Taalprobleem
Jeffrey Drooghenbroodt
> Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
> een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
> bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
> isoleerkan zijn.
>
> Hoe heet deze fout?
Lijkt me niet meteen iets voor be.burgerrechten, vind je ook niet?
[Follow-up => nl.taal]
--
Jeffrey
http://www.pebbels.be/
The chance of the bread falling with the buttered side down is directly
proportional to the cost of the carpet.
Hasj Pee
"Jeffrey Drooghenbroodt" <spam...@pebbels.be> schreef in bericht
news:Xns934AB68F52...@pebbels.be...
Is inderdaad niet juist, maar het interesseert mij eigenlijk ook wel hoe
deze heet.
Mvg,
Hasj Pee
Ernie Ramaker
>> Bart G. wrote:
>>> Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
>>> een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
>>> bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
>>> isoleerkan zijn.
> Is inderdaad niet juist, maar het interesseert mij eigenlijk ook wel hoe
> deze heet.
Niet juist? Thermosfles niet? Hoe komen jullie daar nou weer bij.
Marko Nieuwenhuizen
news:Xns934AB68F52...@pebbels.be:
> Bart G. wrote:
>
>> Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
>> een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
>> bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
>> isoleerkan zijn.
>>
>> Hoe heet deze fout?
>
> Lijkt me niet meteen iets voor be.burgerrechten, vind je ook niet?
>
> [Follow-up => nl.taal]
>
Het is geen taalfout maar een taalverschijnsel. Hoe het heet weet ik niet.
Michel Martens
nieuwsgroep nl.taal
>Bart G. wrote:
>
>> Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
>> een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
>> bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
>> isoleerkan zijn.
>>
>> Hoe heet deze fout?
>
>Lijkt me niet meteen iets voor be.burgerrechten, vind je ook niet?
>
>[Follow-up => nl.taal]
Met dank.
Thermosfles, thermoskan of kortweg thermos is niet fout. Het is een
woord dat in de woordenboeken staat (Van Dale, Verschueren,
Spellingwijzer Onze Taal, Woordenlijst Nederlandse taal). Een synoniem
is vacuümfles. Het is een woord uit de reeks producten en
gebruiksvoowerpen die de merknaam als soortnaam hebben overgenomen.
Andere voorbeelden zijn: thermopane, vaseline, kodak, gillettemesje,
velcro en nog een paar honderd denk ik.
Het verschijnsel zal wel een naam hebben maar die ken ik niet.
--
Groeten,
Michel.
(e-mailadres = nep)
Annieke
Hasj Pee <hasjpee*nospam*@hotmail.com> schreef in berichtnieuws
3e8208f3$0$601$ba62...@news.skynet.be...
>
> > Bart G. wrote:
> >
> > > Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
> > > een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
> > > bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
> > > isoleerkan zijn.
> > >
> > > Hoe heet deze fout?
> >
> Is inderdaad niet juist, maar het interesseert mij eigenlijk ook wel hoe
> deze heet.
Op deze site staat een uitgebreid verhaal over dit 'fenomeen':
http://www.onzetaal.nl/nieuws/merknamen.html. (Andere) voorbeelden zijn
Aspirine, Portakabin, Buggy, Thermoskan, Luxaflex, Waxine, Linoleum en Föhn.
En Walkman.
Naam kan ik ook niet vinden. In de VS spreekt men van "Genericization", zij
hebben ook een enorme rij van dat soort gevallen.
--
Annieke
Bart Dinnissen
> Het is een woord uit de reeks producten en
> gebruiksvoowerpen die de merknaam als soortnaam hebben overgenomen.
> Andere voorbeelden zijn: thermopane, vaseline, kodak, gillettemesje,
> velcro en nog een paar honderd denk ik.
Aspirine, misschien de bekendste.
--
Bart
Rein
> Hasj Pee <hasjpee*nospam*@hotmail.com> schreef...
> > > Bart G. wrote:
> > > > Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
> > > > een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
> > > > bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
> > > > isoleerkan zijn.
> > > >
> > > > Hoe heet deze fout?
> > Is inderdaad niet juist, maar het interesseert mij eigenlijk ook wel hoe
> > deze heet.
