Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Glasachrige zwarte "steen"

340 views
Skip to first unread message

Gerard H. Zwart

unread,
Feb 10, 2002, 10:05:48 AM2/10/02
to
Beste lezers,
bij gebrek aan een nieuwsgroep over mineralen of meteorieten stel ik
deze vraag maar hier:
Ik heb aan het strand in denemarken een brok "steen" gevonden dat
glanzend zwart van uiterlijk is, door een vergrootglas zie je ook nog
wat groenachtige glans in sommige delen van de steen. Kan dit een
meteoriet zijn? Of een verglaasd restant van een blikseminslag?
Wie helpt mij op weg?
Groetjes,

Gerard
--
Posted by news://news.nb.nu

Andre Somers

unread,
Feb 10, 2002, 10:37:12 AM2/10/02
to
Gerard H. Zwart wrote:

Al aan vulkanisch glas of slak (restant van erts) gedacht? Andere
mogelijkheden zijn er vast wel, maar deze lijken me waarschijnlijker dan
een meteoriet. Blikseminslagen kunnen wel zand verglazen overigens, maar ik
weet niet of het resultaat daarvan een blok zwart glasachtig materiaal is...

André

Piet Beertema

unread,
Feb 10, 2002, 12:25:40 PM2/10/02
to
"Gerard H. Zwart" wrote:
> Ik heb aan het strand in denemarken een brok "steen" gevonden dat
> glanzend zwart van uiterlijk is, door een vergrootglas zie je ook
> nog wat groenachtige glans in sommige delen van de steen. Kan dit
> een meteoriet zijn? Of een verglaasd restant van een blikseminslag?
Een beetje moeilijk op afstand te beoordelen. Als je er stukjes
af kunt slaan en er dan vlijmscherpe randen ontstaan dringt zich
de gedachte aan obsidiaan, oftewel vulkanisch glas, op.

-p

Gerard H. Zwart

unread,
Feb 10, 2002, 3:28:54 PM2/10/02
to
On Sun, 10 Feb 2002 16:37:12 +0100, Andre Somers
<a.t.s...@student.utwente.nl> wrote:

>Al aan vulkanisch glas of slak (restant van erts) gedacht? Andere
>mogelijkheden zijn er vast wel, maar deze lijken me waarschijnlijker dan
>een meteoriet. Blikseminslagen kunnen wel zand verglazen overigens, maar ik
>weet niet of het resultaat daarvan een blok zwart glasachtig materiaal is...
>

Bedankt voor je antwoord. Aan vulkanisch glas of slak had ik nog niet
gedacht, maar dat ligt ook niet echt voor de hand aan de kust van
Denemarken. Voorlopig nog even een raadsel, ik ga van de week wel even
langs bij een winkel die allerlei mineralen verkoopt, wie weet.

Gerard H. Zwart

unread,
Feb 10, 2002, 3:28:56 PM2/10/02
to
On Sun, 10 Feb 2002 17:25:40 GMT, Piet Beertema <Piet.B...@cwi.nl>
wrote:


>Een beetje moeilijk op afstand te beoordelen. Als je er stukjes
>af kunt slaan en er dan vlijmscherpe randen ontstaan dringt zich
>de gedachte aan obsidiaan, oftewel vulkanisch glas, op.
>

Ook zonder er ieta af te slaan, kan ik door een loupe zien dat er
scherpe randen onstaan, al zijn, aan delen van de steen waar scheuren
zitten, de patronen die ontstaan zijn lijken sprekend op die van glas.

J. J. Lodder

unread,
Feb 11, 2002, 7:45:22 AM2/11/02
to
Gerard H. Zwart <gerar...@hetnet.nl> wrote:

> bij gebrek aan een nieuwsgroep over mineralen of meteorieten stel ik
> deze vraag maar hier:

En waarom niet? Het lijkt mij hier geheel en al on-topic.

> Ik heb aan het strand in denemarken een brok "steen" gevonden dat
> glanzend zwart van uiterlijk is, door een vergrootglas zie je ook nog
> wat groenachtige glans in sommige delen van de steen. Kan dit een
> meteoriet zijn? Of een verglaasd restant van een blikseminslag?

