Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Afwijkende meervoudsvormen

69 views
Skip to first unread message

de lachende panda

unread,
Feb 11, 2010, 6:27:24 PM2/11/10
to
Het Friese woord voor koe is 'ko'.
Het verkleinwoord is 'koke' (dat is regelmatig) en het meervoud is
'kij' (dat is onregelmatig, want de meeste meervouden worden net als
in 't Nederlands gevormd door toevoeging van n, en of s).

Nu is het vreemde dat het meervoud van 'koke' niet 'kokes' is maar
'kijkes'.
Met andere woorden: eerst wordt het meervoud gevormd (ko > kij) en
daarna wordt daar een verkleinwoord van gemaakt.

Zouden hier ook voorbeelden van zijn in het Nederlands of andere ons
bekende talen, en/of zijn er misschien zelfs talen waarin dit
gebruikelijk is?

B/
--
Panda

www.delachendepanda.nl

de lachende panda

unread,
Feb 11, 2010, 6:32:29 PM2/11/10
to
On Fri, 12 Feb 2010 00:27:24 +0100, de lachende panda
<delache...@homeditweghalen.nl> wrote:

>Het Friese woord voor koe is 'ko'.
>Het verkleinwoord is 'koke' (dat is regelmatig) en het meervoud is
>'kij' (dat is onregelmatig, want de meeste meervouden worden net als
>in 't Nederlands gevormd door toevoeging van n, en of s).
>
>Nu is het vreemde dat het meervoud van 'koke' niet 'kokes' is maar
>'kijkes'.

Tenminste, zo komt het in mijn leerboek voor.
Het is de eerste druk van een nieuw leerboek en er staan nog wel eens
fouten in. Maar dit lijkt me geen drukfout oid.
--
Panda

www.delachendepanda.nl

Guido Reijnders

unread,
Feb 11, 2010, 6:42:23 PM2/11/10
to

"de lachende panda" <delache...@homeditweghalen.nl> schreef in bericht
news:2949n51bhjregla7v...@4ax.com...


Kindertjes is er misschien een.
kind --> oud meervoud kinder --> verkleinwoord kindertjes

Guido

de lachende panda

unread,
Feb 11, 2010, 6:54:21 PM2/11/10
to

Lijkt me idd een goed voorbeeld.

Maar nu is het kindertjesbedtijd. Tot later!
B/
--
Panda

www.delachendepanda.nl

Ruud Harmsen

unread,
Feb 12, 2010, 3:16:07 AM2/12/10
to
Fri, 12 Feb 2010 00:27:24 +0100: de lachende panda
<delache...@homeditweghalen.nl>: in nl.taal:

>Het Friese woord voor koe is 'ko'.
>Het verkleinwoord is 'koke' (dat is regelmatig) en het meervoud is
>'kij' (dat is onregelmatig, want de meeste meervouden worden net als
>in 't Nederlands gevormd door toevoeging van n, en of s).

Ja. In het Engels was het meervoud van cow vroeger ook cew of iets
dergelijks, geloof ik.

>Nu is het vreemde dat het meervoud van 'koke' niet 'kokes' is maar
>'kijkes'.
>Met andere woorden: eerst wordt het meervoud gevormd (ko > kij) en
>daarna wordt daar een verkleinwoord van gemaakt.

Misschien geen meervoud, maar een soort umlaut? Misschien zijn er in
het Duits ook wel voorbeelden met enkelvoud zonder umlaut, en meervoud
en verkleinwoord (op -chen) met? Schiet me zo even niks te binnen.

>Zouden hier ook voorbeelden van zijn in het Nederlands of andere ons
>bekende talen, en/of zijn er misschien zelfs talen waarin dit
>gebruikelijk is?

Dat zeg ik.
--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com

Ruud Harmsen

unread,
Feb 12, 2010, 3:19:55 AM2/12/10
to
Fri, 12 Feb 2010 00:42:23 +0100: "Guido Reijnders"
<gu...@geenspamonsbrabantnet.nl>: in nl.taal:

Ja! Duits ook Kinderchen, denk ik, niet Kindchen.

