Vraagje waar ik al een aantal dagen mee rondloop.
Waarom is het;
Perentaart
Pruimentaart
Kersentaart
Maar met appels erin wordt het opeens;
Appeltaart
Is dit alleen gangbare spreektaal en taaltechnisch fout of is dit te
onderbouwen.
Met kersentaart en pruimentaart kan ik het met een oude spellingregel
nog verklaren;
Met 1 kers kun je geen taart maken dus kersentaart.
Met 1 appel kun je (nog net) wel een taart maken dus appeltaart.
Maar ja dat zou dan ook zo met peer moeten zijn.
Al schrijvende schieten me andere enkelvoud vormen te binnen;
Citroentaart
Sinaasappelsap tegenover Perensap
Waar zit de logica ?
Mvg
Ognito
> Perentaart
> Pruimentaart
> Kersentaart
>
> Maar met appels erin wordt het opeens;
> Appeltaart
>
> Is dit alleen gangbare spreektaal en taaltechnisch fout of is dit te
> onderbouwen.
>
> Met kersentaart en pruimentaart kan ik het met een oude spellingregel
> nog verklaren;
> Met 1 kers kun je geen taart maken dus kersentaart.
> Met 1 appel kun je (nog net) wel een taart maken dus appeltaart.
>
> Maar ja dat zou dan ook zo met peer moeten zijn.
>
> Al schrijvende schieten me andere enkelvoud vormen te binnen;
> Citroentaart
> Sinaasappelsap tegenover Perensap
De logica is eenvoudigweg verlaten, nu rest niets ander dan de
regeltjes. Als het meervoud op een s kan eindigen dan is de vorm als bij
appels, als dat niet kan dan is het jammer maar helaas de als boven
(b.v. peren) gebezigde vorm. Wie (her)kent nu nog de pannekoek als
smakelijk gerecht, ik durf hem bijna niet meer te eten wegens deze
vreselijke spelling.
--
Richard van Schaik
f.m.a.vans...@THISwanadoo.nl
http://www.fmavanschaik.nl/
Dus met deze regel zou het citroenentaart zijn. (volgens de
spellingcontrole zelfs "citroenen taart")
Dank je voor de uitleg!
Allemaal uitgekauwd inmiddels. Ga jezelf eens informeren:
4to
> Vraagje waar ik al een aantal dagen mee rondloop.
>
> Waarom is het;
> Perentaart
> Pruimentaart
> Kersentaart
>
> Maar met appels erin wordt het opeens;
> Appeltaart
>
> Is dit alleen gangbare spreektaal en taaltechnisch fout of is dit te onderbouwen.
Niet echt. Maar ik heb wel een vermoeden.
Zo'n samenstelling moet ook nog bekken. Dus dan krijg je
al gauw de combinatie "klinker-sjwa-klinker".
Bij "appel" zit die sjwa al ingebouwd, dus dan hoef je even
geen extra-tussenklank alias meervoudsvorm.
> Met kersentaart en pruimentaart kan ik het met een oude spellingregel nog verklaren;
> Met 1 kers kun je geen taart maken dus kersentaart.
> Met 1 appel kun je (nog net) wel een taart maken dus appeltaart.
>
> Maar ja dat zou dan ook zo met peer moeten zijn.
>
> Al schrijvende schieten me andere enkelvoud vormen te binnen;
> Citroentaart
> Sinaasappelsap tegenover Perensap
>
> Waar zit de logica ?
Bekt of bekt niet. Aparte logica.
Nieckq
> Richard van Schaik schreef:
>
>> De logica is eenvoudigweg verlaten, nu rest niets ander dan de
>> regeltjes. Als het meervoud op een s kan eindigen dan is de vorm als
>> bij appels, als dat niet kan dan is het jammer maar helaas de als
>> boven (b.v. peren) gebezigde vorm. Wie (her)kent nu nog de pannekoek
>> als smakelijk gerecht, ik durf hem bijna niet meer te eten wegens deze
>> vreselijke spelling.
