Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

wat is bandbreedte?

360 views
Skip to first unread message

jaap boomsma

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
Iedereen heeft het over bandbreedte maar hoe zit dat precies? en hoe
reken je dat uit?

Ik weet alleen dat een zender b.v. een golf lengte heeft van zeg maar
een meter daar wordt het signaal dan opgezet .

Maar hoe weet je nu de breedte die dat in neemt?

Hoe breed is dan een televisie signaal?
of een radio signaal?
zijn er mensen die daar iets van weten?


groet jaap

M.H. Sprang

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message
news:3A222DC1...@chello.nl...
Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet gemoduleerd wordt.
Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert (=vermenigvuldigd)
met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde zijbanden,
oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel
bandbreedte: 10kHz om precies te zijn. Als je nu diezelfde 10MHz moduleert
(AM) met spraak, dat je begrenst tot 3kHz, dan heeft die 10MHz een
bandbreedte van 6kHz. Aan weerszijden van de 10MHz ontstaan nu zogenaamde
zijbanden, die de mengproducten van de draaggolf en de spraak bevatten. Bij
SSB (single side band) worden de draaggolf en een zijband weggefilterd
alvorens het signaal uit te zenden. De bandbreedte is nu nog maar 3kHz.

Bij televisie wordt de draaggolf o.a. AM gemoduleerd met het videosignaal,
dat een bandtbreedte heeft van ca. 5MHz. Ook hier wordt na modulatie een
zijband weggefilterd, waardoor de totale bandbreedte van een
televisiesignaal ca. 5MHz. In de praktijk iets meer, omdat er ook nog een
hulpdraaggolf van 4.433 MHz (met z'n eigen zijbanden) wordt meegemoduleerd,
die de kleureninformatie bevat, en een geluidsdraaggolf van 5.5MHz met z'n
eigen bandbreedte. Ik geloof dat in de praktijk 6 MHz wordt aangehouden voor
de bandbreedte van een TV signaal.

Meindert, PE1GRV

jaap boomsma

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
Dat is een snel antwoordt duurde even langer om het te begrijpen.
Hoop dat ik het nu goed zie:

> Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet gemoduleerd wordt.
> Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert (=vermenigvuldigd)
> met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde zijbanden,
> oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
> mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel
> bandbreedte: 10kHz om precies te zijn.

Oke even stoppen anders gaat het me te ver .
Dus als ik het goed tot nu toe begrijp dan moet ik het volgende doen .

300.000.000 meter:10.000 = 30.000 meter dat kan niet kloppen wat doe ik
verkeerd?
ik zal maar niet verder gaan want dit klopt niet .wat zie ik verkeerd?


groet jaap

M.H. Sprang

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message
news:3A223B57...@chello.nl...

> Dat is een snel antwoordt duurde even langer om het te begrijpen.
> Hoop dat ik het nu goed zie:
>
> > Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet gemoduleerd
wordt.
> > Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert
(=vermenigvuldigd)
> > met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde zijbanden,
> > oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
> > mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel
> > bandbreedte: 10kHz om precies te zijn.
>
> Oke even stoppen anders gaat het me te ver .
> Dus als ik het goed tot nu toe begrijp dan moet ik het volgende doen .
>
> 300.000.000 meter:10.000 = 30.000 meter dat kan niet kloppen wat doe ik
> verkeerd?
> ik zal maar niet verder gaan want dit klopt niet .wat zie ik verkeerd?

Je haalt wat door elkaar: de golflengte van een signaal is wat anders dan de
bandbreedte.
de golflengte van 10MHz is 300.000.000 / 10.000.000 = 30 meter. De
banbreedte is de denkbeeldige breedte die een signaal heeft in het totale
frekwentiespectrum. Als je een grafiekje zou tekenen met op de x-as de
frekwentie en op de y-as de sterkte van het signaal, dan is die draaggolf
van 10MHz een enkel vertikaal lijntje op die grafiek. Wanneer dat signaal
gemoduleerd wordt, en dus bandbreedte krijgt, is het geen lijnte meer maar
een rechthoekje, waarbij de breedte de bandbreedte van het signaal
voorsteld.

Meindert, PE1GRV


jaap boomsma

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to

"M.H. Sprang" schreef:

> jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message
> news:3A223B57...@chello.nl...
> > Dat is een snel antwoordt duurde even langer om het te begrijpen.
> > Hoop dat ik het nu goed zie:
> >
> > > Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet gemoduleerd
> wordt.
> > > Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert
> (=vermenigvuldigd)
> > > met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde zijbanden,
> > > oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
> > > mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel
> > > bandbreedte: 10kHz om precies te zijn.
> >
> > Oke even stoppen anders gaat het me te ver .
> > Dus als ik het goed tot nu toe begrijp dan moet ik het volgende doen .
> >
> > 300.000.000 meter:10.000 = 30.000 meter dat kan niet kloppen wat doe ik
> > verkeerd?
> > ik zal maar niet verder gaan want dit klopt niet .wat zie ik verkeerd?
>
> Je haalt wat door elkaar: de golflengte van een signaal is wat anders dan de
> bandbreedte.
> de golflengte van 10MHz is 300.000.000 / 10.000.000 = 30 meter.

Dat begreep ik had ik gedaan en kreeg de golflengte en dat klopte .
Maar deed ik dat met de band breedte dan ging dat dus niet , en kwam ik op
dertig duizend meter .
Toen ik daar overdacht kwam ik tot de ondekking dat hoe meer trillingen hoe
minder golf breedte en dat kan dus niet kloppen.

> De
> banbreedte is de denkbeeldige breedte die een signaal heeft in het totale
> frekwentiespectrum. Als je een grafiekje zou tekenen met op de x-as de
> frekwentie en op de y-as de sterkte van het signaal, dan is die draaggolf
> van 10MHz een enkel vertikaal lijntje op die grafiek. Wanneer dat signaal
> gemoduleerd wordt, en dus bandbreedte krijgt, is het geen lijnte meer maar
> een rechthoekje, waarbij de breedte de bandbreedte van het signaal
> voorsteld.

Dan blijft het probleem hoe bereken je dat?
Want als je de golflengte kunt berekenen dan moet het toch ook met de
bandbreedte kunnen?
Laat ik het zo stellen een signaal van 20khz is toch twee keer zo breed.

Ik moet er nog even langer over denken om het goed te zien dat is duidelijk ,
je krijgt een berichtje als ik het snap.

>
>
> Meindert, PE1GRV


Ruud Poeze

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
M.H. Sprang wrote:
>
> jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message
> news:3A222DC1...@chello.nl...
> > Iedereen heeft het over bandbreedte maar hoe zit dat precies? en hoe
> > reken je dat uit?
> >
> > Ik weet alleen dat een zender b.v. een golf lengte heeft van zeg maar
> > een meter daar wordt het signaal dan opgezet .
> >
> > Maar hoe weet je nu de breedte die dat in neemt?
> >
> > Hoe breed is dan een televisie signaal?
> > of een radio signaal?
> > zijn er mensen die daar iets van weten?
> >
> Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet gemoduleerd wordt.
> Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert (=vermenigvuldigd)
> met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde zijbanden,
> oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
> mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel
> bandbreedte: 10kHz om precies te zijn. Als je nu diezelfde 10MHz moduleert

> (AM) met spraak, dat je begrenst tot 3kHz, dan heeft die 10MHz een
> bandbreedte van 6kHz. Aan weerszijden van de 10MHz ontstaan nu zogenaamde
> zijbanden, die de mengproducten van de draaggolf en de spraak bevatten. Bij
> SSB (single side band) worden de draaggolf en een zijband weggefilterd
> alvorens het signaal uit te zenden. De bandbreedte is nu nog maar 3kHz.
>
> Bij televisie wordt de draaggolf o.a. AM gemoduleerd met het videosignaal,
> dat een bandtbreedte heeft van ca. 5MHz. Ook hier wordt na modulatie een
> zijband weggefilterd, waardoor de totale bandbreedte van een
> televisiesignaal ca. 5MHz.

Iets meer omdat nog een deel van de onderzijband wordt meegezonden.
Hoeveel weet ik niet maar is in allerlei tabellen waarin de TV systemen
worden weergeven terug te vinden.