Ook Hund - Hunde, H�ndchen - H�ndchen.
Hand - H�nde, H�ndchen - H�ndchen.

(Dit alles even uit mijn hoofd, diko ligt boven, ga ik zo halen.)

Ruud Harmsen

unread,
Feb 12, 2010, 3:23:39 AM2/12/10
to
Fri, 12 Feb 2010 09:19:55 +0100: Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu>: in
nl.taal:

>(Dit alles even uit mijn hoofd, diko ligt boven, ga ik zo halen.)

Wobo, las ik laatst iemand gebruiken, en is leuker.

de lachende panda

unread,
Feb 12, 2010, 4:59:50 AM2/12/10
to

Die laatste twee voorbeelden lijken me anders.
Je kunt aan H�ndchen (mv) en H�ndchen (mv) niet zien wat er eerst was:
het verkleinwoord of de meervoudsvorm. Ik ben in dit geval geneigd om
te denken dat het verkleinwoord er eerst was en dat daar de
meervoudsvorm van is gemaakt (die toevallig gelijk is aan de
enkelvoudsvorm).
Bij 'kijkes' is er eerst een meervoud gevormd (ko > kij) en daar is
een verkleinwoord van gemaakt.

Ik zal trouwens op de eerstvolgende les (maandagavond) eens vragen of
'kijkes' wel juist is.

>(Dit alles even uit mijn hoofd, diko ligt boven, ga ik zo halen.)

Ik begrijp uit je volgende bericht dat wobo = woordenboek, maar wat is
'diko'? (di = dikke? ko = ?)
--
Panda

www.delachendepanda.nl

de lachende panda

unread,
Feb 12, 2010, 5:01:07 AM2/12/10
to
On Fri, 12 Feb 2010 09:16:07 +0100, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:

>Fri, 12 Feb 2010 00:27:24 +0100: de lachende panda
><delache...@homeditweghalen.nl>: in nl.taal:
>
>>Het Friese woord voor koe is 'ko'.
>>Het verkleinwoord is 'koke' (dat is regelmatig) en het meervoud is
>>'kij' (dat is onregelmatig, want de meeste meervouden worden net als
>>in 't Nederlands gevormd door toevoeging van n, en of s).
>
>Ja. In het Engels was het meervoud van cow vroeger ook cew of iets
>dergelijks, geloof ik.
>
>>Nu is het vreemde dat het meervoud van 'koke' niet 'kokes' is maar
>>'kijkes'.
>>Met andere woorden: eerst wordt het meervoud gevormd (ko > kij) en
>>daarna wordt daar een verkleinwoord van gemaakt.
>
>Misschien geen meervoud, maar een soort umlaut? Misschien zijn er in
>het Duits ook wel voorbeelden met enkelvoud zonder umlaut, en meervoud
>en verkleinwoord (op -chen) met? Schiet me zo even niks te binnen.

Ah, zo verklaard maakt het zin. Dan komt het w�l overeen met je
voorbeelden H�ndchen en H�ndchen.
--
Panda

www.delachendepanda.nl

Ruud Harmsen

unread,
Feb 12, 2010, 6:14:20 AM2/12/10
to
Fri, 12 Feb 2010 10:59:50 +0100: de lachende panda
<delache...@homeditweghalen.nl>: in nl.taal:

>Ik begrijp uit je volgende bericht dat wobo = woordenboek, maar wat is


>'diko'? (di = dikke? ko = ?)

