Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Rangtelwoord

316 views
Skip to first unread message

de lachende panda

unread,
Jan 13, 2010, 3:35:33 AM1/13/10
to
In de kruiswoordpuzzels van de Volkskrant wordt regelmatig de
omschrijving 'rangtelwoord' gegeven voor een woord van vijf letters.
Steevast is het gevraagde woord 'eerst'.
Nou heb ik altijd gedacht dat het rangtelwoord dat bij 'een' hoort,
'eerste' is, niet 'eerst'. Want je zegt niet het eerst huis of de
eerst vrouw, net zomin als je het tweed huis of de tweed vrouw zegt.

Dus Van Dale 12 er maar eens bij gepakt, maar die zegt inderdaad dat
'eerst' een rangtelwoord is (gevormd uit 'eer' in de betekenis van
'vroeger'). En bij 'eerste' staat *niet* dat het een rangtelwoord
is*), maar staan alleen de betekenissen 'die het eerst is', 'eerste
klas' en 'eerste elftal'.

Ik vind het maar vreemd.

*) Dat is natuurlijk ook niet nodig als 'eerst' een rangtelwoord is,
want dan is 'eerste' daar gewoon een verbuiging van.
--
Panda

www.delachendepanda.nl

José

unread,
Jan 14, 2010, 3:53:33 AM1/14/10
to
On Wed, 13 Jan 2010 09:35:33 +0100, de lachende panda
<delache...@homeditweghalen.nl> wrote in nl.taal:

>Dus Van Dale 12 er maar eens bij gepakt, maar die zegt inderdaad dat
>'eerst' een rangtelwoord is (gevormd uit 'eer' in de betekenis van
>'vroeger'). En bij 'eerste' staat *niet* dat het een rangtelwoord
>is*), maar staan alleen de betekenissen 'die het eerst is', 'eerste
>klas' en 'eerste elftal'.

Ik denk dat "tweed" en "derd"wel degelijk rangtelwoorden zijn, maar ze
komen uitsluitend voor met een e erachter.

Maar je zegt nooit: "Jij was eerst en ik was tweed".

--
José

de lachende panda

unread,
Jan 14, 2010, 9:13:14 AM1/14/10
to

Maar wel tweedst! (Als kind.)
--
Panda

www.delachendepanda.nl

bp127

unread,
Jan 14, 2010, 9:38:09 AM1/14/10
to
On 14 jan, 15:13, de lachende panda
<delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote:

> On Thu, 14 Jan 2010 09:53:33 +0100, Jos <j...@127.0.0.1> wrote:
> >On Wed, 13 Jan 2010 09:35:33 +0100, de lachende panda
> ><delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote in nl.taal:

>
> >>Dus Van Dale 12 er maar eens bij gepakt, maar die zegt inderdaad dat
> >>'eerst' een rangtelwoord is (gevormd uit 'eer' in de betekenis van
> >>'vroeger'). En bij 'eerste' staat *niet* dat het een rangtelwoord
> >>is*), maar staan alleen de betekenissen 'die het eerst is', 'eerste
> >>klas' en 'eerste elftal'.
>
> >Ik denk dat "tweed" en "derd"wel degelijk rangtelwoorden zijn, maar ze
> >komen uitsluitend voor met een e erachter.
>
> >Maar je zegt nooit: "Jij was eerst en ik was tweed".
>
> Maar wel tweedst! (Als kind.)

Ik was tweedes. En Pietje was derdes.

de lachende panda

unread,
Jan 14, 2010, 12:31:32 PM1/14/10
to
On Thu, 14 Jan 2010 06:38:09 -0800 (PST), bp127 <bp...@orange.nl>
wrote:

