|
Demek Kur’ân-ı
Kerîm öyle bir mâide-i semâviyedir ki, binler muhtelif tabakada olan efkâr
ve ukul ve kulûb ve ervah, o sofradan gıdalarını buluyorlar, müştehiyâtını
alıyorlar, arzuları yerine gelir. Hattâ pek çok kapıları kapalı kalıp
istikbalde geleceklere bırakılmıştır.
Şu makama misal istersen,
bütün Kur’ân baştan nihayete kadar bu makamın misalleridir. Evet, bütün
müçtehidîn ve sıddıkîn ve hükema-i İslâmiye ve muhakkıkîn ve ulema-i
usulü’l-fıkıh ve mütekellimîn ve evliya-i ârifîn ve aktâb-ı âşıkîn ve
müdakkikîn-i ulema ve avâm-ı Müslimin gibi Kur’ân’ın tilmizleri ve dersini
dinleyenleri müttefikan diyorlar ki, “Dersimizi güzelce anlıyoruz.”
Elhasıl, sair makamlar gibi, ifham ve talim makamında dahi Kur’ân’ın
lemeât-ı i’câzı parlıyor.
İKİNCİ ŞUA
Kur’ân’ın
câmiiyet-i harikulâdesidir. Şu Şuanın Beş Lem’ası
var.
BİRİNCİ LEM’A:
Lâfzındaki
câmiiyettir. Elbette, evvelki Sözlerde, hem bu Sözde zikrolunan
âyetlerden, şu câmiiyet âşikâre görünüyor.
Evet,
لِكُلِّ
اٰيَةٍ
ظَهْرٌ
وَبَطْنٌ
وَحَدٌّ
وَمُطَّلَعٌ -
وَلِكُلٍّ
شُجُونٌ
وَغُصُونٌ
وَفُنُونٌ 1
olan hadisin
işaret ettiği gibi, elfâz-ı Kur’âniye öyle bir tarzda vaz edilmiş ki,
herbir kelâmın, hattâ herbir kelimenin, hattâ herbir harfin, hattâ bazan
bir sükûtun çok vücuhu bulunuyor, herbir muhatabına ayrı ayrı bir kapıdan
hissesini verir.
Dipnotlar - Arapça İbareler - Haşiyeler
:
1 : “Her bir âyetin mânâ mertebeleri
vardır; zâhirî (açık), bâtınî (açık ve görünür mânâsının içindeki, ehlinin
anlayabileceği mânâ), haddi (kapsamı) ve muttala’ı (anlam çerçevesi)
vardır. (Bu dört mânâ tabakasından her birinin de fürûatı (detayları),
işaretleri, dalları ve ayrıntıları vardır.” rânî, el-Mu’cemü’l-evsat
1:236. Bu kısmın açıklaması Üstadımız tarafından hemen devamında
verilmiştir.
|
Lügatler
:
aktâb-ı
âşıkin : Allah’a âşık tarikat şeyhleri, kutupları
âşikâre
: açıkça
avâm : halk
avâm-ı Müslimin : Müslüman halk
kesimi
câmiiyet : kapsamlılık, genişlik
câmiiyet-i
harikulâde : olağanüstü câmiiyet, mânâ ve özellikçe
kapsamlılık
ders-i Kur’âniye : Kur’ân dersi
efkâr :
fikirler, düşünceler
ehass : en seçkin, en
bilgili
evvelki : önceki
hadis : Peygamberimize ait
veya onun onayladığı söz, emir veya davranış
havass : seçkinler,
okumuşlar, bilginler
hükema-i İslâmiye : büyük İslâm
filozofları
ifham : anlatma, öğretme
istifade :
faydalanma
istikbal : gelecek zaman
kelâm : ifade,
söz
kulûb : kalbler
lâfz : ifade, söz
lem’a
: parıltı
lemeât-ı i’câz : mu’cizelik parıltıları
maide-i
semaviye : semâvî sofra
makam : mevki,
derece
muhakkıkîn : gerçekleri araştıran, hakikatleri
delilleriyle bilen âlimler
müçtehidîn : âyet ve hadislerden
hüküm çıkaran büyük İslâm âlimleri
müdakkikîn-i ulema :
gerçekleri inceden inceye araştıran âlimler
müştehiyât : hoşa
giden lezzetli şeyler
müttefikan : ittifakla, fikir
birliğiyle
nihayet : son
sair :
diğer
sıddıkîn : daima doğruluk üzere ve Allah’a ve peygambere
sadakatte en ileride olanlar
sükût : sessiz kalma,
susma
şua : parıltı
talim : öğretme,
eğitme
tarz : şekil, biçim
tilmiz : öğrenci,
talebe
ukul : akıllar
ulema-i usulü’l-fıkıh ve
mütekellimîn : kelâm ve fıkıh usulü âlimleri
ulûm :
ilimler
umum : bütün, genel
ümmî : okuma yazma
bilmeyen, tahsil görmemiş
vaz edilmek : konulmak
vücuh
: vecihler, yönler
zikrolunmak : belirtilmek,
anılmak
|