> Op deze site staat een uitgebreid verhaal over dit 'fenomeen':
> http://www.onzetaal.nl/nieuws/merknamen.html. (Andere) voorbeelden zijn
> Aspirine, Portakabin, Buggy, Thermoskan, Luxaflex, Waxine, Linoleum en Föhn.
> En Walkman.
1- Is 'thermosfles' (>Gr. thermos: warm, warmte, toch?) echt een
voorbeeld van een merknaam?
2- Elders werd al gezegd dat het niet om een taalfout gaat.
Merknaam (eigennaam) wordt soortnaam, da's alles.
> Naam kan ik ook niet vinden. In de VS spreekt men van "Genericization", zij
> hebben ook een enorme rij van dat soort gevallen.
Gaat het bij woorden als 'aspirine' en 'luxaflex' niet om
metonymia (relatie maker - gemaakte)?
--
<
Dirk T. Verbeek
Misschien in de softe sector, bij 'echte' mannen is Bahco het meest bekend
:-)
Bart Dinnissen
Well ... *darn*.
--
Bart
Peter Smulders
Patrick Vanhoucke
Dixit Peter Smulders <de...@home.nl>
in news:Xns934BC3EC5A...@130.133.1.4
> en bij de oudjes Kwatta
Alle ogen zijn gericht op Kwatta.
--
Met vriendelijke groet
Patrick VANHOUCKE
_____________________________________________________________
"Mijn naam is Hsiang. Ik houd de wacht bij de boeken, die
wellicht de laatste zijn..." uit 'De bewaker van de boeken'
van Jorge Luis Borges (1899-1986).
_____________________________________________________________
fe
>
> > Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
> > een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden.
Of een handeling. Zo was er een ranzig moppentappend konijn op TV, die het
had over: "je lekker laten nilfisken."
'n Leng afkeren.
Pros Robaer
>>> Aspirine, misschien de bekendste.
>>
>> Misschien in de softe sector, bij 'echte' mannen is Bahco het meest
>> bekend
>>:-)
> en bij de oudjes Kwatta
Let op je woorden, jongeman. Mijn set schroevendraaiers (Bahco,
natuurlijk) doet al 37 jaar dienst. Onverslijtbaar spul, dit in
tegenstelling tot ondergetekende... ;-)
--
Vriendelijke GNUtjes,
Pros
Didier Leroi
<spam...@pebbels.be> wrote:
>Bart G. wrote:
>
>> Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
>> een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
>> bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
>> isoleerkan zijn.
>>
>> Hoe heet deze fout?
Deze vraag heb ik aan onze Franse vrienden in
fr.lettres.langue.francaise gesteld. Tot nog toe heb ik drie
antwoorden gekregen waarvan één vrij lang (over 100 regels).
Er blijkt een overeenkomst te zijn met het woord "antonomase".
Een "antonomase" maakt deel uit van de "synecdoques" (pars pro toto).
De "synecdoques", op hun beurt, maken deel uit van de "métonymies".
Het gaat hier over dozen die in elkaar passen.
Antonomase: vind ik niet in de Hedendaagse Van Dale. In de Petit
Robert: stijlfiguur waarbij het zelfstandige naamwoord met de
kwaliteit (hoedanigheid) eigen aan het onderwerp of aan het wezen dat
aangeduid is.
Dit lijkt me niet helemaal met het gebruiken van een eigennaam
(Thermos) als zelfstandig naamwoord (een thermos) te passen, maar is
wel in de buurt.
En toch schrijft de Franse medetaler:
"dire un caddie pour un chariot est aussi une antonomase puisque l'on
prend le nom de la marque comme un dénominateur générique, mais c'est
susceptible de poursuites pénales donc je vais écrire caddie®."
Vrij vertaald:
"een caddie voor een winkelkarretje zeggen is ook een antonomase daar
men de merknaam als generische noemer neemt, maar dit zou tot
wettelijke vervolgingen kunnen lijden daarom zal ik caddie®
schrijven."
Synecdoche: stijlfiguur waarbij een deel voor het geheel of het geheel
voor een deel wordt genoemd bv. het groend laken voor het biljart.
Past niet volgens mij.
