Jullie zullen het waarschijnlijk een stomme vraag vinden,maar ik vroeg me
af waar het woordje d'r vandaan komt als je bijvoorbeeld zegt van:
Ik heb d'r gezien.
'r staat waarschijnlijk voor haar,maar waar komt die d dan vandaan?
--
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
"Ceterum censeo Arnhem esse delendam"
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
K.N.M.I. Ho-A-Joe heeft geschreven in bericht ...
>Hallo,
>
>Jullie zullen het waarschijnlijk een stomme vraag vinden,maar ik vroeg me
>af waar het woordje d'r vandaan komt als je bijvoorbeeld zegt van:
>Ik heb d'r gezien.
>'r staat waarschijnlijk voor haar,maar waar komt die d dan vandaan?
>
Hoi Ho-A-Joe,
Stomme vragen zijn er niet, minder fraaie formuleringen wel. Bijvoorbeeld
als je zegt van: "het woordje van wordt wel wat veel gebruikt tegenwoordig".
'r is inderdaad de inkorting voor haar. Die d is naar mijn idee slechts een
vocaal foefje om de zinnetjes wat beter te laten klinken en heeft verder
geen betekenis.
d'r wordt gebruikt als het voorafgaande woord op een r, n of l eindigt:
Ik voer d'r bruine bonen.
Ik ken d'r nog van de lagere school.
Ik beveel d'r hier te komen.
In alle andere gevallen wordt het 'r:
Ik kom 'r vaak tegen.
Ik raap 'r van de grond op.
---------------------------
Mies
huib...@iaehv.nl
Ik bespeur nog een funktie: het voorkomen van verwarring met
bestaanden woorden. "Ik ken 'r" zou verstaan kunnen worden als "ik
kenner" of "ik ken er".
> d'r wordt gebruikt als het voorafgaande woord op een r, n of l eindigt:
> Ik voer d'r bruine bonen.
> Ik ken d'r nog van de lagere school.
> Ik beveel d'r hier te komen.
> In alle andere gevallen wordt het 'r:
> Ik kom 'r vaak tegen.
> Ik raap 'r van de grond op.
Dit onderscheid gaat voor mij niet op. Ik gebruik "d'r" als ik
duidelijk wil overkomen.
Groetjes
Onno
--
Het beste van nl.taal
http://www.xs4all.nl/~onnoz/nl-taal/
Anagrammen van bekende mensen (met software)
http://www.xs4all.nl/~onnoz/maanrag/
Voor mensen met geheugenverlies
http://come.to/onno
"Michel Huibers" <huib...@iaehv.nl> schreef in
<6df2ab$p94$1...@news.IAEhv.nl>:
[logisch klinkende uitleg geknipt]
> Ik raap 'r van de grond op.
Merkwaardig, dat zou ik nou nooit zeggen. "Ik raap 'r op", "Ik raap 'r
van de grond" of desnoods "Ik raap 'r op van de grond" wel, maar "op"
helemaal aan het einde van de zin niet.
Hebben meer mensen dat gevoel?
--
Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
Ik zie wandelende baarmoeders en mannen die daar gehypnotiseerd achteraan
lopen terwijl ze onsamenhangend over roem, idealen en humaniteit praten...
En dus drink ik! - Cocaïne (Pittigrilli)
Ik kan je geen antwoord geven op je vraag,
maar je hebt er bij mij een bovengebracht:
Wat betekent je quote?
Jeroen
uit
Arnhem
K.N.M.I. Ho-A-Joe <hoajoe_...@hotmail.com> wrote in article
<hoajoe_nospam_-...@p016.nij.euronet.nl>...
> Hallo,
>
> Jullie zullen het waarschijnlijk een stomme vraag vinden,maar ik vroeg me
> af waar het woordje d'r vandaan komt als je bijvoorbeeld zegt van:
> Ik heb d'r gezien.
> 'r staat waarschijnlijk voor haar,maar waar komt die d dan vandaan?
>
K.N.M.I. Ho-A-Joe heeft geschreven in bericht ...
>Jullie zullen het waarschijnlijk een stomme vraag vinden,/
Tja, dat heb je nu met mensen die iets willen leren; die stellen 'stomme
vragen', de anderen blijven gewoon dom. =)
/maar ik vroeg me
>af waar het woordje d'r vandaan komt als je bijvoorbeeld zegt van:
>Ik heb d'r gezien.