Dictionary, dico, vertalerslang (tenzij ik het verkeerd onthouden
heb).
't Is eerder Frans, blijkt uit Google. Komt misschien van collega�s op
de vertalerslijst Lantra-L en latere afsplitsingen daarvan, daar
zitten veel Canadezen tussen die Frans-Engels vertalen.

wugi

unread,
Feb 12, 2010, 6:54:35 AM2/12/10
to
On 12 feb, 11:01, de lachende panda

<delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote:
> On Fri, 12 Feb 2010 09:16:07 +0100, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:

> >Misschien geen meervoud, maar een soort umlaut? Misschien zijn er in
> >het Duits ook wel voorbeelden met enkelvoud zonder umlaut, en meervoud
> >en verkleinwoord (op -chen) met? Schiet me zo even niks te binnen.

Kuh, Kuhchen, Kühe, Kühchen?

> Ah, zo verklaard maakt het zin. Dan komt het w l overeen met je
> voorbeelden H ndchen en H ndchen.

Een ding is het gebruik van een (umgelaut) meervoud, een ander is het
gebruik van een verbogen vorm: daarvan zijn er verscheidene ook in het
Nederlands of Vlaams:
stad, stedeken (niet per se van het meervoud afgeleid)
vat, vaatje (en niet vatentje:-)
gat, gaatje
blad, blaadje vgl. bladertje en radertje
bloem, bloempje, bloemetje
spel, speeltje, spelletje
weg, weggetje, wegel, wegeke
kot, kotteke, koteke

guido goegel wugi

P@andabear

unread,
Feb 12, 2010, 8:06:34 AM2/12/10
to

"Ruud Harmsen" <r...@rudhar.eu> schreef in bericht
news:2j3an552viiobo15n...@4ax.com...

> Fri, 12 Feb 2010 00:42:23 +0100: "Guido Reijnders"
> <gu...@geenspamonsbrabantnet.nl>: in nl.taal:
>
>>
>>"de lachende panda" <delache...@homeditweghalen.nl> schreef in
>>bericht
>>news:2949n51bhjregla7v...@4ax.com...
>>> Het Friese woord voor koe is 'ko'.
>>> Het verkleinwoord is 'koke' (dat is regelmatig) en het meervoud is
>>> 'kij' (dat is onregelmatig, want de meeste meervouden worden net als
>>> in 't Nederlands gevormd door toevoeging van n, en of s).
>>>
>>> Nu is het vreemde dat het meervoud van 'koke' niet 'kokes' is maar
>>> 'kijkes'.
>>> Met andere woorden: eerst wordt het meervoud gevormd (ko > kij) en
>>> daarna wordt daar een verkleinwoord van gemaakt.
>>>
>>> Zouden hier ook voorbeelden van zijn in het Nederlands of andere ons
>>> bekende talen, en/of zijn er misschien zelfs talen waarin dit
>>> gebruikelijk is?
>>
>>
>>Kindertjes is er misschien een.
>>kind --> oud meervoud kinder --> verkleinwoord kindertjes
>
> Ja! Duits ook Kinderchen, denk ik, niet Kindchen.
>
Of Kinderle.
--
P@ndabear
Waar is hier de opener, sprak de dichter.


de lachende panda

unread,
Feb 12, 2010, 8:28:12 AM2/12/10
to
On Fri, 12 Feb 2010 03:54:35 -0800 (PST), wugi <wu...@scarlet.be>
wrote:

>Een ding is het gebruik van een (umgelaut) meervoud,

Geinig, ik realiseer me voor het eerst wat het woord 'Umlaut'
letterlijk betekent!
--
Panda

www.delachendepanda.nl

Johannes

unread,
Feb 14, 2010, 7:52:24 AM2/14/10
to

"Guido Reijnders" <gu...@geenspamonsbrabantnet.nl> schreef in bericht
news:hl24l7$346$1...@speranza.aioe.org...