Je weet wel zeker dat het niet gewoon een stuk donker glas is?

Jan

Gerard H. Zwart

unread,
Feb 11, 2002, 11:43:58 AM2/11/02
to
On Mon, 11 Feb 2002 13:45:22 +0100, nos...@de-ster.demon.nl (J. J.
Lodder) wrote:

<knip het een en ander>


>
>> Ik heb aan het strand in denemarken een brok "steen" gevonden dat
>> glanzend zwart van uiterlijk is, door een vergrootglas zie je ook nog
>> wat groenachtige glans in sommige delen van de steen. Kan dit een
>> meteoriet zijn? Of een verglaasd restant van een blikseminslag?
>
>Je weet wel zeker dat het niet gewoon een stuk donker glas is?
>

Heb ik ook wel aan gedacht, maar het afmetingen zijn zodanig dat ik
mij moeilijk voor kan stellen dat het van een of ander gebruiksartikel
afkomstig is, het is zeker 25 mm dik, daarbij komt nog dat bepaalde
strukturen in het brok je niet aan een fabrikage proces doen denlken,
maar eerder aan een toevallige smelting/stolling.

Pieter Kuiper

unread,
Feb 11, 2002, 2:39:31 PM2/11/02
to
gerar...@hetnet.nl (Gerard H. Zwart) wrote:

> Aan vulkanisch glas of slak had ik nog niet
> gedacht, maar dat ligt ook niet echt voor de hand aan de kust van
> Denemarken.

Waarom niet? Er zit vrij veel vulkanisch materiaal in de deense
krijtsteenrotsen, vast ook wel obsidiaan.

--
Pieter...@msi.vxu.se http://www.msi.vxu.se/~pku/

Gerard H. Zwart

unread,
Feb 12, 2002, 2:48:58 AM2/12/02
to
On Mon, 11 Feb 2002 20:39:31 +0100, Pieter...@itn.hh.se (Pieter
Kuiper) wrote:

>gerar...@hetnet.nl (Gerard H. Zwart) wrote:
>
>> Aan vulkanisch glas of slak had ik nog niet
>> gedacht, maar dat ligt ook niet echt voor de hand aan de kust van
>> Denemarken.
>
>Waarom niet? Er zit vrij veel vulkanisch materiaal in de deense
>krijtsteenrotsen, vast ook wel obsidiaan.
>

Ik heb nog nooit een vulkaan in Denemarken gezie, maar heb zel ook
niet goed doorgedacht, heel Denemarken is eigenlijk een verschoven
hoop materiaal. Weet je misschien specifieke kenmerken van obsidaan?

Andre Somers

unread,
Feb 12, 2002, 4:28:23 AM2/12/02
to
Gerard H. Zwart wrote:

Uit Gesteenten, mineralen en fossielen, Spectrum Natuurgids, 1990

groep: stollingsgesteenten
Obsidiaan
Dit is sterk glanzend glas met een opvallend schelpvormig bleukvlak. Er
ontstaan bij de breuk zeer scherpe randen. Het gesteente is meestal groen
of zwart van kleur. De samenstelling is te vergelijken met die van rhyoliet
en er komen incidenteel fenokristen in voor.

en dan dus kijkende bij Rhyoliet...
Rhyoliet-tuf
... is een vulkanisch gesteente dat uit kleine stukjes rhyolietlava
bestaat, aaneengekit met siliciumhoudend materiaal. Tuf bestaat meestal uit
zeer kleine fragmenten (as), die als gevolg van een vulkaanuitbarsting de
lucht in zijn geblazen. Dergelijk materiaal kan ook in watere terechtkomen
en dan een gelaagde structuur krijgen, met grof materiaal onderop en fijn
materiaal in lagen daarboven.

Gelaagde rhyoliet
... heeft een zelfde samenstelling als graniet, maar is zo fijnkristallijn
dat de kristallen zelfs met een loep niet te zien zijn. Soms zijn er kleine
fenokisten waarnaambaar die bestaan uit kwarts of veldspaat.


