[vertaling] Lorelei
Herman Elderson
Kortgeleden hadden nederlandse deelnemers tijdens een 'cruise' langs onder
andere de Lorelei zelf (een onooglijk stuk rots, vertelde men mij) behoefte
aan een nederlandse vertaling.
1 van de passagiers was taalvaardig genoeg om deze taak voor haar rekening
te nemen.
En omdat ze toch bezig was, vertaalde ze het ook maar even naar het Frans,
Engels en Zweeds. Goede vertalingen zijn een kombinatie van normale tekst,
de juiste inhoud en een bij klank en metrum van het lied passende, dus
zingbare, tekst.
Helaas zijn er ook nog talen die ze niet beheerst; teleurgesteld moest zij
'nee' verkopen toen ik haar vroeg naar de versies in het Esperanto,
Italiaans, Noors, Russisch (daar is een kennis van haar inmiddels mee
bezig), Zuidafrikaans, Grieks...
Ik ben uiteraard benieuwd of er talers zijn die een vertaling aandurven in
nog niet beschikbare talen.
Hieronder post ik de originele versie; de inmiddels beschikbare vertalingen
haak ik erop in.
Die Lorelei
( Melodie: Friedrich Silcher, 1838 Text: Heinrich Heine, 1823 )
Ich weiß nicht, was soll es bedeuten,
Daß ich so traurig bin,
Ein Märchen aus uralten Zeiten,
Das kommt mir nicht aus dem Sinn.
Die Luft ist kühl und es dunkelt,
Und ruhig fließt der Rhein;
Der Gipfel des Berges funkelt,
Im Abendsonnenschein.
Die schönste Jungfrau sitzet
Dort oben wunderbar,
Ihr gold'nes Geschmeide blitzet,
Sie kämmt ihr goldenes Haar,
Sie kämmt es mit goldenem Kamme,
Und singt ein Lied dabei;
Das hat eine wundersame,
Gewalt'ge Melodei.
Den Schiffer im kleinen Schiffe,
Ergreift es mit wildem Weh;
Er schaut nicht die Felsenrisse,
Er schaut nur hinauf in die Höh'.
Ich glaube, die Wellen verschlingen
Am Ende Schiffer und Kahn,
Und das hat mit ihrem Singen,
Die Loreley getan.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
LORELEI
Ik weet niet wat mij toch zo droef maakt
en zo verdrietig mij stemt.
Een sprookje uit oeroude tijden
is 't wat mijn zinnen beklemt.
De lucht is koel, het wordt duister
en statig stroomt de Rijn.
De top van de berg is vol luister
in d'avondzonneschijn.
Een schone jonkvrouw zetelt
daar boven wonderbaar.
Haar guldene kettingen flitsen,
ze kamt haar witgouden haar.
Ze kamt het met puur gouden kammen
en zingt een lied daarbij.
Dat heeft een wonderschone
betoov'rende melodij.
De schipper in 't kleine scheepje,
gegrepen door heftige smart,
let niet op gevaarlijke klippen:
omhoog alleen trekt hem zijn hart.
Ik vrees dat ten slotte de golven
doen schipper en schuitje vergaan.
En dat heeft 't verleidelijk zingen
van Lorelei gedaan.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
LORELEI
Pourquoi donc serais-je si triste,
l'esprit si comblé de douleur?
Une conte de jadis me hante,
remplit de tristesse mon cour.
L'air fraîche agite les nuages;
le Rhin coule tranquillement.
Le cime des montagnes reflète
les raies du soleil se couchant.
La reine du Rhin se repose
toute seule sur les roches élevée
sô comme est brillante sa parure;
elle peigne ses tresses dorées.
Une chanson très belle accompagne
ses mouvements séduisants
chanson qui enivre et charme
tout passager innocent.
Le pauvre pêcheur qui arrive
rempli d'une intense douleur
néglige écueils et récifs, si
dangereux à cette heure.
Je crains que les vagues avides
dévorent marin et vaisseau.
La Lorelei, belle mais perfide,
retient son site là-haut.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
Deze is ergens van Internet geplukt.
Jiddisch ? Letzeburgs? Zwitsers? Zuid-Duits dialekt? In elk geval heel
leuk!
Ich weeß nich, mich isses so gomisch,
Und ärchendwas macht mich verstimmt.
Ich globe, des is anadomisch,
Wie das bei de Menschen so kimmt.
De Elbe, de blätschert so friedlich,
Und e Fischgahn gommt aus dr Tschechei,
Drin sitzt ne Familche gemütlich,
Nu sindse gleich bei dr Bastei.
Und obm uffm Berche, nu gugge,
Da gämmt sichn Freilein ihrn Zopp,
Se striecheltn feste mit Spugge
Und gläbtn als Gauz aufn Kopp.
Der Papa dort unten ihm Gahne
Schaut nuff bei das Freilein entzickt.
Die Mama, die spricht voller Ahne:
"Die macht unsern Papa verrickt!"
Nun fängt die dort obm uffm Berche
Zu singn noch an een Gublee.
Der Papa im Gahn tut sich wälze
Und jubelt vor Freude juchhee.
"Sitzt ruhig!" ruft ängstlich Ottielche,
Schon gibbelt ganz schregglich der Gahn -
Und plätzlich versingt de Familche,
Ach Freilein, was hamse gedan!?
--
Herman Elderson
Herman Elderson
LORELEY
Oh why should such sadness beset me
with feelings of fathomless grief?
A tale that came down through the ages
is leaving me without relief.
The air is cool and the darkness
enfolds the Rhine's gentle flow.
The last of the sunrays just touches
the tip of the mount with its glow.
The river's most beautiful maiden
there sits in the soft golden light.
Her pure golden necklaces shimmer,
she brushes her tresses so bright.
