Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Wadenoyen? Waddenoijen?

57 views
Skip to first unread message

Ruud Harmsen

unread,
Apr 8, 2012, 6:33:23 AM4/8/12
to
De plaats heet dus http://nl.wikipedia.org/wiki/Wadenoijen .
Ik hoorde een hele tijd geleden (maar ik vind er nu een briefje over
terug) iemand op radio of tv dat uitspreken met een aa, dus alsof er
Waadenooien stond. Lijkt logisch, want het is een open lettergreep.

Maar ik spreek het zelf uit als Waddenooien. Altijd gedaan ook (hoewel
ik de plaats helemaal ken en me geen aanleiding kan voorstellen om die
naam te zeggen of horen), en iets anders klinkt voor mij dus heel
raar.

Ligt dat aan mij? Hebben anderen dat ook? Kan het gebaseerd zijn op
iets lokaals of historisch?

Hier http://www.plaatsengids.nl/wadenoijen staat: uitspraak
Wajenooi, Wanooi.

--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com/new

http://rudhar.com/lingtics/tuktalvr/nl01.htm
http://rudhar.com/lingtics/tuktalvr/nl04.htm
http://rudhar.com/lingtics/tuktalvr/nl05.htm

Bart Dinnissen

unread,
Apr 8, 2012, 7:52:41 AM4/8/12
to
On Sun, 08 Apr 2012 12:33:23 +0200, in nl.taal Ruud Harmsen
<r...@rudhar.com> wrote:

>De plaats heet dus http://nl.wikipedia.org/wiki/Wadenoijen .
>Ik hoorde een hele tijd geleden (maar ik vind er nu een briefje over
>terug) iemand op radio of tv dat uitspreken met een aa, dus alsof er
>Waadenooien stond. Lijkt logisch, want het is een open lettergreep.
>
>Maar ik spreek het zelf uit als Waddenooien. Altijd gedaan ook (hoewel
>ik de plaats helemaal ken en me geen aanleiding kan voorstellen om die
>naam te zeggen of horen), en iets anders klinkt voor mij dus heel
>raar.
>
>Ligt dat aan mij? Hebben anderen dat ook? Kan het gebaseerd zijn op
>iets lokaals of historisch?
>
>Hier http://www.plaatsengids.nl/wadenoijen staat: uitspraak
>Wajenooi, Wanooi.

Ook Wajenooi en Wanooi zou ik uitspreken met een korte a, ook al ziin
het open lettergrepen. Net als Wadenoijen. Tja, hoe dat komt?

Terzijde:
Toevallig kwam ik de plaatsnaam Wadenoijen tegn in mijn werk, bij het
controleren van kadasterkaarten. Die kaarten varieren in ontstaansdatum
van 1832 tot 1980 en zeker op de oudere kaarten worden ij en y door
elkaar gebruikt, en zie je ook andere spellingsvariaties met
bijvoorbeeld een h of een extra klinker die later is weggevallen. Erg
leuk.

--
Bart Dinnissen

Ruud Harmsen

unread,
Apr 8, 2012, 1:53:05 PM4/8/12
to
Bart Dinnissen <dinn...@chello.nl> schreef/wrote:

>Terzijde:
>Toevallig kwam ik de plaatsnaam Wadenoijen tegn in mijn werk, bij het
>controleren van kadasterkaarten. Die kaarten varieren in ontstaansdatum
>van 1832 tot 1980 en zeker op de oudere kaarten worden ij en y door
>elkaar gebruikt, en zie je ook andere spellingsvariaties met
>bijvoorbeeld een h of een extra klinker die later is weggevallen. Erg
>leuk.

Ik ben zelf weer stevig met de stokoude Portugese boeken in de weer,
en ook daarin kom ik allerlei grappige inconsistenties tegen. Mensen
waren toen niet zo vast en detaillistisch als sommigen van ons nu.