> In de praktijk iets meer, omdat er ook nog een
> hulpdraaggolf van 4.433 MHz (met z'n eigen zijbanden) wordt meegemoduleerd,
> die de kleureninformatie bevat,

Die kleurenhulpdraaggolf heeft geen effect op de bandbreedte, de
videobandbreedte blijft in principe 5 MHz, bovendien wordt de bovengrens
van de bandtbreedte van het totale signaal begrenst door de
geluidsdraaggolf van 5.5 Mhz boven de beelddraaggolffrequentie. Bij
stereo komt daar nog eens een 5,74 MHz geluids draaggolf bij. Beide
geluidsdraagolven kennen een maximale frequentiezwaai van 50 kHz (itt FM
met 75 kHz.
De kleurenhulpdraaggolf van ca 4.43 MHz wordt kwadratuur gemoduleerd
met twee kleur verschil signalen. De ondezijband en draagolf worden
onderdrukt. De 4,43 MHz wordt in de ontvanger terugewonnen met een Xtal
oscillator die wordt gesynchroniseerd met de burst (na elke lijnsync 10
golfjes ongemoduleerd 4.43 MHz)

Ruud


en een geluidsdraaggolf van 5.5MHz met z'n
> eigen bandbreedte. Ik geloof dat in de praktijk 6 MHz wordt aangehouden voor
> de bandbreedte van een TV signaal.

Bij VHF is de kanaalafstand 7 MHz, bij UHF 8 MHz.
(Dit geldt alleen voor het Europese PAL systeem)
>
> Meindert, PE1GRV

Marco

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to

"jaap boomsma" <j.a.b...@chello.nl> schreef in bericht
news:3A224D50...@chello.nl...
>
>
> "M.H. Sprang" schreef:

>
> > jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message
> > news:3A223B57...@chello.nl...
> > > Dat is een snel antwoordt duurde even langer om het te begrijpen.
> > > Hoop dat ik het nu goed zie:
> > >
> > > > Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet
gemoduleerd
> > wordt.
> > > > Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert
> > (=vermenigvuldigd)
> > > > met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde
zijbanden,
> > > > oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
> > > > mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel
> > > > bandbreedte: 10kHz om precies te zijn.
> > >

Om een lang verhaal kort te maken, dus de bandbreedte is afhankelijk van je
zwaai (zwaai is je modulatie frequentie) een vuistregeltje is dan ook dat
bij SSB
de bandbreedte gelijk is aan je zwaai, bij AM 2 keer de zwaai, en FM 4 keer
de zwaai. (vandaar dat op HF -FM minimaal wordt toegepast).. verder staat
alles netjes omschreven door Meindert lijkt me zo.

Bij bereken van de golflengte dezelfde eenheden gebruik dus Frequentie in
KILOHertz en Lichtsnelheid in KILOmeter kan ook in Hertz en Meter moet
jezelf weten dan is de uitkomst altijd de golflengte in meters... .


> > Meindert, PE1GRV

73! Marco PE1PQK

janmaris

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to

Marco heeft geschreven in bericht <4dwU5.64159$Ae1.9...@zwoll1.home.nl>...

>
>"jaap boomsma" <j.a.b...@chello.nl> schreef in bericht
>news:3A224D50...@chello.nl...
>>
>>
>> "M.H. Sprang" schreef:
>>
>> > jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message
>> > news:3A223B57...@chello.nl...
>> > > Dat is een snel antwoordt duurde even langer om het te begrijpen.
>> > > Hoop dat ik het nu goed zie:
<knip>

>Om een lang verhaal kort te maken, dus de bandbreedte is afhankelijk van je
>zwaai (zwaai is je modulatie frequentie) een vuistregeltje is dan ook dat
>bij SSB


SSB is AM modulatie met onderdrukte draaggolf en een zijband. Dus geen
zwaai. Hierdoor kan spraak (3 kiloherz is voldoende) met een bandbreedte van
3 kiloherz worden verzonden. En daar kan je je voordeel doen op vooral de
kortegolf.


>de bandbreedte gelijk is aan je zwaai, bij AM 2 keer de zwaai, en FM 4 keer
>de zwaai. (vandaar dat op HF -FM minimaal wordt toegepast).. verder staat
>alles netjes omschreven door Meindert lijkt me zo.
>
>Bij bereken van de golflengte dezelfde eenheden gebruik dus Frequentie in
>KILOHertz en Lichtsnelheid in KILOmeter kan ook in Hertz en Meter moet
>jezelf weten dan is de uitkomst altijd de golflengte in meters... .
>
>
>> > Meindert, PE1GRV
>
>73! Marco PE1PQK
>


Bij GSM wordt gebruik gemaakt van GMSK modulatie. Deze geeft dan een
bandbreedte van 200 kiloherz dacht ik. Hier kunnen dan 8 gesprekken
meegevoerd worden. Dus voor een gesprek (of men nu praat of niet) is een
bandbreedte nodig van 25 kiloherz. Dit is relatief veel. De GSM-telefonie
gaat lang niet zo zuinig om met het frequentiespectrum als vaak wordt
gedacht.

Overigens wordt tegenwoordig met de bandbreedte vaak bedoelt het aantal
bits/sec.

groeten jan


Wim PA4DX

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
On Mon, 27 Nov 2000 16:45:52 GMT, "Marco" <m.be...@home.nl> wrote:


>Om een lang verhaal kort te maken, dus de bandbreedte is afhankelijk van je
>zwaai (zwaai is je modulatie frequentie) een vuistregeltje is dan ook dat
>bij SSB

>de bandbreedte gelijk is aan je zwaai, bij AM 2 keer de zwaai, en FM 4 keer
>de zwaai. (vandaar dat op HF -FM minimaal wordt toegepast)..

Dat is je reinste kul, voor wat SSB en AM betreft.

PA4DX

Marco

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
Kun je mij vertellen wat jij onder Zwaai verstaat dan ?

Naar mijn mening wordt de zwaai bepaald door je modulatie, in dit geval
dus 3Khz.. Geloof trouwens dat het 2,4Khz is maar goed dat terzijde.

Komt dus allemaal wel op hetzelfde neer maar ook SSB maakt gebruik
van deze zwaai ondanks dat je draaggolf en de andere zijband onderdrukt
worden.


Groeten Marco PE1PQK

> KNIPPERDEKNIP

> >Om een lang verhaal kort te maken, dus de bandbreedte is afhankelijk van
je
> >zwaai (zwaai is je modulatie frequentie) een vuistregeltje is dan ook dat
> >bij SSB
>
>

> SSB is AM modulatie met onderdrukte draaggolf en een zijband. Dus geen
> zwaai. Hierdoor kan spraak (3 kiloherz is voldoende) met een bandbreedte
van
> 3 kiloherz worden verzonden. En daar kan je je voordeel doen op vooral de
> kortegolf.

> groeten jan


EagleForce

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
Ooooh ja...................................?
Wie zwaait nu naar wie???
Kortom, wat is er waar?

Laat maar ook eigenlijk, ben al helemaal de zwaai, ik bedoel draad, kwijt.

;-)

Greetz,

René.
===================================================
"Ruud Poeze" <radioc...@wxs.nl> schreef in bericht
news:3A225A...@wxs.nl...


> M.H. Sprang wrote:
> >
> > jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message

> > news:3A222DC1...@chello.nl...
> > > Iedereen heeft het over bandbreedte maar hoe zit dat precies? en hoe
> > > reken je dat uit?
> > >
> > > Ik weet alleen dat een zender b.v. een golf lengte heeft van zeg maar
> > > een meter daar wordt het signaal dan opgezet .
> > >
> > > Maar hoe weet je nu de breedte die dat in neemt?
> > >
> > > Hoe breed is dan een televisie signaal?
> > > of een radio signaal?
> > > zijn er mensen die daar iets van weten?
> > >

> > Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet gemoduleerd
wordt.
> > Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert
(=vermenigvuldigd)
> > met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde zijbanden,
> > oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
> > mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel

Joop van der Velden

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to
In article <xgyU5.64250$Ae1.9...@zwoll1.home.nl>, Marco wrote:
> Kun je mij vertellen wat jij onder Zwaai verstaat dan ?
>
> Naar mijn mening wordt de zwaai bepaald door je modulatie, in dit geval
> dus 3Khz.. Geloof trouwens dat het 2,4Khz is maar goed dat terzijde.
>
> Komt dus allemaal wel op hetzelfde neer maar ook SSB maakt gebruik
> van deze zwaai ondanks dat je draaggolf en de andere zijband onderdrukt
> worden.

