Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss
Ergens uithangen
39 views
Skip to first unread message
A.F. Knel G.
Dec 9, 2014, 3:52:45 AM12/9/14
to
Kent u die uitdrukking, mijne Dames, Heren?
Op de site van Onze Taal:
-------------
De gebraden haan uithangen
Waar komt de gebraden haan uithangen vandaan en wat wordt ermee bedoeld?
Wie de gebraden haan uithangt, wil iedereen laten zien hoe rijk en
belangrijk hij wel niet is. Hij geeft veel geld uit en/of vertelt vaak
over het belangrijke werk dat hij doet en de waardering die hij krijgt.
Het is in de ogen van anderen echter vooral een aansteller en een
opschepper.
Hoe de variant de gebraden haan uithangen is ontstaan, is helaas niet
helemaal duidelijk. Volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van
Dale (2006) is het waarschijnlijk een versterking van de oudere
varianten die het WNT noemt. Uithangen betekent hier iets als 'zich
aanstellen als', net als in bijvoorbeeld de grote schrijver uithangen en
de diva uithangen.
De gebraden haan uithangen verwijst naar het uithangbord van een herberg
die 'De gebraden haan' heette. Er werd dus letterlijk een bord uitgehangen.
-------------------
En over de beest uithangen:
--------------------
Uithangen betekent hier 'je gedragen als'. De letterlijke betekenis van
uithangen ('iets zo ophangen dat het uitsteekt en daardoor direct in het
oog springt') wordt hier figuurlijk gebruikt: een bepaalde eigenschap of
hoedanigheid is zó duidelijk aanwezig dat die direct opvalt bij anderen.
Uithangen komt nog steeds in figuurlijke zin voor, bijvoorbeeld in
combinaties als de stoere zakenvrouw uithangen en de braverik uithangen.
Het heeft hier de betekenis 'je voordoen als'.
------------------
En dan is er nog de uitdrukking: "waar hangt hij tegenwoordig uit?"
Nou waag ik een theorie te poneren: het heeft allemaal te maken met een
uithangbord.
Motivatie:
In een Haagse krant van 27 sept. 1765 stond een advertentie over een
optreden van Wolfgang Mozart:
"... De Entree-Biljetten worden uytgegeven by den Heer Mozart,
Logeerende op den Hoek van de Burgwal, alwaar de Stad Parys uithangt,
als mede in den Oude Doelen."
----------
Mozart, (hier wordt bedoeld Leopold, de vader van, die samen met zoon
Wolfgang een lange reis door Europa maakte), logeerde dus c.s. in het
logement "de Stad Parys". Daar hing hij dus de reiziger uit, de man van
de wereld. Op een ander moment logeerde hij mogelijk in een logement "De
Gebraden Haan". Dat duidt op een gelegenheid waar je je buikje rond kan
eten. Misschien hing hij ook wel eens rond in een gelegenheid waar
braveriken pleegden te logeren. Dan hing hij dus de braverik uit.
----------
--
AG
[Nobody expects the Spanish Inquisition!]
Op de site van Onze Taal:
-------------
De gebraden haan uithangen
Waar komt de gebraden haan uithangen vandaan en wat wordt ermee bedoeld?
Wie de gebraden haan uithangt, wil iedereen laten zien hoe rijk en
belangrijk hij wel niet is. Hij geeft veel geld uit en/of vertelt vaak
over het belangrijke werk dat hij doet en de waardering die hij krijgt.
Het is in de ogen van anderen echter vooral een aansteller en een
opschepper.
Hoe de variant de gebraden haan uithangen is ontstaan, is helaas niet
helemaal duidelijk. Volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van
Dale (2006) is het waarschijnlijk een versterking van de oudere
varianten die het WNT noemt. Uithangen betekent hier iets als 'zich
aanstellen als', net als in bijvoorbeeld de grote schrijver uithangen en
de diva uithangen.
De gebraden haan uithangen verwijst naar het uithangbord van een herberg
die 'De gebraden haan' heette. Er werd dus letterlijk een bord uitgehangen.
-------------------
En over de beest uithangen:
--------------------
Uithangen betekent hier 'je gedragen als'. De letterlijke betekenis van
uithangen ('iets zo ophangen dat het uitsteekt en daardoor direct in het
oog springt') wordt hier figuurlijk gebruikt: een bepaalde eigenschap of
hoedanigheid is zó duidelijk aanwezig dat die direct opvalt bij anderen.
Uithangen komt nog steeds in figuurlijke zin voor, bijvoorbeeld in
combinaties als de stoere zakenvrouw uithangen en de braverik uithangen.
Het heeft hier de betekenis 'je voordoen als'.
------------------
En dan is er nog de uitdrukking: "waar hangt hij tegenwoordig uit?"
Nou waag ik een theorie te poneren: het heeft allemaal te maken met een
uithangbord.
Motivatie:
In een Haagse krant van 27 sept. 1765 stond een advertentie over een
optreden van Wolfgang Mozart:
"... De Entree-Biljetten worden uytgegeven by den Heer Mozart,
Logeerende op den Hoek van de Burgwal, alwaar de Stad Parys uithangt,
als mede in den Oude Doelen."
----------
Mozart, (hier wordt bedoeld Leopold, de vader van, die samen met zoon
Wolfgang een lange reis door Europa maakte), logeerde dus c.s. in het
logement "de Stad Parys". Daar hing hij dus de reiziger uit, de man van
de wereld. Op een ander moment logeerde hij mogelijk in een logement "De
Gebraden Haan". Dat duidt op een gelegenheid waar je je buikje rond kan
eten. Misschien hing hij ook wel eens rond in een gelegenheid waar
braveriken pleegden te logeren. Dan hing hij dus de braverik uit.