Er bestond vroeger een meervoudsuitgang -er.
Na verloop van tijd werd die niet meer als een meervoudsvorm herkend (in
sommige dialecten nog wel) en kwam d��rachter weer opnieuw een meervoudsvorm
(-en).
Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk ook een
dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt) en er ook al
veelvuldig biel-biels-bielzen en rail-rails-railzen wordt gesignaliseerd.
De vroegere meervoudsuitgang -er is vaak wel gebleven in samenstellingen.
Kinderen-kinderfeest; hoenderen-hoenderhok; bladeren-bladerdeeg; klederen
(vaak weer verkort tot kleren)-klederdracht en kleerkast; raderen-raderwerk;
runderen-rundergehakt; been (in de betekenis van bot)-beenderlijm;
eieren-eierdooier; enz. En soms ook in verkleinwoorden: kindertjes (naast
kindjes) en afelidingen (bijvoorbeeld kinderlijk); daarentegen: lammetjes,
kleedjes. Daarentegen weer wel: goederen-goederenwagon.
Vergelijk ook deze woorden in het Duits, waar die -er als meervoudsvorm is
gebleven: Kinder, H�hner, Bl�tter; Kleider, enz.


Johannes

unread,
Feb 14, 2010, 8:00:39 AM2/14/10
to

"wugi" <wu...@scarlet.be> schreef in bericht
news:22b71385-2c72-42a8...@l26g2000yqd.googlegroups.com...

On 12 feb, 11:01, de lachende panda
<delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote:
> On Fri, 12 Feb 2010 09:16:07 +0100, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:

> >Misschien geen meervoud, maar een soort umlaut? Misschien zijn er in
> >het Duits ook wel voorbeelden met enkelvoud zonder umlaut, en meervoud
> >en verkleinwoord (op -chen) met? Schiet me zo even niks te binnen.

Kuh, Kuhchen, K�he, K�hchen?

> Ah, zo verklaard maakt het zin. Dan komt het w l overeen met je
> voorbeelden H ndchen en H ndchen.

Een ding is het gebruik van een (umgelaut) meervoud, een ander is het
gebruik van een verbogen vorm: daarvan zijn er verscheidene ook in het
Nederlands of Vlaams:
stad, stedeken (niet per se van het meervoud afgeleid)
vat, vaatje (en niet vatentje:-)
gat, gaatje
blad, blaadje vgl. bladertje en radertje
bloem, bloempje, bloemetje
spel, speeltje, spelletje
weg, weggetje, wegel, wegeke
kot, kotteke, koteke

Radertje (naast radje en raadje) en bladertje (gebruikelijker is blaadje)
zijn w�l afgekleid van meervouden.
Vroeger bestond een meervoudsvorm op -er.
Nadat die niet meer als zodanig werd aangevoeld, ontstond daarachter w��r
een meervoudsuitgang.
Zo is de meervoudsuitgang -eren onstaan.
Maar eigenlijk is -er al een meervoudsuitgang. In veel samenstellingen en
soms ook in afleidingen is -er blijven staan en niet verwordsen tot -eren.


Johannes

unread,
Feb 14, 2010, 8:02:59 AM2/14/10
to

"de lachende panda" <delache...@homeditweghalen.nl> schreef in bericht
news:6njan5td72hmblnb0...@4ax.com...

> On Fri, 12 Feb 2010 03:54:35 -0800 (PST), wugi <wu...@scarlet.be>
> wrote:
>
>>Een ding is het gebruik van een (umgelaut) meervoud,
>
> Geinig, ik realiseer me voor het eerst wat het woord 'Umlaut'
> letterlijk betekent!

Klank- of klinkerverandering.
Vergelijk het Nederlandse "om" en het Nederlandse "geluid".


de lachende panda

unread,
Feb 14, 2010, 8:22:13 AM2/14/10
to
On Sun, 14 Feb 2010 14:02:59 +0100, "Johannes"
<j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl> wrote:

>
>"de lachende panda" <delache...@homeditweghalen.nl> schreef in bericht
>news:6njan5td72hmblnb0...@4ax.com...
>> On Fri, 12 Feb 2010 03:54:35 -0800 (PST), wugi <wu...@scarlet.be>
>> wrote:
>>
>>>Een ding is het gebruik van een (umgelaut) meervoud,
>>
>> Geinig, ik realiseer me voor het eerst wat het woord 'Umlaut'
>> letterlijk betekent!
>
>Klank- of klinkerverandering.

