verzuild taalgebruik?
Frank
Je hebt mensen die zeggen "In de eerste plaats...". En je hebt mensen die
"Op de eerste plaats..." zeggen. Ik heb me ooit laten vertellen dat dit een
kwestie van verzuiling is. Het (van oorsprong) protestantse volksdeel zou
"in" zeggen en (ex-)katholieken "op". Al wordt er al genaraties lang niet
meer geloofd en gekerkt, het verschil blijft. Het zou te maken hebben met de
(protestantse) Statenvertaling van de bijbel, die op dit punt verschilt van
de katholieke bijbel. Klinkt interessant.
Zijn er nog meer typische verschillen tussen katholiek en protestants
taalgebruik? Het woord "zalig" is typisch katholiek weet ik bijvoorbeeld,
maar misschien zijn er nog meer subtiele verschillen?
Janneke
Redgy van Hove
Op Mon, 23 Mar 1998 11:17:21 +0100, het "Frank" <fra...@dds.nl>
geskryf:
>Je hebt mensen die zeggen "In de eerste plaats...". En je hebt mensen die
>"Op de eerste plaats..." zeggen. Ik heb me ooit laten vertellen dat dit een
>kwestie van verzuiling is. Het (van oorsprong) protestantse volksdeel zou
>"in" zeggen en (ex-)katholieken "op". Al wordt er al genaraties lang niet
>meer geloofd en gekerkt, het verschil blijft. Het zou te maken hebben met de
>(protestantse) Statenvertaling van de bijbel, die op dit punt verschilt van
>de katholieke bijbel. Klinkt interessant.
Ik zeg altijd "in de eerste plaats". Zei mijn moeder (van protestantse
afkomst), zei mijn vader (katholiek). Ik heb de indruk dat in Belgie
er meer en meer "op de eerste plaats" gezegd wordt naarmate je naar
het oosten gaat.
>Zijn er nog meer typische verschillen tussen katholiek en protestants
>taalgebruik? Het woord "zalig" is typisch katholiek weet ik bijvoorbeeld,
>maar misschien zijn er nog meer subtiele verschillen?
In West-Vlaanderen:
RK mis (messe) <-> Prot. dienst
RK kerk <-> Prot. tempel
Eigenaardig genoeg zegt Van Dale van 'dienst' dat het "vooral RK" is.
Misschien is het wel code, die aan beide kanten van de waterlijn
veroverd door het Staats leger, door de minderheid gebruikt werd?
>Janneke
Janneke of Frankie?
****************************
Dak ik toch vroom mag bluven
Uw dienaer t'assan stoend
Die tyranny verdruven
Die my myn hert deurwoendt
rvanh...@SPAMgeocities.com
http://surf.to/floriant/
http://surf.to/auteursrecht/
http://come.to/floriant/
*****************************
Michel Huibers
Redgy van Hove heeft geschreven in bericht <6f8m54$o3m$1...@news2.xs4all.nl>...
>Op Mon, 23 Mar 1998 11:17:21 +0100, het "Frank" <fra...@dds.nl>
>geskryf:
>
>>Je hebt mensen die zeggen "In de eerste plaats...". En je hebt mensen die
>>"Op de eerste plaats..." zeggen. Ik heb me ooit laten vertellen dat dit
een
>>kwestie van verzuiling is. Het (van oorsprong) protestantse volksdeel zou
>>"in" zeggen en (ex-)katholieken "op". Al wordt er al genaraties lang
niet
>>meer geloofd en gekerkt, het verschil blijft. Het zou te maken hebben met
de
>>(protestantse) Statenvertaling van de bijbel, die op dit punt verschilt
van
>>de katholieke bijbel. Klinkt interessant.
>
>Ik zeg altijd "in de eerste plaats". Zei mijn moeder (van protestantse
>afkomst), zei mijn vader (katholiek). Ik heb de indruk dat in Belgie
>er meer en meer "op de eerste plaats" gezegd wordt naarmate je naar
>het oosten gaat.
>
In de eerste plaats is het niet zo dat het reageren op het bovenstaande op
de eerste plaats komt.
---------------------------
Mies
huib...@iaehv.nl
Maarten Hartog
Frank (of was het Janneke) heeft geschreven in bericht
<6f5crf$1g6$1...@news.surfnet.nl>...
>
>Zijn er [knip] typische verschillen tussen katholiek en protestants
>taalgebruik? Het woord "zalig" is typisch katholiek weet ik bijvoorbeeld,
>maar misschien zijn er nog meer subtiele verschillen?
>
>
>
Wat mij vroeger opviel - al sta ik niet voor de algemeen geldende waarheid
ervan in - is dat mijn katholieke vriendjes op hun lagere school op een
andere manier leerden hardop voorlezen.
Zij spraken het onbepaald lidwoord 'een' uit als het bepaald hoofdtelwoord
'1'. Terwijl wij protestante kindertjes natuurlijk gewoon 'un' zeiden.
Subtiel? Nou en of!
Feit of fictie? Laat maar weten, katholiek volksdeel!
Maarten
Bart Van Stappen
Maarten Hartog stelde in bericht <6f932t$3kr$1...@cadmium.aware.nl>...
>Frank (of was het Janneke) meende in bericht
Niet dat protestanten bij ons in groten getale voorkomen - we hebben wel de
Protestantse Kerk in Antwerpen aan de Lange Winkelstraat, naast de UFSIA -
maar bij ons kan je zelfs aan de uitspraak van het Latijn horen of iemand op
het college heeft gezeten of op het atheneum. Voor Staatsnederlanders: het
eerste is humaniora in het vrij onderwijs (katholiek), het tweede in het
gemeenschapsonderwijs (vroeger staatsonderwijs).