Het woord "zwaai" gebruik je als je FM modulatie wilt beschrijven. Bij
SSB modulatie heeft de uitdrukking geen enkele zin. Er "zwaait"
helemaal niks bij SSB. Bij SSB zendt je een continu spectrum van
rf-energie uit wat zo'n 2.5-3 kHz breed is (bij spraak modulatie).

Bij FM is de zwaai de verschuiving van de draaggolf frekwentie. Dus
stel dat je op 145.000MHz een stevige brul in de mike geeft, dan
varieert (zwaait) je draaggolf heen en weer tussen 144.995 en 145.005
MHz(1). De deviatie is dan 5kHz, de zwaai is 10kHz.

(1) FM amateursetjes die in europa verkocht worden staan allemaal
afgesteld op 5kHz deviatie, terwijl de amateurstandaard in Europa 3kHz
deviatie is. De heren importeurs verdienen er blijkbaar, ondanks
overduidelijke prijsafspraken, niet genoeg aan om de setjes voor de
europese standaarden af te regelen.

--
Joop


--
Posted by news://news.nb.nu

janmaris

unread,
Nov 27, 2000, 3:00:00 AM11/27/00
to

Marco heeft geschreven in bericht ...

>Kun je mij vertellen wat jij onder Zwaai verstaat dan ?
>
Ik versta onder de zwaai het grootste verschil in frequentie van de in
amplitude konstante draaggolf bij modulatie en deze is niet gelijk aan de
bandbreedte. (bij FM modulatie)

Bij SSB wordt uitgegaan naar ik hoop van in frequentie stabiele draaggolf,
die bij modulatie in amplitude varieert. Er ontstaan dan twee zijbanden. Bij
SSB wordt slechts een gebruikt.

Er is dus geen sprake van een zwaai.

<knip>

groeten jan

Adam

unread,
Nov 27, 2000, 6:15:32 PM11/27/00
to
Hallo radiovrienden,

Hier even een spinsel van mij over bandbreedte:

De bandbreedte is het stukje van het frequentiespectrum wat wordt ingenomen
door de betreffende zender. Als je bijvoorbeeld op 10.000.000 kHz (=10 MHz)
een AM gemoduleerd signaal uitzend met spraak dan neemt dat ca 6kHz in
beslag. Je gebruikt dus de frequenties tussen 9.999.997 kHz en 10.000.003
kHz.

Volgens mij heeft ook een ongemoduleerd signaal een zekere bandbreedte. Dit
komt door de onvermijdelijkeruis die geproduceerd wordt in de onderdelen van
de zender. Deze ruis bestaat uit een heel breed frequentiespectrum met
evenzoveel mengproducten. Hierdoor ontstaan zijbanden. Het signaal zonder
bandbreedte is een theoretisch model, met uitzondering van het SSB signaal.
Ook het SSB signaal had bij het opwekken hiervan een draaggolf en zijbanden
doch deze draaggolf en een van de zijbanden worden weggefiltert voordat het
wordt versterkt en uitgezonden. Het is volgens mij dus niet zo dat als er
niet in de microfoon gesproken wordt er geen bandbreedte zou zijn. Er is dan
wel degelijk sprake een draaggolf met een bepaalde bandbreedte (behalve bij
SSB).

Bij AM is de bandbreedte 2x de hoogste frequentie van de laagfrequent
modulatie. Bij spraak is de hoogste frequentie van de modulatie ca 3 kHz
zodat de bandbreedte van een AM communicatiezender 6kHz bedraagt. Bij SSB is
dat dus 1x de hoogste frequentie van de laagfrequent modulatie= ca 3 kHz.
Bij FM gemoduleerd signaal gaat het om 2x de hoogste frequentie van de
laagfrequent modulatie plus de maximale frequentie zwaai. Bij FM
communicatie apparatuur is de bandbreedte daardoor ca 12 kHz.

Bij omroepstations kunnen de bandbreedtes afwijken. De bandbreedte is hoger
omdat de hoogste frequentie van de laagfrequent modulatie veel hoger ligt.
Bij een FM omroepzender is dat ca 15 kHz. Daarnaast kan er nog een
piloottoon meegezonden worden van 19 kHz voor de activering van de
stereodecoder in je FM radio. Bovenop het monosignaal wordt dan het
stereosignaal meegezonden. En monoradio beperkt zich tot de eerste 15 kHz en
hoort stereosignalen niet. Een stereoradio hoort de piloottoon en pikt er
vervolgens het stereosignaal uit en stuurt dat naar je HiFi versterker. Het
FM radiosignaal kan eveneens RDS informatie met zich meedragen. Je ziet dat
hier dus andere regels gelden.

Ik dat het mysterie van de 'bandbreedte' nu een beetje meer ontrafelt is
voor degene die daarin geinteresseert is. Overigens staat het allemaal in
dat prachtige studieboek van de VERON voor het C-examen. Ik beveel het van
harte aan ook al wil je geen examen doen. Het is een mooi naslagwerk voor
dit soort zaken.

Overigens kan je een frequentie op de radio aanduiden in kHz of Mhz maar ook
in golflengte (in meters). Dit is precies het zelfde alleen weergegeven in
een andere eenheid. Het is net zoiets als: 1 meter = 100 centimeter. Het is
hetzelfde maar je zegt het anders. Wil je meer hierover weten laat het dan
maar even horen of koop het boek. Daar staat het prachtig in beschreven.

Succes,
Adam


M.H. Sprang <mhsp...@customware.nl> schreef in berichtnieuws
g7rU5.63658$Ae1.9...@zwoll1.home.nl...


> jaap boomsma <j.a.b...@chello.nl> wrote in message

> news:3A223B57...@chello.nl...
> > Dat is een snel antwoordt duurde even langer om het te begrijpen.
> > Hoop dat ik het nu goed zie:
> >

> > > Een signaal heeft (bijna) geen bandbreedte zolang er niet gemoduleerd
> wordt.
> > > Zodra je een draaggolf van bijvoorbeeld 10MHz moduleert
> (=vermenigvuldigd)
> > > met een signaal van bijvoorbeeld 5kHz, ontstaan er zogenaamde
zijbanden,
> > > oftewel mengproducten van die 10MHz en 5kHz. In dit geval zijn die
> > > mengproducten 9,995Mhz en 10,005MHz. Nu heeft het 10MHz signaal wel
> > > bandbreedte: 10kHz om precies te zijn.
> >

> > Oke even stoppen anders gaat het me te ver .
> > Dus als ik het goed tot nu toe begrijp dan moet ik het volgende doen .
> >
> > 300.000.000 meter:10.000 = 30.000 meter dat kan niet kloppen wat doe ik
> > verkeerd?
> > ik zal maar niet verder gaan want dit klopt niet .wat zie ik verkeerd?
>
> Je haalt wat door elkaar: de golflengte van een signaal is wat anders dan
de
> bandbreedte.