While brushing her hair she is singing
a song of a beauty unknown.
Its echo resounding e'en after
is spent its miraculous tone.
The tiniest boat rounds the corner.
The sound leads the skipper astray.
Not heeding the dangerous cliffs, he
looks up and thus loses his way.
Alas, the unfortunate skipper
will fall from his boat and be drowned.
Like many, he's falling a victim
to Loreley's treacherous sound.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
Een beduidend mindere vertaling. Ik ben geen expert, maar kwa metrum valt er
wel wat te verbeteren.
Engels
I cannot determine the meaning
Of sorrow that fills my breast:
A fable of old, through it streaming,
Allows my mind no rest.
The air is cool in the gloaming
And gently flows the Rhine.
The crest of the mountain is gleaming
In fading rays of sunshine.
The loveliest maiden is sitting
Up there, so wondrously fair;
Her golden jewelry is glist'ning;
She combs her golden hair.
She combs with a gilded comb, preening,
And sings a song, passing time.
It has a most wondrous, appealing
And pow'rful melodic rhyme.
The boatman aboard his small skiff, -
Enraptured with a wild ache,
Has no eye for the jagged cliff, -
His thoughts on the heights fear forsake.
I think that the waves will devour
Both boat and man, by and by,
And that, with her dulcet-voiced power
Was done by the Loreley.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
Hier lijkt me ook nog wel wat aan te sleutelen, metrum gezien.
Latijn
Ignoro, quid id sibi velit,
Tristissimus cur sim,
Antiqui aevi fabellam
Cur saepe volverim.
Vesperascit et frigescit,
Et Rhenus leniter it,
Cacumen montis lucescit,
Dum Phoebus occidit.
Sedet in summo montis
Virgo pulcherrima,
Auro nitet gemma frontis,
Se pectit auricoma.
Aureolo pectine pectit,
Carmen canens procul,
Mirandum id habet modum
Nec non virilem simul.
In cymba navitam mille
Angores feri tenent,
Non videt scopulos ille,
Ocli non si sursum vident.
Opinor undas devorare
Nautam cum navicula,
Effecit solo canendo
Lurleia id dea.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
LORELEI
Vad är det som gör mig så ledsen,
och koster mig så månge tår?
En saga från urgamla tider
bedröver i dag som i går.
Luften är kall, det blir dyster,
ostört strömer floden Rhen,
och toppen av berget tindrar
i solens aftonsken.
Den vackraste jungfrun sitter
på bergen underbar
sitt gulfärgat smycket blänker
hon kämmer sitt vackert blont hår.
Hon kämmer medgulfärgad kam, och
sjunger en sång så fin -
En sång som bedårar väl alla,
som hörer den melodin.
Den fattiga skepparen kommer
seglande sin urliten båt,
ej akter på bergens klippor,
men ser bara jungfrun uppåt.
Jag frukter, de farliga vågor
förstöra skuta och man.
Och därför bär skuld Loreleien,
som hållit dem i sin bann.
--
Herman Elderson
Fe
"Herman Elderson" <Her...@samweir.invalid> schreef in bericht
news:1878166.8JIjEo3cAg@linuxbeest...
> Herman Elderson citeerde seku debiteerde:
>
> LORELEI
[knip] Mooi! (C) van wie?
'n Leng afkeren
Rian van der Borgt
>Herman Elderson citeerde seku debiteerde:
>
>Deze is ergens van Internet geplukt.
>
>Jiddisch ? Letzeburgs? Zwitsers?
Nee, nee, nee.
>Zuid-Duits dialekt?
Denk ik ook niet. Ik vermoed eerder Hessisch of niet ver daarvandaan.
Groetjes,
Rian
--
Rian van der Borgt, Leuven.
e-mail: rvdb...@xs4all.be www: http://www.xs4all.be/~rvdborgt/
Fix Outlook Express: http://home.in.tum.de/~jain/software/oe-quotefix/
Fix Outlook: http://home.in.tum.de/~jain/software/outlook-quotefix/
Roel Haveman
Herman Elderson:
> Helaas zijn er ook nog talen die ze niet beheerst; teleurgesteld moest zij
> 'nee' verkopen toen ik haar vroeg naar de versies in het Esperanto,
> Italiaans, Noors, Russisch (daar is een kennis van haar inmiddels mee
> bezig), Zuidafrikaans, Grieks...
In het Esperanto:
http://www.esperanto.mv.ru/Kolekto/Lorelej.html
Roel Haveman
http://www.tekstoj.nl
Roel Haveman
> In het Esperanto:
> http://www.esperanto.mv.ru/Kolekto/Lorelej.html
En hier een Esperantovertaling die qua ritme dichter bij het origineel
staat:
http://argiope.bl0rg.net/version?poem-id=2&version-id=2,71
Via deze pagina vind je trouwens ook twee Engelse versies die je nog niet
had (van L.W. Garnham en Mark Twain). Die in het Latijn had je al...
--
Roel Haveman
http://www.tekstoj.nl
Herman Elderson
> On Tue, 15 Jun 2004 07:01:45 +0200, Herman Elderson wrote:
>>Herman Elderson citeerde seku debiteerde:
>>
>>Deze is ergens van Internet geplukt.
>>
>>Jiddisch ? Letzeburgs? Zwitsers?
>
> Nee, nee, nee.
>
>>Zuid-Duits dialekt?
>
> Denk ik ook niet. Ik vermoed eerder Hessisch of niet ver daarvandaan.
Dat maak je op uit ???
--
Herman Elderson
Herman Elderson
Mijn moeder heeft die cruise meebeleefd. Zij heeft deze vertaling
geschreven.
