Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Klaas Vaak

73 views
Skip to first unread message

Joyce Maier

unread,
Feb 18, 2003, 1:11:34 PM2/18/03
to
Weet de verzamelde wijsheid alhier misschien waar de naam van deze
duistere entiteit die geacht wordt kindertjes 's avonds zand in de oogjes
te strooien, vandaan komt? Mijn man vroeg zich dat af toen hij weer eens
niet kon slapen. Heeft des entiteits achternaam iets te maken met het feit
dat we niet altijd op zijn komst kunnen vertrouwen? Of steekt er iets heel
anders achter?

--
Joyce Maier
www.ademu.com/Beethoven


Piet Beertema

unread,
Feb 18, 2003, 2:23:55 PM2/18/03
to
Joyce Maier wrote:
> Weet de verzamelde wijsheid alhier misschien waar de naam van deze
> duistere entiteit die geacht wordt kindertjes 's avonds zand in de
> oogjes te strooien, vandaan komt? Mijn man vroeg zich dat af toen
> hij weer eens niet kon slapen.

Waarom zit je dan hier te posten i.p.v. hem te helpen door in de
plaats van de beschreven persoonlijkheid te treden en hem zand in
de ogen te strooien? Schijnt uiterst effectief te zijn: vraag het
maar aan kinderen. :-)

-p

Moral Crusader

unread,
Feb 18, 2003, 2:30:21 PM2/18/03
to
"Joyce Maier" <j...@no.one.here.com> vroeg het volgende:

http://mediatheek.thinkquest.nl/~jr097/pleziermetzand.htm


Mvg
--
Jean-Patrick

Joyce Maier

unread,
Feb 18, 2003, 2:35:49 PM2/18/03
to

"Piet Beertema" <Piet.B...@cwi.nl> schreef in bericht
news:3E52884B...@cwi.nl...

> Joyce Maier wrote:
> > Weet de verzamelde wijsheid alhier misschien waar de naam van deze
> > duistere entiteit die geacht wordt kindertjes 's avonds zand in de
> > oogjes te strooien, vandaan komt? Mijn man vroeg zich dat af toen
> > hij weer eens niet kon slapen.
>
> Waarom zit je dan hier te posten i.p.v. hem te helpen door in de
> plaats van de beschreven persoonlijkheid te treden en hem zand in
> de ogen te strooien?

Omdat hij geen hulp vroeg bij het in slaap vallen, maar slechts
nieuwsgierig was naar de 'afkomst' van Klaas Vaak. Vraag jij dat eens aan
de knappe koppen van nl.taal, mompelde hij, waarna hij alsnog op eigen
kracht in slaap viel.

--
Joyce Maier
www.ademu.com/Beethoven


Dirk Raijmaekers

unread,
Feb 18, 2003, 2:55:42 PM2/18/03
to
"Joyce Maier" <j...@no.one.here.com> schreef in bericht
news:10455918...@halkan.kabelfoon.nl...

Men zegt zegt wel eens dat je vaak hebt als je moe bent. Daar zou ik het mee
associėren...

> --
> Joyce Maier
> www.ademu.com/Beethoven
>

--
Dirk Raijmaekers


Michel Martens

unread,
Feb 18, 2003, 3:26:18 PM2/18/03
to
Moral Crusader schreef op Tue, 18 Feb 2003 20:30:21 +0100 in de
nieuwsgroep nl.taal

Daar staat onder meer:

"Klaas is een gewone, Hollandse naam. "Vaak" is een oud-Nederlands
"woord en dat betekent dat je slaap nodig hebt. Klaas Vaak komt in
"1767 voor het eerst in Nederlandse verhaaltjes voor.

In Vlaanderen is het geen oud-Nederlands woord. Als wij slaap hebben
zeggen we nog vaak: "Ik heb vaak; 'k kruip in mijn nest", of iets van
die strekking. De naam Klaas Vaak is voor ons dan ook zo klaar als een
klontje.

--
Groeten,
Michel.

