisələrdən sonra Ələddin və Jasmin şənlik edirlər və nişan gnnə hazırlaşırlar.
"Ələddin" cizgi filminin ilk saundtrek albomu 31 oktyabr 1992-ci il tarixində hazırlanmışdır.[7] Saundtrek szlərinin məlifləri Hovard Eşmen və Tim Raysdır. Mahnıların bəstəkarı isə Alan Menkendir. Albomun yeni szləri ilə buraxılan mahnıları 2001-ci ildə buraxılmışdır. Albomda olan mahnıların yeni versiyaları 2004-c ildə xsusi buraxılmışdır.[8] Burada mahnıların mxtəlif demo versiyaları vardır. Albom Alan Menken tərəfindən hazırlanmışdır. Alan Menken alboma grə mxtəlif mkafatlar qazanmışdır. Xsusilə, albomda Tim Rays tərəfindən yazılan A Whole New World mahnısı seilir.[9] Bəstəkar Alan Menken işinə grə mxtəlif nominasiya və mkafatlar, o cmlədən Oskar, Qızıl Qlobus mkafatı, Qremmi mkafatı və BAFTA mkafatlarına sahib olmuşdur.
59fb9ae87f