--
Herman Elderson
Fe
"Herman Elderson" <Her...@samweir.invalid> schreef in bericht
Ongelooflijk. Mijn complimenten aan mevrouw uwe moeder. Ik denk dat
inderdaad iemand van een zekere leeftijd dit kan. Waar zie je dat nog.
Betoov'rend en zo. En 't wat mijn zinnen beklemt. Heel mooi.
'n Leng afkeren
Rian van der Borgt
Ik ben wel eens vaker met Duitse dialecten in aanraking gekomen. Ik kan
het ook niet precies plaatsen, maar het zou ook wel eens van wat
oostelijker kunnen komen, Saksen of Brandenburg ofzo. De Elbe wordt er
b.v. in vernoemd en ook de vorm "weeß" i.p.v. "weiß" wijst ook een
beetje in die richting. Als je meer wilt weten, dan ken je beter eens in
de.etc.sprache.deutsch vragen.
Herman Elderson
> On Tue, 15 Jun 2004 20:16:52 +0200, Herman Elderson wrote:
>>Rian van der Borgt citeerde seku debiteerde:
>>>On Tue, 15 Jun 2004 07:01:45 +0200, Herman Elderson wrote:
>>>>Deze is ergens van Internet geplukt.
>>>>
>>>>Jiddisch ? Letzeburgs? Zwitsers?
>>>
>>>Nee, nee, nee.
>>>
>>>>Zuid-Duits dialekt?
>>>
>>>Denk ik ook niet. Ik vermoed eerder Hessisch of niet ver daarvandaan.
>>
>>Dat maak je op uit ???
>
> Ik ben wel eens vaker met Duitse dialecten in aanraking gekomen. Ik kan
> het ook niet precies plaatsen, maar het zou ook wel eens van wat
> oostelijker kunnen komen, Saksen of Brandenburg ofzo. De Elbe wordt er
> b.v. in vernoemd en ook de vorm "weeß" i.p.v. "weiß" wijst ook een
> beetje in die richting. Als je meer wilt weten, dan ken je beter eens in
> de.etc.sprache.deutsch vragen.
Laten we het nou niet overdrijven he...
--
Herman Elderson
Misty
> Ongelooflijk. Mijn complimenten aan mevrouw uwe moeder. Ik denk dat
> inderdaad iemand van een zekere leeftijd dit kan. Waar zie je dat nog.
> Betoov'rend en zo. En 't wat mijn zinnen beklemt. Heel mooi.
Prachtig, dat hoofse (zeg ik dat goed) taalgebruik zie je niet vaak meer.
Wugi
>
> LORELEI
Heel mooi, dank aan je moeder.
De poëet in mij (verrek, waar istie nu?:-) kon het niet laten wat dingetjes
te herzien op ritme, rijmvoering en expressie.
Ziehier (ongetwijfelloos nog verbeterbaar:)
Ik weet niet wat mij overkomt en
mij nu vol weemoed stemt.
Een sprookje uit oeroude monden
mijn ziel opeens beklemt :
De lucht was koel, het wierd donker
en statig stroomt de Rijn.
De rotskruin aan d' oever flonkert
in d' avondzonneschijn.
Een schone jonkvrouwe zit er
daarboven, wit en klaar.
Haar guldene ketting schittert,
ze kamt heur witgoud haar.
Ze kamt het door goudene klemmen
en zingt een lied daarbij.
Zij zingt met wondere stemme
een tovermelodij.
Een scheepje nadert ; de schipper,
gegrepen door plotse smart,
merkt niet de gevaarlijke klippen:
omhoog slechts ziet zijn hart.
Ik vrees dat ten slot' is gezonken
het schip met erin zijn man.
Ach ziet waar het zingend lonken
van Lorelei leiden kan.
guido
(vertaalde poëzie):
http://home.pi.be/~pin12499/poeziekHertaal.htm
Wugi
>
> LORELEI
Zelfs het declamerend Frans kan zo poëtisch uit de hoek komen.
De tekst rammelde wat, hier een licht verbeterde versie (ok, Didier & co?)
Pourquoi donc serais-je si triste,
l'esprit comblé de douleur?
Un conte de jadis me hante,
remplit de tristesse mon coeur.
L'air frais agite les nuages;
le Rhin coule tranquillement.
La cime des montagnes reflète
les rais du soleil se couchant.
La reine du Rhin se repose
tout seule sur les roches élevée
ô, comme est brillante sa parure;
elle peigne ses tresses dorées.
Une chanson très belle accompagne
ses mouvements séduisants,
chanson qui enivre et charme
tout passager innocent.
Le pauvre pêcheur qui arrive,
rempli d'une intense douleur,
néglige écueils et récifs
si dangereux à cette heure.
Je crains que les vagues avides
dévorent marin et vaisseau.
La Lorelei, belle mais perfide,
retient son site là-haut.
guido
(vertaalde poëzie):
http://home.pi.be/~pin12499/poeziekHertaal.htm
Fe
"Wugi" <spaa...@planeti.be> schreef in bericht
news:captfa$1vt0$1...@nl-news.euro.net...
> De lucht was koel, het wierd donker
> en statig stroomt de Rijn.
> De rotskruin aan d' oever flonkert
> in d' avondzonneschijn.
donker -> flonkert vind ik niet zo mooi. Maar wierd? Moet dat niet wier
zijn?
'n Leng afkeren
tonnie
news:captnb$21ei$1...@nl-news.euro.net:
> Zelfs het declamerend Frans kan zo poëtisch uit de hoek komen.
> De tekst rammelde wat, hier een licht verbeterde versie (ok,
> Didier & co?)
ik mag van didier vast wel co zijn ;o))
heb wel wat commentaar als dat mag.
> Pourquoi donc serais-je si triste,
> l'esprit comblé de douleur?
si comblé loopt lekkerder vind ik.