Jahaaa, Joahnnes, ik zei toch net dat ik het me nu realiseer! :-)
--
Panda

www.delachendepanda.nl

bp127

unread,
Feb 14, 2010, 8:26:19 AM2/14/10
to
On 14 feb, 14:22, de lachende panda

<delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote:
> On Sun, 14 Feb 2010 14:02:59 +0100, "Johannes"
>
> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl> wrote:
>
> >"de lachende panda" <delachendepa...@homeditweghalen.nl> schreef in bericht
> >news:6njan5td72hmblnb0...@4ax.com...
> >> On Fri, 12 Feb 2010 03:54:35 -0800 (PST), wugi <w...@scarlet.be>

> >> wrote:
>
> >>>Een ding is het gebruik van een (umgelaut) meervoud,
>
> >> Geinig, ik realiseer me voor het eerst wat het woord 'Umlaut'
> >> letterlijk betekent!
>
> >Klank- of klinkerverandering.
>
> Jahaaa, Joahnnes, ik zei toch net dat ik het me nu realiseer! :-)

Het is bij een Aha Erlebnis altijd nuttig een deskundige bij de hand
te hebben...

Ruud Harmsen

unread,
Feb 14, 2010, 10:13:37 AM2/14/10
to
Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
<j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:

>Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk ook een
>dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)

Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.

>en er ook al
>veelvuldig biel-biels-bielzen en rail-rails-railzen wordt gesignaliseerd.

--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com

bp127

unread,
Feb 14, 2010, 10:27:49 AM2/14/10
to
On 14 feb, 16:13, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:
> Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:

>
> >Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk ook een
> >dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)
>
> Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.

'Teen' is inderdaad afgeleid van het meervoud van het OudGermaanse
'tê'. In het OudFries 'tâne'. 'Been' is niet afgeleid van een
meervoud, het komt van het OudGermaanse 'baina', wat 'recht' betekent.

Message has been deleted

bp127

unread,
Feb 14, 2010, 11:04:47 AM2/14/10
to
On 14 feb, 16:48, Wim van Bemmel <w...@france.invalid> wrote:
> Hoe weten jullie dat toch allemaal? Heb ik nooit op school gehad...

Dit is leu. Gewoon opgezocht. Vragen van Ruud zijn (mits je er wat mee
doet) buitengewoon leerzaam.

> Maar wel héél andere dingen. Ieder zijn vak, denk ik dan maar. Maar wel
> interessant, hoor.

Mijn originele vak is chemie. Maar taal is leuker, want verandert.

> Enigjes!

Mijn kinderen noemen dat 'cool'. :)

Message has been deleted

bp127

unread,
Feb 14, 2010, 11:31:37 AM2/14/10
to
On 14 feb, 17:07, Wim van Bemmel <w...@france.invalid> wrote:
> Maar die heten dan ook niet Wammes Waggel.

Of Doddeltje.

Nog even over dat "leu". Je enigszins kennende, Wim, vind je dit leu:
Mijn dochters hadden in hun puberale stadium een eigen taaltje
ontwikkeld (voor de lol en om ouders te misleiden) wat ze beide schier
onverstaanbaar konden ratelen, elkaar prima begrijpend. Je laat de
laatste medeklinkers van woorden weg.
Du da beteke da die oude zi e moete inspanne o da te verstaa. Aa tafe,
me de speklapje, de aarpe, e de boontje, kwa da de conversatie nie te
goede, maa mij vrou e i hebbe e o i geschi.

Reinier Post

unread,
Feb 14, 2010, 1:58:21 PM2/14/10
to
bp127 schrijft:

>On 14 feb, 16:13, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:
>> Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
>> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>>
>> >Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk ook een
>> >dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)
>>
>> Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.
>
>'Teen' is inderdaad afgeleid van het meervoud van het OudGermaanse

>'t�'. In het OudFries 't�ne'. 'Been' is niet afgeleid van een


>meervoud, het komt van het OudGermaanse 'baina', wat 'recht' betekent.