Metonymie: stijlfiguur waarbij in plaats van het bedoelde iets anders
genoemd wordt, op grond van een bepaalde betrekking die tussen beide
bestaat.
Het in het Frans geschreven artikel houd ik tot jullie beschikking,
mocht het jullie interesseren.
Met vriendelijke groeten,
Didier
Eric Schade
1fsgd0a.17btjipx93vwgN%add...@request.invalid...
[...]
> 1- Is 'thermosfles' (>Gr. thermos: warm, warmte, toch?) echt een
> voorbeeld van een merknaam?
Ja. Het is een gedeponeerd merk.
> 2- Elders werd al gezegd dat het niet om een taalfout gaat.
> Merknaam (eigennaam) wordt soortnaam, da's alles.
[...]
> Gaat het bij woorden als 'aspirine' en 'luxaflex' niet om
> metonymia (relatie maker - gemaakte)?
Nee. Die makers maken nog wel andere produkten.
Eric
W. A. de Smit
wrote:
Uit het Letterkundig lexicon voor de neerlandistiek (red. G.J. van
Bork e.a.), te vinden op http://www.dbnl.nl:
antonomasie-1
Eén van de >tropen-1, nl. het vervangen van een eigennaam door een
omschrijving, gebaseerd op >contigu verband, een soort >perifrase of
>synecdoche dus. Zo noemt men Vondel wel 'de prins der dichters' en
spreekt men over Antonides van der Goes als 'de dichter van de
Ystroom'.
antonomasie-2
G.J. Vossius heeft de term antonomasie ook gebruikt voor het vervangen
van een apellatief door een eigennaam, dus het omgekeerde van
>antonomasie-1. De eigennaam moet wel toebehoren aan een algemeen
bekend persoon uit de geschiedenis of mythologie, zoals 'een
droogstoppel' (figuur uit de Max Havelaar van Multatuli) voor een
'saai en vervelend iemand' of 'een Xantippe' (de vrouw van Socrates)
voor 'een feeks van een vrouw'.
De laatste omschrijving lijkt mij wel van toepassing...
>Synecdoche: stijlfiguur waarbij een deel voor het geheel of het geheel
>voor een deel wordt genoemd bv. het groend laken voor het biljart.
>
>Past niet volgens mij.
>
>Metonymie: stijlfiguur waarbij in plaats van het bedoelde iets anders
>genoemd wordt, op grond van een bepaalde betrekking die tussen beide
>bestaat.
... en anders kom je denk ik terecht bij de causale metonymie. Uit
hetzelfde lexicon:
metonymie
Toepassing van die vorm van >beeldspraak die gekenmerkt wordt door het
feit dat het verbeelde wordt aangeduid met een vorm van figuurlijk
taalgebruik die berust op >contigu verband (dit in tegenstelling tot
de beeldspraak van de >metaforiek). Zo kan men de jeugd uit een
bepaalde straat aanduiden met de naam van die straat, bijv. in het
zinnetje 'De Vossiusstraat verloor van de P.C. Hooftstraat met 1-0'.
In dit geval is het contigu verband van ruimtelijke aard. Maar het kan
ook van temporele aard zijn, zoals in het geval waarin men het
overlijdensjaar noemt in plaats van de gestorvene: 'Laten we 1715
(Lodewijk XIV) niet vergeten'.
Een bekend voorbeeld van ruimtelijke metonymie is de >pars pro toto of
>synecdoche, zoals in het bekende zinnetje 'de bemanning bestond uit
dertien koppen'. Causale metonymie (bijv. maker in plaats van het
product) vindt men in het zinnetje 'gisteren is er een Rembrandt
geveild'. Andere verwisselingsmogelijkheden op basis van contigu
verband zijn het materiaal en het voorwerp dat ervan gemaakt is ('het
leer verdween in de touwen'), het voorwerp dat iets bevat en de inhoud
ervan ('geef me nog een glas'), en het geheel in plaats van het deel
(' Nederland verloor met 3-2'), de zogenaamde >totum pro parte.
Wim de Smit
--
Beveel het papier niet terstont al wat u in den zin
schiet, maer toetst uwe inbeeldingen, vonden en
gedachten ofze der penne en den dagh waerdigh zijn.
