"Johannes" <
j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl> schreef:
>Opmerkelijk vond ik in de vermelding van een bereidingswijze op de
>verpakking van visfilet de instructie:
>"Kruiden met peper, zout of citroensap."
>
>Peper geen kruid, maar een specerij.
>Zout is een mineraal en een oplosbare steensoort en dus z�ker geen kruid.
>En dat citroensap, net als de citroen zelf, geen kruid is, behoeft ook geen
>betoog.
Neem een voorbeeld aan scheikundigen. Die praten met het grootste
gemak over oxideren met chloor, en niemand die erover valt. Dan heb je
nog de industrie, die strijkijzers maakt van aluminium, ditto
bierblikjes, juweliers met gouden oorijzers, dieselrijders die gas
geven, optiekers die je brillen met kunststof glazen verkopen en ga zo
maar door. Misschien spannen de schrijvers wel de kroontjespen, door
hun getyp, gedicteer en aan ghostwriters ge-uitbesteed.
>Als het werkwoord "kruiden" steeds meer wordt gebruikt in de betekenis van
>bestrooien, besprenkelen, overgieten, vermengen, kunnen we dan binnenkort
>instructies tegenkomen als "kruiden met poedersuiker" of "kruiden met
>chocolade"?
Ja, dat is gepland voor medio 2016.
>Opmerkelijk genoeg lijkt bij Van Dale een omgekeerde tendens aanwezig te
>zijn door aan het werkwoord kruiden juist een steeds minder ruime
>omschrijving mee te geven.
>VD 10 bijvoorbeeld geeft in 1976 als omschrijving nog onder meer "met
>specerijen toebereiden of vermengen, om er geur en smaak aan te geven".
>Opmerkelijk dat hier all��n van specerijen wordt gesproken. Niet van
>kruiden! Idem in het WNT, waar een bijna identieke omschrijving is vermeld,
>maar die omschrijving is een eeuw oud en betreft het taalgebruik van toen!
>"Om er geur en smaak aan te geven" is een overbodige toevoeging, want �lke
>voedingsstof heeft een smaak (behalve pure H2O) en be�nvloedt de smaak en de
>geur. Dan kan men elke toevoegingshandeling wel 'kruiden' noemen.
>De huidige VD (zie
http://www.vandale.nl/opzoeken?pattern=kruiden&lang=nn)
>heeft het over "met kruiden vermengen". Het 'toebereiden' is uit de
>omschrijving gehaald, idem dat "om er geur en smaak aan te geven", en
>'specerijen' is vervangen door 'kruiden'.
>
>Ie er sprake van een betekenisverschuiving van het woord 'specerij'? Niet
>echt, maar leken weten vaak niet het verschil tussen een kruid en een
>specerij. In die zin is "kruiden met peper" nog wel verklaarbaar. Maar met
>zout en citroensap??? Horen juist instructies niet een voorbeeldfunctie te
>hebben en zorgvuldiger te zijn? En dan alleen het werkwoord 'kruiden' te
>gebruiken als het om echte kruiden gaat? En anders te spreken van,
>bijvoorbeeld, '(naar smaak) bestrooien met ...' of 'meng er (naar smaak) ...
>doorheen'?
>
>Maar waar VD de omschrijving van het werkwoord 'kruiden' juist strikter
>maakt, verruimt die visfiletverpakking die. Zodanig zelfs, dat ook sprake is
>van kruiden met zaken die noch een kruid, noch een specerij zijn. Zoals zout
>of citroensap.
Klopt, maar niemand wil meer de ongkruide waarheid onder ogen zien.
Daarom is het maar goed dat alles engelstalig aan het worden is, dan
mag iedereen doen wat 'ie wil. Data die is, bijvoorbeeld. En alle vage
zaken noem je omgeving. Dus wees iedereen voor, en word de eerste die
zijn lamsbout gaat seizoenen.
>Nu zijn voedselverpakkingen niet altijd gespeend van opmerkelijk taalgebruik
>en ik kan niet zeggen of dit algemeen taalgebruik is dat algemeen ingang
>heeft gevonden.
Die mededelingen op verpakkingen kunnen akelig accuraat zijn hoor! Zo
haalde ik laatst een kant-en-klaarmaaltijd uit de verpakking, om in de
magnetron te zetten (na het prikken van gaatjes in de folie). Daar zat
een zelfklever op, met de anstaanjagende tekst: "Pas Op! Inhoud kan na
bereiden heet zijn!". Overdreven gedoe, dacht ik nog. Maar niks hoor,
het was nog waar ook! Dus ik ga straks bellen: waarom zeggen jullie
niet gewoon dat die maaltijd /altijd/ heet wordt? Maar eigenlijk weet
ik het antwoord al: misschien doet die magnetron het niet. En ze
willen geen paniek zaaien, anders gelooft straks niemand hun
waarschuwingen meer.
>Maar als dit een tendens is, hoort VD dan niet de alledaagse taalpraktijk te
>volgen? En ook: als dit een tendens is, waar ligt dan de grens en gaan we
>dan binnenkort ook kuiden met suiker, met geraspte kaas,met azijn, met
>hagelslag, met aardbeienjam , met brandewijn of met bier?
De tendens is dat niemand meer weet waar we met z'n allen mee bezig
zijn, laat staan waar het naar toe moet met deze gek geworden wereld.
--
Sietse