'Schoen' wel weer (meervoud van 'schoe').

--
Reinier

Johannes

unread,
Feb 14, 2010, 8:01:44 PM2/14/10
to

"de lachende panda" <delache...@homeditweghalen.nl> schreef in bericht
news:37ufn5tjr003r116h...@4ax.com...
> Jahaaa, Joahnnes, ik zei toch net dat ik het me nu realiseer.

Maar nu is het voor ieder��n duidelijk (als d�t het is dat je je
realiseert).


Johannes

unread,
Feb 14, 2010, 8:08:38 PM2/14/10
to

"Wim van Bemmel" <w...@france.invalid> schreef in bericht
news:4b781b65$0$22920$e4fe...@news.xs4all.nl...

> On Sun, 14 Feb 2010 07:27:49 -0800, bp127 wrote:
>
>> On 14 feb, 16:13, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:
>>> Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
>>> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>>>
>>> >Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk ook
>>> >een dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)
>>>
>>> Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.

Ik voelde aan dat ik met dat been wellicht toch niet juist zat. Teen
bedoelde ik.
Je ziet het nog aan het Engels, waar het enkelvoud nog altijd "toe" is. Of
aan het Duitse "Zehe".

>>
>> 'Teen' is inderdaad afgeleid van het meervoud van het OudGermaanse 'tê'.
>> In het OudFries 'tâne'. 'Been' is niet afgeleid van een meervoud, het
>> komt van het OudGermaanse 'baina', wat 'recht' betekent.
>

> Hoe weten jullie dat toch allemaal? Heb ik nooit op school gehad...

> Maar wel héél andere dingen. Ieder zijn vak, denk ik dan maar. Maar wel
> interessant, hoor.

> Enigjes!

Wammes Waggel!

>
> --
> Groet, salut, Wim.

Johannes

unread,
Feb 14, 2010, 8:10:59 PM2/14/10
to

"Reinier Post" <r...@raampje.lan> schreef in bericht
news:4b7847cd$0$28714$703f...@news.kpn.nl...

Klopt. Is in het Engels nog altijd "shoe" en in het Duits "Schuh". En in het
Fries "skoech".


bp127

unread,
Feb 15, 2010, 7:24:15 AM2/15/10
to
On 15 feb, 02:10, "Johannes" <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>
wrote:
> "Reinier Post" <r...@raampje.lan> schreef in berichtnews:4b7847cd$0$28714$703f...@news.kpn.nl...

>
>
>
>
>
> > bp127 schrijft:
>
> >>On 14 feb, 16:13, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:
> >>> Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
> >>> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>
> >>> >Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk ook
> >>> >een
> >>> >dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)
>
> >>> Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.
>
> >>'Teen' is inderdaad afgeleid van het meervoud van het OudGermaanse
> >>'tê'. In het OudFries 'tâne'. 'Been' is niet afgeleid van een

> >>meervoud, het komt van het OudGermaanse 'baina', wat 'recht' betekent.
>
> > 'Schoen' wel weer (meervoud van 'schoe').
>
> Klopt. Is in het Engels nog altijd "shoe" en in het Duits "Schuh". En in het
> Fries "skoech".

In het Limburgs vind je het nog altijd terug in de zin dat het
meervoud gelijk is aan het enkelvoud, zij het dat de klinkerklank in
het woord iets anders wordt uitgesproken.

Ruud Harmsen

unread,
Feb 15, 2010, 9:51:12 AM2/15/10
to
Mon, 15 Feb 2010 04:24:15 -0800 (PST): bp127 <bp...@orange.nl>: in
nl.taal:

>> > 'Schoen' wel weer (meervoud van 'schoe').
>>
>> Klopt. Is in het Engels nog altijd "shoe" en in het Duits "Schuh". En in het
>> Fries "skoech".
>
>In het Limburgs vind je het nog altijd terug in de zin dat het
>meervoud gelijk is aan het enkelvoud, zij het dat de klinkerklank in
>het woord iets anders wordt uitgesproken.