Een foto die bij Obstidiaan staat vertoond erg veel gelijkenis met wat je
beschrijft, en wat ik zelf ook in mij kast heb liggen en gekwalificeerd is
als obsidiaan.

Groet!

André

Jaap Bos

unread,
Feb 12, 2002, 7:38:01 AM2/12/02
to

"Gerard H. Zwart" <gerar...@hetnet.nl> schreef > Ik heb nog nooit een


vulkaan in Denemarken gezie, maar heb zel ook
> niet goed doorgedacht, heel Denemarken is eigenlijk een verschoven
> hoop materiaal. Weet je misschien specifieke kenmerken van obsidaan?

Bedoel je dingen als:

Hardheid 5-5.5
Soortelijk gewicht 2.3-2.6
Brekingsindex 1.48-1.51

Obsidiaan is een lava die zo snel gestold is dat er geen kristallisatie op
kon treden en er dus een glasachtig materiaal onstond.
Onder de microscoop (als de steen tenminste niet volkomen ondoorzichtig is)
zijn er meestal wel heel karakteristieke insluitsels te zien van het
mineraal cristobaliet, die wijzen op een zeer langzaam begin van (micro)
kristallisatie.
Maar ja, behalve obsidiaan zijn er nog wel wat andere mogelijkheden.
Het beste is een stukje van je steen af te slaan en door iemand te laten
testen op bovenstaande eigenschappen.
(ik wil het eventueel wel 'free of charge' voor je doen).

--
Groeten,

Jaap Bos
jaap...@xs4all.nl

J. J. Lodder

unread,
Feb 12, 2002, 12:52:11 PM2/12/02
to
Andre Somers <a.t.s...@student.utwente.nl> wrote:

> Obsidiaan
> Dit is sterk glanzend glas met een opvallend schelpvormig bleukvlak. Er
> ontstaan bij de breuk zeer scherpe randen. Het gesteente is meestal groen
> of zwart van kleur. De samenstelling is te vergelijken met die van rhyoliet
> en er komen incidenteel fenokristen in voor.

Al in de steentijd werd obsidaan zeer gewaardeerd
als grondstof voor gereedschappen.
Omdat het terug te traceren is naar de vulkaan van oorsprong
bewijzen vondsten van bewerkt obsidaan dat er al heel vroeg
handel over grotere afstanden geweest is.

Beste,

Jan

2Rowdy

unread,
Feb 13, 2002, 5:06:17 PM2/13/02
to
"Gerard H. Zwart" <gerar...@hetnet.nl> schreef in bericht
news:3c6689b...@news.nb.nu...

Barnsteen?

--
Johan

Vervang deadspam door iname bij een persoonlijke reactie.
Verwacht desondanks geen serieuze reactie...;-)


Marc de Vries

unread,
Feb 14, 2002, 4:54:29 PM2/14/02
to
On Wed, 13 Feb 2002 23:06:17 +0100, "2Rowdy" <Har...@deadspam.com>
wrote:

>"Gerard H. Zwart" <gerar...@hetnet.nl> schreef in bericht
>news:3c6689b...@news.nb.nu...
>> Beste lezers,
>> bij gebrek aan een nieuwsgroep over mineralen of meteorieten stel ik
>> deze vraag maar hier:
>> Ik heb aan het strand in denemarken een brok "steen" gevonden dat
>> glanzend zwart van uiterlijk is, door een vergrootglas zie je ook nog
>> wat groenachtige glans in sommige delen van de steen. Kan dit een
>> meteoriet zijn? Of een verglaasd restant van een blikseminslag?
>> Wie helpt mij op weg?
>> Groetjes,
>>
>> Gerard
>
>Barnsteen?

Voor zover ik me kan herinneren levert barnsteen geen schelpvormige
breuk op. (Maar dat er schelpvormige breuken zichtbaar zijn werd pas
verderop in de thread genoemd geloof ik)

Marc

Pieter Kuiper

unread,
Feb 14, 2002, 5:26:03 PM2/14/02
to
Marc de Vries <mjtde...@planet.nl> wrote:

> Voor zover ik me kan herinneren levert barnsteen geen schelpvormige
> breuk op.

Ik heb wel eens barnsteen stukgeslagen. De breuken zien er wel wat
schelpachtig uit.