> Un conte de jadis me hante,
conte is inderdaad masculin
> remplit de tristesse mon coeur.
> L'air frais agite les nuages;
hmmm.... frais of fraïche... ben ik niet uit.
> le Rhin coule tranquillement.
> La cime des montagnes reflète
la cime, inderdaad
> les rais du soleil se couchant.
rais = ok
> La reine du Rhin se repose
> tout seule sur les roches élevée
waarom niet toute seule?
enne... roches élévées toch?
> ô, comme est brillante sa parure;
> elle peigne ses tresses dorées.
> Une chanson très belle accompagne
> ses mouvements séduisants,
> chanson qui enivre et charme
> tout passager innocent.
>
> Le pauvre pêcheur qui arrive,
> rempli d'une intense douleur,
> néglige écueils et récifs
> si dangereux à cette heure.
> Je crains que les vagues avides
> dévorent marin et vaisseau.
> La Lorelei, belle mais perfide,
> retient son site là-haut.
als ik het hardop lees had er nog een lettergreepje bijgemogen in de
laatste zin...
--
War doesn't determine who's right, just who's left.
Wugi
> ik mag van didier vast wel co zijn ;o))
Zekerst :)
Maar ben je franstalig, bedoeld' ik?
> heb wel wat commentaar als dat mag.
>
> > l'esprit comblé de douleur?
>
> si comblé loopt lekkerder vind ik.
dan loopt het ritme vol (zie onder)
> > L'air frais agite les nuages;
>
> hmmm.... frais of fraïche... ben ik niet uit.
air is m.
> > La reine du Rhin se repose
> > tout seule sur les roches élevée
>
> waarom niet toute seule?
tout is bw. bij seule, geen bn. bij reine.
Maar ik hoor wel vaak tout(e)(s) seul(e)(s) e.d. gebruiken, en weet niet of
die ook aanvaard zijn. Het is net deze constructie waarvoor ik co of Didier
verwachtte ;-)
> enne... roches élévées toch?
niet de roches zijn élevées, maar de reine is erop élevée.
Het is zoals La belle au bois dormant. Dormant hoort bij la belle, niet bij
bois. Maar het is dan weer niet verbogen (dormante) omdat dormant
werkwoordfunctie heeft (teg. dw., geen bn., zoals élevée)
> > La Lorelei, belle mais perfide,
> > retient son site là-haut.
>
> als ik het hardop lees had er nog een lettergreepje bijgemogen in de
> laatste zin...
overbodig en te mijden, zie hieronder.
Opmerkingen over de versvoet.
Zoals ik hem begrijp, loopt die ongeveer, alternerend per twee regels, als
volgt (pom met nadruk, hoog, 'lang'; po zonder, laag, 'kort'):
po pom po po pom po po pom po
po pom po pom po pom
voorbeeld:
"maar ben je franstalig bedoeld' ik?"
"dan loopt het ritme vol"
;-)
variatie is mogelijk door vervanging van een dubbel po po door een enkel po
of omgekeerd:
po pom po pom po po pom po
po pom po po pom po pom
maar te vermijden is het doorvoeren van die variatie op de volledige
versregel:
* po pom po pom po pom po
* po pom po po pom po po pom
voorbeeld van dat laatste:
"l'esprit *si comblé de douleur"
"retient son sit(e) là-haut"
voldoet wel aan de basisvoet vin'k.
Herman Elderson
Mijn moeder volgt de diskussie, zeer waarderend, via de door mij aan haar
doorgestuurde berichten.
Vooral de franse kommentaren vind ze interessant, omdat ze het Frans niet
bepaald vloeiend beheerst.
(Engels is haar echte middle-name)
--
Herman Elderson
Joke
>
> Goede vertalingen zijn een kombinatie van normale tekst,
> de juiste inhoud en een bij klank en metrum van het lied passende, dus
> zingbare, tekst.
Ik heb de teksten op zingbaarheid getest. En ik vrees, dat de teksten in je
andere posten nogal wat haperingen, en zoeken naar hoe de tekst gezongen
moet worden. Ik vond ze niet gemakkelijk zingbaar.
Accenten in de zin liggen niet altijd lekker. Het lijkt metrisch wel te
kloppen, maar in de oorspronkelijke tekst zitten nogal wat woordjes gepropt
op een noot, of woorden gerekt over meer noten.
Ik beperk mij tot de Nederlandse versie en tot de eerste vier regels.
<oosrpronkelijke tekst<
> Ich weiß nicht, was soll es bedeuten,
> Daß ich so traurig bin,
> Ein Märchen aus uralten Zeiten,
> Das kommt mir nicht aus dem Sinn.
<Nederlandse tekst>
> k weet niet wat mij toch zo droef maakt
> en zo verdrietig mij stemt.
> Een sprookje uit oeroude tijden
> is 't wat mijn zinnen beklemt.
Het klankrijm in de eerste en derde regel valt hier weg, (ook in de andere
coupletten) maar dat blijkt als ik het zing echt niet te kunnen. Ik mis dat
rijm en wel zo, dat het gaat wringen. Kennelijk is dat rijm essentieel. Ook
kwa metrum: maakt en tijden: eenlettergrepig, tweelettergrepig. Zingt niet
lekker.
En wat ik jammer van de eerste twee zinnen, is dat de vraag naar het waarom
ondergeschikt raakt aan het droef zijn. (bedeuten krijgt in die versregel
veel nadruk doordat het het laatste woord is.
Tweede regel 'En zo verdrietig mij stemt'.
Het 'zo' komt op een taadada in het lied, en krijgt daardoor erg veel
nadruk.
Prettiger zingbaar is 'en mij zo droehoevig' stemt.