> de golflengte van 10MHz is 300.000.000 / 10.000.000 = 30 meter. De


> banbreedte is de denkbeeldige breedte die een signaal heeft in het totale
> frekwentiespectrum. Als je een grafiekje zou tekenen met op de x-as de
> frekwentie en op de y-as de sterkte van het signaal, dan is die draaggolf
> van 10MHz een enkel vertikaal lijntje op die grafiek. Wanneer dat signaal
> gemoduleerd wordt, en dus bandbreedte krijgt, is het geen lijnte meer maar
> een rechthoekje, waarbij de breedte de bandbreedte van het signaal
> voorsteld.
>

> Meindert, PE1GRV
>
>
>


Ruud Poeze

unread,
Nov 28, 2000, 3:00:00 AM11/28/00
to
Wim PA4DX wrote:
>
> On Mon, 27 Nov 2000 16:45:52 GMT, "Marco" <m.be...@home.nl> wrote:
>
> >Om een lang verhaal kort te maken, dus de bandbreedte is afhankelijk van je
> >zwaai (zwaai is je modulatie frequentie) een vuistregeltje is dan ook dat
> >bij SSB
> >de bandbreedte gelijk is aan je zwaai, bij AM 2 keer de zwaai, en FM 4 keer
> >de zwaai. (vandaar dat op HF -FM minimaal wordt toegepast)..
>
> Dat is je reinste kul, voor wat SSB en AM betreft.
>
> PA4DX


Wil je dat ook even uitleggen aan de RDR en Ministerie Verkeer en
Waterstaat.
In onze zendmachtigingen (1584 AM Utrecht en 1602 Leeuwarden) staat wel
degelijk dat we onze frequentie-zwaai moeten beperken tot 75 kHz.
Ja, dat staat echt twee keer genoemd in onze machtiging.
Je begrijpt dat we de overheid sindsdien in deze zeer serieus nemen en
ons voortaan precies aan alle regels houden.

Ruud

janmaris

unread,
Nov 28, 2000, 3:00:00 AM11/28/00
to

Ruud Poeze heeft geschreven in bericht <3A23B1...@wxs.nl>...

mm 75 kiloherz en FM op de middengolf nou dat is niet gek.
dat is meer dan 10 kiloherz. Ik zou niets hierover zeggen.
Het lijkt mij weer typisch een produkt van een tekstverwerker.
zo houden !

groeten jan

Ruud Poeze

unread,
Nov 28, 2000, 3:00:00 AM11/28/00
to


Mij meer een product van niet weten wat het verschil tussen AM en FM is,
dan wel, het gaat bij radio-omroep om FM, och ja, er is ook zoiets als
middengolf, daarvoor gelden dan dezelfde regels als FM, of dat nou kan
of niet, efficient is of niet, wat maakt het uit.
Bovendien welke idioten zenden er nu uit op AM, het vuilnisvat van de
omroep. Wel even dezelfde tarieven betalen als bij FM (waar wel kosten
gemaakt worden voor coordinatie ed.)

De middengolf is straks een commerciele omroepband waarop dan alleen nog
Radio 5 publiek uitzendt. Alle andere frequentie-pakketten, 11 zoals nu
wordt voorgesteld, gaan naar de commercielen. Dat is meer dan op FM (8).
Hopelijk zullen die met elkaar eens wat serieuzer met deze traditionele
omroepband omgaan zodat het voor de luisteraars weer interessant wordt
de AM knop in te drukken. Uit het vooraangaande mag blijken dat we van
de overheid in deze weinig hoeven te verwachten.

Ruud (oprichter Vereniging Middengolfzenders)

Ruud

Dhr K.P.Warta

unread,
Nov 28, 2000, 3:00:00 AM11/28/00
to
al die brandbreedtes en zo
maar wat is dan de modulatie-index huh is dat voor am of fm modulatie van
toepassing ???
dat heeft toch ook met modulatiebrandbreedte te maken of zit ik weer naast
de band ???

groetsels Carlos


"Ruud Poeze" <radioc...@wxs.nl> schreef in bericht

news:3A23D5...@wxs.nl...

René

unread,
Nov 28, 2000, 3:00:00 AM11/28/00
to
"Dhr K.P.Warta" <s...@pniksvan.com> beroerde zijn toetsenbord:

>al die brandbreedtes en zo
>maar wat is dan de modulatie-index huh is dat voor am of fm modulatie van
>toepassing ???
>dat heeft toch ook met modulatiebrandbreedte te maken of zit ik weer naast
>de band ???
>

Uhhm... Was dat niet zoiets als de zwaai gedeeld door de maximale
frequentie van het modulerend signaal? Of omgekeerd? In ieder
geval op FM van toepassing.

Groeten,
René


Henk Teunissen

unread,
Nov 28, 2000, 3:00:00 AM11/28/00
to
Nou heb ik genoeg van al dat moeilijke gedoe!

De bandbreedte is het stukje frequentie welke jij gebruikt of gebruikt
wordt.......wat en hoe- kan alles zijn...

Henk

Marco Kuystermans

unread,
Nov 28, 2000, 3:00:00 AM11/28/00
to
In article <8vuubh$sud$1...@news1.xs4all.nl>, sp...@reddwarf.org says...
> Je zit er ietwat naast. Een stereosignaal bestaat, voordat het de FM
> modulator in gaat, uit drie gedeeltes: het L+R signaal, de piloottoon en
> daarop het L-R signaal gesuperponeerd. Een mono-ontvanger pakt alleen het
> L+R signaal mee (Links en Rechts) en de demodulator geeft dus een kanaal
> weer, waar beide geluidskanalen in voorkomen. Een stereo-demodulator mengt
> het L+R en L-R signaal, zodat je een (L+R)+(L-R)=2L en een (L+R)-(L-R)=2R
> signaal krijgt, dus effectief stereo. RDS zit daar weer bovenop, dan heb
> je dus 4 componenten gemoduleerd worden.
>
> (ik had vroeger wat meer moeten experimenteren op de 3 meter band, je ziet
> al hoe leerzaam dat is :))

Bijna goed Robert, L-R is niet gesuperponeerd op de 19kHz piloot toon
maar op een 38kHz golf. Deze 38kc toon wordt vervolgens niet meegezonden,
alleen de zijbanden.

______/| |\______ ______/|
| | 19kc| | | |
____| L+R |__|__| L-R |_| L-R |______
^
| 38kc (niet meegezonden)

Aan de ontvangst kant wordt de piloottoon gebruikt om het 38kHz signaal
te reconstrueren, vandaar dat deze 19kHz piloot toon behoorlijk in fase
moet staan met de 38kHz draagtoon voor een goede kanaalscheiding. Had je
in die tijd het FRM maar beter gelezen ;-))

--
Met vriendelijke groeten,

Marco
=====
Goto http://www.inside-gsm.com or http://www.mamoma.com for:
GSM handset electronics (including Motorola, Ericsson and
Philips), Basestation and provider information.

Ruud Poeze

unread,
Nov 29, 2000, 3:00:00 AM11/29/00
to

Waarom wordt eigenlijk de bovenste zijband van het gemoduleerde L-R
signaal mee uitgezonden. De informatie daarin is gelijk aan de
onderzijband.
Met de bovenzijband erbij wordt het totaal signaal volgens mij onnodig
breed met gevolgen voor de totale bandbreedte van het multiplex signaal.
Volgend mij zit ook de meeste ruis in het bovenste deel van het totale
spectrum dus de bovenzijband. Door bij matige ontvangst alleen naar de
onderzijband te kijken moet er dus minder ruis in het stereo signaaal
zitten.
Wat klopt er niet aan deze theorie...


Ruud

Franz van Velzen

unread,
Nov 29, 2000, 3:00:00 AM11/29/00
to
Ik ziz met belangstelling deze discussie te volgen, en moet helaas
constateren dat er nogal weinig mensen begrijpen waarover ze praten. Ik
geloof ook niet dat het mogelijk is in dit soort korte berichten
eenduidelijke verklaring te geven.

Betreffende de bovenzijband bij het L-R signaal; we spreken hier van een FM
signaal; boven en onderzijband worden alleen bij AM geproduceerd. Je kan dus
eenvoudig geen zijband weglaten in een FM signaal.

Overigens even een druppeltje olie op het vuur; ik heb nog niemand zien
schrijven over de bandbreedte van een PM (Fase gemoduleerd) signaal; dat is
pas echt leuk, want een PM signaal heeft een theoretische bandbreedte van
oneindig.