Barnsteen heeft natuurlijk een veel lager soortelijk gewicht dan obsidiaan
(het drijft in een verzadigde zoutoplossing. Je kunt het ook testen met een
hete naald: het ruikt dan lekker.

--
Pieter...@msi.vxu.se http://www.msi.vxu.se/~pku/

Femme Verbeek

unread,
Feb 14, 2002, 8:15:19 PM2/14/02
to

"Pieter Kuiper" <Pieter...@itn.hh.se> schreef in bericht
news:Pieter.Kuiper-ya0240...@news.utfors.se...

> Marc de Vries <mjtde...@planet.nl> wrote:
>
> > Voor zover ik me kan herinneren levert barnsteen geen schelpvormige
> > breuk op.
>
> Ik heb wel eens barnsteen stukgeslagen. De breuken zien er wel wat
> schelpachtig uit.
>
> Barnsteen heeft natuurlijk een veel lager soortelijk gewicht dan
obsidiaan
> (het drijft in een verzadigde zoutoplossing. Je kunt het ook testen met
een
> hete naald: het ruikt dan lekker.
>

Betekent dat dan, dat er daadwerkelijk wat van de harsgeuren vrijkomen
van een boom die misschien een miljoen jaar geleden groeide? Gaaf.

Femme


Nico Coesel

unread,
Feb 16, 2002, 7:08:07 AM2/16/02
to
gerar...@hetnet.nl (Gerard H. Zwart) wrote:

>Beste lezers,
>bij gebrek aan een nieuwsgroep over mineralen of meteorieten stel ik
>deze vraag maar hier:
>Ik heb aan het strand in denemarken een brok "steen" gevonden dat
>glanzend zwart van uiterlijk is, door een vergrootglas zie je ook nog
>wat groenachtige glans in sommige delen van de steen. Kan dit een
>meteoriet zijn? Of een verglaasd restant van een blikseminslag?

Waarschijnlijk een brok steenkool of antraciet.

J. J. Lodder

unread,
Feb 16, 2002, 6:00:19 PM2/16/02
to
Pieter Kuiper <Pieter...@itn.hh.se> wrote:

> Marc de Vries <mjtde...@planet.nl> wrote:
>
> > Voor zover ik me kan herinneren levert barnsteen geen schelpvormige
> > breuk op.
>
> Ik heb wel eens barnsteen stukgeslagen. De breuken zien er wel wat
> schelpachtig uit.
>
> Barnsteen heeft natuurlijk een veel lager soortelijk gewicht dan obsidiaan
> (het drijft in een verzadigde zoutoplossing. Je kunt het ook testen met een
> hete naald: het ruikt dan lekker.

Kan je nog steeds mooie grote stukken barnsteen vinden in je buurt,
of is dat intussen op?

Jan

Gerard H. Zwart

unread,
Feb 17, 2002, 4:59:42 AM2/17/02
to
On Sat, 16 Feb 2002 12:08:07 GMT, nct...@cistron.nl (Nico Coesel)
wrote:

>
>Waarschijnlijk een brok steenkool of antraciet.
>
Als je met een loupe de steen bekijkt, zie je bij scheurtjes dat het
materiaal enigszins doorschijnend is, dus lijkt steenkool of antraciet
mij niet tot de mogelijkheden behoren.

Pieter Kuiper

unread,
Feb 17, 2002, 8:02:10 AM2/17/02
to
j...@de-ster.demon.nl wrote:

> Kan je nog steeds mooie grote stukken barnsteen vinden in je buurt,
> of is dat intussen op?

Ik woon niet langer aan de kust, en het ligt ook niet overal. Ik heb nooit
iets gevonden (ook niet echt gezocht).

Maar het raakt niet op. Er zit vast wel een paar honderd ton onder de
Oostzee, Skåne en de baltische kust. Door erosie komen er stukken vrij.
Vanwege het lage soortelijk gewicht spoelt het dan op aan de kust. Het
mooist vind ik als er beestjes in zitten. Dat is zeldzaam, maar zulke
stenen zijn in de baltische staten voor vriendelijke prijzen te koop. (Wel
oppassen voor ingegoten kikkers in kunsthars!)