Voor het onderscheid tussen katholiek en protestants taalgebruik ga ik maar
even te rade bij P.C.Paardekooper, die van zulke zaken veel meer afweet dan
ik:
Merk op, zegt Paardekooper, dat katholieken alles wat niet-katholiek is
aanduiden met de term protestant, ook al is er sprake van onkerkelijken of
atheïsten. Deze opmerking lijkt me wat verouderd, maar Calvinisten,
Lutheranen en Hervormden en weet ik wat nog wordt tegenwoordig ten onzent
nog wel op een hoopje gegooid onder de term 'protestanten'. Taalkundig,
merkt Paardekooper op, is er wel een verschil aan te duiden tussen
katholieken en niet-katholieken, die hij om deze reden ook samenvat onder de
term 'protestanten'.
Hij geeft een aantal voorbeelden van verschillen in taalgebruik tussen beide
groepen:
Katholiek
Protestant
Bijbelse namen
Christus (beginklank k) Christus (bij
kleine groepen protestan-
ten bestaat de onjuiste opvatting dat
een kunstmatige uitspraak met /ch/ aan
het begin nodig zou zijn)
Isaias
Jesaja
Jonas
Jona
Nabuchodonosor Nebukadnezar
Nehemias Nehemia
Noë
Noach
Salomon
Salomo
Godsdienstige termen
/Predikant/ (priester die op een /Predikant/
('dominee', afgekort als
bepaald ogenblik preekt) Ds.)
/Parochie/ (alleen kerkelijk term, /Gemeente/ (als
kerkelijke term:
'groep katholieken die bij dezelfde groep protestanten
die bij dezelfde
(parochie-)kerk hoort, dus onder kerk hoort, dus
onder dezelfde do-
dezelfde pastoor'). minee').
/Gemeente/ betekent bovendien zowel bij katholieken als bij protestanten
'groep mensen die onder dezelfde burgemeester staan, die tot dezelfde
"plaats"
behoren'; -- /parochie/ in deze staatkundige betekenis is dialect.
/Diaken/ ('geestelijk die de tweede /Diaken/ ('kerkelijk
armenverzorger';
hoger wijding ontvangen heeft'). bij de katholieken
heet die Arm-
meester.
/Kerkbestuur/ lijkt op de /Kerkeraad/
/Kerkmeester/ ('lid van het /Kerk- /Ouderling/ ('lid
van de /Kerkeraad/';
bestuur/') in
de betekenis van 'oude man' is
het dialect)
Catechismusles
Catechisatie
Verrijzenis
Opstanding
Missionaris
Zendeling
Missie
Zending
Bekoring
Verzoeking
Uit: P.C.Paardekooper, /ABN-Gids/, in /Standaard-Pocket/ (13),
Antwerpen/Amsterdam: Standaard-Boekhandel, z.d. (3), xxvi + 131 blz.
§ 5: "Protestantse en katholieke taal", t.a.p., blz. xiv-xv.
De hierboven opgesomde termen lijken mij wel soms enigszins verouderd, maar
ze kunnen alleszins een aanzet geven.
Merk op dat een aantal verschillen in kerkelijke woorden tussen de
katholieke en protestantse traditie kunnen verklaard worden doordat een
aantal Bijbelteksten voor de katholieken uit het Latijn vertaald werden,
terwijl de protestanten rechtstreeks van de oorspronkelijke brontaal in de
volkstaal vertaalden.
Groeten,
Bart.
Peter Koopman
"Bart Van Stappen" <bar...@village.uunet.be> schreef op Thu, 26 Mar
1998 19:36:51 +0100 in <6fe9l2$q0i$1...@xenon.inbe.net>:
[grote knip: Paardekooper]
> De hierboven opgesomde termen lijken mij wel soms enigszins verouderd, maar
> ze kunnen alleszins een aanzet geven.
Eeh ja: tot nog meer verwarring. Ik zie vooral een rommeltje van door
elkaar staande termen waar geen touw aan valt vast te knopen.
Van wanneer is trouwens dat boekje van P.?
Bart Van Stappen
Peter Koopman stelde terecht vast in <351c27ed...@news.euronet.nl>...
>"Bart Van Stappen" <bar...@village.uunet.be> maakte er kennelijk een potje
van in <6fe9l2$q0i$1...@xenon.inbe.net>:
>[grote knip: Paardekooper]
>
>> De hierboven opgesomde termen lijken mij wel soms enigszins verouderd,
maar
>> ze kunnen alleszins een aanzet geven.
>
>Eeh ja: tot nog meer verwarring. Ik zie vooral een rommeltje van door
>elkaar staande termen waar geen touw aan valt vast te knopen.
Tja, het is kennelijk pastei geworden, ook Zwiebelfisch genoemd.
Vóór verzending leek het echt op iets, hoor, echt waar.
Ander formaat is niet geliefd op usenet en in dit formaat is opmaak
behouden, nu ja, je ziet zelf het resultaat.
>Van wanneer is trouwens dat boekje van P.?
Dat is zowat het enige dat nog wél duidelijk was: z.d. (zonder datum). Daar
heb je natuurlijk niet veel aan. Ik gok eind zestiger jaren. Help, dat is
ouder dan sommige lui hier in nl.taal.
Groeten,
Bart.