Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

ter bedde

1,030 views
Skip to first unread message

Johannes

unread,
Feb 4, 2011, 5:08:24 AM2/4/11
to
Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd dat
hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm van
"bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk en
onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
Middeleeuwen.
Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan. Of
de lidwoordloze variant: "te bed(de)".

Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is dat
alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden archaïsch te
doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch een grammaticale
uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?


Fe

unread,
Feb 4, 2011, 5:33:57 AM2/4/11
to
Op 04-02-11 11:08, Johannes schreef:

Ik ken iemand uit Groningen die dit altijd zegt. Mogelijk is het dialect?


--
Fe

Ruud Harmsen

unread,
Feb 4, 2011, 5:40:28 AM2/4/11
to
Fri, 4 Feb 2011 11:08:24 +0100: "Johannes"
<j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:

>Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd dat
>hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm van
>"bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk en
>onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>Middeleeuwen.
>Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan. Of
>de lidwoordloze variant: "te bed(de)".

Ik voel alleen "te bedde" aan als correct en wel eens gezien.

>Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is dat
>alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden archaïsch te
>doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch een grammaticale
>uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?

Ik denk inderdaad gewoon mensen die boven hun macht schrijven. Die de
indruk willen wekken erg geletterd en gestudeerd te zijn, maar dan te
moeilijke dingen proberen die ze in werkelijkheid niet beheersen.
Verstandiger is natuurlijk om iets onder je maximale niveau te werken
en dat dan heel goed te doen. Of als je zo'n moeilijke vorm aandurft,
een woordenboek, grammaticaboek of taaladviesbron erbij. Zou ik zelf
ook doen. Zo heb ik jaren gedacht dat "bij deze" goed was terwijl het
officieel "bij dezen" hoort te zijn.

--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com

Johannes

unread,
Feb 4, 2011, 6:44:50 AM2/4/11
to

"Fe" <nos...@inospam.invalid> schreef in bericht
news:4d4bd615$0$34849$e4fe...@news.xs4all.nl...

> Op 04-02-11 11:08, Johannes schreef:
>> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd
>> dat hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>> Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm
>> van "bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk
>> en onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>> Middeleeuwen.
>> Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>> grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>> Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
>> Of de lidwoordloze variant: "te bed(de)".
>>
>> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is
>> dat alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden
>> archaďsch te doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch

>> een grammaticale uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?
>
> Ik ken iemand uit Groningen die dit altijd zegt. Mogelijk is het dialect?

Opmerkelijk: degene van wie ik dat e-mailtje kreeg, is een geboren
Groninger!
Dus wie weet?

chris r

unread,
Feb 4, 2011, 7:16:00 AM2/4/11
to

"Fe" <nos...@inospam.invalid> wrote in message
news:4d4bd615$0$34849$e4fe...@news.xs4all.nl...

Uit een rijm van Gezelle?
Boerke Naas: ik wilde dat ik thuis en in mien bedde waar."

Johannes

unread,
Feb 4, 2011, 9:05:11 AM2/4/11
to

"chris r" <cren...@hotmail.com> schreef in bericht
news:iigqm1$2qjd$1...@nl-news.euro.net...

>
> "Fe" <nos...@inospam.invalid> wrote in message
> news:4d4bd615$0$34849$e4fe...@news.xs4all.nl...
>> Op 04-02-11 11:08, Johannes schreef:
>>> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd
>>> dat hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>>> Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm
>>> van "bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk
>>> en onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>>> Middeleeuwen.
>>> Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>>> grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>>> Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
>>> Of de lidwoordloze variant: "te bed(de)".
>>>
>>> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is
>>> dat alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden
>>> archaďsch te doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch

>>> een grammaticale uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?
>>
>> Ik ken iemand uit Groningen die dit altijd zegt. Mogelijk is het dialect?
>
> Uit een rijm van Gezelle?
> Boerke Naas: ik wilde dat ik thuis en in mien bedde waar."

Het gaat om "bedde" in combinatie met "ter". Niet om "bedde" alleen.


Nieckq

unread,
Feb 4, 2011, 9:40:59 AM2/4/11
to
> Fri, 4 Feb 2011 11:08:24 +0100: "Johannes"
> <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:

>>Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppati�nt wordt gezegd

>>dat
>>hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>>Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm van
>>"bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk en
>>onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>>Middeleeuwen.
>>Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>>grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>>Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan. Of
>>de lidwoordloze variant: "te bed(de)".