(e-mailadres = nep)

Guido Kuppens

unread,
Feb 18, 2003, 3:38:12 PM2/18/03
to

"Moral Crusader" <j.pb...@chello.nl> schreef in bericht
news:oc255vshcmmtov5gb...@4ax.com...

'Vaak' is gewoon een synoniem voor 'slaap', dat in Nederland verdwenen is
maar dat in een aantal Vlaamse dialecten nog leeft ("Ik heb vaak"). Maar de
uitdrukking 'praat voor de vaak' kennen jullie Nederlanders toch nog?
Toch goed dat er af en toe eens een Belg naar nl.taal surft ;-)

Guido K.


Joyce Maier

unread,
Feb 18, 2003, 3:51:11 PM2/18/03
to
"Michel Martens" <metrisc...@yahoo.com> schreef in bericht
news:gf555v89sqlmbi26h...@4ax.com...

(knip)

> >http://mediatheek.thinkquest.nl/~jr097/pleziermetzand.htm
> >
>
> Daar staat onder meer:
>
> "Klaas is een gewone, Hollandse naam. "Vaak" is een oud-Nederlands
> "woord en dat betekent dat je slaap nodig hebt. Klaas Vaak komt in
> "1767 voor het eerst in Nederlandse verhaaltjes voor.
>
> In Vlaanderen is het geen oud-Nederlands woord. Als wij slaap hebben
> zeggen we nog vaak: "Ik heb vaak; 'k kruip in mijn nest", of iets van
> die strekking. De naam Klaas Vaak is voor ons dan ook zo klaar als een
> klontje.

Dank voor de informatie. Voor mij, Hollandse kaaskop, geboren en getogen
in Den Haag, is deze oude betekenis van het woord 'vaak' geheel nieuw.

--
Joyce Maier
www.ademu.com/Beethoven

Joyce Maier

unread,
Feb 18, 2003, 4:00:35 PM2/18/03
to
"Guido Kuppens" <guido....@skynet.be> schreef in bericht
news:3e529b83$0$14674$ba62...@news.skynet.be...

(knip)

> 'Vaak' is gewoon een synoniem voor 'slaap', dat in Nederland verdwenen
is
> maar dat in een aantal Vlaamse dialecten nog leeft ("Ik heb vaak"). Maar
de
> uitdrukking 'praat voor de vaak' kennen jullie Nederlanders toch nog?

Ik ken dat als 'praatjes voor de vaak' en dan heeft het niks met slaap te
maken, maar alles met smoesjes.

--
Joyce Maier
www.ademu.com/Beethoven


Gerard van Wilgen

unread,
Feb 18, 2003, 5:06:58 PM2/18/03
to

"Guido Kuppens" <guido....@skynet.be> wrote in message
news:3e529b83$0$14674$ba62...@news.skynet.be...

>
> "Moral Crusader" <j.pb...@chello.nl> schreef in bericht
> news:oc255vshcmmtov5gb...@4ax.com...
> > "Joyce Maier" <j...@no.one.here.com> vroeg het volgende:
> >
> > Mvg
> > --
> > Jean-Patrick
>
> 'Vaak' is gewoon een synoniem voor 'slaap', dat in Nederland verdwenen is
> maar dat in een aantal Vlaamse dialecten nog leeft ("Ik heb vaak"). Maar
de
> uitdrukking 'praat voor de vaak' kennen jullie Nederlanders toch nog?
> Toch goed dat er af en toe eens een Belg naar nl.taal surft ;-)
>
> Guido K.


Ik ben het welgeteld één keer tegengekomen, in een verhaal van Marten
Toonder. "De bediende wreef de vaak uit zijn ogen" of iets dergelijks. Dat
ik het onthouden heb zegt wel iets over de frequentie van dit woord in de
Nederlandse literatuur.

Gerard van Wilgen
gvanw...@planet.nl
www.majstro.com (Konciza multlingva tradukvortaro)

Guido Kuppens

unread,
Feb 19, 2003, 6:20:22 AM2/19/03
to
(knip)

Maar de uitdrukking 'praat voor de vaak' kennen jullie Nederlanders toch
nog?
>
> Ik ken dat als 'praatjes voor de vaak' en dan heeft het niks met slaap te
> maken, maar alles met smoesjes.
>
> --
> Joyce Maier
> www.ademu.com/Beethoven
>
Klopt, maar de oorsprong van 'praat(jes) voor de vaak' is zoiets als:
flauwekul waar je bij in slaap valt.