TheBoss

unread,
Apr 8, 2012, 4:11:16 PM4/8/12
to
Ruud Harmsen <r...@rudhar.com> wrote in
news:7pp2o7pe54h2357qp...@4ax.com:

> De plaats heet dus http://nl.wikipedia.org/wiki/Wadenoijen .
> Ik hoorde een hele tijd geleden (maar ik vind er nu een briefje over
> terug) iemand op radio of tv dat uitspreken met een aa, dus alsof er
> Waadenooien stond. Lijkt logisch, want het is een open lettergreep.
>
> Maar ik spreek het zelf uit als Waddenooien. Altijd gedaan ook (hoewel
> ik de plaats helemaal ken en me geen aanleiding kan voorstellen om die
> naam te zeggen of horen),/

Niet? De naam speelt anders best een belangrijke rol in onze (taal-)
geschiedenis. Hoewel ook andere plaatsen daarvoor in aanmerking komen
(Herwaarden, Maren-Kessel), is Wadenoijen zeer waarschijnlijk de plaats
die al in geschriften uit het jaar 107 vermeld staat onder de Bataafse
naam Vadam. Hieruit zou het tot nog toe oudst bekende Oud-Nederlandse
woord 'wada' ('doorwaadbare plaats') ontstaan zijn, en later door
koppeling aan het eveneens Oud-Nederlandse woord 'oye' ('weiland') de
plaatsnaam Wadenoijen.
Nicoline van der Sijs heeft er iets over geschreven in haar
Chronologisch woordenboek, op pagina 100:
< http://www.dbnl.org/tekst/sijs002chro01_01/sijs002chro01_01_0010.php >


> /en iets anders klinkt voor mij dus heel
> raar.
>
> Ligt dat aan mij? Hebben anderen dat ook? Kan het gebaseerd zijn op
> iets lokaals of historisch?

Dat laatste lijkt me niet. Er zijn wel meer - niet geografische -
woorden die je op soortgelijke manier uitspreekt:
marine, lawine, karikatuur, marionet, kadaster, madam, parabel, <...>

>
> Hier http://www.plaatsengids.nl/wadenoijen staat: uitspraak
> Wajenooi, Wanooi.
>

Hmm, die beide uitspraakvormen komen op mij nogal vreemd over, de tweede
zou wel kunnen bij 'snelsprekers' die een lettergreep inslikken, maar
dan zou ik denk ik nog eerder 'Wadooi' verwachten.

--
Jeroen

Ruud Harmsen

unread,
Apr 9, 2012, 5:27:40 AM4/9/12
to
TheBoss <The...@invalid.nl> schreef/wrote:
>> Maar ik spreek het zelf uit als Waddenooien. Altijd gedaan ook (hoewel
>> ik de plaats helemaal [niet] ken en me geen aanleiding kan voorstellen om die
>> naam te zeggen of horen),/
>
>Niet? De naam speelt anders best een belangrijke rol in onze (taal-)
>geschiedenis. Hoewel ook andere plaatsen daarvoor in aanmerking komen
>(Herwaarden, Maren-Kessel), is Wadenoijen zeer waarschijnlijk de plaats
>die al in geschriften uit het jaar 107 vermeld staat onder de Bataafse
>naam Vadam. Hieruit zou het tot nog toe oudst bekende Oud-Nederlandse
>woord 'wada' ('doorwaadbare plaats') ontstaan zijn, en later door
>koppeling aan het eveneens Oud-Nederlandse woord 'oye' ('weiland') de
>plaatsnaam Wadenoijen.

Inderdaad, dat las. Ooi ken ik van een gebied bij Zevenaar, waar
vroeger de Oude Rijn als hoofdtak stroomde.

>Nicoline van der Sijs heeft er iets over geschreven in haar
>Chronologisch woordenboek, op pagina 100:
>< http://www.dbnl.org/tekst/sijs002chro01_01/sijs002chro01_01_0010.php >

Aha. Zeer interessante dingen daar, over vecht(en), twente, drenthe,
die ik helemaal niet wist.

>> Ligt dat aan mij? Hebben anderen dat ook? Kan het gebaseerd zijn op
>> iets lokaals of historisch?
>
>Dat laatste lijkt me niet. Er zijn wel meer - niet geografische -
>woorden die je op soortgelijke manier uitspreekt:
>marine, lawine, karikatuur, marionet, kadaster, madam, parabel, <...>

Die spreek ik dan weer allemaal uit zoals ze geschreven staan, dus met
de aa in de open lettergrepen!