>
> Dus met deze regel zou het citroenentaart zijn. (volgens de
> spellingcontrole zelfs "citroenen taart")
Zuur maar waar helaas, alhoewel ik twijfel over die <spatie>.
>"Inc. Ognito" meldde hier:
>
>> Vraagje waar ik al een aantal dagen mee rondloop.
>>
>> Waarom is het;
>> Perentaart
>> Pruimentaart
>> Kersentaart
>>
>> Maar met appels erin wordt het opeens;
>> Appeltaart
>>
>> Is dit alleen gangbare spreektaal en taaltechnisch fout of is dit te onderbouwen.
>
>Niet echt. Maar ik heb wel een vermoeden.
>Zo'n samenstelling moet ook nog bekken. Dus dan krijg je
>al gauw de combinatie "klinker-sjwa-klinker".
>
>Bij "appel" zit die sjwa al ingebouwd, dus dan hoef je even
>geen extra-tussenklank alias meervoudsvorm.
Dit is geen ge-Janlul, maar gewoon gelul.
>
>Nieckq
>
4to
Nee, zeker geen gelul maar juist een aannemelijke verklaring.
Geen inhoudelijke reactie.
Dan toch maar wat voorbeelden:
Samenstellingen in twee kolonnen.
Geen tussen-sjwa, wél sjwa in eindpositie eerste lid//
Wel tussen-sjwa/ Geen sjwa in eindpositie eerste lid
vogelzang zwanenzang
appelboom bananenboom
koppelbaas parendans
vingerafdruk hartenwens
meesterknecht soldatenmeid
De ellende is dat er veel tegenvoorbeelden bestaan.
Hoewel er dan vaak een specifieke verklaring is.
Maar de klinker-sjwa-klinker-theorie is klankmatig
ergens ingebakken in de taal.
"banaanboom" klinkt niet, evenmin als "soldaatmeid".
Nieckq
>Waar zit de logica ?
Waarom zou taal logisch zijn?
--
Bart
Niet correct.
Die regeltjes over tussenvoegsel '-e' of '-en' bij samenstellingen gelden
alleen als er *bij de uitspraak* van de betreffende samenstelling sprake is
van een tussenklank. Als dat niet het geval is, wordt de samenstelling
gewoon gevormd door de samenstellende delen - zonder tussenvoegsel - aan
elkaar te plakken.
Gewoon 'citroentaart' dus, evenals 'appeltaart'.
Zie "de leidraad" van het GB:
http://woordenlijst.org/leidraad/8/
(en voor samenstellingen met tussen-s: http://woordenlijst.org/leidraad/10/)
--
Jeroen
>"4to" meldde hier:
>> <46hepgF...@individual.net>; "Nieckq" <Nico...@yz.invalid> schreef:
>>
>>>"Inc. Ognito" meldde hier:
>>>
>>>> Vraagje waar ik al een aantal dagen mee rondloop.
>>>>
>>>> Waarom is het;
>>>> Perentaart
>>>> Pruimentaart
>>>> Kersentaart
>>>>
>>>> Maar met appels erin wordt het opeens;
>>>> Appeltaart
>>>>
>>>> Is dit alleen gangbare spreektaal en taaltechnisch fout of is dit te onderbouwen.
>>>
>>>Niet echt. Maar ik heb wel een vermoeden.
>>>Zo'n samenstelling moet ook nog bekken. Dus dan krijg je
>>>al gauw de combinatie "klinker-sjwa-klinker".
>>>
>>>Bij "appel" zit die sjwa al ingebouwd, dus dan hoef je even
>>>geen extra-tussenklank alias meervoudsvorm.
>>
>> Dit is geen ge-Janlul, maar gewoon gelul.
>
>Geen inhoudelijke reactie.
>Dan toch maar wat voorbeelden:
>
>Samenstellingen in twee kolonnen.
>
>Geen tussen-sjwa, wél sjwa in eindpositie eerste lid//
> Wel tussen-sjwa/ Geen sjwa in eindpositie eerste lid
>vogels zang zwanenzang
>appels boom bananenboom
>koppels baas parendans
>vingers afdruk hartenwens
>meesters knecht soldatenmeid
>
>De ellende is dat er veel tegenvoorbeelden bestaan.
