Enkevoud + enkelvoud = meervoud?

[antoon]

Vandaag kwam een collega met een fraai vraagje:
"Iedere jongere en één van zijn ouders heeft/hebben een vragenlijst
ontvangen". Wat is goed?
Mijn eerste spontane reactie was, dat het "hebben" moest zijn, want het
gaat per slot van rekening logisch gezien om meer dan één persoon. Toch
klinkt me dat raar in de oren. Daarom, zo antwoordde ik, zou ik ervoor
kiezen het te vermijden en bijvoorbeeld een woordje als "evenals" uit
de kast te halen.
Toch denk ik bij nader inzien, dat het enkelvoud hier ook heel goed kan
en dat er dan sprake is van een ellips *: Iedere jongere (heeft een
vragenlijst ontvangen) en één van zijn ouders heeft een vragenlijst
ontvangen.
Wat vinden jullie?

Of eigenlijk dus geen sprake

--
Antoon
Jou kende ok alles an oew neus hange!

[Johannes]

"antoon" <ant...@invalid.com> schreef in bericht
news:m6n3hj$p0j$1...@news.albasani.net...

Ik zie er niets verkeerds in. "A en B" is gewoon meervoud. Net als "X en Y".
Het is immers ook "Jan en zijn moeder gaan naar huis" i.p.v. "Jan en zijn
moeder gaat naar huis".
Het wordt ansders als er "met" stond i.p.v."en". Het voorzetsel "met" maakt
hetgeen volgt tot een nadere bepaling bij wat ervoor staat, waardoor wat
ervoor staat bepaalt of sprake is van een meervoud of een enkelvoud.
"Jan met zijn moeder" is dus enkelvoud waar "Jan en zijn moeder" meervoud
is.

[antoon]

Johannes had uiteengezet :

Bedankt voor je antwoord. Ik kan daar eigenlijk niks tegen inbrengen,
maar toch stuit de zin: "Iedere jongere en één van diens ouders hebben
een vragenlijst ontvangen" tegen mijn persoonlijke taalgevoelborst.
Kennelijk ook bij de oorspronkelijke schrijver, want die gebruikte
enkelvoud (en de corrector wist het ook niet zeker en kwam bij mij).

Het komt door dat woordje "ieder" en die nadruk op "één" dat er iets
wringt voor mij. Plus misschien wat achtergrondinformatie. Zowel de
jongere als een van de ouders kreeg namelijk een vragenlijst
Deze formulering met "zowel" zou ook minder ambivalent zijn. De
oorspronkelijke formulering kan geïnterpreteerd worden als zou elk paar
één formulier hebben gekregen, dat ze samen in moesten vullen.

Dat "iedere" is trouwens ook raar. Je zegt (neem ik aan) "Iedere jongen
en ieder meisje krijgt een ballon", hoewel je hier logischerwijze ook
meervoud zou verwachten.

--
Antoon
Dé he'k oe toch mar moi gezegd, nie?

[antoon]

antoon was zeer hard aan het denken :
> ambivalent

"Ambiguïteit" lijkt me een juister woord in dit verband.

[Bart Dinnissen]

Voor mij klinkt dat meervoud niet. Ik denk dat hier geen opsomming is,
die een meervoud zou afdwingen, maar een soort nevenschikking.

De eerste die komt, en ook de eerste die morgen komt, en desnoods de
eerste die zaterdag komt, krijgt een kop koffie. Zoiets.

--
Bart Dinnissen

"I hate mysteries. They bug me. They need to be solved."
- Felicity Smoak

[BugHunter]

antoon <ant...@invalid.com> schreef:

Iedere heeft niks met meervoud te maken.

--
____________________________________________
Bye, BugHunter.

[antoon]

Bart Dinnissen plaatste dit op zijn scherm :

Ja, dat zal het zijn, want dat is ook precies wat ik aanvoel bij
"iedere jongere en één van diens ouders": nevenschikking. Misschien had
ik dat gevoel van "nevenschikking" wat sterker omdat ik wist dat ze
allebei een eigen vragenlijst hadden gekregen.


--
Antoon
Ge wit nie wa ge gelove moet

[antoon]

BugHunter formuleerde de vraag :

Dat snap ik wel.
Iedere jongere en iedere ouder van die jongere zou enkelvoud zijn.
Iedere jongere en één van diens ouders is meervoud?
Ze krijgen allebei een (andere!) vragenlijst.

--
Antoon
Ik bedoel maar.

[BugHunter]

antoon <ant...@invalid.com> schreef:

Oke. Toch is het krijgt. Ze worden per stuk
bekeken. Of zoiets.

--
____________________________________________
Bye, BugHunter.