Ik kan nog verder gaan, maar dan moet ik ervoor gaan zitten.
Als mevrouw uw moeder het op prijs stelt, ga ik dat overwegen.
Joke
Herman Elderson
Snappik. We hebben het destijds gehad over dat rijmschema, ikzelf vind abab
nogal saai. Maar ik kan wel met je meevoelen hier. Zeker je argument mbt
een- seku tweelettergrepig spreekt me aan.
> En wat ik jammer van de eerste twee zinnen, is dat de vraag naar het
> waarom ondergeschikt raakt aan het droef zijn. (bedeuten krijgt in die
> versregel veel nadruk doordat het het laatste woord is.
>
> Tweede regel 'En zo verdrietig mij stemt'.
> Het 'zo' komt op een taadada in het lied, en krijgt daardoor erg veel
> nadruk.
> Prettiger zingbaar is 'en mij zo droehoevig' stemt.
>
> Ik kan nog verder gaan, maar dan moet ik ervoor gaan zitten.
> Als mevrouw uw moeder het op prijs stelt, ga ik dat overwegen.
Ik ga overwegen haar dit te vragen. Ik vind je argumenten zeker de moeite
waard.
Wat vind je in dit verband trouwens van Guido's gewijzigde tekst?
--
Herman Elderson
Piet Beertema
> Fe citeerde seku debiteerde:
> > [knip] Mooi! (C) van wie?
>
> Mijn moeder heeft die cruise meebeleefd. Zij heeft deze vertaling
> geschreven.
Lorelei Elderson? ;-)
Mooi vertaald trouwens, en mooi op ritme.
-p
Herman Elderson
Por que mi senti
dos son duros,
y sombrio mi corazón?
Un cuento de tiempos antiquos
me occupe a distracción.
El aire es fresco, la noche
descien de sobre el Rin.
Los picos de montes reflejan
los rayos del sol hasta fin.
La jovencita muy guapa
sentada en alto peñon
graciosa con joya de oro
peinarse el dorado mechón
peinarse con peines de oro
cantando bonita canción,
melodias así fascinantes
que reclaman la attención..
El pescador que arriva
se siente fuero de sí
no tiene cuidado al escollo
solo a la belleza aqui.
Temo que las olas avidas
devoraran hombre y lanchón
La Loreley es pecadora
per su pelagrosa canción.
Herman Elderson
> Herman Elderson:
>>
>> Goede vertalingen zijn een kombinatie van normale tekst,
>> de juiste inhoud en een bij klank en metrum van het lied passende, dus
>> zingbare, tekst.
>
> Ik heb de teksten op zingbaarheid getest. En ik vrees, dat de teksten in
> je andere posten nogal wat haperingen, en zoeken naar hoe de tekst
> gezongen moet worden. Ik vond ze niet gemakkelijk zingbaar.
> Accenten in de zin liggen niet altijd lekker. Het lijkt metrisch wel te
> kloppen, maar in de oorspronkelijke tekst zitten nogal wat woordjes
> gepropt op een noot, of woorden gerekt over meer noten.
>
> Ik beperk mij tot de Nederlandse versie en tot de eerste vier regels.
>
[..]
> Ik kan nog verder gaan, maar dan moet ik ervoor gaan zitten.
> Als mevrouw uw moeder het op prijs stelt, ga ik dat overwegen.
Ik heb mijn moeder (die wij, haar nageslacht, van oudsher 'jemoeder' heten)
gevraagd of zij openstaat voor dergelijke kritiek, en dit is haar reaktie:
Wat betreft de zingbaarheid: mijn broer HPdB, expert op het gebied
vanliedjes, heeft mijn Nederlandse, Engelse en Franse teksten getoetst en
goedbevonden.
Zelf denk ik dat mijn Zweedse versie er ook mee door kan, evenals de van
internet geplukte teksten in het Latijn en dialect-Duits. Minder te spreken
ben ik over de vertaling in Esperanto, daar moet je de melodie voor de
B-regels wel drastisch aanpassen. Verder berust het rijm in het Esperanto
veelal op gelijke uitgangen, en dat is natuurlijk niet fraai. Bij het
Fransen Spaans heb ik gepoogd dat te vermijden, wat niet meevalt! Als in de
laatste regel van couplet 2 het woord atención (haal even de tweede t
wegalsjeblieft) als a-ten-si-on wordt uitgesproken, klopt het aardig.
Na al deze ontboezemingen is de kwestie rijp voor de leeuwen!
Penpenieuwd.
Jemoeder.
De leeuwen, dat zijn wij, waaronder jij dus. Ik stuur jouw kommentaar dus nu
door.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
> [..Lorelei kritiek..]
>
>> Wat vind je in dit verband trouwens van Guido's gewijzigde tekst?
>
> Die heb ik ook zitten zingen en die zingt een stuk vlotter. Maar daar kan
> ik ook wel een paar overbodige of ontbrekende lettergrepen in vinden.
> Maar hetzelfde: moet ik voor gaan zitten.
Okee, heeft even geduurd, maar er moet ook nog wat meelverkeer op de
achtergrond plaatsvinden, en 'mevrouw mijn moeder' zit niet kontinu online.
Vooraf:
Het in deze ng plaatsen van haar vertalingen was geheel en al mijn idee. Dat
er meer uit zou volgen dan mijn moeder op uit was, namelijk inhoudelijke
diskussie betreffende de metrum, woordkeus, zingbaarheid, had ik weliswaar
voorspeld, maar was misschien niet helemaal doorgedrongen...
Mijn moeder spreekt hieronder over nog te verwachten versies in andere
talen, die ga ik hier uiteraard publiceren. Omgekeerd natuurlijk ook:
eventuele bijdragen vanuit deze ng zal ik haar uiteraard toezenden.