>'r staat waarschijnlijk voor haar,/
Hoewel je mij in deze materie duidelijk _niet_ als autoriteit mag
beschouwen, denk ik dat de 'd' er aan toegevoegd is om de uitspraak te
vergemakkelijken.
De door jou bedoelde vorm - de gereduceerde niet-onderwerpsvorm van het naar
personen verwijzend vrouwelijk enkelvoud derde persoon - komt trouwens enkel
in de _spreektaal_ van het Noorden voor; in het Zuiden is hij onbekend. In
het Zuiden wordt er 'ze' voor gebruikt, wat het Noorden trouwens ook
gebruikt wanneer er niet naar personen verwezen wordt.
Merk op dat door assimilatie de vorm /d'r/, die normaal als [d@r] wordt
uitgesproken ook kan wijzigen in [t@r].
(zie ook ANS97, 5.2.5.2., blz. 243).
Daarbij aansluitend heb ik ook een vraag:
Ik zie in het schema 5.3 'De persoonlijke voornaamwoorden van de derde
persoon' in ANS97 op blz. 242 onder '5.2.5.1 De vormen' staan dat de vormen
/haar/, /'r/ en /d'r/ ook voor het meervoud kunnen gebruikt worden. Kan
iemand hierover wat meer uitleg verstrekken? Dit lijkt me uiterst
bevreemdend. (hierover vind _ik_ zelfs niets meer in ANS) =)
Als je twee meisjes iets geeft bijvoorbeeld, ken ik wel de volgende vormen:
- Ik heb het hun gegeven. (klassieke (volle) vorm; hun is meewerkend
voorwerp; betekent: aan hen)
- Ik heb het hen gegeven. (niet-klassieke (volle) vorm; gevolg van
wegkwijnend onderscheid tussen hun en hen)
- Ik heb het ze gegeven. (klassieke (gereduceerde) vorm.
De hieronder gegeven vormen stellen me voor grote vraagtekens. Wie helpt.
- Ik heb het haar gegeven. (gereduceerde vorm, maar voor mij is dit
strikt enkelvoud, dus er heeft er maar één iets gekregen)
- Ik heb het 'r gegeven. (gereduceerde vorm, lijkt me ook strikt
enkelvoud)
- Ik heb het d'r gegeven. (gereduceerde vorm, regionaal, spreektaal,
maar of dit ook meervoud kan betekenen?)
Groeten,
Bart.
>
>"Michel Huibers" <huib...@iaehv.nl> schreef in
><6df2ab$p94$1...@news.IAEhv.nl>:
>
>> Ik raap 'r van de grond op.
>
>Merkwaardig, dat zou ik nou nooit zeggen. "Ik raap 'r op",
Je moet 'r ook niet laten vallen!
--
Christa
Ouch! Grr! weak joints.
(e-mail: 44=4)
Ik heb het idee dat ik het persoonlijk voornaamwoord eerder als 'r uitspreek,
en d'r reserveer voor bezittelijk voornaamwoord.
Henk
Peter Koopman heeft geschreven in bericht
<34ffc008....@news.euronet.nl>...
>Hallo Mies,
>
>"Michel Huibers" <huib...@iaehv.nl> schreef in
><6df2ab$p94$1...@news.IAEhv.nl>:
>
>[logisch klinkende uitleg geknipt]
>
>> Ik raap 'r van de grond op.
>
>Merkwaardig, dat zou ik nou nooit zeggen. "Ik raap 'r op", "Ik raap 'r
>van de grond" of desnoods "Ik raap 'r op van de grond" wel, maar "op"
>helemaal aan het einde van de zin niet.
>
>Hebben meer mensen dat gevoel?
>
Beste Peter,
"Ik raap 'r op van de grond" versus "Ik raap 'r van de grond op"
In mijn beleving kunnen beide mogelijkheden en treedt er geen
betekenisverschil op. De schrijfwijze en uitpraak zijn waarschijnlijk
gevoelsmatig (streekgebonden?).
Ik als Brabander kies altijd voor de vorm "Ik raap 'r van de grond op".
Het gebruik van achterzetsels in combinatie met bewegingswerkwoorden (zoals
hier "op" en "rapen") kan wel tot een (soms zeer subtiel) betekenisverschil
leiden.
(1) "Ik liep in het park" versus (2) "Ik liep het park in".
Bij zin (1) vertoefde ik al in het park en liep daar wat rond.
Bij zin (2) kwam ik van buiten en betrad het park.
Het verschil zit 'm in het feit dat bij zin (2) een richting angegeven
wordt.