Dat was toch Soetemelk die altijd tweedes was?
--
Panda

www.delachendepanda.nl

bp127

unread,
Jan 14, 2010, 12:55:21 PM1/14/10
to
On 14 jan, 18:31, de lachende panda

<delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote:
> On Thu, 14 Jan 2010 06:38:09 -0800 (PST), bp127 <bp...@orange.nl>
> wrote:
>
>
>
>
>
> >On 14 jan, 15:13, de lachende panda
> ><delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote:
> >> On Thu, 14 Jan 2010 09:53:33 +0100, Jos <j...@127.0.0.1> wrote:
> >> >On Wed, 13 Jan 2010 09:35:33 +0100, de lachende panda
> >> ><delachendepa...@homeditweghalen.nl> wrote in nl.taal:
>
> >> >>Dus Van Dale 12 er maar eens bij gepakt, maar die zegt inderdaad dat
> >> >>'eerst' een rangtelwoord is (gevormd uit 'eer' in de betekenis van
> >> >>'vroeger'). En bij 'eerste' staat *niet* dat het een rangtelwoord
> >> >>is*), maar staan alleen de betekenissen 'die het eerst is', 'eerste
> >> >>klas' en 'eerste elftal'.
>
> >> >Ik denk dat "tweed" en "derd"wel degelijk rangtelwoorden zijn, maar ze
> >> >komen uitsluitend voor met een e erachter.
>
> >> >Maar je zegt nooit: "Jij was eerst en ik was tweed".
>
> >> Maar wel tweedst! (Als kind.)
>
> >Ik was tweedes. En Pietje was derdes.
>
> Dat was toch Soetemelk die altijd tweedes was?

Achter Poelidoor. Daardoor had ie van die witte benen - altijd in de
schaduw rijden.

Nochtans is Joop (in 't Frans; Zjope) later (hij was al over de 40
geloof ik) wereldkampioen geworden, in een bekeken race en een
eindsprint om nooit te vergeten...

Mijn dochters zaten te brullen voor de tv: Zjoop è Sjampiòn!!

Rudolpho

unread,
Jan 15, 2010, 8:00:18 AM1/15/10
to
Op 14-1-2010 9:53, Jos� schreef:

Wat dacht je van "tigst", "derdst", "zendst" en "joenst"?

--

Groetjes,
Rudolpho
Carpe diem

Johannes

unread,
Jan 15, 2010, 6:31:13 PM1/15/10
to

"Jos�" <jo...@127.0.0.1> schreef in bericht
news:bqmtk59iic6ebc7m6...@4ax.com...

Hangt van het deelnemersveld af.
Als er maar twee deelnemers waren, zeg je natuurlijk: "Ik was tweede en jij
was een na laatste".
(Niet "laatst".)
:-)


Johannes

unread,
Jan 15, 2010, 6:33:04 PM1/15/10
to

"de lachende panda" <delache...@homeditweghalen.nl> schreef in bericht
news:nh9uk5d18k0b1n5v4...@4ax.com...

Nou ja, tweed bestaat wel, maar dan in de kledingindustrie.
[Maar dat is geen telwoord.]

iMark

unread,
Jan 16, 2010, 6:58:57 AM1/16/10
to
bp127 <bp...@orange.nl> wrote:

> Nochtans is Joop (in 't Frans; Zjope) later (hij was al over de 40
> geloof ik) wereldkampioen geworden, in een bekeken race en een
> eindsprint om nooit te vergeten...

Joop Zoetemelk was wel 'oud' toen hij wereldkampioen op de weg bij de
beroepsrenners werd maar nog geen 40. Het WK werd verreden op 1
september 1985. Hij was toen 38 jaar.

Het frappante was dat dit het volgende jaar tot een bijzondere
dispensatie van de UCI leidde voor Joops deelname aan het WK in 1986.
Volgens de regels was hij als 39-jarige te oud voor deelname maar kreeg
als regerend kampioen toch (krijgt?) de kans zijn titel te verdedigen.

Ik ben van mening dat iedere kampioen altijd de mogelijkheid moet
krijgen zijn titel te verdedigen en dat dit automatisch leidt tot een
extra startplaats voor het land waar de kampioen vandaan komt (wanneer
het aantal startplaatsen is gemaximeerd).

Tabula Rasa

unread,
Jan 16, 2010, 1:13:15 PM1/16/10
to
On Thu, 14 Jan 2010 09:53:33 +0100, Jos� <jo...@127.0.0.1> wrote:

Nee. Maar wel: "Jij was eerst maar ik was allereerst".

Rudolpho

unread,
Jan 16, 2010, 6:28:11 PM1/16/10
to
Op 16-1-2010 19:13, Tabula Rasa schreef:

��n van beide is erg zuinig met de waarheid.

kgomot...@gmail.com

unread,
Jun 10, 2020, 2:44:56 AM6/10/20
to
bjssdsbdsadsandass

Flibsy

unread,
Jun 10, 2020, 3:14:13 AM6/10/20
to
Dank voor deze verrassende nieuwe insteek op dit onderwerp!