Ruud Harmsen

unread,
Apr 9, 2012, 5:31:32 AM4/9/12
to
TheBoss <The...@invalid.nl> schreef/wrote:
>Nicoline van der Sijs heeft er iets over geschreven in haar
>Chronologisch woordenboek, op pagina 100:
>< http://www.dbnl.org/tekst/sijs002chro01_01/sijs002chro01_01_0010.php >

Zou in de Drechtsteden ook dat element Traiectum zitten?

Dordrecht, Sliedrecht, Papendrecht, Zwijndrecht, Barendrecht.
http://en.wikipedia.org/wiki/Drechtsteden
"the suffix "-drecht" (meaning: place where ships are pulled or
carried across the land[2])."

http://nl.wikipedia.org/wiki/Drechtsteden
"Ook buiten de Drechtsteden komt de uitgang -drecht voor, zo zijn er
Zwijndrecht en Berendrecht bij Antwerpen, Mijdrecht bij Utrecht,
Woensdrecht en Ossendrecht bij Bergen op Zoom, Barendrecht bij
Rotterdam, Moordrecht bij Gouda en de Rotterdamse wijken Pendrecht en
Katendrecht. Ook Utrecht en Maastricht bevatten dezelfde uitgang, zij
het in iets andere vorm."

Peter Elderson

unread,
Apr 9, 2012, 7:45:33 AM4/9/12
to
Ruud Harmsen:
>> marine, lawine, karikatuur, marionet, kadaster, madam, parabel, <...>
>
> Die spreek ik dan weer allemaal uit zoals ze geschreven staan, dus met
> de aa in de open lettergrepen!

Dat waag ik te betwijfelen, de normale uitspraak van onbeklemde a in open
lettergrepen is zeer kort en ligt dichter bij de A van bar dan bij de aa
van baar. Regionaal kan dat anders liggen, denk aan tineke s met taarzaan
aaf, maar bij jou denk ik zomaar dat mijn twijfel terecht is!

--
pe

Ruud Harmsen

unread,
Apr 9, 2012, 9:02:07 AM4/9/12
to
Peter Elderson <addre...@invalid.invalid> schreef/wrote:

>Ruud Harmsen:
>>> marine, lawine, karikatuur, marionet, kadaster, madam, parabel, <...>
>>
>> Die spreek ik dan weer allemaal uit zoals ze geschreven staan, dus met
>> de aa in de open lettergrepen!

Karrikatuur, wel een beetje, dat wel.

>Dat waag ik te betwijfelen, de normale uitspraak van onbeklemde a in open
>lettergrepen is zeer kort en ligt dichter bij de A van bar dan bij de aa
>van baar.

Kort wel, maar de klankkleur is echt die van de aa, niet die van de a
in een gesloten lettergreep. Bij mij dan.

>Regionaal kan dat anders liggen, denk aan tineke s met taarzaan
>aaf,

Dat is precies het omgekeerde. In het Utrechts dialect heeft de korte
a (die in haar persiflage ook wel eens langer wordt, maar dat is in de
praktijd meestal niet zo) de heldere klaank van de lange aa in het
Standaard-Nederlands, maar de lange aa is juist heel donker, bijna als
oa.

Zo praat ik dus niet, bij mij is het van nature net andersom: aa
helder, a donker.

>maar bij jou denk ik zomaar dat mijn twijfel terecht is!

Precies. Maar dat is hier niet het punt.

Johannes

unread,
Apr 9, 2012, 9:31:19 AM4/9/12
to

"Ruud Harmsen" <r...@rudhar.com> schreef in bericht
news:mga5o79pjglt3g8pn...@4ax.com...
> TheBoss <The...@invalid.nl> schreef/wrote:
>>> Maar ik spreek het zelf uit als Waddenooien. Altijd gedaan ook (hoewel
>>> ik de plaats helemaal [niet] ken en me geen aanleiding kan voorstellen
>>> om die
>>> naam te zeggen of horen),/
>>
>>Niet? De naam speelt anders best een belangrijke rol in onze (taal-)
>>geschiedenis. Hoewel ook andere plaatsen daarvoor in aanmerking komen
>>(Herwaarden, Maren-Kessel), is Wadenoijen zeer waarschijnlijk de plaats
>>die al in geschriften uit het jaar 107 vermeld staat onder de Bataafse
>>naam Vadam. Hieruit zou het tot nog toe oudst bekende Oud-Nederlandse
>>woord 'wada' ('doorwaadbare plaats') ontstaan zijn, en later door
>>koppeling aan het eveneens Oud-Nederlandse woord 'oye' ('weiland') de
>>plaatsnaam Wadenoijen.
>
> Inderdaad, dat las. Ooi ken ik van een gebied bij Zevenaar, waar
> vroeger de Oude Rijn als hoofdtak stroomde.