>Hoewel er dan vaak een specifieke verklaring is.
>Maar de klinker-sjwa-klinker-theorie is klankmatig
>ergens ingebakken in de taal.
>
>"banaanboom" klinkt niet, evenmin als "soldaatmeid".
>
>
>Nieckq
>
Nogmaals gelul.
4to
Naast appelboom hebben we ook nog appelaar
en naast perenboom perelaar.
--
p.a.
Het is geen kwestie van "klinker-sjwa-klinker", de vorming van
samenstellingen zoals in jouw linkerrijtje is de *normale* wijze waarop
samenstellingen gemaakt worden: gewoon de delen aan elkaar plakken. Zolang
er *voor de uitspraak* geen behoefte is voor een tussenklank, komt er bij
het schrijven ook geen tussenvoegsel. Dat geldt b.v. ook bij woorden waarbij
het linkerdeel éénlettergrepig is met een korte klinker:
tapkast
ligstoel
barbediende
--
Jeroen
Ik stel voor de zaak voor te leggen aan de appelrechter.
Eens zien of die het appellabel vindt.
--
Jeroen
Die 'en' bij 'kersenbonbon' is geen meervoud, maar een tussenvoegsel.
Of je dat tussenvoegsel schrijft als '-e' of als 'en', wordt bepaald door
welke meervoudsvormen het grondwoord (kers) heeft:
Indien alleen een meervoud op 'en' dan wordt het tussenvoegsel '-en'.
Indien tevens een meervoud op 'es' dan wordt het tussenvoegsel '-e'.
Zie: http://woordenlijst.org/leidraad/8/1/#r8a
--
Jeroen
Ik weet niet of dat wel zo'n vruchtbare benadering is..
Hij leek (en lijkt) mij wel te pruimen.
En als het toch vruchtenloos blijkt, dan kunnen we er alsnog hier een
appelboompje over opzetten.
--
Jeroen
Jullie zijn het dus eens.
>> <Nico...@yz.invalid>:
>>> "banaanboom" klinkt niet, evenmin als "soldaatmeid".
>>
>>Het is geen kwestie van "klinker-sjwa-klinker", de vorming van
>>samenstellingen zoals in jouw linkerrijtje is de *normale* wijze waarop
>>samenstellingen gemaakt worden: gewoon de delen aan elkaar plakken. Zolang
>>er *voor de uitspraak* geen behoefte is voor een tussenklank, komt er bij
>>het schrijven ook geen tussenvoegsel. Dat geldt b.v. ook bij woorden waarbij
>>het linkerdeel éénlettergrepig is met een korte klinker:
>>tapkast
>>ligstoel
>>barbediende
>
> Jullie zijn het dus eens.
Dat zou inhouden dat er "banaanboom" voor de uitspraak behoefte is aan
een tussenklank. Waarom zou dat in "banaanboom" wel zo zijn en in
bijvoorbeeld "baanbrekend" niet? Waarom in ligstoel niet en in ruggemerg
wel? Waarom in barbediende niet en in karrevracht wel?
>Geen tussen-sjwa, wél sjwa in eindpositie eerste lid//
> Wel tussen-sjwa/ Geen sjwa in eindpositie eerste lid
>vogelzang zwanenzang
>appelboom bananenboom
>koppelbaas parendans
>vingerafdruk hartenwens
>meesterknecht soldatenmeid
Aard-appelen: áárpele, árepele, in de volksmond.
--
Ruud Harmsen - http://rudhar.com
>vogelzang zwanenzang
>appelboom bananenboom
>koppelbaas parendans
>vingerafdruk hartenwens
>meesterknecht soldatenmeid
>
>De ellende is dat er veel tegenvoorbeelden bestaan.
>Hoewel er dan vaak een specifieke verklaring is.