Komt-ie (O, mijn zus heet ook Joke):
"
Dear Son,
Mij dunkt dat Joke-niet-mijn -dochter de Lorelei-kwestie al te serieus
aan het nemen is. Ik heb mijn Nederlandse rijmsel destijds gemaakt uit een
opwelling, om de passagiers van de Elegant Lady, bij gelegenheid van het
passeren van de Loreleirots, het befaamse lied van H. Heine te laten
zingen,ook door diegenen onder hen die taalsgewijs niet zo ver over de
grens gaan.Er was een pianist aan boord, en met enig oefenen is de opzet
leuk geslaagd.(Ik heb die Ned. tekst later thuis nog wat bijgeschaafd.)
Toen ik vernam datde Elegant Lady later dezelfde route zou varen met
Canadezen aan boord. hebik mij gewaagd aan een Engelse tekst die beter zou
zijn dan wat ik op eenprentbriefkaart had aangetroffen.
Het was zeker niet de bedoeling een gedicht te schrijven van het niveau
van Boerstoel of Gorter, en evenmin een lied te creëren te zingen door
E.Schwarzkopf of J. Areans. Wat Heine schreef was een eenheid met de
melodie,en een zin als "ihr goldnes Geschmeide blitzet" is m.i. niet te
overtreffen.Wel gaan de Duitsers nogal gemakkelijk om met het rijm:
bedeuten - Zeiten,Weh - Höh'.
Eenmaal bezig vond ik het leuk ook met andere talen te spelen op
hetzelfde motief. Vandaar vingeroefeningen met Frans, Zweeds en
Spaans.Daarbij bleek eens te meer hoe moeilijk het is talen met heel
verschillende woord- en zinsbouw in te passen in een bestaande melodie.
Op Internet bleken nog verschillende versies te vinden, Latijn, Esperanto,
twijfelachtig Engels, en een leuke parodie in een nog niet met zekerheid
vastgesteld Duits dialect. Waar ik op hoopte en nog hoop is dat
belangstellenden zich werpen op nog andere talen. Mijn jongste broer P. van
Oosten de Boer -Herman P. de Boer is mijn oudste broer - vertoeft veel in
Zuid-Afrika en levert misschien een Lorelei in het Afrikaans. Op een
Russische cursus wordt gewerkt aan een Russische Loreleva. Komt er nog
iemand met b.v. Portugees, IJslands, enz.?
Joke-niet-mijn-dochter zou graag wat rijker rijm zien. Ik heb me daar
bewust niet druk om gemaakt want het was zo al moeilijk genoeg. In de
alternatieve versie van Guido zie ik niet veel, ik dacht zelfs even dat hij
mij een beetje in de maling nam. Hoe dat zij, ik denk dat hij de logica aan
het rijm heeft opgeofferd.
Een beetje matzen met de lettergrepen moet je in een heleboel psalmen en
gezangen en liederen meestal wel. Ik bewonder altijd het zingen van
omberijmde psalmen in de Anglicaanse kerk, waar ze die aanpassing volmaakt
beheersen.
Kortom, het moet allemaal wel leuk blijven. Ik ben benieuwd naar verdere
bijdragen/ontboezemingen. En ik ben blij met de complimentjes die ik ook
ontving.
Hartelijke groet aan alle internet-taalvrienden!
Attie Elderson-de Boer.
--
Herman Elderson
Joke
> Joke citeerde seku debiteerde:
>
>> [..Lorelei kritiek..]
>>
>>> Wat vind je in dit verband trouwens van Guido's gewijzigde tekst?
>>
>> Die heb ik ook zitten zingen en die zingt een stuk vlotter. Maar daar kan
>> ik ook wel een paar overbodige of ontbrekende lettergrepen in vinden.
>> Maar hetzelfde: moet ik voor gaan zitten.
>
> Het in deze ng plaatsen van haar vertalingen was geheel en al mijn idee. Dat
> er meer uit zou volgen dan mijn moeder op uit was, namelijk inhoudelijke
> diskussie betreffende de metrum, woordkeus, zingbaarheid, had ik weliswaar
> voorspeld, maar was misschien niet helemaal doorgedrongen...
>
> "
> aan het nemen is.
> Kortom, het moet allemaal wel leuk blijven. Ik ben benieuwd naar verdere
> bijdragen/ontboezemingen.
Als ik er op voorhand voor was gaan zitten, en als ik mijn moeder, die nog
stukken kritischer is dan ik, aan het werk zou hebben gezet, had ik het pas
al te serieus genomen. Ik heb nu niet meer gedaan dan het zitten zingen,
daartoe nodigde het wel uit, en bij de eerste vier regels kijken naar waar
het haperde.
Joke
met ere vrij
Herman Elderson
> [..]
Ik heb in totaal 14 versies van Loreley gebroederlijk bijeen gezet op:
http://elderson.com/Familie/Loreley
Onderweg zijn nog Russisch en Zuidafrikaans. Grieks, Italiaans, Turks,
Oerdoe, IJslands en Noors niet, voorzover ik weet.
--
Herman Elderson
Martien
feit dat
>
>> [..]
>
>Ik heb in totaal 14 versies van Loreley gebroederlijk bijeen gezet op:
>
>http://elderson.com/Familie/Loreley
Mooi, dan kan ik de losse links hier dus vervangen door een linke
link.
>
>Onderweg zijn nog Russisch en Zuidafrikaans. Grieks, Italiaans, Turks,
>Oerdoe, IJslands en Noors niet, voorzover ik weet.
Er zijn nog veel meer talen hoor. Ik zal eens kijken of ik ergens een
Welsh vertaling kan regelen. Beloven doe ik niets.