En niet te vergeten het gebied de Ooijpolder bij Nijmegen (tussen Nijmegen
en Millingen aan de Rijn, ten zuiden van de Waal), met daarin het dorp Ooij
(en enkele andere dorpen).


>>Nicoline van der Sijs heeft er iets over geschreven in haar
>>Chronologisch woordenboek, op pagina 100:
>>< http://www.dbnl.org/tekst/sijs002chro01_01/sijs002chro01_01_0010.php >
>
> Aha. Zeer interessante dingen daar, over vecht(en), twente, drenthe,
> die ik helemaal niet wist.

Ja, ik las dat ook. Dat woorden met "tw" altijd een betekenis hebben die met
"twee" in verband gebracht kan worden, wist ik al en zelf had ik al het
vermoeden dat als Twent(h)e iets met twee te maken heeft, Drenthe iets met
drie te maken kon hebben. Ik vraag mij af of de oorsprong van de naam van
het zowel aan Twenthe als aan Drenthe grenzende graafschap Bentheim ook iets
met een getal te maken heeft. Het past zo mooi: Drenthe - Twenthe -
Benthe(im)....

Nieckq

unread,
Apr 10, 2012, 10:34:36 AM4/10/12
to
"Ruud Harmsen"
[...]

> Dat is precies het omgekeerde. In het Utrechts dialect heeft de korte
> a (die in haar persiflage ook wel eens langer wordt, maar dat is in de
> praktijd meestal niet zo) de heldere klaank van de lange aa in het
> Standaard-Nederlands,

http://www.youtube.com/watch?v=ZIU4c3c22Eg

Rijk de Gooyers figuur "Bartels" heb ik zelf niet
meegemaakt, maar die sprak (ook) zo.

[...]

Nieckq

unread,
Apr 10, 2012, 11:01:31 AM4/10/12
to
"Ruud Harmsen"
> TheBoss <The...@invalid.nl> schreef/wrote:
>>Nicoline van der Sijs heeft er iets over geschreven in haar
>>Chronologisch woordenboek, op pagina 100:
>>< http://www.dbnl.org/tekst/sijs002chro01_01/sijs002chro01_01_0010.php >
>
> Zou in de Drechtsteden ook dat element Traiectum zitten?
>
> Dordrecht, Sliedrecht, Papendrecht, Zwijndrecht, Barendrecht.
> http://en.wikipedia.org/wiki/Drechtsteden
> "the suffix "-drecht" (meaning: place where ships are pulled or
> carried across the land[2])."
>
> http://nl.wikipedia.org/wiki/Drechtsteden
> "Ook buiten de Drechtsteden komt de uitgang -drecht voor, zo zijn er
> Zwijndrecht en Berendrecht bij Antwerpen, Mijdrecht bij Utrecht,
> Woensdrecht en Ossendrecht bij Bergen op Zoom, Barendrecht bij
> Rotterdam, Moordrecht bij Gouda en de Rotterdamse wijken Pendrecht en
> Katendrecht. Ook Utrecht en Maastricht bevatten dezelfde uitgang, zij
> het in iets andere vorm."

Er zal best ook een (geconstrueerde?) link zijn met Latijn "trajectum".
("oversteekplaats", "doowaadbare plaats").
Verg. "Trajectum Mosae" = "Maastricht".

Sietse Vliegen

unread,
Apr 10, 2012, 11:58:17 AM4/10/12
to
"Nieckq" <nie...@xyz.invalid> schreef:
Zie ook: Trechterbekervolk. Zij kenden zelfs in het kleinste beekje
een trecht, waar je minstens tot je middel kon gaan bij het waden.
Destijds de enige manier om niet uren in de wind te stinken.