>Maar de klinker-sjwa-klinker-theorie is klankmatig
>ergens ingebakken in de taal.
>
>"banaanboom" klinkt niet, evenmin als "soldaatmeid".
Maar appeleboom en vogele(n)zang weer wel.
>Dat zou inhouden dat er "banaanboom" voor de uitspraak behoefte is aan
>een tussenklank. Waarom zou dat in "banaanboom" wel zo zijn en in
>bijvoorbeeld "baanbrekend" niet?
Klemtoon? Bàànbrékend, banáánboom.
(á = hoofdaccent, à = nevenaccent)
>Waarom in ligstoel niet en in ruggemerg
>wel? Waarom in barbediende niet en in karrevracht wel?
The rest is history.
>Waarom is het;
>Perentaart
>Pruimentaart
>Kersentaart
>
>Maar met appels erin wordt het opeens;
>Appeltaart
De vorm van het woord Peer, Pruim, Kers vraagt om een extra E als
afscheiding. Andere woorden hebben een S nodig, zoals stationSklok.
Het werkt niet alleen met taart: Pereboom, Appelboom. Peresap,
Appelsap, en in Den Haag: Perenstraat, Appelstraat.
Een malloot heeft tien jaar bedacht dat er achter de E nog in N moet.
Alleen in de Perenstraat zijn de voorouders van die malloot al eerder
bezig geweest.
--
José
> Tue, 28 Feb 2006 08:51:47 +0100: Peter Elderson <elde...@xs4all.nl>:
> in nl.taal:
>
>>Dat zou inhouden dat er "banaanboom" voor de uitspraak behoefte is aan
>>een tussenklank. Waarom zou dat in "banaanboom" wel zo zijn en in
>>bijvoorbeeld "baanbrekend" niet?
>
> Klemtoon? Bàànbrékend, banáánboom.
> (á = hoofdaccent, à = nevenaccent)
Kraanbediende dan?
De veronderstelde uitspraakbehoefte is er zelden tot nooit.
--
pe
Aarpels. Met nauwelijks merkbare r en l, want de tong gaat wel in de
juste richting terwijl de klinker nog klinkt, maar voor het tongdeel ter
plekke is om zijn kunstje te doen knalt de medeklinker er dwars
overheen.
--
pe
> Kraanbediende dan?
>
> De veronderstelde uitspraakbehoefte is er zelden tot nooit.
>
>
Maar in kraanbediende zit wel weer een schwa...
[...]
> Samenstellingen in twee kolonnen.
"kolommen"
Een kolonne is wat anders, b.v. militair jargon.
N.
Taal heeft zijn eigen logica, het ontstaat niet
helemaal toevallig.
Nieckq
[...]
N:
>>Geen tussen-sjwa, wél sjwa in eindpositie eerste lid//
>> Wel tussen-sjwa/ Geen sjwa in eindpositie eerste lid
>>vogels zang zwanenzang
>>appels boom bananenboom
>>koppels baas parendans
>>vingers afdruk hartenwens
>>meesters knecht soldatenmeid
>>
>>De ellende is dat er veel tegenvoorbeelden bestaan.
>>Hoewel er dan vaak een specifieke verklaring is.
>>Maar de klinker-sjwa-klinker-theorie is klankmatig
>>ergens ingebakken in de taal.
>>
>>"banaanboom" klinkt niet, evenmin als "soldaatmeid".
4to
> Nogmaals gelul.
Nogmaals geen inhoudelijke reactie.
Het feit dat "appelboom" bestaat naast "perenboom"
is geen gelul, maar bentwoordt aan een zekere
wetmatigheid, mede i.v.m. de aanwezigheid van de sjwa-klank.
Nieckq
[...]
> Naast appelboom hebben we ook nog appelaar
> en naast perenboom perelaar.
Mooie illustratie van mijn theorie.
(klinker-sjwa-klinker)
Dan heb je ook nog "kerselaar" naast "kersenboom".
Nieckq
[...]