Guido K.


Frits Zandveld

unread,
Feb 19, 2003, 8:05:41 AM2/19/03
to

Joyce Maier <j...@no.one.here.com> schreef in berichtnieuws
10456014...@halkan.kabelfoon.nl...
Je kent toch de uitdrukking "Een praatje voor de vaak"? Die uitdrukking
kennen wij, kaaskoppen, ook.
Schijnt er ook mee te maken te hebben.

Frits


nos...@taaleffect.nl

unread,
Feb 19, 2003, 10:53:38 AM2/19/03
to
On Tue, 18 Feb 2003 19:11:34 +0100, "Joyce Maier" <j...@no.one.here.com> wrote in
nl.taal:

De achternaam lijkt me overduidelijk. Hij zorgt er immers voor dat de oogjes
dichtvallen. De voornaam blijft onduidelijk, evenals de bewering dat de goede
man met zand strooit.

Toon Hermans had het over Nicolas Souvent. Ongetwijfeld wist hij wel dat het
Nicolas Sommeil had moeten zijn.

En Jo Spier zei: Met één korreltje zand in mijn ogen loop ik al naar de oogarts.

--
Feico

Michel Martens

unread,
Feb 19, 2003, 3:17:35 PM2/19/03
to
Gerard van Wilgen schreef op Tue, 18 Feb 2003 23:06:58 +0100 in de
nieuwsgroep nl.taal

>

Ik denk niet dat je het in de moderne Vlaamse literatuur nog leest.
Zeker niet wanneer die ook bestemd is voor het Noorden want dan
passeert die langs de man met het Grote Rode Potlood, tenzij je Hugo
Claus heet natuurlijk. Maar in streek- en heimatromans van rond de
eeuwwisseling (1900) en eerste helft van de twintigste eeuw kwam het
zeker nog voor. Stijn Streuvels, Cyriel Buysse, Ernest Claes, Felix
Timmermans en anderen zullen het nog wel gebruikt hebben, zeker in
dialogen.

Dirk T. Verbeek

unread,
Feb 19, 2003, 4:08:56 PM2/19/03
to
nos...@taaleffect.nl wrote:
> KNIP <

> De achternaam lijkt me overduidelijk. Hij zorgt er immers voor dat de
> oogjes dichtvallen. De voornaam blijft onduidelijk, evenals de
> bewering dat de goede man met zand strooit.

Dat van dat zand in de ogen is dacht ik nou juist het meest duidelijk.
Zelfs een kind weet dat je soms bij het wakker worden van die
(zout-mineralen?) korreltjes in je ogen hebt.
Het zal wel zoiets als opgedroogt traanvocht zijn maar aan de kinderen is
het het gemakkelijkst uit te leggen als het zand dat Klaas Vaak je de avond
tevoren in de ogen gestooid heeft.


Patrick Vanhoucke

unread,
Feb 19, 2003, 5:20:17 PM2/19/03
to
Contra principia negantem disputari non potest.
Dixit nos...@taaleffect.nl <nos...@taaleffect.nl>
in mu975vo133jhlq6qr...@4ax.com

> Toon Hermans had het over Nicolas Souvent. Ongetwijfeld wist hij
> wel dat het Nicolas Sommeil had moeten zijn.

Toon Hermans was natuurlijk een grappenmaker. En dus maakte hij
handig gebruik van de twee betekenissen van 'vaak' ('dikwijls' =
fr. 'souvent'; 'slaap' = fr. 'sommeil'). Maar weet je hoe ze 'Klaas
Vaak' in het Frans nou echt noemen? In het Frans heet hij 'le
marchand de sable', de zandman dus (of het zandmannetje).