---------------------------
Mies
huib...@iaehv.nl
>> - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
>> "Ceterum censeo Arnhem esse delendam"
>> - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
\begin{college}
Een Romeins senator vond ooit dat Rome te lief was voor concurrent Carthago.
Daarom be-eindigde hij (Cato Maior) zijn redevoeringen steevast met de
woorden:
Ceterum censeo Carthaginem esse delendam
Voorts ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden.
/eind{college}
Vraagje: Is er een Latijnse naam voor Arnhem?
Henk
--
Ir. H.S.C. Metselaar,
Universiteit Twente.
ICQ 2484988
Volgens mij betekent het " En verder ben ik van mening dat Arnhem
verwoest moet worden" of iets in die trant. Het komt van een of andere
Romeinse redenaar die altijd zijn redevoeringen afsloot met:
Ceterum censeo Cartagem esse delendam. Dus dat Cartago verwoest moest
worden.
Best geestig dus eigenlijk.
Thomas Veltman http://gene.wins.uva.nl/~tveltman
"The Pledge of Allegiance does not end with Heil Satan" Bart Simpson
"Artificial intelligence is the science that makes computers
behave like they do in the movies" Onbekend
Christa Jonkergouw heeft geschreven in bericht
<34fb9ac...@enews.newsguy.com>...
>>"Michel Huibers" <huib...@iaehv.nl> schreef in
>><6df2ab$p94$1...@news.IAEhv.nl>:
>>
>>> Ik raap 'r van de grond op.
>>
>>Merkwaardig, dat zou ik nou nooit zeggen. "Ik raap 'r op",
>
>Je moet 'r ook niet laten vallen!
>
Ze lag 'r al toen ik kwam!
Mies
Bart Van Stappen heeft geschreven in bericht
<6dg5sd$ib0$7...@xenon.inbe.net>...
>Daarbij aansluitend heb ik ook een vraag:
>
>Ik zie in het schema 5.3 'De persoonlijke voornaamwoorden van de derde
>persoon' in ANS97 op blz. 242 onder '5.2.5.1 De vormen' staan dat de vormen
>/haar/, /'r/ en /d'r/ ook voor het meervoud kunnen gebruikt worden. Kan
>iemand hierover wat meer uitleg verstrekken? Dit lijkt me uiterst
>bevreemdend. (hierover vind _ik_ zelfs niets meer in ANS) =)
Bart,
Op bladzijde 248 (bij punt 4 gebruik van meervoudig haar, 'r/d'r) wordt uit
de doeken gedaan dat deze vormen slechts sporadisch voorkomen. Volle vorm
(haar) archaďsch en gereduceerde vorm ('r en d'r) regionaal.
De voorbeelden (41) en (42) spreken mij eerlijk gezegd niet zo aan. Ik heb
het idee dat deze vormen zelden of nooit in het taalgebruik gehanteerd
worden.
---------------------------
Mies
huib...@iaehv.nl
> >
> Ze lag 'r al toen ik kwam!
>
> Mies
'k Heb 't 'r nog zo gezegd: d'r ligt een drempeltje, kijk 'r voor uit.
Maar nee hoor, 'k hoor d'r opeens een klap, heeft ze 't d'r krek met 'r
voet geraakt, gaat ze op d'r platte bek.
Anton H'x'm.
Niet helemaal vergelijkbaar. In de eerste set gaat het om één en
hetzelfde werkwoord (oprapen). In de tweede set gaat het om twee
verschillende werkwoorden, lopen [in] en inlopen.
--
Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
Toch, is het niet verhevenste ernst loszinnig te leven
veeleer dan nijver handelen
wetend hoe raaklings wij langs de afgrond wandelen
hoe dra onze zomer zich heenspoedt in eeuw'ge herfst?
Uit: Fin de siècle (Slauerhoff)
Peter Koopman heeft geschreven in bericht
<34fc02a3...@news.euronet.nl>...
>Op Tue, 3 Mar 1998 10:00:16 +0100 schreef "Michel Huibers"
><huib...@iaehv.nl> in <6dggra$7a7$1...@news.IAEhv.nl>:
>> "Ik raap 'r op van de grond" versus "Ik raap 'r van de grond op"
>en
>> (1) "Ik liep in het park" versus (2) "Ik liep het park in".
>
>Niet helemaal vergelijkbaar. In de eerste set gaat het om één en
>hetzelfde werkwoord (oprapen). In de tweede set gaat het om twee
>verschillende werkwoorden, lopen [in] en inlopen.