----------
--
AG
[Nobody expects the Spanish Inquisition!]
A.F. Knel G.
Dec 9, 2014, 4:01:48 AM12/9/14
to
A.F. Knel G. schreef op 09-12-14 09:52:
> Mozart, (hier wordt bedoeld Leopold, de vader van, die samen met zoon
> Wolfgang een lange reis door Europa maakte), logeerde dus c.s. in het
> logement "de Stad Parys". Daar hing hij dus de reiziger uit, de man van
> de wereld. Op een ander moment logeerde hij mogelijk in een logement "De
> Gebraden Haan". Dat duidt op een gelegenheid waar je je buikje rond kan
> eten. Misschien hing hij ook wel eens rond in een gelegenheid waar
> braveriken pleegden te logeren. Dan hing hij dus de braverik uit.
Ik moet even wat aanvullen. Want verder gespeurd naar de betreffende
herberg, kom ik dit tegen:
"... waar ze hun intrek namen in het logement 'La ville de Paris', ''une
très mauvais auberge'' zoals Leopold in zijn aantekeningen noteerde..."
Later verhuisden ze dan ook naar: Huyze van Monsr. Eskes, Meester
Horlogemaker op het Hof-Spuy.
Neemt niet weg dat het logement wat run down geweest zal zijn, maar
waarschijnlijk wel iets pretendeerde te zijn.
> Mozart, (hier wordt bedoeld Leopold, de vader van, die samen met zoon
> Wolfgang een lange reis door Europa maakte), logeerde dus c.s. in het
> logement "de Stad Parys". Daar hing hij dus de reiziger uit, de man van
> de wereld. Op een ander moment logeerde hij mogelijk in een logement "De
> Gebraden Haan". Dat duidt op een gelegenheid waar je je buikje rond kan
> eten. Misschien hing hij ook wel eens rond in een gelegenheid waar
> braveriken pleegden te logeren. Dan hing hij dus de braverik uit.
herberg, kom ik dit tegen:
"... waar ze hun intrek namen in het logement 'La ville de Paris', ''une
très mauvais auberge'' zoals Leopold in zijn aantekeningen noteerde..."
Later verhuisden ze dan ook naar: Huyze van Monsr. Eskes, Meester
Horlogemaker op het Hof-Spuy.
Neemt niet weg dat het logement wat run down geweest zal zijn, maar
waarschijnlijk wel iets pretendeerde te zijn.
Message has been deleted
A.F. Knel G.
Dec 9, 2014, 9:29:22 AM12/9/14
to
Jep schreef op 09-12-14 15:02:
> Dus '[in] de gebraden haan uithangen' kan ontstaan zijn door commentaar op één
> persoon, Leopold en vervolgens een gevleugelde uitdrukking zijn geworden door
> de eeuwen heen.
Uiteraard niet. Het was een voorbeeld, destijds gebruikt in een
advertentie in een Haagse krant. Het was toen spraakgebruik lijkt het.
Schijnt het. Heet het. Blijkt. Dunkt me. Komt me voor.
> Dus '[in] de gebraden haan uithangen' kan ontstaan zijn door commentaar op één
> persoon, Leopold en vervolgens een gevleugelde uitdrukking zijn geworden door
> de eeuwen heen.
Uiteraard niet. Het was een voorbeeld, destijds gebruikt in een
advertentie in een Haagse krant. Het was toen spraakgebruik lijkt het.
Schijnt het. Heet het. Blijkt. Dunkt me. Komt me voor.
Ruud Harmsen
Dec 9, 2014, 10:45:27 AM12/9/14
to
09 Dec 2014 14:02:40 GMT: Jep <uzeff...@jep-z11.xs4all.nl> scribeva:
>Dus '[in] de gebraden haan uithangen' kan ontstaan zijn door commentaar op
één
>persoon, Leopold en vervolgens een gevleugelde uitdrukking zijn geworden
door
>de eeuwen heen. Dat rijmt met de publieke held die Leopold onbescheiden
wilde
>zijn met zijn zoontje als aapje.
Drizzits.
>Dus '[in] de gebraden haan uithangen' kan ontstaan zijn door commentaar op
één
>persoon, Leopold en vervolgens een gevleugelde uitdrukking zijn geworden
door
wilde
>zijn met zijn zoontje als aapje.
Drizzits.
Nieckq
Dec 10, 2014, 1:31:53 PM12/10/14
to
A.F. Knel G. schreef op 9-12-2014 10:01:
[...]
> "... waar ze hun intrek namen in het logement 'La ville de Paris',
> ''une très mauvais auberge'' zoals Leopold in zijn aantekeningen
> noteerde..."
Nee dat noteerde de tweede koning der Belgeen niet.
Hooguit "une très mauvaise auberge".
;-)
...
Nieckq
[...]
> "... waar ze hun intrek namen in het logement 'La ville de Paris',
> ''une très mauvais auberge'' zoals Leopold in zijn aantekeningen
> noteerde..."
Hooguit "une très mauvaise auberge".
;-)
...
Nieckq
Loekie Ratelkous
Dec 10, 2014, 7:16:38 PM12/10/14
to
Nieckq had uiteengezet:
Leopold Mozart was geen koning der belgen.
Lees jij wel eens een draad voor je er in los gaat?
--
groetsels
Loek
Lees jij wel eens een draad voor je er in los gaat?
--
groetsels
Loek
0 new messages