Om af te sluiten : A Steringa Idzerda heeft begin 20-jaren al gezegd dat
"frequentie modulatie etherverpesterij in het kwadraat" is. Gegeven dat hij
alleen de middengolf gebruikte, is dat natuurlijk waar ! 75 KHz brede
signalen betekenen dat er maar 13 zenders of zo op de middengolf passen.
Vandaar 9 KHz, met een modulatie signaal dat de hoge frequenties niet
inkludeert. (Het typische middengolf geluid; in mijn jeugd hebben we wat
lopen klooien met MG zendertjes en het is zeer wel mogelijk hi-fi op MG te
produceren, maar dan heb je inderdaad een enorme bandbreedte nodig en een
totaal ander gedimensioneerd demodulatie systeem in de ontvanger).

Ik weet niet of er mensen uit Noord Holland meelezen, maar er was daar een 3
Meter station dat quadrofonisch uitzond; ik weet niet hoe dat spectrum
uitgezien heeft (EMT uit Alkmaar...).

Afijn, ik houd op. Beter is het een goed boek te kopen en deze materie eens
te bestuderen

Succes
Ex-WEGA 1 uit den Haag. . .

"Ruud Poeze" <radioc...@wxs.nl> wrote in message
news:3A2503...@wxs.nl...
KNIP...

Ruud Poeze

unread,
Nov 29, 2000, 3:00:00 AM11/29/00
to
Franz van Velzen wrote:
>
> Ik ziz met belangstelling deze discussie te volgen, en moet helaas
> constateren dat er nogal weinig mensen begrijpen waarover ze praten. Ik
> geloof ook niet dat het mogelijk is in dit soort korte berichten
> eenduidelijke verklaring te geven.
>
> Betreffende de bovenzijband bij het L-R signaal; we spreken hier van een FM
> signaal; boven en onderzijband worden alleen bij AM geproduceerd. Je kan dus
> eenvoudig geen zijband weglaten in een FM signaal.

Waarom niet, het multiplex signaal bestaat wel degelijk uit een
audiosignaal + een 19 kHz piloottoon + de modulatieprodukten van een
amplitude gemoduleerd signaal op 38 kHz waarvan de draaggolf zelf wordt
onderdrukt. Dit is een DubbelZijband Signaal dat opgeteld dus bij de
twee andere signalen in zijn geheel Frequentie wordt gemoduleerd.
De vraag is dus waarom er een DZB signaal voor het L-R signaal wordt
gebruikt ipv een EZB signaal.

Ruud

René

unread,
Nov 29, 2000, 3:00:00 AM11/29/00
to
"Franz van Velzen" <fvve...@aon.at> wrote:

> Ik ziz met belangstelling deze discussie te volgen, en moet helaas
> constateren dat er nogal weinig mensen begrijpen waarover ze praten

Met dit soort opmerkingen moet je oppassen ;-)

> Betreffende de bovenzijband bij het L-R signaal; we spreken hier van een FM
> signaal; boven en onderzijband worden alleen bij AM geproduceerd. Je kan dus
> eenvoudig geen zijband weglaten in een FM signaal.

Hier vergis je je, Franz. Het modulerend signaal
(basisbandsignaal) bestaat uit:

- Het L+R signaal (0-15 kHz)
- een 19 kHz piloottoon
- het L-R-signaal, dubbelzijband met onderdrukte draaggolf op 38
kHz

Dit complexe signaal wordt vervolgens aangeboden aan een
frequentiemodulator. Er is in het modulerende signaal dus wel
degelijk sprake van een onder- en bovenzijband van het L-R
bestanddeel.

Groeten!
René pb7rp


Joop van der Velden

unread,
Nov 29, 2000, 3:00:00 AM11/29/00
to
In article <3a25218e$0$15...@SSP1NO25.highway.telekom.at>, Franz van Velzen
wrote:
> Ik ziz met belangstelling deze discussie te volgen, en moet helaas
> constateren dat er nogal weinig mensen begrijpen waarover ze praten. Ik
> geloof ook niet dat het mogelijk is in dit soort korte berichten
> eenduidelijke verklaring te geven.
>
> Betreffende de bovenzijband bij het L-R signaal; we spreken hier van een FM
> signaal; boven en onderzijband worden alleen bij AM geproduceerd. Je kan dus
> eenvoudig geen zijband weglaten in een FM signaal.

Het L-R signaal is helemaal niet FM gemoduleerd maar AM met onderdrukte
38 kHz draaggolf. Het complete MPX (multiplex) signaal (dus het L+R
basisband signaal 20Hz-15 kHz, de piloottoon van 19 kHz, het L-R signaal
van 23kHz-53kHz en de dgps en Seiko messagewatch signalen op 55-56 kHz)
wordt vervolgens in zijn geheel in FM op de rf draaggolf gemoduleerd.
Maar _voor_ die tijd is het nog gewoon AM.

> Afijn, ik houd op. Beter is het een goed boek te kopen en deze materie eens
> te bestuderen

Yep !

>> Waarom wordt eigenlijk de bovenste zijband van het gemoduleerde L-R
>> signaal mee uitgezonden. De informatie daarin is gelijk aan de
>> onderzijband.
>> Met de bovenzijband erbij wordt het totaal signaal volgens mij onnodig
>> breed met gevolgen voor de totale bandbreedte van het multiplex signaal.
>> Volgend mij zit ook de meeste ruis in het bovenste deel van het totale
>> spectrum dus de bovenzijband. Door bij matige ontvangst alleen naar de
>> onderzijband te kijken moet er dus minder ruis in het stereo signaaal
>> zitten.
>> Wat klopt er niet aan deze theorie...

Goeie vraag. Ik denk dat de coder en decoder dan veel complexer wordt,
en bandbreedte was geen issue toen dit ontwikkeld werdt. De FM band zat
nog niet zo vol eind 70er jaren.

Met moderne DSP technieken zou je nog veel meer truken uit kunnen halen
maar who cares - het audio wordt tegenwoordig al volkomen
platgecomprimeerd en het komt sowieso al van MP2 en MP3 bronnen af dus
een hoge kwaliteits FM ontvanger maken heeft maar weinig zin.
(ik heb nog een analoge Rotel tuner staan - iemand interesse ?)

--
Joop

Sjef Verhoeven (PE5PVB)

unread,
Nov 29, 2000, 3:00:00 AM11/29/00
to
AM: Wordt NIET op de oscillator (frequentie-opwekker) gemoduleerd, maar bv.
de stuurzender (vermogensversterker). De manier waarop wordt gemoduleerd kan
de bandbreedte bepalen, wat ook wel eens wordt gezien als frequentiezwaai.
(specifieke technische aspekten weet ik zo niet uit mijn hoofd op te
dragen).

SSB: Single Side Band. Men nemen een AM signaal, een draaggolf waar aan
beide zijden een zijband zit, dus boven de draaggolf de hogezijband
(UpperSide-band) en onder de draaggolf de lagezijband (LowerSide-band)

Omdat bij een AM modulatie de beide zijbanden hetzelfde worden gemoduleerd,
echter in 'spiegelbeeld' bevatten deze vrijwel dezelfde info.

Wat natuurlijk erg besparend is: met een schakeling is het mogelijk dat als
je de ene zijband weet, de andere tevoorschijn te toveren, hij is immers
vrijwel hetzelfde.
Een draaggolf kan een ontvanger ook maken.

Dus bij een USB signaal wordt in de zender de draaggolf weggehaald en de
lage-zijband weggehaald.

Wanneer het USB signaal de ontvanger naderd, maakt de ontvanger deze
draaggolf weer aan, en kan ook de lagezijband weer aanmaken, dit is niet
moeilijk want hij weet de info van de hoge zijband. Daarna kan het verder
gedemoduleerd worden tot een laagfrequent audio-signaal uit de luidspreker.
Dit verhaal geld ook voor LSB, alleen draaien de zaken dan om, maar dat is
begrijpelijk.

Je kunt het weghalen van een zijband zien als een grafiek, waar een sinus
door het middelpunt loopt (zoals je op een scoop ziet), onder de middelijn
wordt alles weggehaald, maarja je kunt zelf wel nagaan wat daar zit...

CW: Niets meer als een zender in en uitschakelen via een morsesleutel, zie
het als een knop aan de muur waarmee je het licht aan en uit zet.