Met vriendelijke groet

Patrick VANHOUCKE
_____________________________________________________________

"Mijn naam is Hsiang. Ik houd de wacht bij de boeken, die
wellicht de laatste zijn..." uit 'De bewaker van de boeken'
van Jorge Luis Borges (1899-1986).
_____________________________________________________________


Patrick Vanhoucke

unread,
Feb 19, 2003, 5:48:47 PM2/19/03
to
Contra principia negantem disputari non potest.
Dixit Joyce Maier <j...@no.one.here.com>
in 10455918...@halkan.kabelfoon.nl

Kijk eens even hier: http://www.nrc.nl/W2/Columns/Knip/981114.html.
Heel interessant...

Ik citeer toch maar even:

<CITAAT http://www.nrc.nl/W2/Columns/Knip/981114.html>

In dit geweld blijkt een klein figuurtje stilletjes het onderspit
te delven. Anderhalf jaar geleden werd er in diverse media terloops
melding van gemaakt: Klaas Vaak heeft voor kinderen afgedaan. Een
huisarts in 's-Hertogenbosch had vastgesteld dat de leerlingen van
een basisschool in Rosmalen niet meer in het zandmannetje
geloofden. Hij had ze gevraagd op tekeningen te laten zien waaraan
ze dachten als ze aan 'slapen' dachten en er was geen kind geweest
dat Klaas Vaak had getekend. Wel bedden, slaapkamers en een enkel
schaap, maar geen mannetje. De vraag is of hij zich niet tot te
oude kinderen heeft gewend en of kinderen een eeuw geleden wèl een
zandmannetje hadden getekend, maar wie zo links en rechts eens
informeert moet toch de conclusie bevestigen: het gaat niet goed
met Klaas Vaak. Het leek daarom verstandig eens bij de deskundigen
te informeren wat voor man die Vaak eigenlijk was, of hij wel één
en dezelfde figuur is als dat zandmannetje, of hij nog meer
bezigheden had dan het strooien van zand, wat-ie vroeger deed,
enzovoort. Maar het bevoegde gezag in dezen, het Amsterdamse
Meertens Instituut, voorheen het P.J. Meertens Instituut, bleek
niet aanspreekbaar. Anders dan in ingeslapen instellingen als het
KNMI , TNO, RIVM en Rijkswaterstaat is het onderzoek in het
Meertens Instituut, voorheen het P.J. Meertens Instituut, een
zenuwenjob waar de researchers geen moment bij kunnen worden
gestoord. Bovendien: ,,Het onderzoek hier wordt niet gestuurd door
vragen uit de maatschappij''. Ook was men niet geprepareerd op
vragen waarop nog dezelfde dag antwoord moest komen. Het Meertens
Instituut, voorheen het P.J. Meertens Instituut, gaf het dringend
advies ,,voor de wat diffuse zaken, zoals de paashaas en
dergelijke'' maar anderen te raadplegen.
Dus Internet op, want dan kun je blijven zitten. Het blijkt dat het
wat J.P. Heije-achtige liedje over bloempjes die gingen slapen
omdat ze geurensmoe waren, 'Het Zandmannetje' heet. Annie Schmidt
voerde de figuur op in Ubbeltje van de bakker. En Andersen schreef
een sprookje dat in Nederlandse vertaling Klaas Vaak heet.
Andersens Vaak sluipt op kousenvoeten, spuit zoete melk in de ogen
van de kinderen, blaast ze zachtjes in hun nek, meent het reuze
goed en vertelt verhalen op de rand van hun bed.

Maar zoals bekend: Andersen verzamelde geen sprookjes, hij verzon
ze. Te vrezen valt dat hij er ook deze keer van alles bijbedacht -
een onbruikbare bron. De taalkundigen Jacob en Wilhelm Grimm
hebben, voor zover viel na te gaan, geen Klaas Vaak of zandmannetje
in hun sprookjes opgenomen. Toch hebben zij zich niet helemaal
onbetuigd gelaten, want in hun Deutsches Wörterbuch kreeg der
Sandmann wel degelijk een korte beschrijving. Zoals ook in de
Grosse Brockhaus die in de zandman het oerbeeld van de Griekse god
Hypnos ziet en eraan toevoegt dat de figuur in Beieren wel
Pechmandl werd genoemd.