> Ik voel alleen "te bedde" aan als correct en wel eens gezien.

In VL hoor je ook vaak "(van) in den beginne", daar waar een NLer
eerder "van het begin af aan" zou zeggen.

Voorts was "Te bed of niet te bed" jarenlang een populair Vlaams
radioprogramma.

Nieckq

Johannes

unread,
Feb 4, 2011, 10:20:27 AM2/4/11
to

"Nieckq" <nie...@xyz.invalid> schreef in bericht
news:8r2hfp...@mid.individual.net...

>> Fri, 4 Feb 2011 11:08:24 +0100: "Johannes"
>> <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>
>>>Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd
>>>dat
>>>hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>>>Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm van
>>>"bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk en
>>>onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>>>Middeleeuwen.
>>>Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>>>grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>>>Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
>>>Of
>>>de lidwoordloze variant: "te bed(de)".
>
>> Ik voel alleen "te bedde" aan als correct en wel eens gezien.
>
> In VL hoor je ook vaak "(van) in den beginne", daar waar een NLer
> eerder "van het begin af aan" zou zeggen.
>
> Voorts was "Te bed of niet te bed" jarenlang een populair Vlaams
> radioprogramma.

Dat doet me eerder aan het begin van Genesis denken. "Bereshit" in het
Hebreeuws (al zal de grapjas "bereshit" wel anders uitleggen dan "in het
begin").


Ruud Harmsen

unread,
Feb 4, 2011, 10:26:03 AM2/4/11
to
Fri, 4 Feb 2011 16:20:27 +0100: "Johannes"
<j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:

>Dat doet me eerder aan het begin van Genesis denken. "Bereshit" in het

>Hebreeuws (al zal de grapjas "bereshit" wel anders uitleggen dan "in het
>begin").

Ongetwijfeld. Maar de klemtoon valt op re, vermoed ik.
Ook is de structuur anders: be is een voorzetsel (verwant met bi in
het Arabisch), resh = kop, hoofd, begin (Arabish: ra's) en it is een
of andere uitgang.

Frits Zandveld

unread,
Feb 4, 2011, 10:32:51 AM2/4/11
to
Op 2011-02-04 16:20, Johannes schreef:
In het onderstaande betekent (!): nu komt er een lijdend voorwerp.
Be reshit bara Elohim et ha maschayim we et ha arets
In begin schiep Elohim (!) de helelen en (!) de aarde.
Dus niet in <het> begin of in <den> beginne.
Een betere vertaling zou zo iets zijn als
"om dit verhaal maar ergens te beginnen",
of zelfs "er was eens".

Frits

Frits Zandveld

unread,
Feb 4, 2011, 10:34:15 AM2/4/11
to
Op 2011-02-04 16:26, Ruud Harmsen schreef:

> Fri, 4 Feb 2011 16:20:27 +0100: "Johannes"
> <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>
>> Dat doet me eerder aan het begin van Genesis denken. "Bereshit" in het
>> Hebreeuws (al zal de grapjas "bereshit" wel anders uitleggen dan "in het
>> begin").
>
> Ongetwijfeld. Maar de klemtoon valt op re, vermoed ik.

Nee. Be reshit met klemtoon op shit :-)

> Ook is de structuur anders: be is een voorzetsel (verwant met bi in
> het Arabisch), resh = kop, hoofd, begin (Arabish: ra's) en it is een
> of andere uitgang.

klopt.

Frits

Ruud Harmsen

unread,
Feb 4, 2011, 10:48:22 AM2/4/11
to
Fri, 04 Feb 2011 16:34:15 +0100: Frits Zandveld
<frits.z...@home.nl>: in nl.taal:

>Op 2011-02-04 16:26, Ruud Harmsen schreef:
>> Fri, 4 Feb 2011 16:20:27 +0100: "Johannes"
>> <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>>
>>> Dat doet me eerder aan het begin van Genesis denken. "Bereshit" in het
>>> Hebreeuws (al zal de grapjas "bereshit" wel anders uitleggen dan "in het
>>> begin").
>>
>> Ongetwijfeld. Maar de klemtoon valt op re, vermoed ik.
>
>Nee. Be reshit met klemtoon op shit :-)

Ja, Hebreeuws heeft geloof ik (vrijwel) altijd eindbeklemtoning?