--
Flibsy

denkbaar

unread,
Jun 10, 2020, 5:19:40 AM6/10/20
to
On 6/10/2020 8:44 AM, kgomot...@gmail.com wrote:
> On Wednesday, January 13, 2010 at 10:35:33 AM UTC+2, de lachende panda wrote:
...
>> Ik vind het maar vreemd.

Ik ook, nu ik er even over nadenk.

Dat "eerst" een bijwoord is, geen telwoord, is ook af te leiden uit het
feit dat *tweed, *derd, *vierd enz. niet bestaan.

denkbaar

unread,
Jun 10, 2020, 5:23:12 AM6/10/20
to
Een mooi huis kopen, een oud huis kopen, *een eerst huis kopen.

˚'n Gannefkerel

unread,
Jun 10, 2020, 5:27:04 AM6/10/20
to
Ach. 8 jaar alweer...

--
Kleefgaren
Prepare to exit warp speed in -30 sec.

h@wig

unread,
Jun 10, 2020, 5:58:23 AM6/10/20
to
denkbaar:
Waarom zou je eerst geen rangtelwoord mogen noemen? De eerst
aangekomene moet zich melden... (als eerste van een reeks). Het eerst
binnengekomen bericht. Wie komt het eerst? Zelfstandig gebruikt maar
het geeft nog steeds een volgorde (rang) aan.

h@wig

unread,
Jun 10, 2020, 6:24:48 AM6/10/20
to
h@wig:
Als het een bijwoord is zou je het een telbijwoord moeten noemen, maar
dat is toch wat anders.

"Een telbijwoord is een speciale vorm van een telwoord. Voorbeelden
zijn: eenmaal, tweemaal, honderdmaal enzovoort
We zien dus achter de standaard uitgang maal verschijnen. Ook de
uitgang werf komt voor, zoals in tweewerf en driewerf. Een telbijwoord
drukt bijgevolg een kwantiteit uit".

pe

unread,
Jun 10, 2020, 6:32:36 AM6/10/20
to
Eerst is daar een bijwoord bij aangekomene. Het licht het aankomen toe.
Als je zegt De eerste plopsakabouter moet zich melden, dan is het een
rangtelwoord.

Laten we het op "rangtelbijwoord" houden, iedereen blij en tevreden.

--
LaTiE FijN zIJn


h@wig

unread,
Jun 10, 2020, 6:59:58 AM6/10/20
to
pe:
> h@wig <hedwig.d...@planet.nl> wrote:
>> denkbaar:
>>> On 6/10/2020 11:19 AM, denkbaar wrote:
>>>> On 6/10/2020 8:44 AM, kgomot...@gmail.com wrote:
>>>>> On Wednesday, January 13, 2010 at 10:35:33 AM UTC+2, de lachende panda
>>>>> wrote:
>>
>>>>>> Ik vind het maar vreemd.
>>>>
>>>> Ik ook, nu ik er even over nadenk.
>>
>>>> Dat "eerst" een bijwoord is, geen telwoord, is ook af te leiden uit het
>>>> feit dat *tweed, *derd, *vierd enz. niet bestaan.
>>
>>
>>> Een mooi huis kopen, een oud huis kopen, *een eerst huis kopen.
>>
>> Waarom zou je eerst geen rangtelwoord mogen noemen? De eerst
>> aangekomene moet zich melden... (als eerste van een reeks). Het eerst
>> binnengekomen bericht. Wie komt het eerst? Zelfstandig gebruikt maar
>> het geeft nog steeds een volgorde (rang) aan.
>>
>
> Eerst is daar een bijwoord bij aangekomene. Het licht het aankomen toe.

En als het de vijfde aangekomen is? Waarom geen bijwoordelijke bepaling
van eh....volgorde?

> Als je zegt De eerste plopsakabouter moet zich melden, dan is het een
> rangtelwoord.

> Laten we het op "rangtelbijwoord" houden, iedereen blij en tevreden.