Veel meer dan dat het zandmannetje zand strooit waardoor de
kinderen in hun ogen gaan wrijven, komt men uit Duitse hoek niet
aan de weet. Ook de andere woordenboeken laten het afweten. In
Italië heet het zandmannetje 'mago sabbiolino', in Frankrijk
'marchand de sable', in Zweden Jon Blund. Maar geen woord over zijn
uiterlijk of dagelijkse bezigheden.

Het is, ere wie ere toekomt, het Woordenboek der Nederlandsche Taal
dat nog het meest inhoudelijk is. Per slot heeft het Nederlands ook
twee aanduidingen voor dezelfde figuur. Het WNT trekt veel ruimte
uit voor 'vaak' (dat 'slaap' betekent) en legt uit Klaas Vaak ook
wel Koning Vaak of Klaas Vakeling werd genoemd en brengt dan het
oudste citaat: Klaas Vaak komt in de schoorsteen gereden. Juist in
dit jaargetij roept het een eigenaardige associatie op.

En dan valt het oog opeens op nòg een synoniem voor der Sandmann
dat de gebroeders Grimm in hun woordenboek hadden opgenoemd. Dat
'Pechmandl' uit de Brockhaus blijkt te staan voor 'Pechmnnlein',
pekmannetje. Natuurlijk! Klaas Vaak is pikzwart. Klaas Vaak is niet
dood. Hij komt vandaag naast Sinterklaas de loopplank af.

</CITAAT http://www.nrc.nl/W2/Columns/Knip/981114.html>

Joyce Maier

unread,
Feb 20, 2003, 3:46:24 AM2/20/03
to

"Patrick Vanhoucke" <libr...@skynet.be> schreef in bericht
news:3e5409d9$0$20560$ba62...@news.skynet.be...

> Contra principia negantem disputari non potest.
> Dixit Joyce Maier <j...@no.one.here.com>
> in 10455918...@halkan.kabelfoon.nl
>
> > Weet de verzamelde wijsheid alhier misschien waar de naam van
> > deze duistere entiteit die geacht wordt kindertjes 's avonds
> > zand in de oogjes te strooien, vandaan komt? Mijn man vroeg zich
> > dat af toen hij weer eens niet kon slapen. Heeft des entiteits
> > achternaam iets te maken met het feit dat we niet altijd op zijn
> > komst kunnen vertrouwen? Of steekt er iets heel anders achter?
>
> Kijk eens even hier: http://www.nrc.nl/W2/Columns/Knip/981114.html.
> Heel interessant...
>
> Ik citeer toch maar even:
>
> <CITAAT http://www.nrc.nl/W2/Columns/Knip/981114.html>

(knip citaat)

Dank je wel, Patrick. En natuurlijk ook alle andere personen die
reageerden. Ik heb weer een stuk wijzer geworden.

--
Joyce Maier
www.ademu.com/Beethoven

Michel Martens

unread,
Feb 20, 2003, 8:48:14 AM2/20/03
to
Frits Zandveld schreef op Wed, 19 Feb 2003 14:05:41 +0100 in de
nieuwsgroep nl.taal

>

Toevallig zie ik in het elektronisch gekke boekje de uitdrukking
'vaakluizen hebben'. Ik ken die nog van vroeger toen ik een kind was.
De uitdrukking zelf staat niet in de Vandaal maar het woord 'vaakluis'
wel: slaapluis, wat dat ook voor een beest moge zijn. Duidt de
vermelding in bedoeld boekje erop dat die uitdrukking Algemeen
Nederlands is? Kan toch niet want dan zouden jullie 'vaak' in de
betekenis van 'slaap hebben' toch ook kennen.

Rian van der Borgt

unread,
Feb 20, 2003, 10:13:32 AM2/20/03
to
On Tue, 18 Feb 2003 21:38:12 +0100, Guido Kuppens wrote:
>'Vaak' is gewoon een synoniem voor 'slaap', dat in Nederland verdwenen is
>maar dat in een aantal Vlaamse dialecten nog leeft ("Ik heb vaak").