FM: Frequentiemodulatie
Je hebt een draaggolf op een bepaalde frequentie.
Op de opwekker van deze draaggolf (oscillator) wordt gemoduleerd. De zender
wordt als het ware verschoven rond de draaggolf (het middelpunt van de
frequentie).

Wanneer je een toon aanmaakt van 50kHz wordt deze 100x per seconde op en
neer verschoven (vergeef me als ik dit fout heb, ik twijfel of het 50x of
100x was).

Bij breedband audio, zoals op de FM omroepband, wordt er een hoop informatie
in het signaal gestopt, zoals een groot aantal gegevens aan geluid
(spectrum) en eventueel RDS etc. Het wil dus zeggen dat, omdat er heel veel
informatie inzit de draaggolf flink op en neer wordt gegooid. Hoe harder het
volume van het signaal wat erin wordt gestopt hoe harder het signaal op en
neer moet worden gegooid, immers er komt steeds meer informatie. Wettelijk
is bij radio een limiet hieraan gesteld, want er zitten meerdere zenders in
de lucht die niet gestoord mogen worden door dit signaal wat te keer gaat.
Men zegt bijvoorbeeld, er mag een maximale ZWAAI van 75kHz worden gemaakt.

Omdat bijvoorbeeld poltie, brandweer en ook zendamateurs niet zoveel
imformatie hoeven te geven, immers het menselijk woord is meer dan
voldoende, is het dus zo dat deze frequentiezwaai een stuk minder mag zijn.

Men pakt bijvoorbeeld alleen het middentonen gebied, de informatie die
voldoende gegevens bevat van de spraak, zodat het verstaanbaar is. Dit is
een veel kleiner gebied van het audio-spectrum. Omdat dit veel minder
informatie bevat, hoeft de zender veel minder op en neer geschoven worden,
dwz dat er minder bandbreedte in gebruik hoeft worden genomen. Hier hoeft
dus veel minder frequentiezwaai worden gemaakt. Op deze manier is er veel
meer ruimte voor andere zenders en wordt het zendvermogen beter besteed, het
wordt niet zover uit elkaar getrokken in een stukje frequentiespectrum.


Dus kort: CW neemt heel weinig ruimte in beslag, het is een draaggolf die
aan of uit wordt gezet.

AM Neemt een vast stukje ruimte in beslag
SSB neemt minder ruimte in beslag, minder dan de helft van AM, de draaggolf
is weg en een zijband is weg.

FM Neemt naarmate de modulatie meer ruimte in beslag, vanwege het op en neer
ZWAAIEN van de frequentie.


Ik hoop dat ik het een beetje duidelijk heb kunnen overbrengen aan eventuele
leken, vergeef me als ik een fout of blunder heb gemaakt en reageer dan
a.u.b.

Sommige termen klinken raar, zoals informatie, maar is waarschijnlijk voor
een leek beter te begrijpen.


Groet,

Sjef - PE5PVB

Sjef Verhoeven (PE5PVB)

unread,
Nov 29, 2000, 3:00:00 AM11/29/00
to
Bij FM hebben ze een systeem bedacht waardoor MONO-radios geen problemen
zouden moeten ondervinden. De standaard stereocodering is natuurlijk altijd
aangehouden, zouden ze hiervan afstappen en een nieuw systeem doorvoeren,
dan staat de wereld op zijn kop, iedereen kan zijn radio weggooien.

Men moduleer het totaal signaal (L+R) op het laagste audiogebied, tot ca.
15kHz. Er wordt een 19kHz toon aangemaakt om een referentie te creeren voor
het later door de ontvanger zelf aan te maken 38kHz signaal, als truukje
gebruikt om de stereodecoder in te schakelen en om in de stereocoder een
referentie te creeren voor het 38kHz signaal (om deze in fase te krijgen).

Er wordt een 38kHz signaal aangemaakt waarop het L-R signaal wordt
gemoduleerd (tegenfase). Dit is uiteraard AM, immers als dit FM zou zijn
wordt het 38kHz signaal door het L-R signaal bewogen, en dat is niet de
bedoeling.

Het totale basisband signaal is AM en wordt op een FM zender gemoduleerd.

De reden waarom beide zijbanden aanwezig zijn bij het 38kHz signaal is
logisch te verklaren, het hele basisband signaal zou een grote puinhoop
worden.

Sjef - PE5PVB

"Franz van Velzen" <fvve...@aon.at> schreef in bericht
news:3a25218e$0$15...@SSP1NO25.highway.telekom.at...


> Ik ziz met belangstelling deze discussie te volgen, en moet helaas
> constateren dat er nogal weinig mensen begrijpen waarover ze praten. Ik
> geloof ook niet dat het mogelijk is in dit soort korte berichten
> eenduidelijke verklaring te geven.
>
> Betreffende de bovenzijband bij het L-R signaal; we spreken hier van een
FM
> signaal; boven en onderzijband worden alleen bij AM geproduceerd. Je kan
dus
> eenvoudig geen zijband weglaten in een FM signaal.
>

> Overigens even een druppeltje olie op het vuur; ik heb nog niemand zien
> schrijven over de bandbreedte van een PM (Fase gemoduleerd) signaal; dat
is
> pas echt leuk, want een PM signaal heeft een theoretische bandbreedte van
> oneindig.
>
> Om af te sluiten : A Steringa Idzerda heeft begin 20-jaren al gezegd dat
> "frequentie modulatie etherverpesterij in het kwadraat" is. Gegeven dat
hij
> alleen de middengolf gebruikte, is dat natuurlijk waar ! 75 KHz brede
> signalen betekenen dat er maar 13 zenders of zo op de middengolf passen.
> Vandaar 9 KHz, met een modulatie signaal dat de hoge frequenties niet
> inkludeert. (Het typische middengolf geluid; in mijn jeugd hebben we wat
> lopen klooien met MG zendertjes en het is zeer wel mogelijk hi-fi op MG te
> produceren, maar dan heb je inderdaad een enorme bandbreedte nodig en een
> totaal ander gedimensioneerd demodulatie systeem in de ontvanger).
>
> Ik weet niet of er mensen uit Noord Holland meelezen, maar er was daar een
3
> Meter station dat quadrofonisch uitzond; ik weet niet hoe dat spectrum
> uitgezien heeft (EMT uit Alkmaar...).
>

> Afijn, ik houd op. Beter is het een goed boek te kopen en deze materie
eens
> te bestuderen
>

> Succes
> Ex-WEGA 1 uit den Haag. . .
>
> "Ruud Poeze" <radioc...@wxs.nl> wrote in message
> news:3A2503...@wxs.nl...
> KNIP...
> >

> > Waarom wordt eigenlijk de bovenste zijband van het gemoduleerde L-R
> > signaal mee uitgezonden. De informatie daarin is gelijk aan de
> > onderzijband.
> > Met de bovenzijband erbij wordt het totaal signaal volgens mij onnodig
> > breed met gevolgen voor de totale bandbreedte van het multiplex signaal.
> > Volgend mij zit ook de meeste ruis in het bovenste deel van het totale
> > spectrum dus de bovenzijband. Door bij matige ontvangst alleen naar de
> > onderzijband te kijken moet er dus minder ruis in het stereo signaaal
> > zitten.
> > Wat klopt er niet aan deze theorie...
> >
> >

janmaris

unread,
Nov 30, 2000, 3:00:00 AM11/30/00
to

Sjef Verhoeven (PE5PVB) heeft geschreven in bericht
<975534651.3885....@news.demon.nl>...

>AM: Wordt NIET op de oscillator (frequentie-opwekker) gemoduleerd, maar bv.
>de stuurzender (vermogensversterker). De manier waarop wordt gemoduleerd
kan


liever in de eindtrap. Deze hoeft dan niet lineair te zijn en kan zo
efficienter worden gebruikt.

>de bandbreedte bepalen, wat ook wel eens wordt gezien als frequentiezwaai.
>(specifieke technische aspekten weet ik zo niet uit mijn hoofd op te
>dragen).


geen zwaai maar een mengprodukt draaggolf en het te verzenden signaal

>FM: Frequentiemodulatie
>Je hebt een draaggolf op een bepaalde frequentie.
>Op de opwekker van deze draaggolf (oscillator) wordt gemoduleerd. De zender
>wordt als het ware verschoven rond de draaggolf (het middelpunt van de
>frequentie).
>
>Wanneer je een toon aanmaakt van 50kHz wordt deze 100x per seconde op en
>neer verschoven (vergeef me als ik dit fout heb, ik twijfel of het 50x of
>100x was).