[antoon]

BugHunter beweerde :

Ik snap niet precies wat je bedoelt.
"Iedere jongere en iedere oudere krijgt..." dat is duidelijk.
Is het volgens jou ook "Iedere jongere en één van diens ouders
krijgt..." ?
Dat zou in tegenstelling zijn tot wat Bart D vindt.

--
Antoon
Nou ja, witte gij veul?

[antoon]

antoon plaatste dit op zijn scherm :

> Dat zou in tegenstelling zijn tot wat Bart D vindt.

Sorry Bart, ik bedoel in tegenstelling tot wat *Johannes* vindt.

[BugHunter]

antoon <ant...@invalid.com> schreef:

Volgens mij is het gewoon hetzelfde.

--
____________________________________________
Bye, BugHunter.

[antoon]

BugHunter plaatste dit op zijn scherm :

Dan deel je mijn taalgevoel, dat er iets wringt als je zegt "Iedere
jongere en één van diens ouders krijgen".

--
Antoon
Maar misschien is dat in dit geval niet het geval.

[BugHunter]

antoon <ant...@invalid.com> schreef:

Toch is het verwarrend, want: Jan en Piet
krijgen dit jaar geen vuurwerk.

Ik weet het even niet meer....

--
____________________________________________
Bye, BugHunter.

[Bart Dinnissen]

On Wed, 17 Dec 2014 20:20:44 +0100, in nl.taal antoon
<ant...@invalid.com> wrote:

>antoon plaatste dit op zijn scherm :
>> Dat zou in tegenstelling zijn tot wat Bart D vindt.
>
>Sorry Bart, ik bedoel in tegenstelling tot wat *Johannes* vindt.

Ja, ik dacht al dat je me het kamp van de vijand in duwde.
Maar met Kerst kunnen we wel gewoon een potje voetballen toch?

[L. Etterpletter]

antoon wrote:
> Johannes wrote:

>> antoon wrote:
>>> Vandaag kwam een collega met een fraai vraagje:
>>> "Iedere jongere en één van zijn ouders heeft/hebben een vragenlijst
>>> ontvangen". Wat is goed?
>>> Mijn eerste spontane reactie was, dat het "hebben" moest zijn, want
>>> het gaat per slot van rekening logisch gezien om meer dan één persoon.
>>> Toch klinkt me dat raar in de oren. Daarom, zo antwoordde ik, zou ik
>>> ervoor kiezen het te vermijden en bijvoorbeeld een woordje als "evenals"
>>> uit de kast te halen.
>>> Toch denk ik bij nader inzien, dat het enkelvoud hier ook heel goed
>>> kan en dat er dan sprake is van een ellips *: Iedere jongere (heeft
>>> een vragenlijst ontvangen) en één van zijn ouders heeft een vragenlijst
>>> ontvangen.
>>

>> Ik zie er niets verkeerds in. "A en B" is gewoon meervoud. Net als
>> "X en Y". Het is immers ook "Jan en zijn moeder gaan naar huis" i.p.v.
>> "Jan en zijn moeder gaat naar huis".
>

> Bedankt voor je antwoord. Ik kan daar eigenlijk niks tegen inbrengen,
> maar toch stuit de zin: "Iedere jongere en één van diens ouders hebben
> een vragenlijst ontvangen" tegen mijn persoonlijke taalgevoelborst.

Ik taalvoel helemaal met je mee. De boosdoener is hier "iedere":
"iedere jongere" beschrijft een groep, en is daarom enkelvoud,
ook al gaat het om meerdere jongeren. Dat "iedere" blijft in dit
geval hoofdzaak, maar de groep wordt uitgebreid met "en één van
zijn ouders": "iedere 'jongere en één van zijn ouders'". Dat is
voor mij dan nog steeds het enkelvoud dat bij "iedere" hoort.

> Dat "iedere" is trouwens ook raar. Je zegt (neem ik aan) "Iedere jongen
> en ieder meisje krijgt een ballon", hoewel je hier logischerwijze ook
> meervoud zou verwachten.

Ook hier is "iedere" hoofdzaak, en vandaar het enkelvoud.

+.

[antoon]

Bart Dinnissen drukte met precisie uit :

> On Wed, 17 Dec 2014 20:20:44 +0100, in nl.taal antoon
> <ant...@invalid.com> wrote:

>> antoon plaatste dit op zijn scherm :
>>> Dat zou in tegenstelling zijn tot wat Bart D vindt.
>>
>> Sorry Bart, ik bedoel in tegenstelling tot wat *Johannes* vindt.

> Ja, ik dacht al dat je me het kamp van de vijand in duwde.
> Maar met Kerst kunnen we wel gewoon een potje voetballen toch?

