De frak van ...
Michel Martens
Ik bedoelde hierboven 'de frak van Kees', maar namen noemen in de
onderwerpregel is niet netjes schijnt het. Een week of twee geleden
schreef met name Kees de Graaf:
<citaat>
Inderdaad. Persoonlijk poog ik mooie woorden en uitdrukkingen uit het
zuidelijk deel van ons taalgebied juist te propageren bij de
nonchalante Hollander. Woorden als verdapperen, goesting, frak, enz.
En bij sommigen slaat dat best wel aan. Eerst halfgeestig, heb je een
frak, het wordt koud, en zo. Maar ondertussen...
</citaat>
Ik repliceerde dat ik in mijn contacten met Nederlanders precies de
indruk probeer te vermijden als zouden wij zulke woorden als goed
Nederlands beschouwen. het is streektaal.
De voorzienigheid is mij genadig, want ik vind in een taalboekje uit
de 'jaren stillekes' (streektaaluitdrukking voor 'lang geleden', of
'iets van ettelijke jaren terug') een artikeltje over betekenis en
herkomst van het woord 'frak'. Sta mij toe er het volgende uit te
citeren:
___________________
Het woord 'frak' is gebruikelijk in het grootste deel van
Vlaams-Belgiė, doch heeft niet overal dezelfde betekenis. In
Oost-Vlaanderen verstaat men onder 'frak' een lange jas,
overeenstemmende met Fr. 'redingote'. In Antwerpen, Brabant en
West-Vlaanderen is de frak daarentegen een gewone jas. Voor zover ik
weet, is de term niet gebruikelijk in het Limburgs. In het ABN is de
frak een langpandige herenjas of rokjas, overeenstemmende met Fr.
'habit'. Er wordt dus een ander kledingstuk mede bedoeld dan in de
Zuidnederlandse volkstaal en dit verschil van betekenis heeft reeds
herhaaldelijk aanleiding gegeven tot misverstand.
Vanwaar komt nu de term 'frak'? Steunende op de opmerking, welke
Bilderdijk bij de aanvang der 19e eeuw heeft gemaakt, leest men bijna
overal dat de Nederlanders hun frak overgenomen hebben uit het Duits,
in welke taal het woord omstreeks 1750 ontleend werd aan het Frans
'frac'. In Vlaams-Belgiė zal 'frak' wel niet overgenomen zijn uit het
Duits, maar wel uit het Frans, aangezien wij het woord 'fracque' reeds
in 1773 aantreffen in een Gents processtuk.
Waar hebben nu de Fransen dar woord gehaald? In Engeland. In het
Engels immers gebruikte men van bij de aanvang der 18e eeuw het woord
'frock' met de betekenis van langpandige, geklede jas, welke men thans
'frock-coat' noemt en welke overeenstemt met Fr. 'redingote'. De
Engelsen spreken de o van 'frock' met wij geopende mond uit, zodat ze
ongeveer a luidt en de Franse hebben daar 'frac' van gemaakt en dit
woord is omstreeks 1750 in Frankrijk in zwang gekomen en heeft zich
zogoed als aan alle Europese talen opgedrongen.
........
In sommige delen van Vlaams-Belgiė zegt men: zijn frak keren of
kazakdraaien of zijn kazak keren, d.i. van partij veranderen, welk
begrip in het Algemeen Nederlands uitgedrukt wordt door: zijn rokje,
zijn jas, zijn hemd keren of omkeren.
Een andere Zuidnederlandse zegswijze is: iemand zijn frak uitkloppen,
d.w.z. hem afranselen en ook hem de waarheid zeggen, welk begrip in
het Algemeen Nederlands luidt: iemands mantel afvegen, iemand het jak
afschuieren.
Een eigenaardige Antwerpse uitdrukking is: de houten frak aantrekken,
d.w.z. begraven worden. Vergelijk daarmee de schertsende zegswijze
'houten paletot' en in hte Fr. 'paletot de sapin' voor doodskist.