Vaag.

de lachende panda

unread,
Feb 15, 2010, 5:16:13 PM2/15/10
to
On Fri, 12 Feb 2010 00:27:24 +0100, de lachende panda
<delache...@homeditweghalen.nl> wrote:

>Het Friese woord voor koe is 'ko'.
>Het verkleinwoord is 'koke' (dat is regelmatig) en het meervoud is
>'kij' (dat is onregelmatig, want de meeste meervouden worden net als
>in 't Nederlands gevormd door toevoeging van n, en of s).
>
>Nu is het vreemde dat het meervoud van 'koke' niet 'kokes' is maar
>'kijkes'.
>Met andere woorden: eerst wordt het meervoud gevormd (ko > kij) en
>daarna wordt daar een verkleinwoord van gemaakt.
>
>Zouden hier ook voorbeelden van zijn in het Nederlands of andere ons
>bekende talen, en/of zijn er misschien zelfs talen waarin dit
>gebruikelijk is?

Vanavond weer Friese les gehad en bovenstaande te berde gebracht. De
leraar wist nog ��n voorbeeld te noemen waarbij het meervoud van het
verkleinwoord op dezelfde manier tot stand is gekomen: skuontsjes =
schoentjes. Maar nu ik het uittyp zie ik dat dat niet helemaal opgaat:
schoen = skoech
schoenen = skuon
schoentje = skuontsje
schoentjes = skuontsjes

koe = ko
koeien = kij
koetje = koke
koetjes = kijkes

Je kunt dus wel van ��n skuontsje spreken maar niet van ��n kijke. En
het is maar de vraag of het enkelvoud skuontsje afkomstig is van het
meervoud skuon - het kan ook naast elkaar ontstaan zijn.
--
Panda

www.delachendepanda.nl

The Boss

unread,
Feb 15, 2010, 7:22:53 PM2/15/10
to
bp127 wrote:
> On 15 feb, 02:10, "Johannes" <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>
> wrote:
>> "Reinier Post" <r...@raampje.lan> schreef in
>> berichtnews:4b7847cd$0$28714$703f...@news.kpn.nl...
>>
>>
>>
>>
>>
>>> bp127 schrijft:
>>
>>>> On 14 feb, 16:13, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:
>>>>> Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
>>>>> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>>
>>>>>> Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk
>>>>>> ook een
>>>>>> dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)
>>
>>>>> Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.
>>
>>>> 'Teen' is inderdaad afgeleid van het meervoud van het OudGermaanse
>>>> 't�'. In het OudFries 't�ne'. 'Been' is niet afgeleid van een

>>>> meervoud, het komt van het OudGermaanse 'baina', wat 'recht'
>>>> betekent.
>>
>>> 'Schoen' wel weer (meervoud van 'schoe').
>>
>> Klopt. Is in het Engels nog altijd "shoe" en in het Duits "Schuh".
>> En in het
>> Fries "skoech".
>
> In het Limburgs vind je het nog altijd terug in de zin dat het
> meervoud gelijk is aan het enkelvoud, zij het dat de klinkerklank in
> het woord iets anders wordt uitgesproken.

Klopt, beide worden in dialectschrift meestal geschreven als "sjoon", net
als het Limburgse woord voor 'mooi'.
Dat heeft echter niet zoveel te maken met het onderwerp van deze draad, maar
meer met het feit dat het Limburgs min of meer (en in veel beperkter mate
dan b.v. het Chinees) een toontaal is.
Het enkelvoud van "schoen" wordt in het Limburgs uitgesproken met een zgn.
'sleeptoon', het meervoud met een zgn. 'stoottoon' (of 'valtoon'), net als
het woord voor "mooi".
Zie voor een verdere uitleg het volgende artikeltje (9-pag. PDF)
"Taalvariatie in Nederland: Limburgse tonen" van Marc van Oostendorp:
http://www.vanoostendorp.nl/pdf/atlascursus02.pdf