50.000 of 100.000 maal het ligt er aan hoe je 'heen en weer' definieerd

>
>Bij breedband audio, zoals op de FM omroepband, wordt er een hoop
informatie
>in het signaal gestopt, zoals een groot aantal gegevens aan geluid
>(spectrum) en eventueel RDS etc. Het wil dus zeggen dat, omdat er heel veel
>informatie inzit de draaggolf flink op en neer wordt gegooid. Hoe harder
het
>volume van het signaal wat erin wordt gestopt hoe harder het signaal op en
>neer moet worden gegooid, immers er komt steeds meer informatie. Wettelijk
>is bij radio een limiet hieraan gesteld, want er zitten meerdere zenders in
>de lucht die niet gestoord mogen worden door dit signaal wat te keer gaat.
>Men zegt bijvoorbeeld, er mag een maximale ZWAAI van 75kHz worden gemaakt.
>
>Omdat bijvoorbeeld poltie, brandweer en ook zendamateurs niet zoveel
>imformatie hoeven te geven, immers het menselijk woord is meer dan
>voldoende, is het dus zo dat deze frequentiezwaai een stuk minder mag zijn.


Dat is partieel waar. de politie en zendamateurs gebruiken bij video
hiervoor frequentie modulatie.
bandbreedte dacht ik 40MHz! Bovendien werken 'snelle' datalinks ook goed met
FM.
op 23cm (300 KHz breed) een beetje primitief maar toch.

<knip>


>
>Dus kort: CW neemt heel weinig ruimte in beslag, het is een draaggolf die
>aan of uit wordt gezet.
>
>AM Neemt een vast stukje ruimte in beslag
>SSB neemt minder ruimte in beslag, minder dan de helft van AM, de draaggolf
>is weg en een zijband is weg.
>
>FM Neemt naarmate de modulatie meer ruimte in beslag, vanwege het op en
neer
>ZWAAIEN van de frequentie.
>
>
>Ik hoop dat ik het een beetje duidelijk heb kunnen overbrengen aan
eventuele
>leken, vergeef me als ik een fout of blunder heb gemaakt en reageer dan
>a.u.b.

bij deze


>Sommige termen klinken raar, zoals informatie, maar is waarschijnlijk voor
>een leek beter te begrijpen.
>
>
>Groet,
>
>Sjef - PE5PVB
>

groeten jan

Ruud Poeze

unread,
Nov 30, 2000, 3:00:00 AM11/30/00
to
Sjef Verhoeven (PE5PVB) wrote:
>
> Bij FM hebben ze een systeem bedacht waardoor MONO-radios geen problemen
> zouden moeten ondervinden. De standaard stereocodering is natuurlijk altijd
> aangehouden, zouden ze hiervan afstappen en een nieuw systeem doorvoeren,
> dan staat de wereld op zijn kop, iedereen kan zijn radio weggooien.
>
> Men moduleer het totaal signaal (L+R) op het laagste audiogebied, tot ca.
> 15kHz. Er wordt een 19kHz toon aangemaakt om een referentie te creeren voor
> het later door de ontvanger zelf aan te maken 38kHz signaal, als truukje
> gebruikt om de stereodecoder in te schakelen en om in de stereocoder een
> referentie te creeren voor het 38kHz signaal (om deze in fase te krijgen).
>
> Er wordt een 38kHz signaal aangemaakt waarop het L-R signaal wordt
> gemoduleerd (tegenfase). Dit is uiteraard AM, immers als dit FM zou zijn
> wordt het 38kHz signaal door het L-R signaal bewogen, en dat is niet de
> bedoeling.
>
> Het totale basisband signaal is AM en wordt op een FM zender gemoduleerd.
>
> De reden waarom beide zijbanden aanwezig zijn bij het 38kHz signaal is
> logisch te verklaren, het hele basisband signaal zou een grote puinhoop
> worden.
>
> Sjef - PE5PVB
>
Ik begrijp het niet, wat is basisband signaal. Wat wordt een puinhoop en
waar bestaat die uit, waar gaat het mis...

Ruud

jaap boomsma

unread,
Dec 1, 2000, 3:00:00 AM12/1/00
to
Mag ik iedereen even bedanken die mij het iets duidelijker maakten wat
band breedte is .
Met name o.a Meindert .

Ik wilde nog iets weten maar dat plaats ik maar in een vervolg nieuw
bericht dat
lijkt mij duidelijker .
En dan kan ik zien of ik wat wijzer ben geworden,door al die vakthermen en

afkortingen .

BEDANKT!

Jaap B

jaap boomsma schreef:

> Iedereen heeft het over bandbreedte maar hoe zit dat precies? en hoe
> reken je dat uit?
>
> Ik weet alleen dat een zender b.v. een golf lengte heeft van zeg maar
> een meter daar wordt het signaal dan opgezet .
>
> Maar hoe weet je nu de breedte die dat in neemt?
>
> Hoe breed is dan een televisie signaal?
> of een radio signaal?
> zijn er mensen die daar iets van weten?
>

> groet jaap


jaap boomsma

unread,
Dec 4, 2000, 3:00:00 AM12/4/00
to John P. Van-Tiel

"John P. Van-Tiel" schreef:

> this is the rarrier wave + the side bands in total, regards, John VK6BCU
> ----- Original Message -----
> From: "jaap boomsma" <j.a.b...@chello.nl>
> Newsgroups: nl.telecom,nl.radio.amateur
> Sent: Monday, November 27, 2000 5:47 PM
> Subject: wat is bandbreedte?

Thanks

Jaap

Franz van Velzen

unread,
Dec 5, 2000, 2:34:07 AM12/5/00
to
Rene,

Ja je hebt gelijk, dan zou je dus een basisband signaal (bestaande uit een
laagfrequent L+R signaal, plus 19 KHz signaal plus een SSB vormig L-R
signaal) in FM moeten moduleren. Lijkt me alleen vreselijk complex om te
moduleren, maar zou moeten gaan. Helaas zal het op de bandbreedte van het
eigenlijke (FM) signaal weinig uitmaken volgens mij. (heb ik niet berekend).

Daarnaast zouden dus de FM ontvangers eveneens moeten uitgerust zijn met een
hoogwaardige SBB demodulator voor het L-R, dit signaal moet dan weer gemengd
worden met het L+R signaal; stel je voor dat er 50 Hz afwijking is tussen de
(virtuele) carrier van modulator en demodulator. Lijkt me een grappig effect
te geven ("hij bromt").

Een gegeven dat we even in deze discussie vergeten hebben is het feit dat
Stereo multiplex al in de 50-jaren gedefinieerd was EN dat de ontvangers
relatief goedkoop gemaakt moetsen worden, waarbij de stereo decoder nog met
discrete componenten (buizen !)uitgevoerd werd. SSB was toen ook nog iets
byzonders en niet eenvoudig te realiseren. Tegenwoordig met die kleine
zwarte blokjes is alles een stuk eenvoudiger !

Terugkomend op het FM signaal, daar kan je natuurlijk nix uitfilteren en dat
had ik eigenlijk bedoeld !

Franz


"René" <pb...@amsat.org> wrote in message
news:jeja2tsuajklstd21...@4ax.com...


> "Franz van Velzen" <fvve...@aon.at> wrote:
>

> > Ik ziz met belangstelling deze discussie te volgen, en moet helaas

> > constateren dat er nogal weinig mensen begrijpen waarover ze praten
>
> Met dit soort opmerkingen moet je oppassen ;-)
>

> > Betreffende de bovenzijband bij het L-R signaal; we spreken hier van een
FM
> > signaal; boven en onderzijband worden alleen bij AM geproduceerd. Je kan
dus
> > eenvoudig geen zijband weglaten in een FM signaal.
>

René

unread,
Dec 5, 2000, 3:00:00 AM12/5/00
to
"Franz van Velzen" <fvve...@aon.at> wrote:

>Ja je hebt gelijk, dan zou je dus een basisband signaal (bestaande uit een
>laagfrequent L+R signaal, plus 19 KHz signaal plus een SSB vormig L-R
>signaal) in FM moeten moduleren. Lijkt me alleen vreselijk complex om te
>moduleren, maar zou moeten gaan. Helaas zal het op de bandbreedte van het
>eigenlijke (FM) signaal weinig uitmaken volgens mij. (heb ik niet berekend).