Tot slot wensen wij er nogmaals de aandacht op te vestigen, dat NL
'frak' evenals Fr. 'frac' en Duits 'Frack' de betekenis heeft van
herenrok of rokjas, overeenstemmende met Fr. 'habit'. Het is trouwens
met die betekenis dat het Franse 'frac' zich over gans Europa heeft
verspreid.
____________________________
Bron: 'Onze taal' - Taalkundige wegwijzertjes in duizend en een
onderwerpen. - Dr. Jan Grauls.
Uitgeverij Heideland, Hasselt - 1960
--
Groeten,
Michel.
"Alsoo wordt in Brabant met d'aldersuetste voys,
"Ghesproken en ghebruyckt het alder beste duyts.
Jonker Jan van der Noot (16de eeuw)
Kees de Graaf
| [deleted]
|
| Waar hebben nu de Fransen dar woord gehaald? In Engeland. In het
| Engels immers gebruikte men van bij de aanvang der 18e eeuw het woord
| 'frock' met de betekenis van langpandige, geklede jas, welke men thans
| 'frock-coat' noemt en welke overeenstemt met Fr. 'redingote'. De
| Engelsen spreken de o van 'frock' met wij geopende mond uit, zodat ze
| ongeveer a luidt en de Franse hebben daar 'frac' van gemaakt en dit
| woord is omstreeks 1750 in Frankrijk in zwang gekomen en heeft zich
| zogoed als aan alle Europese talen opgedrongen.
In het Frans is een Engels woord opgenomen???
't Is of je een ei een kip ziet leggen! ;-)
-- K
C. Rugosa
Dat is dan niet de eerste keer dat een ei een kip legt, want ook het
Franse redingote waar het hierboven net ook over ging komt uit het
Engels. Was dat niet riding coat?
CR.
Wugi
Kees de Graaf :
Ook talen kennen de kip-ei-kip truuk.
Mijn etymo-Vandaal vult aan:
Fr frac < E frock < oFr froc, hetzelfde Germaanse woord als (h)rok !
Dergelijke heen- en weerontleningen zijn talrijk genoeg...
Ruud Harmsen
>Dat is dan niet de eerste keer dat een ei een kip legt, ...
Goh, nee. Je meent het.
--
Ruud Harmsen <r...@rudhar.com>
Last update 30 August 2002 http://rudhar.com/index/whatsnew.htm
Michel Martens
nieuwsgroep nl.taal:
Is er iemand met een Petit Robert in de zaal?
Verder heb je ook nog het Amerikaans-Engelse woord 'bluff'
(oorspronkelijk uit het pokerspel) met zijn afleidingen bluffer
(werkwoord) en bluffeur/euse. Het woord werd reeds in de tweede helft
van de negentiende eeuw overgenomen, maar het duurde nog tot in de
jaren vijftig van de twintigste eeuw vooraleer het de officiële zegen
kreeg van de Académie française.
--
Groeten,
Michel.
Eric Schade
b51inu0n5jvt87s8b...@4ax.com...
[...]
> >Dat is dan niet de eerste keer dat een ei een kip legt, want ook het
> >Franse redingote waar het hierboven net ook over ging komt uit het
> >Engels. Was dat niet riding coat?
>
> Is er iemand met een Petit Robert in de zaal?
Mag de Flammarion ook? Jawel, FR 'redingote' komt van het Engels
"riding coat", = "habit de cavalier" = NL 'ruiterskleding'.
[...]
Eric
Didier Leroi
<m.ma...@skynet.be> wrote:
>rug...@pandora.be (C. Rugosa) schreef op 5 Sep 2002 12:56:25 -0700 in
>nieuwsgroep nl.taal:
>>Dat is dan niet de eerste keer dat een ei een kip legt, want ook het
>>Franse redingote waar het hierboven net ook over ging komt uit het
>>Engels. Was dat niet riding coat?
>
>Is er iemand met een Petit Robert in de zaal?
Redingote: n.f. (1725: anglais /riding-coat/ "vêtement pour aller à
cheval").
Graag gedaan.
Didier