--
Pieter...@msi.vxu.se http://www.msi.vxu.se/~pku/

Marc de Vries

unread,
Feb 17, 2002, 8:43:47 AM2/17/02
to
On Sun, 17 Feb 2002 09:59:42 GMT, gerar...@hetnet.nl (Gerard H.
Zwart) wrote:

>On Sat, 16 Feb 2002 12:08:07 GMT, nct...@cistron.nl (Nico Coesel)
>wrote:
>>
>>Waarschijnlijk een brok steenkool of antraciet.
>>
>Als je met een loupe de steen bekijkt, zie je bij scheurtjes dat het
>materiaal enigszins doorschijnend is, dus lijkt steenkool of antraciet
>mij niet tot de mogelijkheden behoren.
>Groetjes,

Bovendien hebben steenkool en antraciet geen schelpvormige breuk.

Marc

J. J. Lodder

unread,
Feb 17, 2002, 5:36:31 PM2/17/02
to
Pieter Kuiper <Pieter...@itn.hh.se> wrote:

Ik dacht weleens gelezen te heben dat in de Romeinse tijd
de stranden er echt helemaal mee vollagen,
en dat sindsdien alles te snel geraapt wordt.

Beste,

Jan

Pieter Kuiper

unread,
Feb 18, 2002, 2:34:37 AM2/18/02
to
J. J. Lodder <nos...@de-ster.demon.nl> wrote:

> Ik dacht weleens gelezen te heben dat in de Romeinse tijd
> de stranden er echt helemaal mee vollagen,
> en dat sindsdien alles te snel geraapt wordt.

Ik geloof niet dat er romeinse auteurs zijn die zelf aan het strand van
de Oostzee hebben gestaan. Zulke verhalen over med goud geplaveide
straten en barnsteenstranden zijn natuurlijk overdreven.

Maar er is nog wel barnsteenmijnbouw in de burrt van Kaliningrad, de
russische enklave tussen Polen en Litauwen. Dat zit tonnen in de grond.

--
Pieter...@msi.vxu.se http://www.msi.vxu.se/~pku/

Marc de Vries

unread,
Feb 18, 2002, 2:42:35 PM2/18/02
to
On Mon, 18 Feb 2002 08:34:37 +0100, Pieter Kuiper <pi...@itn.hh.se>
wrote:

>J. J. Lodder <nos...@de-ster.demon.nl> wrote:
>
>> Ik dacht weleens gelezen te heben dat in de Romeinse tijd
>> de stranden er echt helemaal mee vollagen,
>> en dat sindsdien alles te snel geraapt wordt.
>
>Ik geloof niet dat er romeinse auteurs zijn die zelf aan het strand van
>de Oostzee hebben gestaan. Zulke verhalen over med goud geplaveide
>straten en barnsteenstranden zijn natuurlijk overdreven.

Het zou mij eigenlijk niet zo verbazen.
In Normandiė zijn er bv stranden die vol liggen met fossielen.
(voornamelijk ammonieten). Die dingen spoelen daar elk jaar uit de
"rotsen". Maar als je aan het eind van het vakantie seizoen daar komt
zoek je je dus mooi het leplazarus.

Reden: De hordes geologie studenten die daar hun veldwerk houden.
(Weet ik uit ervaring :-))

In de romeinse tijd toen mensen niet een paar duizend kilometer op
stap gingen om fossieltjes te zoeken en iedereen uit de omstreken al
zat van die dingen had lag het strand daar, er waarschijnlijk mee
bezaait.
Dat kan ik me van die barnsteen ook voorstellen.
(Alleen is dan nog de vraag wat je "bezaait" noemt)

Pieter Kuiper

unread,
Feb 18, 2002, 5:31:09 PM2/18/02
to
Marc de Vries <mjtde...@planet.nl> wrote:

> In de romeinse tijd toen mensen niet een paar duizend kilometer op
> stap gingen om fossieltjes te zoeken en iedereen uit de omstreken al
> zat van die dingen had lag het strand daar, er waarschijnlijk mee
> bezaait.