J.V. Vondel
Rein
> "Rein" <add...@request.invalid>...
> > 1- Is 'thermosfles' (>Gr. thermos: warm, warmte, toch?) echt een
> > voorbeeld van een merknaam?
> Ja. Het is een gedeponeerd merk.
Wist ik niet.
> > 2- Elders werd al gezegd dat het niet om een taalfout gaat.
> > Merknaam (eigennaam) wordt soortnaam, da's alles.
> [...]
> > Gaat het bij woorden als 'aspirine' en 'luxaflex' niet om
> > metonymia (relatie maker - gemaakte)?
> Nee. Die makers maken nog wel andere produkten.
Doet dat ter zake?
--
<
Didier Leroi
<wade...@hetnet.nl> wrote:
>antonomasie-1
[...]
>antonomasie-2
[...]
>metonymie
[...]
Dank je, Wim.
Wat je schrijft is niet tegenstrijdig met wat ik erover maakte, maar
je verwoordt het veel beter dan ik (dan mij? :-) )
Ik ben overigens benieuwd of Bart G., die de oorsponkelijke vraag
stelde, nog deze draad leest!
Ter herhaling:
>> Hoe heet deze fout?
> Weet er hier iemand nog de juiste benaming voor de taalfout waarbij
> een merknaam gebruikt wordt om een produkt aan te duiden. Het
> bekendste voorbeeld van deze fout is : thermosfles - moet immers
> isoleerkan zijn.
>
> Hoe heet deze fout?
Met vriendelijke groeten,
Didier
Pepijn Hendriks
<fg5a...@sneakemail.com>:
>Naam kan ik ook niet vinden. In de VS spreekt men van "Genericization", zij
>hebben ook een enorme rij van dat soort gevallen.
Ik heb een tijdje terug eens onderzocht of er een algemene naam is
voor het verschijnsel dat een merknaam een soortnaam wordt. Ik heb ook
voornamelijk dat 'genericisation' kunnen vinden. Voor het Nederlands
niet bijster geschikt.
Een andere die ik vond was 'generigram', en wel op
<http://members.ams.chello.nl/t.f.a.creemers/merknaam.htm> (waar
overigens ook een bescheiden lijstje te vinden is). Ook dat is een
gelegenheidsnaam voor het verschijnsel.
Voor alternatieven houd ik me aanbevolen.
-Pepijn
Eric Schade
uj5h8vca18l8c135h...@4ax.com...
[...]
> Ik heb een tijdje terug eens onderzocht of er een algemene naam is
> voor het verschijnsel dat een merknaam een soortnaam wordt. Ik heb ook
> voornamelijk dat 'genericisation' kunnen vinden. Voor het Nederlands
> niet bijster geschikt.
>
> Een andere die ik vond was 'generigram', en wel op
> <http://members.ams.chello.nl/t.f.a.creemers/merknaam.htm> (waar
> overigens ook een bescheiden lijstje te vinden is). Ook dat is een
> gelegenheidsnaam voor het verschijnsel.
>
> Voor alternatieven houd ik me aanbevolen.
'generoniem', past naadloos in het rijtje 'eponiem', 'toponiem' enz.
Eric
Peter Elderson
> In bericht <b5t4gh$bkk$1...@nl-news.euro.net> schreef "Annieke"
> <fg5a...@sneakemail.com>:
>
>
>>Naam kan ik ook niet vinden. In de VS spreekt men van "Genericization", zij
>>hebben ook een enorme rij van dat soort gevallen.
>
>
> Ik heb een tijdje terug eens onderzocht of er een algemene naam is
> voor het verschijnsel dat een merknaam een soortnaam wordt. Ik heb ook
> voornamelijk dat 'genericisation' kunnen vinden. Voor het Nederlands
> niet bijster geschikt.
Zelfstandig merkwoord. Merkwoordvorming.
Patrick Vanhoucke
in news:3e8241f9$0$585$ba62...@news.skynet.be
> Contra principia negantem disputari non potest.
> Dixit Peter Smulders <de...@home.nl>
> in news:Xns934BC3EC5A...@130.133.1.4
>
>> en bij de oudjes Kwatta
>
> Alle ogen zijn gericht op Kwatta.