--
Raffinement 'n gave
Herman Elderson
> Onderstaand de originele duitse tekst van het wereldberoemde lied.
>
> [..]
Inmiddels heb ik alle Loreley-vertaalselen een eigen plaatsje gegeven op
Internet:
http://elderson.com/familie/loreley/index.htm
Onlangs zijn daar nog bijgekomen een groningse versie, en - naar ik begreep
van de hand van de grote Heinrich Heine himself - een franse en een
italiaanse versie. Er is ook nog een chinese versie in dito tekens, maar ik
heb nog niet uitgeplozen hoe ik met het simpele HTML dat ik gebruik die
versie kan tonen.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
Ik wait nait, wat zel 't toch beduden,
Dat ik zo miesderig bin;
n Vertelster uut olle tieden,
Dat gaait mie moar nait uut de zin.
't Is kôld over 't daip en 't wordt duuster,
't Is ales in rust, groot en klaain,
De leunen van de badde is dudelk
In t heldere woater te zain.
Het oaregste schipperswichie
Van zo'n achttien of negentien joar,
Dat staait in heur onderliefie,
Zai kamt heur stroblonde hoar;
Zai kamt het in laange strengen,
En zingt zaacht een deuntje derbie,
Zai zingt van de laifde en van schaaiden...
De snikke vuier net heur veurbie.
De snikjong achter aan 't rouer,
Dij röpt 'Goienoavendsoam!'
Hai zogt gain liene en gain badde,
Hai kikt moar noar t wicht op de proam.
Ze zeggen: hai is mit zien hazzens
Liek tegen de badde aan goan,
En dat haar mit heur zingen
Dat schipperswichie doan.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
Mon Coeur, pourquoi ces noirs présages?
Je suis triste à mourir.
Une histoire des anciens âges
Hante mon Souvenir.
Là-haut, des nymphes la plus belle,
Assise, rêve encore;
Sa main, où la bague étincelle,
Peigne ses cheveux d`or.
Dans sa barque, l`homme qui passe,
Pris d`un soudain transport,
Sans le voir, les yeux dans l?éspace,
Vient sur l`écueil de mort.
Déjà làir fraîchit, le soir tombe,
Sur le Rhin, flot grondant;
Seul, un haut rocher qui surplombe
Brille aux feux du couchant.
Le peigne est magique. Elle chante,
Timbre étrange et vainqueur,
Tremblez fuyez! la voix touchante
Ensorcelle le coeur.
L?ecueil brise, le gouffre enserre,
La nacelle est noyée,
Et voila le mal que peut faire
Loreley sur son rocher.
--
Herman Elderson
Fe
> italiaanse versie. Er is ook nog een chinese versie in dito tekens, maar
ik
> heb nog niet uitgeplozen hoe ik met het simpele HTML dat ik gebruik die
> versie kan tonen.
<img src="chinees.jpg">
'n Leng afkeren
Herman Elderson
Ik zie in deze versie erg lange en erge korte regels. Komt me vreemd voor,
maar ik ken geen woord Italiaans, dus ik ga ervan uit dat dat aan mij ligt.
Komt-ie:
Non só perché seno cari Malinconico
Una favola dei
vecchi tempi,che nou
ricsei a ricordarmi
La pui bella Vergine
siede larru
or pettinorsi quei lunglu
capelli dórati Splenditi ncciconti
Can le piccole inborcazioni
non guarano i scogli
Affaseinati e Fatati
dalla Belezza della vergine Bionde guardanto lassu
L`cris e fredde oscura,
le acque del Reno seorrono trancille.
La cima del moute Lampeggia
il traumonto del Sole.
Seduta lassu Pettinaudosi
i Capelli Biendi
can unpettine dóro
cantanto una Melodia incantatrice
I o credo, che le onde
ingoina Barche e Marina
Questa é la Lore-Lay
che can la sua Melodia a fattto
--
Herman Elderson
Herman Elderson
Ja, als plaatje kan alles er natuurlijk in. Ik vrees trouwens dat het daarop
wel zal uitdraaien. Dank voor de tip.
--
Herman Elderson
Peter Smulders
> Groningse versie (auteur onbekend)
Volgens diezelfde website waar je het van geplukt hebt is Knoalster Lorelei
van Geert Teis. http://www.dideldom.com/grunnenslaid.shtml meldt:
|Noam: Geert Teis Pzn.
|Geboren: 1864 op t Knoal
|Overleden: 1945 in Ruurlo
|Schoelnoam van Gerhard W. Spitzen. Hai schreef veul gedichten, verhoalen en
|teneelstukken.
|De Knoalster Lorelei is n aander bekend laid van hom.
|Op t Knoal hebben ze t Theoater noar hom nuimd
Dat t Knoal Stadskanaal is had je al wel door natuurlijk.
Herman Elderson
> Herman Elderson schreef in news:1096830.dtLUEtxXyr@linuxbeest:
>
>> Groningse versie (auteur onbekend)
>
> Volgens diezelfde website waar je het van geplukt hebt is Knoalster
> Lorelei
> van Geert Teis. /
Mijn zus had het ervanaf geplukt, ik heb maar heel vluchtig op de
bijgeleverde site gekeken. Had ik in die gauwigheid niet gezien. Bedankt,
ga ik erbij zetten.
http://www.dideldom.com/grunnenslaid.shtml meldt:
>
> |Noam: Geert Teis Pzn.
> |Geboren: 1864 op t Knoal
> |Overleden: 1945 in Ruurlo
>
> |Schoelnoam van Gerhard W. Spitzen. Hai schreef veul gedichten, verhoalen
> |en teneelstukken.
> |De Knoalster Lorelei is n aander bekend laid van hom.