> Het is geen kwestie van "klinker-sjwa-klinker", de vorming van samenstellingen zoals in jouw linkerrijtje is de *normale* wijze
> waarop samenstellingen gemaakt worden: gewoon de delen aan elkaar plakken. /
Ontken ik niet.
>Zolang er *voor de uitspraak* geen behoefte is voor een tussenklank, komt er bij het schrijven ook geen tussenvoegsel. Dat geldt
>b.v. ook bij woorden waarbij het linkerdeel éénlettergrepig is met een korte klinker:
> tapkast
Het eerste lid is een werkwoordstam. Telt niet.
> ligstoel
Idem.
> barbediende
"bar" is een vreemd woord/ leenwoord.
Specifieke casussen. Wél relevant voor de KSK-"theorie".
Nieckq
[...]
> Die 'en' bij 'kersenbonbon' is geen meervoud, maar een tussenvoegsel.
Kan zijn. Maar waarom is het "woordkeus" naast
"woordenbrij"?
Geen toeval, er moet een verklaring zijn.
> Of je dat tussenvoegsel schrijft als '-e' of als 'en', wordt bepaald door welke meervoudsvormen het grondwoord (kers) heeft:
> Indien alleen een meervoud op 'en' dan wordt het tussenvoegsel '-en'.
> Indien tevens een meervoud op 'es' dan wordt het tussenvoegsel '-e'.
>
> Zie: http://woordenlijst.org/leidraad/8/1/#r8a
Nieckq
[...]
> Zie: http://woordenlijst.org/leidraad/8/1/#r8a
Die regel geldt alleen als er sowieso een sjwa-klank
in zit.
Maar de vraag is tevens: waarom zit er soms wél en soms geen
sjwa-klank in de samenstelling van twee substantieven?
En is de sjwa-klank geschreven "en" wel altijd een logisch meervoud
in de spelling '54?
(Na 1995 valt er geen peil meer op te trekken, gelet op
de verregaande veralgemening van de tussen-n).
Nieckq
[...]
> Aard-appelen: áárpele, árepele, in de volksmond.
"er(re)pel" in de Antwerpse Kempen.
Naast algemeen, want multiprovinciaal Vlaams"patat".
Nieckq
En "notenboom" naast "notelaar" en "kastanje"
naast "kastanjelaar"
En de officiele naam voor een hazelnoten'boom'
is Hazelaar.
--
p.a.
kroegbaas
kasboek
kastomaat
kerktoren
landloper
...
--
Jeroen
>"4to" meldde hier:
>4to
>> Nogmaals gelul.
>
>Nogmaals geen inhoudelijke reactie.
Die kwartotrol kun je beter helemaal plonken. Het is al zo vaak
duidelijk geworden dat hij alleen maar onbeschoft is en verder niks
bij te dragen heeft.
"pruimenboom" - "pruimelaar" ("prunus")
--
Jeroen
>>>> Naast appelboom hebben we ook nog appelaar
>>>> en naast perenboom perelaar.
>>> Mooie illustratie van mijn theorie.
>>> (klinker-sjwa-klinker)
>>> Dan heb je ook nog "kerselaar" naast "kersenboom".
>> En "notenboom" naast "notelaar" en "kastanje"
>> naast "kastanjelaar"
>> En de officiele naam voor een hazelnoten'boom'
>> is Hazelaar.
>>
>
> "pruimenboom" - "pruimelaar" ("prunus")
'Bananelaar' vind ik wel een mooi woord,
maar bij gebrek aan bananebomen denk
ik niet dat dat wordt gebruikt.
(Bananenbomen kan ik niet uit de bek krijgen)
--
p.a.
[...]
> 'Bananelaar' vind ik wel een mooi woord,
> maar bij gebrek aan bananebomen denk
> ik niet dat dat wordt gebruikt.
> (Bananenbomen kan ik niet uit de bek krijgen)
Toch zul je er aan moeten wennen.
De bananenbomen zie je steeds meer opduiken,
i.p.v. de klassieke (reuze-)ficussen of binnenhuispalmen
als goedkope, decoratieve zaal- en halvulling.