Voor barnsteen gingen ze dus wel een paarduizend kilometer op stap. Ook toen al.

--
Pieter...@msi.vxu.se http://www.msi.vxu.se/~pku/

J. J. Lodder

unread,
Feb 18, 2002, 5:48:36 PM2/18/02
to
Pieter Kuiper <pi...@itn.hh.se> wrote:

> J. J. Lodder <nos...@de-ster.demon.nl> wrote:
>
> > Ik dacht weleens gelezen te heben dat in de Romeinse tijd
> > de stranden er echt helemaal mee vollagen,
> > en dat sindsdien alles te snel geraapt wordt.
>
> Ik geloof niet dat er romeinse auteurs zijn die zelf aan het strand van
> de Oostzee hebben gestaan. Zulke verhalen over med goud geplaveide
> straten en barnsteenstranden zijn natuurlijk overdreven.

De Romeinen importeerden wel barnsteen in bulk.

> Maar er is nog wel barnsteenmijnbouw in de buurt van Kaliningrad, de


> russische enklave tussen Polen en Litauwen. Dat zit tonnen in de grond.

Hoe gaat dat: zand opbaggeren en zeven of zo?
Of ligt het plaatselijk op hopen bij elkaar?

Jan

Pieter Kuiper

unread,
Feb 19, 2002, 3:02:35 AM2/19/02
to
J. J. Lodder <nos...@de-ster.demon.nl> wrote:

> Pieter Kuiper <pi...@itn.hh.se> wrote:
> > Maar er is nog wel barnsteenmijnbouw in de buurt van Kaliningrad, de
> > russische enklave tussen Polen en Litauwen. Dat zit tonnen in de grond.
>
> Hoe gaat dat: zand opbaggeren en zeven of zo?
> Of ligt het plaatselijk op hopen bij elkaar?

Ik geloof dat het onder/in een klei- of leemlaag zit.

Het is niet de plek waar de hars-producerende bomen ooit gestaan
hebben, maar het schijnt de monding te zijn van een prehistorische
rivier waar het naartoe gespoeld is. Daar ligt het nu in lagen van een
paar meter dik. Het wordt in dagbouw opgegraven, schoongespoeld, en
geselecteerd.

--
Pieter...@msi.vxu.se http://www.msi.vxu.se/~pku/

J. J. Lodder

unread,
Feb 19, 2002, 4:25:25 AM2/19/02
to
Pieter Kuiper <Pieter...@itn.hh.se> wrote:

> Marc de Vries <mjtde...@planet.nl> wrote:
>
> > In de romeinse tijd toen mensen niet een paar duizend kilometer op
> > stap gingen om fossieltjes te zoeken en iedereen uit de omstreken al
> > zat van die dingen had lag het strand daar, er waarschijnlijk mee
> > bezaait.
>
> Voor barnsteen gingen ze dus wel een paarduizend kilometer op stap. Ook
toen al.

Welnee, dat heette handel.
Die barbaren kwamen hun barnsteen, huiden, enz.
keurig aan de limes inleveren,
in ruil voor allerlei Romeinse producten
die ze zelf niet hadden. (Glas bv)

Al die vestingstadjes waren ook marktplaatsen.
De limes was geen ijzeren gordijn.

Jan

Pieter Kuiper

unread,
Feb 19, 2002, 5:48:54 AM2/19/02
to
J. J. Lodder <nos...@de-ster.demon.nl> wrote:

> Pieter Kuiper <Pieter...@itn.hh.se> wrote:
> > Voor barnsteen gingen ze dus wel een paarduizend kilometer op stap.
> > Ook toen al.
>
> Welnee, dat heette handel.
> Die barbaren kwamen hun barnsteen, huiden, enz.
> keurig aan de limes inleveren,
> in ruil voor allerlei Romeinse producten
> die ze zelf niet hadden. (Glas bv)

De handelaars moesten toch aanzienlijke afstanden afleggen:
<http://www.ancientroute.com/Amberoad.htm>
<http://www.gplatt.demon.co.uk/abrief.htm>

--
Pieter...@msi.vxu.se http://www.msi.vxu.se/~pku/

0 new messages