> |Op t Knoal hebben ze t Theoater noar hom nuimd
>
> Dat t Knoal Stadskanaal is had je al wel door natuurlijk.
Nee, totoal niet.
--
Herman Elderson
Ruud Harmsen
<Her...@samweir.invalid>: in nl.taal:
>http://elderson.com/familie/loreley/index.htm
>
>Onlangs zijn daar nog bijgekomen een groningse versie, en - naar ik begreep
>van de hand van de grote Heinrich Heine himself - een franse en een
>italiaanse versie. Er is ook nog een chinese versie in dito tekens, maar ik
>heb nog niet uitgeplozen hoe ik met het simpele HTML dat ik gebruik die
>versie kan tonen.
Kwestie van in de header de juiste codering aanduiden.
--
Ruud Harmsen - http://rudhar.com
Herman Elderson
gevraagd of ze versies in Welsh en Gaelic kon toevoegen aan de lijst.
Anna Timby (ze spreekt Nederlands, Duits, Engels, Frans, Chinees en
natuurlijk haar eigen taal Welsh) formuleert dit zelf als volgt:
"Ik heb een verzoekje geheeft van Martien v Geffen, om dit dichtwerk in onze
landtaal te vertalen, dat is CYMRAEG, de taal van CYMRU (Wales in Engels)."
Ze introduceert het resultaat als volgt:
"Wanneer ik zei dat ik bereidwillig was deze vertaling voor U te doen, had
ik niet gezien, dat de andere vertalingen helemaal in poëzie waren! Men,
dat was voor mij een echt goede oefening en mijne pogingen hebben tenslotte
wat vrucht voortgebracht, die ik nu aanbied. Ik moet bekennen dat het geen
groot gedicht is, men ik denk dat de mening duidelijk is."
Ik heb hem inmiddels toegevoegd aan de verzameling
(http://elderson.com/familie/loreley)
Komt-ie!
Cân y Loreley
Trist wyf a'm calon fel y plwm,
Be' fyddai ystyr hyn?
Rhyw chwedl hen ers talwm,
A ddeil fy nghof mor dynn.
Mae'r awyr yn oer ac mae'n nosi,
A llifa'r Rhein lonydd;
Mae copa'r mynydd yn gloywi,
Yn heulwen diwedd dydd.
Wele forwyn deg yn eistedd
Yn rhyfeddod uwch ben,
Mewn fflach o gemwaith aur yn gorwedd,
Yn cribo aur ei phen;
 chrib o aur y criba'i thresi,
A chanu cân wrth wneud;
A hud a thrais ei melodi,
Ni allai neb rhagddweud.
Y llongwr yn ei gwch brau,
a gym'rir mewn gwayw cry';
Ni wylia rhag y creigiau,
Ond syllu a wna tua'r fry.
Ac wedyn y tonnau sy'n llyncu
Y llongwr a'r llong yn ddiau,
A dyna'r hyn trwy ei chanu,
A wnaeth y Loreley.
--
Herman Elderson
Ruud Harmsen
<Her...@samweir.invalid>: in nl.taal:
>Martien van Geffen heeft een kennis van hem, de linguiste Anna Timby,
>gevraagd of ze versies in Welsh en Gaelic kon toevoegen aan de lijst.
>Trist wyf a'm calon fel y plwm,
>Be' fyddai ystyr hyn?
[...]
>Rhyw chwedl hen ers talwm,
>A ddeil fy nghof mor dynn.
Maar wat betekent dat nou allemaal?
(draad gemist? vast wel. dom geboren? ook).
Peter Smulders
> Sun, 29 Aug 2004 14:09:30 +0200: Herman Elderson
> <Her...@samweir.invalid>: in nl.taal:
>
>>Martien van Geffen heeft een kennis van hem, de linguiste Anna Timby,
>>gevraagd of ze versies in Welsh en Gaelic kon toevoegen aan de lijst.
>
>>Trist wyf a'm calon fel y plwm,
>>Be' fyddai ystyr hyn?
> [...]
>>Rhyw chwedl hen ers talwm,
>>A ddeil fy nghof mor dynn.
>
> Maar wat betekent dat nou allemaal?
Ich weiss nich wass soll es bedeuten ...
Christa
>>>Trist wyf a'm calon fel y plwm,
>>
>> Maar wat betekent dat nou allemaal?
>
>Ich weiss nich wass soll es bedeuten ...
QED dus
--
Toch is 'r kauw jonger
Herman Elderson
Hetzelfde als in die andere talen, hoop ik. Kwa Welsh hoopte ik eigenlijk op
wat deskundig kommentaar jouwerzijds. Da's dus jammer..
En ja, je hebt de Lorelei-draad kennelijk gemist.
--
Herman Elderson
Herman Elderson
> 29 Aug 2004 14:06:48 GMT tikte dan wel citeerde Peter Smulders:
>
>>>>Trist wyf a'm calon fel y plwm,
>>>
>>> Maar wat betekent dat nou allemaal?
>>
>>Ich weiss nich wass soll es bedeuten ...
>
> QED dus
Aaaaarrrrggghhh! Met open ogen erin getuind!
--
Herman Elderson
Ruud Harmsen
<Her...@samweir.invalid>: in nl.taal:
>>>Rhyw chwedl hen ers talwm,
>>>A ddeil fy nghof mor dynn.
>>
>> Maar wat betekent dat nou allemaal?
>>
>> (draad gemist? vast wel. dom geboren? ook).
>
>Hetzelfde als in die andere talen, hoop ik. Kwa Welsh hoopte ik eigenlijk op
>wat deskundig kommentaar jouwerzijds.
Ik weet er vrijwel niets van, dus dat gaat niet lukken.
>En ja, je hebt de Lorelei-draad kennelijk gemist.
Wel gezien, maar niet gevolgd.