>
Je hebt gelijk. Het was mij er om te doen om aan te geven dat er
betekenisverschil kan ontstaan als het voorzetsel vervangen wordt door een
achterzetsel.
lopen [in] : ik liep in het park (voorzetsel)
inlopen : ik liep het park in (achterzetsel)
Ik meen dat achterzetsels onder de bijwoorden vallen, waardoor ze eigenlijk
onderdelen van een scheidbare samenstelling zijn.
Voor wat betreft het op de grond liggend zelfstandig naamwoord (v) : ik laat
'r in het vervolg wel liggen!
---------------------------
Mies
huib...@iaehv.nl
>Vraagje: Is er een Latijnse naam voor Arnhem?
Volgens de gemeentegids staat op het oudst bekende (13e-eeuwse) zegel
van de stad 'Sigillum burgensium de Arnem'. Potjeslatijn, als je het
mij vraagt, maar kennelijk is 'Arnem' dus de Latijnse naam.
Het heeft in 1944 trouwens weinig gescheeld of Ho-A-Joe had zijn zin
gehad. Wat heeft hij eigenlijk tegen deze prachtige stad?
Herman (uit Arnhem)
-------------------------------------------------------------
Herman Beun, Nederland http://home.worldonline.nl/~chbeun/
CHB...@WorldOnLine.NoSpam (Replace NoSpam by NL)
-------------------------------------------------------------
[ Anton Hoexum <osti...@euronet.nl> ]
> 'k Heb 't 'r nog zo gezegd: d'r ligt een drempeltje, kijk 'r voor uit.
> Maar nee hoor, 'k hoor d'r opeens een klap, heeft ze 't d'r krek met 'r
> voet geraakt, gaat ze op d'r platte bek.
ROTFL!
Groetjes
'nn'
--
:-) (-: :-) (-: :-) (-: :-) (-: :-) (-: :-) (-: :-) (-:
... en uw nek is weer helemaal soepel
Herman Beun heeft geschreven in bericht
<34fc0372...@news.worldonline.nl>...
>On Tue, 03 Mar 1998 09:01:02 GMT, h.met...@wb.utwente.nl (Henk
>Metselaar) wrote:
>
>>Vraagje: Is er een Latijnse naam voor Arnhem?
>
>Volgens de gemeentegids staat op het oudst bekende (13e-eeuwse) zegel
>van de stad 'Sigillum burgensium de Arnem'. Potjeslatijn, als je het
>mij vraagt, maar kennelijk is 'Arnem' dus de Latijnse naam.
>
Ik kom niet uit Arnhem en ik ben geen historicus, zodat aan deze bijdrage
van mijn kant kan geen al te grote waarde gehecht moet worden.
Volgens mij is Arnhem een betrekkelijk jonge stad (ik denk dat de eerste
vermelding stamt uit de 9e eeuw) zodat een confrontatie met de Romeinen er
niet ingezeten heeft.
Het ligt dus voor de hand om te concluderen dat Arnhem niet kan bogen op een
fraaie historische Latijnse naam.
---------------------------
Mies
huib...@iaehv.nl
>Volgens mij is Arnhem een betrekkelijk jonge stad (ik denk dat de
>eerste vermelding stamt uit de 9e eeuw) zodat een confrontatie
>met de Romeinen er niet ingezeten heeft.
Zeker, maar het ging dan ook over de Latijnse, en niet over de
Romeinse naam ;-)
Zo lang het Latijn een gebruikelijke schrijftaal was neem ik aan dat
er Latijnse (of verlatijnste) namen bestonden voor de meeste
plaatsnamen.
> 'k Heb 't 'r nog zo gezegd: d'r ligt een drempeltje, kijk 'r voor uit.
>Maar nee hoor, 'k hoor d'r opeens een klap, heeft ze 't d'r krek met 'r
>voet geraakt, gaat ze op d'r platte bek.
>
tja..... (zie .sig)
Herman Beun heeft geschreven in bericht
<34fc9d16...@news.worldonline.nl>...
>On Tue, 3 Mar 1998 16:10:45 +0100, "Michel Huibers"
><huib...@iaehv.nl> wrote:
>
>>Volgens mij is Arnhem een betrekkelijk jonge stad (ik denk dat de
>>eerste vermelding stamt uit de 9e eeuw) zodat een confrontatie
>>met de Romeinen er niet ingezeten heeft.