Dat is een inkoppertje maar de keeper gaat op zijn knieën.
Zalig Kerstmis maar weer.

--
Antoon
Tof van je, als je hier nog even naar zou willen kijken.

[antoon]

Op 20-12-2014, heeft Jep verondersteld :

> On 2014-12-17, antoon <ant...@invalid.com> wrote:
>> --
>> Antoon
>> Nou ja, witte gij veul?

> Even off-thread want dit vind ik wel leuk.

> Een gemoedelijke Brabander kan dat zeggen maar ieder ander moet vrij
> waarschijnlijk daarna een kunstgebit nemen.

Hoe witte gij nouw, godsamme, of ik gin kunstgebit heb?

[antoon]

L. Etterpletter formuleerde de vraag :

> Ik taalvoel helemaal met je mee. De boosdoener is hier "iedere":
> "iedere jongere" beschrijft een groep, en is daarom enkelvoud,
> ook al gaat het om meerdere jongeren. Dat "iedere" blijft in dit
> geval hoofdzaak, maar de groep wordt uitgebreid met "en één van
> zijn ouders": "iedere 'jongere en één van zijn ouders'". Dat is
> voor mij dan nog steeds het enkelvoud dat bij "iedere" hoort.

>> Dat "iedere" is trouwens ook raar. Je zegt (neem ik aan) "Iedere jongen
>> en ieder meisje krijgt een ballon", hoewel je hier logischerwijze ook
>> meervoud zou verwachten.

> Ook hier is "iedere" hoofdzaak, en vandaar het enkelvoud.

Bedankt voor je medetaalgevoel. We begrijpen elkaar tenminste.
Wat zou je vinden van de volgende twee varianten:

"Iedere jongere en zijn beide ouders"?
Naar mijn gevoel meervoud.

"Iedere jongere, zijn vader en zijn moeder"?
Naar mijn gevoel enkelvoud.

[antoon]

antoon bracht volgend idée uit :

Met "diens" vader en "diens "moeder" wordt mijn taalgevoel nog
heftiger.

--
Antoon
Of witte geit soms beter?

[antoon]

Jep drukte met precisie uit :

> On 2014-12-20, antoon <ant...@invalid.com> wrote:
>> Op 20-12-2014, heeft Jep verondersteld :
>>> On 2014-12-17, antoon <ant...@invalid.com> wrote:
>>>> --
>>>> Antoon
>>>> Nou ja, witte gij veul?
>>
>>> Even off-thread want dit vind ik wel leuk.
>>> Een gemoedelijke Brabander kan dat zeggen maar ieder ander moet vrij
>>> waarschijnlijk daarna een kunstgebit nemen.
>>
>> Hoe witte gij nouw, godsamme, of ik gin kunstgebit heb?
>>

> Uuwwww... ja. Of zo. U heeft vast gelijk.

Natuurlijk heb ik gelijk.
Ik zet mijn gebit elke nacht in een glaasje spraakwater en dan komt er
de volgende dag geen onvertogen woord uit mijn mond.
Zo blijven al mijn woorden vertogen.

--
Antoon
Voor nóg meer wijsheid: denk over deze woorden na.

[H@wig]

antoon :

Na 'iedere' komt sowieso een enkelvoud. Als er /en/ na 'iedere' komt
zou ik kijken of je het onderwerp als een geheel kunt beschouwen. Zoals
in
"iedere jongen en meisje /zal/ dat beamen" en niet /zullen/.
'Iedere jongere en zijn beide ouders' beschouw ik niet als zodanig,
dus dan zou ik meervoud zeggen, net als jij. "Iedere jongere /met/
zijn beide ouders' is voor mij weer wel een geheel, dus enkelvoud.

"Iedere jongere, zijn vader en zijn moeder' ( zijn opa en zijn oma en
de hele straat waar hij woont) blijft voor mij nog steeds enkelvoud
omdat ik dat wel als één geheel beschouw. Ze zijn 'iedereen', 'een
categorie'.
We zijn het eens, ik probeer het un bietje te onderbouwen:)

Ik zou de gewraakte zin trouwens omgooien om dat soort problemen te
voorkomen.

[antoon]

Achtereenvolgens verzon op dag, naam en datum: zaterdag, H@wig,
20-12-2014

Dat ombouwen was ook mijn eerste reactie ("zowel" of "evenals" drongen
zich aan mij op). Maar je wil toch ook het taalgevoel van de
oorspronkelijke schrijver zoveel mogelijk in zijn waarde laten.
Bedankt voor het om- en onderbouwen.

--
Antoon
Je blijft je verbazen

[antoon]

antoon heeft ons zojuist aangekondigd :

> ("zowel" of "evenals" drongen zich aan mij op).

O jee: *drong* (enkelvoud)