Overigens is (voor zover ik kan beoordelen althans) het verschil niet overal
in het Limburgse even goed hoorbaar. Het verschil tussen enkel- en meervoud
is dan vast te stellen aan de verbuiging van het lidwoord of aanwijzend
voornaamwoord:
"diene sjoon" --> "jouw schoen"
"dien sjoon" --> "jouw schoenen"

--
Jeroen


bp127

unread,
Feb 15, 2010, 7:44:35 PM2/15/10
to
On 16 feb, 01:22, "The Boss" <use...@No.Spam.Please.invalid> wrote:
> bp127 wrote:
> > On 15 feb, 02:10, "Johannes" <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>
> > wrote:
> >> "Reinier Post" <r...@raampje.lan> schreef in
> >> berichtnews:4b7847cd$0$28714$703f...@news.kpn.nl...
>
> >>> bp127 schrijft:
>
> >>>> On 14 feb, 16:13, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:
> >>>>> Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
> >>>>> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>
> >>>>>> Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen) eigenlijk
> >>>>>> ook een
> >>>>>> dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)
>
> >>>>> Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.
>
> >>>> 'Teen' is inderdaad afgeleid van het meervoud van het OudGermaanse
> >>>> 'tê'. In het OudFries 'tâne'. 'Been' is niet afgeleid van een

Dank voor je uitleg, Jeroen. Mijn kennis van het Limburgs was erg
roestig geworden sinds mijn schoonouders 15 jaar geleden waren
overleden. Ook dank voor die site. Maar ik had het gelukkig ongeveer
goed. Ik heb ooit redelijk Midden-Limburgs (Remuunsj) kunnen spreken.

Hojje! (Kees)

The Boss

unread,
Feb 16, 2010, 6:35:42 PM2/16/10
to
bp127 wrote:
> On 16 feb, 01:22, "The Boss" <use...@No.Spam.Please.invalid> wrote:
>> bp127 wrote:
>>> On 15 feb, 02:10, "Johannes"
>>> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl> wrote:
>>>> "Reinier Post" <r...@raampje.lan> schreef in
>>>> berichtnews:4b7847cd$0$28714$703f...@news.kpn.nl...
>>
>>>>> bp127 schrijft:
>>
>>>>>> On 14 feb, 16:13, Ruud Harmsen <r...@rudhar.eu> wrote:
>>>>>>> Sun, 14 Feb 2010 13:52:24 +0100: "Johannes"
>>>>>>> <j.van.kneg...@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>>
>>>>>>>> Zoals het woord "benen" in de betekenis van ledematen)
>>>>>>>> eigenlijk ook een
>>>>>>>> dubbel meervoud is (alleen niet met -er als uitgangspunt)
>>
>>>>>>> Bedoel je niet 'tenen'? Dat in elk geval ook.
>>
>>>>>> 'Teen' is inderdaad afgeleid van het meervoud van het
>>>>>> OudGermaanse 't�'. In het OudFries 't�ne'. 'Been' is niet

Ah, 'in Remunj laupe de hunj mitte kunj euver de grunj'... ;) (*)

Wat spreken betreft is "redelijk" denk ik het maximaal haalbare als
'buitenlander', juist vanwege de vaak erg subtiele klank- en
toonverschillen.
Ik kan het meeste Limburgs over het algemeen goed volgen, maar met spreken
kom ik ook niet verder dan "redelijk", hoewel ik er al ruim 35 jaar vrijwel
dagelijks aan blootgesteld word.(getrouwd met een Limburgse met een z��r
uitgebreide familie; vroeger veel L. studievrienden en in mijn huidige
werkkring veel L. collega's).

(*) Bekendste regel uit "Neet te g'leuve!", een befaamd Remunsj
carnavalslied uit de jaren '70.

--
Jeroen


0 new messages