Vuistregel voor de bandbreedte van een FM-signaal: 2 x (zwaai +
hoogste frequentie in modulerend signaal). Een stereo-FM signaal
(met DZB L-R) heeft een hoogste frequentie in het modulerend
signaal van 38 + 15 = 53 kHz (RDS even buiten beschouwing
latend).

Wanneer alleen de onderzijband van L-R zou worden uitgezonden, is
de hoogste frequentie van het modulerende signaal 38 kHz. De
bandbreedte wordt dan zo'n 30 kHz kleiner dan bij een standaard
FM-signaal.

Wanneer nog meer signalen worden meegezonden (b.v. het signaal
voor een Seiko messagewatch), wordt overigens de zwaai beperkt om
de bandbreedte niet te groot te maken. Als je goed luistert en
vergelijkt (of een scoop aansluit) merk je bij welke zenders dit
het geval is. De modulatie klinkt dan zachter.

>Daarnaast zouden dus de FM ontvangers eveneens moeten uitgerust zijn met een
>hoogwaardige SBB demodulator voor het L-R, dit signaal moet dan weer gemengd
>worden met het L+R signaal; stel je voor dat er 50 Hz afwijking is tussen de
>(virtuele) carrier van modulator en demodulator. Lijkt me een grappig effect
>te geven ("hij bromt").

Dat hoeft niet: de referentie voor de 38 kHz-draaggolf wordt
meegezonden op 19 kHz. De (onderdrukte) draaggolf op 38 kHz wordt
in de ontvanger gerestaureerd, fasesynchroon met de 19 kHz
piloottoon. Of er nu een DZB of EZB-signaal rond 38 kHz zit maakt
volgens mij dan niet uit.

>Een gegeven dat we even in deze discussie vergeten hebben is het feit dat
>Stereo multiplex al in de 50-jaren gedefinieerd was EN dat de ontvangers
>relatief goedkoop gemaakt moetsen worden, waarbij de stereo decoder nog met
>discrete componenten (buizen !)uitgevoerd werd. SSB was toen ook nog iets
>byzonders en niet eenvoudig te realiseren. Tegenwoordig met die kleine
>zwarte blokjes is alles een stuk eenvoudiger !

>Terugkomend op het FM signaal, daar kan je natuurlijk nix uitfilteren en dat
>had ik eigenlijk bedoeld !

Ja, je moet er eerst een basisbandsignaal van maken. Vervolgens
kun je gaan stoeien met de afzonderlijke componenten in het
signaal (L+R, L-R, 19 kHz-toon, RDS, ...).

Groeten!
René pb7rp


Ruud Poeze

unread,
Dec 5, 2000, 3:00:00 AM12/5/00
to
René wrote:
>
> "Franz van Velzen" <fvve...@aon.at> wrote:
>
> >Ja je hebt gelijk, dan zou je dus een basisband signaal (bestaande uit een
> >laagfrequent L+R signaal, plus 19 KHz signaal plus een SSB vormig L-R
> >signaal) in FM moeten moduleren. Lijkt me alleen vreselijk complex om te
> >moduleren, maar zou moeten gaan. Helaas zal het op de bandbreedte van het
> >eigenlijke (FM) signaal weinig uitmaken volgens mij. (heb ik niet berekend).
>
> Vuistregel voor de bandbreedte van een FM-signaal: 2 x (zwaai +
> hoogste frequentie in modulerend signaal). Een stereo-FM signaal
> (met DZB L-R) heeft een hoogste frequentie in het modulerend
> signaal van 38 + 15 = 53 kHz (RDS even buiten beschouwing
> latend).
>
> Wanneer alleen de onderzijband van L-R zou worden uitgezonden, is
> de hoogste frequentie van het modulerende signaal 38 kHz. De
> bandbreedte wordt dan zo'n 30 kHz kleiner dan bij een standaard
> FM-signaal.
>
> Wanneer nog meer signalen worden meegezonden (b.v. het signaal
> voor een Seiko messagewatch), wordt overigens de zwaai beperkt om
> de bandbreedte niet te groot te maken. Als je goed luistert en
> vergelijkt (of een scoop aansluit) merk je bij welke zenders dit
> het geval is. De modulatie klinkt dan zachter.
>
> >Daarnaast zouden dus de FM ontvangers eveneens moeten uitgerust zijn met een
> >hoogwaardige SBB demodulator voor het L-R, dit signaal moet dan weer gemengd
> >worden met het L+R signaal; stel je voor dat er 50 Hz afwijking is tussen de
> >(virtuele) carrier van modulator en demodulator. Lijkt me een grappig effect
> >te geven ("hij bromt").
>
> Dat hoeft niet: de referentie voor de 38 kHz-draaggolf wordt
> meegezonden op 19 kHz. De (onderdrukte) draaggolf op 38 kHz wordt
> in de ontvanger gerestaureerd, fasesynchroon met de 19 kHz
> piloottoon. Of er nu een DZB of EZB-signaal rond 38 kHz zit maakt
> volgens mij dan niet uit.

En mijn oorspronkelijke vraag was waarom de bovenzijband van het L-R
signaal op 38 kHz wordt meegezonden.
Of, als je alleen de onderzijband demoduleert, de ruis afneemt.
Heeft iemand daar ooit mee gexperimenteerd.....

Ruud

>
> >Een gegeven dat we even in deze discussie vergeten hebben is het feit dat
> >Stereo multiplex al in de 50-jaren gedefinieerd was EN dat de ontvangers
> >relatief goedkoop gemaakt moetsen worden, waarbij de stereo decoder nog met
> >discrete componenten (buizen !)uitgevoerd werd. SSB was toen ook nog iets
> >byzonders en niet eenvoudig te realiseren. Tegenwoordig met die kleine
> >zwarte blokjes is alles een stuk eenvoudiger !
>
> >Terugkomend op het FM signaal, daar kan je natuurlijk nix uitfilteren en dat
> >had ik eigenlijk bedoeld !
>

Joop van der Velden

unread,
Dec 5, 2000, 3:00:00 AM12/5/00
to
In article <3A2CFB...@wxs.nl>, Ruud Poeze wrote:

>En mijn oorspronkelijke vraag was waarom de bovenzijband van het L-R
>signaal op 38 kHz wordt meegezonden.

Omdat de ontvanger daarop rekent qua ontvangstbandbreedte en demodulator.

>Of, als je alleen de onderzijband demoduleert, de ruis afneemt.
>Heeft iemand daar ooit mee gexperimenteerd...

Ik ben geen signaaltheoreticus maar hier een 'educated guess':
De bandbreedte (en daarmee de ruisenergie) neemt weliswaar af maar het signaal
ook. Tenslotte zit in 2 zijbanden meer signaalenergie dan in 1 zijband.
Qua signaal/ruisverhouding van het L-R signaal maakt het dus m.i. niks uit.

De luxere FM tuners hadden een 'birdie' filter. Ik denk dat dat werkte door het
MPX signaal te filteren vanaf een khz of 40 (ipv 53). Die birdies (fluitjes)
onstaan door interferentie met FM zenders op naastliggende kanalen, wat dan
uiteindelijk na decodering van het MPX signaal in het LF terecht kwam. Het
resultaat van zo'n birdie filter is wel een grotere vervorming van het audio,
omdat de L-R demodulator geen symmetrisch signaal meer krijgt.

Je kunt natuurlijk wel winst creeren door een slimmer modulatiesysteem maar dan
moet je het hele pad opnieuw ontwerpen - dus zowel de zendende kant als de
ontvangende kant. Alleen de ontvanger redesignen heeft volgens mij geen zin.

0 new messages