Ik was al blij.

wugi

unread,
Jun 10, 2020, 10:18:34 AM6/10/20
to
Op 10/06/2020 om 11:57 schreef h@wig:
Mijn Verschueren die nog woordfuncties kent en vermeldt, noemt 'eerst'
opeenvolgend als rangtelwoord, bn en bw. Naar de gegeven voorbeelden
bestaan de eerste (!) twee gevallen alleen in verbogen vorm, 'eerste'.
Als bw heb je eerst, het eerst, en ten eerste.

"(rang)telbijwoord" hoeft niet en wordt niet gebruikt.

"bn" is voor "niet tellende" betekenissen, bijv. de eerste behoeften.

Bedenking: "laatst(e)" heet een gewoon bn, rangtelwoord wordt niet
vermeld. Toch kan het tellend gebruikt worden: de eerste, tweede, ... en
laatste. "Eerste" is evenmin als "laatste" van een 'echt' telwoord afgeleid.

Volgende...


--

guido wugi

pe

unread,
Jun 10, 2020, 10:34:27 AM6/10/20
to
h@wig <hedwig.d...@planet.nl> wrote:
> pe:
>> h@wig <hedwig.d...@planet.nl> wrote:
>>> denkbaar:
>>>> On 6/10/2020 11:19 AM, denkbaar wrote:
>>>>> On 6/10/2020 8:44 AM, kgomot...@gmail.com wrote:
>>>>>> On Wednesday, January 13, 2010 at 10:35:33 AM UTC+2, de lachende panda
>>>>>> wrote:
>>>
>>>>>>> Ik vind het maar vreemd.
>>>>>
>>>>> Ik ook, nu ik er even over nadenk.
>>>
>>>>> Dat "eerst" een bijwoord is, geen telwoord, is ook af te leiden uit het
>>>>> feit dat *tweed, *derd, *vierd enz. niet bestaan.
>>>
>>>
>>>> Een mooi huis kopen, een oud huis kopen, *een eerst huis kopen.
>>>
>>> Waarom zou je eerst geen rangtelwoord mogen noemen? De eerst
>>> aangekomene moet zich melden... (als eerste van een reeks). Het eerst
>>> binnengekomen bericht. Wie komt het eerst? Zelfstandig gebruikt maar
>>> het geeft nog steeds een volgorde (rang) aan.
>>>
>>
>> Eerst is daar een bijwoord bij aangekomene. Het licht het aankomen toe.
>
> En als het de vijfde aangekomen is? Waarom geen bijwoordelijke bepaling
> van eh....volgorde?

Dan is vijfde een bijvoeglijk naamwoord. Om het vergelijkbaar te houden
wordt het: de als vijfde aangekomene.

>> Als je zegt De eerste plopsakabouter moet zich melden, dan is het een
>> rangtelwoord.
>
>> Laten we het op "rangtelbijwoord" houden, iedereen blij en tevreden.
>
> Ik was al blij.
>



--
LaTiE FijN zIJn


pe

unread,
Jun 10, 2020, 10:34:29 AM6/10/20
to
Het is me gelijk veel duidelijker, geloof ik.

--
LaTiE FijN zIJn


wugi

unread,
Jun 10, 2020, 10:44:30 AM6/10/20
to
Op 10/06/2020 om 16:34 schreef pe:
En in tweede aanleg of op het derde gezicht?


--

wugido

pe

unread,
Jun 10, 2020, 1:01:26 PM6/10/20
to
Die brug ga ik over als ik hem zie. Ik ben eerst aan de eerste aanleg van
mijn eerste gezicht bezig.

--
LaTiE FijN zIJn


Rein

unread,
Jun 10, 2020, 5:39:11 PM6/10/20
to
pe <p...@pe.pe> wrote:
> h@wig <hedwig.d...@planet.nl> wrote:

[knip]

> > Waarom zou je eerst geen rangtelwoord mogen noemen? De eerst
> > aangekomene moet zich melden... (als eerste van een reeks). Het eerst
> > binnengekomen bericht. Wie komt het eerst? Zelfstandig gebruikt maar
> > het geeft nog steeds een volgorde (rang) aan.

> Eerst is daar een bijwoord bij aangekomene. Het licht het aankomen toe.

Volgens mij licht het de aangekomene (persoon, dus) toe.

> [...]

--
<

Jos Bergervoet

unread,
May 30, 2021, 7:50:01 AM5/30/21
to
Zoiets is van blijvende waarde!

--
Jos
0 new messages