Wat ik overigens niet wist, maar pas ontdekte, is dat dit
oorspronkelijk een échte slogan van het chocolademerk Kwatta was:
<CITAAT http://www.reclamearsenaal.nl>
Introductie
In 1995 voerde Trendbox in opdracht van Van Walbeek Etcetera een
onderzoek uit naar de bekendheid van oude, niet meer bestaande
merken. De merknaam Kwatta deed het goed met een score van 78,5 %.
Ook al was het merk al decennia van het toneel verdwenen. Sterker
nog, bij een soortgelijk onderzoek uit 1992, meende 5% van de
ondervraagden nog altijd Kwatta-chocoladerepen te consumeren.
Corporate brands, mainbrands, subbrands, portfolio's,
breinposities: toen de Bredase chocoladefabrikant 'de Kwatta' in
1890 de leus 'Aller ogen zijn gericht op op Kwatta's Manoeuvre
Chocolaad' had men daar nog geen weet van. Aanvankelijk werd de
Kwatta-reep alleen afgenomen door het leger. Vooral na de Eerste
Wereldoorlog was het 'Kwatta-soldaatje' jarenlang middelpunt van
grote, succesvolle reclamecampagnes.
De naam bracht van het merknaam tot soortnaam. 'Een kwatta' werd
synoniem voor 'een reep chocolade' schrijft Walter van de Calseyde
in het schitterende boekje Merkwaardig, een eeuw Bredase reclame
(2001). Een positie om jaloers op te worden.
</CITAAT http://www.reclamearsenaal.nl>
Bron:
http://www.reclamearsenaal.nl/page_sections/kenniscentrum/pages/mer
ken/intro_merken.htm
Het geciteerde stukje suggereert dat de merknaam 'Kwatta'
tegenwoordig niet meer bestaat. Maar volgens mij klopt dat niet. Er
is immers nog steeds chocopasta en hagelslag van dit merk
verkrijgbaar. Of vergis ik me?
Eric Schade
1fsn9y5.1abbaov1idcvzyN%add...@request.invalid...
[...]
> > > Gaat het bij woorden als 'aspirine' en 'luxaflex' niet om
> > > metonymia (relatie maker - gemaakte)?
>
> > Nee. Die makers maken nog wel andere produkten.
>
> Doet dat ter zake?
Ja. De talige band tussen producent en product is alleen dan
echt relevant als er maar één hoofdproduct is.
Anders worden de non-generoniemen stiefkinderlijk behandeld. :-(
Eric
Peter Smulders
$ba62...@news.skynet.be:
Juist, 'alleR oogen' waren gericht op Kwatta. Mogelijk dat de merknaam
nog bestaat maar het product komt niet meer uit de Kwatta-fabriek in
Breda. Ook het Kwatta-soldaatje is verleden tijd, ondanks de slogan
"Kwatta-soldaatjes blijven altijd geldig".
Robbert ter Hart
"Patrick Vanhoucke" <libr...@skynet.be> schreef in bericht
news:3e88b260$0$4531$ba62...@news.skynet.be...
> Het geciteerde stukje suggereert dat de merknaam 'Kwatta'
> tegenwoordig niet meer bestaat. Maar volgens mij klopt dat niet. Er
> is immers nog steeds chocopasta en hagelslag van dit merk
> verkrijgbaar. Of vergis ik me?
Ik heb inderdaad onlangs (in Belgiė) nog chocopasta van Kwatta gegeten. Dus
het stukje uit reclamearsenaal klopt inderdaad niet helemaal. Al is de naam
in Nedeland volgens mij wel uitgestorven.
RtH
Patrick Vanhoucke
in news:zHlia.7258$Pp.8...@amsnews03.chello.com
> Ik heb inderdaad onlangs (in Belgiė) nog chocopasta van Kwatta
> gegeten. Dus het stukje uit reclamearsenaal klopt inderdaad
> niet helemaal. Al is de naam in Nederland volgens mij wel
> uitgestorven.
In Antwerpen, Brussel en Gent (om maar eens drie voorbeelden van
Vlaamse steden te noemen waar ik regelmatig kom) zie je de
chocopasta en de hagelslag van Kwatta in bijna alle supermarkten op
de rekken staan.