In het ziekenhuis van Geel staan er plastic exemplaren
en voor de pui van mijn nacht-Marokkaan staat er
(behalve 's winters) zelfs een echte.
Kleine-bananenbomen (let op het streepje!) zie je in en
om Agadir, Marokko, ook als sierplant in binnenpleintjes e.d.
Ten noorden van Agadir, bij Taghazoet,
heb je kleine-bananenplantages. Klein maar fijn.
Grote bananen komen uit tropischere kontreien.
Nieckq
Het is veel simpeler dan je denkt. Het woord appeltaart hent geen
tussen-e-klank, dus komt de vraag of er wel of geen tussen-n moet komen,
helemaal niet aan de orde. Die zou pas aan de orde zijn als je zou twijfelen
tussen appeletaart en appelentaart.
Idem bij mosseltaart. Dat is ook geen mossele(n)taart.
>"Ruud Harmsen" meldde hier:
>
>[...]
>
>> Aard-appelen: áárpele, árepele, in de volksmond.
>
>"er(re)pel" in de Antwerpse Kempen.
Daar nooit gehoord.
>Naast algemeen, want multiprovinciaal Vlaams"patat".
Ook in die Antwerpse Kempen dacht ik.
Ik denk zelfs dat het algemeen Brabants is want de Noord-Brabanders
kennen het ook en 'De Witte' van Ernest Claes zorgde ervoor dat er "te
veul zaat in de petatte was". De Witte = Zichem = Diest = Averbode =
Brabant.
--
Michel
"maar - bittre ontgoocheling voor wie den schijn doorpeilde! -
"de gilden zijn voorbij - en Vlaanderen heel en gans. -
"Mijn oog viel op de vaan, en 't opschrift was in 't frans.
(Albrecht Rodenbach)
[...]
> Ik denk zelfs dat het algemeen Brabants is want de Noord-Brabanders
> kennen het ook en 'De Witte' van Ernest Claes zorgde ervoor dat er "te
> veul zaat in de petatte was". De Witte = Zichem = Diest /
Net buiten de Kempen.
> = Averbode/
Nog net in de Kempen.
De Belgische Kempen beslaan ruwweg heel de provincie Antwerpen,
(behalve de westelijke strook van ca. 30 km breed), Noord-Limburg,
(boven Hasselt) en een klein stukje Brabant (Keerbergen e.o.)
In hoeverre er sprake is van een gemeenschappelijk Kempische
tongval is mij onduidelijk. Noord-Limburgs (B) klinkt iig heel anders dan
het Antwerpse Kempisch.
Wel kun je stellen dat aan de zuidgrens van de Kempen een aantal
isoglossen lopen. M.n. de "aa" die ten zuiden ervan als "oe" klinkt,
("stroet").
Nieckq
Onzin, het is citroencake!
--
R.@.@.Sk@l
'Alleen vrije meningsuiting kan ons vrije burgers redden van de barbarij.
Laat de imams daarom zeggen wat ze willen - want juist daarin onderscheidt
onze samenleving zich van die van hen'.
Theo van Gogh
Daar zal de heer Peren, commiccielid van de commissie Ruimte voor de PvdA in
de gemeente Lingewaard, blij mee zijn, met dat soort commentaar; en hij doet
zó z'n best!
Apenkool.
>Tue, 28 Feb 2006 00:30:47 +0100: "Nieckq" <Nico...@yz.invalid>: in
>nl.taal:
>
>>Geen tussen-sjwa, wél sjwa in eindpositie eerste lid//
>> Wel tussen-sjwa/ Geen sjwa in eindpositie eerste lid
>>vogelzang zwanenzang
>>appelboom bananenboom
>>koppelbaas parendans
>>vingerafdruk hartenwens
>>meesterknecht soldatenmeid
>
>Aard-appelen: áárpele, árepele, in de volksmond.
In de gewone volksmond of in de Randstadvolksmond?
In sommige Hollandse dialecten.
helemaal volgens de regels: citroen, het meervoud citroes bestaat niet.
--
Herman