>
>Zeker, maar het ging dan ook over de Latijnse, en niet over de
>Romeinse naam ;-)
Ik meen me toch te herinneren dat in Rome Latijns gesproken werd. De taal
van Latium, de streek rond Rome.
>Zo lang het Latijn een gebruikelijke schrijftaal was neem ik aan dat
>er Latijnse (of verlatijnste) namen bestonden voor de meeste
>plaatsnamen.
>
Als Arnhem inderdaad zo rond de 9e eeuw onstaan is, dan zitten we in de
periode van het middeleeuws Latijn. Het zou kunnen dat plaatsnamen toen ook
nog een Latijnse variant meekregen. Maar of dat inderdaad zo was.....ik weet
het niet.
---------------------------
Mies
huib...@iaehv.nl
Michel Huibers heeft geschreven in bericht <6dgl70$d0t$2...@news.IAEhv.nl>...
>
>Bart Van Stappen heeft geschreven in bericht
><6dg5sd$ib0$7...@xenon.inbe.net>...
>>Daarbij aansluitend heb ik ook een vraag:
<knip vraag en antwoord>
Bedankt, Mies.
Dus in een nog kleiner gebied dan die d'r (enk.)
Bart.
> [ "Michel Huibers" <huib...@iaehv.nl> over "d'r" ]
>
>> 'r is inderdaad de inkorting voor haar. Die d is naar mijn idee
>> slechts een vocaal foefje om de zinnetjes wat beter te laten
>> klinken en heeft verder geen betekenis.
>
> Ik bespeur nog een funktie: het voorkomen van verwarring met
> bestaanden woorden. "Ik ken 'r" zou verstaan kunnen worden als
> "ik kenner" of "ik ken er".
Nee, "d'r" is volgens mij slechts een uitspraakvariant van "'r", de
betekenis is dus precies hetzelfde. De 'd' heeft geen eigen betekenis.
"(d)'r" is niet alleen een verkorting van 'haar', maar ook van 'er',
dus "ik ken (d)'r" zou wel degelijk ook "ik ken er" kunnen betekenen.
Denk ook aan uitdrukkingen als "d'r is wat aan de hand". In dialect
kan "d'r" ook nog 'hun' (bez.vnw.) of 'zich' betekenen.
Nu is 'er' weer een variant van 'daar', dus misschien is die "d" zelfs
wel 'daar' wel afkomstig van (hij moet tenslotte ergens vandaan komen).
>> d'r wordt gebruikt als het voorafgaande woord op een r, n of l eindigt:
>> Ik voer d'r bruine bonen.
>> Ik ken d'r nog van de lagere school.
>> Ik beveel d'r hier te komen.
Hier kun je toch ook gewoon "'r" zeggen als je haast hebt of een luie
mond hebt of geen zin hebt om moeilijk te doen? En waarom juist na een
r, n of l? Vergeet je de klinkers niet? "Ik zie d'r nog wel 'ns" is toch
een stuk gemakkelijker uit te spreken dan "Ik zie 'r wel eens"?
Na een l lijkt me "'r" juist wel weer goed mogelijk, en makkelijker dan
"d'r", maar welke ik zelf zou kiezen wisselt nogal:
- "Ik beveel 'r om hier te komen" (uitspr.: beveler), of:
"Ik beveel d'r hier te komen." (met normale uitspr. van beveel, d.w.z.
langgerekte ih)
- "Ik maal d'r niet om.";
- "Ik voel er ('r) nix van".
Ik denk dat het bij de keuze tussen "'r" en "d'r" dus niet alleen om de
laatste letter van het vorige woord gaat, maar op zijn minst om de hele
laatste lettergreep.
>> In alle andere gevallen wordt het 'r:
>> Ik kom 'r vaak tegen.
>> Ik raap 'r van de grond op.
>
> Dit onderscheid gaat voor mij niet op.
> Ik gebruik "d'r" als ik duidelijk wil overkomen.
Ik ook. "d'r" kan zelfs voorkomen na een stemloze medeklinker. Soms
verandert de 'd' dan in een 't', maar misschien geldt dat als plat
(bv. "blijf t'r af"). Hetzelfde gebeurt trouwens wel eens met de d
van 'die': 'Is tie dat?'. Bij de uitdrukking 'Wat is er?' ken ik de
uitspraken "wat is t'r?" (="is d'r" met 'harde' s) en "Wat izzer?"
(="is 'r"; de s wordt hier tussen twee klinkers stemhebbend).
Groeten,
Bram