In het Zeeuws wordt het ook gebruikt; in het Nederlands gebruik ik het
niet.

>Maar de
>uitdrukking 'praat voor de vaak' kennen jullie Nederlanders toch nog?

Kende ik nog niet.

Groetjes,

Rian

--
Rian van der Borgt, Leuven.
email: rvdb...@xs4all.be www: http://www.xs4all.be/~rvdborgt/
Fix Outlook/Outlook Express: http://jump.to/oe-quotefix

Koos Stadhouders

unread,
Feb 20, 2003, 11:52:42 AM2/20/03
to

"Joyce Maier" <j...@no.one.here.com> schreef in bericht
news:10456019...@halkan.kabelfoon.nl...

WNT:
Praat:
4) Vaak worden praat en praatje praegnant gebruikt.
- Praatje voor de vaak, kinderachtig praatje, vertelseltje, als om kinderen
zoet te houden of in slaap te krijgen
(zie TUINMAN 1, 194 en verg. fr. conte à dormir debout); vervolgens:
bewering, stelling waaraan een verstandig
mensch geen geloof kan hechten. || T. Die quaet doet, quaet ontmoet .... P.
Al praetjes voor de vaeck, een gestolen
beetje smaeckt wel, BREDERO 1, 278. Segh of verrijsen sal dat been dat ick
hier raeck? Of is het maar alleen een
praatje voor de vaack? POIRTERS, Mask. 270. Praatjes voor de vaak. Uw zinnen
zyn aan 't doolen, LANGENDIJK 4,
81. Men ... zegt, dat men met berispen ondank behaalt: praatjens voor de
vaak! Wildsch. 2, 220. Dat zijn praatjes
voor den vaak, DE MONT en DE COCK, Vl. Vert. 205.

Ruud Harmsen

unread,
Feb 20, 2003, 12:59:34 PM2/20/03
to
>Maar de
>uitdrukking 'praat voor de vaak' kennen jullie Nederlanders toch nog?

Klinkt mij wel vaag bekend. In de oren, ook.

--
http://rudhar.com


Frits Zandveld

unread,
Feb 21, 2003, 4:27:42 AM2/21/03
to

Michel Martens <metrisc...@yahoo.com> schreef in berichtnieuws
jum95vkeheokhkvgh...@4ax.com...

De slaapluis of vaakluis ken ik ook niet. Het schijnen die slaapzandjes (zo
noemden mijn ouders ze) die je 's morgens uit je oogjes moet wrijven.
Wyb heeft het wel over slaapluizen en dan bedoelt ze diezelfde zandjes.

Frysk wurdboek:
slieplúskes, s.pl., de - komme, bite, Klaas Vaak komt

Frits

Geerard Stomphorst

unread,
Feb 21, 2003, 11:49:06 AM2/21/03
to

Joyce Maier <j...@no.one.here.com> schreef in berichtnieuws
10455918...@halkan.kabelfoon.nl...
> Geerard Stomphorst G.stom...@quicknet.nl

Kijk eens op www.cyperus.ca/~lasnyde/nonfict/sandman.html


Helmi

unread,
Feb 22, 2003, 4:17:41 PM2/22/03
to Ruud Harmsen
Ruud Harmsen wrote:
>>Maar de
>>uitdrukking 'praat voor de vaak' kennen jullie Nederlanders toch nog?
>
>
> Klinkt mij wel vaag bekend. In de oren, ook.

Wie vaak vaak heeft, is dikswijls moe.


Eric Schade

unread,
Feb 22, 2003, 7:42:47 PM2/22/03
to
"Helmi" <helmi...@wxs.nl> in :
3E57E8F5...@wxs.nl...

[...]

> Wie vaak vaak heeft, is dikswijls moe.

Ook pa is soms bekaf.

Eric


Koos Stadhouders

unread,
Feb 23, 2003, 6:15:18 AM2/23/03
to

"Helmi" <helmi...@wxs.nl> schreef in bericht
news:3E57E8F5...@wxs.nl...

Is dat niet Klaas Vaker?


0 new messages