--

Sietse

Reinier

unread,
Apr 16, 2012, 3:56:18 AM4/16/12
to
On Monday, 9 April 2012 11:31:32 UTC+2, Ruud Harmsen wrote:

> Zou in de Drechtsteden ook dat element Traiectum zitten?
>
> Dordrecht, Sliedrecht, Papendrecht, Zwijndrecht, Barendrecht.
> http://en.wikipedia.org/wiki/Drechtsteden
> "the suffix "-drecht" (meaning: place where ships are pulled or
> carried across the land[2])."
>
> http://nl.wikipedia.org/wiki/Drechtsteden
> "Ook buiten de Drechtsteden komt de uitgang -drecht voor, zo zijn er
> Zwijndrecht en Berendrecht bij Antwerpen, Mijdrecht bij Utrecht,
> Woensdrecht en Ossendrecht bij Bergen op Zoom, Barendrecht bij
> Rotterdam, Moordrecht bij Gouda en de Rotterdamse wijken Pendrecht en
> Katendrecht. Ook Utrecht en Maastricht bevatten dezelfde uitgang, zij
> het in iets andere vorm."

Ik heb het niet nagezocht, maar het ligt inderdaad erg voor de hand
hier het Engelse werkwoord 'drag', het Nederlandse 'trekken' en het
Latijnse 'trahere' in te herkennen, die alle drie hetzelfde betekenen;
maar het voltooid deelwoord van dat laatste is 'tractum' en niet
'trajectum': dat is 'overgestoken' (letterlijk 'overheengeworpen').

--
Reinier

Ruud Harmsen

unread,
Apr 16, 2012, 6:42:02 AM4/16/12
to
Reinier <rein...@win.tue.nl> schreef/wrote:

>Ik heb het niet nagezocht, maar het ligt inderdaad erg voor de hand
>hier het Engelse werkwoord 'drag', het Nederlandse 'trekken'

Dragen, denk ik eerder. Ik heb eerder wel eens uitgezocht dat Duits
tragen en Portugees trazer verwant zijn. Via een omweg is in het Duits
die t weer teruggekomen.

>en het
>Latijnse 'trahere' in te herkennen, die alle drie hetzelfde betekenen;
>maar het voltooid deelwoord van dat laatste is 'tractum' en niet
>'trajectum': dat is 'overgestoken' (letterlijk 'overheengeworpen').

Wiktionary geeft tegenwoordig vrij veel etymologische info:
http://en.wiktionary.org/wiki/dragen#Etymology
http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Germanic/draganan

Engels draw dus, niet drag.
http://en.wiktionary.org/wiki/traho#Latin
Nee, toch zowel drag als draw:
http://en.wiktionary.org/wiki/drag#Etymology

TheBoss

unread,
Apr 16, 2012, 5:15:39 PM4/16/12
to
Reinier <rein...@win.tue.nl> wrote in
news:28055669.1032.1334562978699.JavaMail.geo-discussion-forums@ynmm9:
<...>
>
> Ik heb het niet nagezocht, maar het ligt inderdaad erg voor de hand
> hier het Engelse werkwoord 'drag', het Nederlandse 'trekken' en het
> Latijnse 'trahere' in te herkennen, die alle drie hetzelfde betekenen;
> maar het voltooid deelwoord van dat laatste is 'tractum' en niet
> 'trajectum': dat is 'overgestoken' (letterlijk 'overheengeworpen').
>

Voltooid deelwoord van 'trahere' is inderdaad 'tractum'.
Maar trajectum/traiectum komt van 'traicere', dat weer gevormd is uit:
trans = door(heen) + icere/iacere/iactare = gooien/werpen/(gaan) liggen.

--
Jeroen

Nieckq

unread,
Apr 17, 2012, 12:57:20 PM4/17/12
to
"TheBoss"
[...]

> Voltooid deelwoord van 'trahere' is inderdaad 'tractum'.
> Maar trajectum/traiectum komt van 'traicere',

Ja, dus Latijn "trajicio" (eerste persoon enkelvoud, OTT)
= nl "vervoeren, (zich) verplaatsen,"

> dat weer gevormd is uit:
> trans = door(heen) + icere/iacere/

Ja.

>iactare

Nee. Wél verwant.

> = gooien/werpen/(gaan) liggen.

0 new messages