>> Ook is de structuur anders: be is een voorzetsel (verwant met bi in
>> het Arabisch), resh = kop, hoofd, begin (Arabish: ra's) en it is een
>> of andere uitgang.
>
>klopt.
>
>Frits

--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com

Frits Zandveld

unread,
Feb 4, 2011, 11:29:20 AM2/4/11
to
Op 2011-02-04 16:48, Ruud Harmsen schreef:

> Fri, 04 Feb 2011 16:34:15 +0100: Frits Zandveld
> <frits.z...@home.nl>: in nl.taal:
>
>> Op 2011-02-04 16:26, Ruud Harmsen schreef:
>>> Fri, 4 Feb 2011 16:20:27 +0100: "Johannes"
>>> <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl>: in nl.taal:
>>>
>>>> Dat doet me eerder aan het begin van Genesis denken. "Bereshit" in het
>>>> Hebreeuws (al zal de grapjas "bereshit" wel anders uitleggen dan "in het
>>>> begin").
>>>
>>> Ongetwijfeld. Maar de klemtoon valt op re, vermoed ik.
>>
>> Nee. Be reshit met klemtoon op shit :-)
>
> Ja, Hebreeuws heeft geloof ik (vrijwel) altijd eindbeklemtoning?

Met niet meer dan de eerste lesjes in mijn bol kan ik daarop geen
antwoord geven. Maar het lijkt me wel.

Frits

L. Etterpletter

unread,
Feb 4, 2011, 12:25:13 PM2/4/11
to
Johannes wrote:
> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens.

Het rammelt ook.

+.

Sietse Vliegen

unread,
Feb 4, 2011, 1:21:16 PM2/4/11
to
"Johannes" wrote:
>"Nieckq" schreef:
>>>"Johannes":

>>>>Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd
>>>>dat
>>>>hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>>>>Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm van
>>>>"bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk en
>>>>onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>>>>Middeleeuwen.
>>>>Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>>>>grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>>>>Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
>>>>Of de lidwoordloze variant: "te bed(de)".

>>> Ik voel alleen "te bedde" aan als correct en wel eens gezien.

>> In VL hoor je ook vaak "(van) in den beginne", daar waar een NLer
>> eerder "van het begin af aan" zou zeggen.
>>
>> Voorts was "Te bed of niet te bed" jarenlang een populair Vlaams
>> radioprogramma.

>Dat doet me eerder aan het begin van Genesis denken. "Bereshit" in het
>Hebreeuws (al zal de grapjas "bereshit" wel anders uitleggen dan "in het
>begin").

O, vast. En menig bioloog zal corrigeren voor de diersoort ;-)

--

Sietse

vixx'

unread,
Feb 4, 2011, 4:06:34 PM2/4/11
to

ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.

Barkieper

unread,
Feb 4, 2011, 5:16:18 PM2/4/11
to
Nieckq schreef op Fri, 4 Feb 2011 15:40:59 +0100 in nl.taal


" En hij zag dat Wanne hem vredig tegen-lachte. Stuk voor stuk
"deed zij traag haar kleren uit, die ze proper opplooide en lei op den
"stoel, bij zijn klakke. Ze ging zij ook te bedde komen, zag hij. En
"nu had zekerheid dat zij voortaan altijd bij hem zou wezen ...

Uit het meesterwerk van Karel Van de Woestijne 'De boer die sterft'.

Van de Woestijne was een Oost-Vlaming en in Oost-Vlaanderen (mogelijk
ook West-Vlaanderen) is of was 'te bedde' gewone spreektaal. Zelf vaak
gehoord. Het is echt Vlaams, in de oorspronkelijke betekenis van de
benaming.

--
Barkieper.

h@wig

unread,
Feb 4, 2011, 5:28:55 PM2/4/11
to
On 4 feb, 22:06, vixx' <vix...@yahoo.com> wrote:
> Johannes wrote:
>
> > "chris r" <creng...@hotmail.com> schreef in bericht

> >news:iigqm1$2qjd$1...@nl-news.euro.net...
>
> >> "Fe" <nos...@inospam.invalid> wrote in message
> >>news:4d4bd615$0$34849$e4fe...@news.xs4all.nl...
> >>> Op 04-02-11 11:08, Johannes schreef:
> >>>> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd
> >>>> dat hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
> >>>> Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm
> >>>> van "bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk
> >>>> en onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
> >>>> Middeleeuwen.
> >>>> Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel
> >>>> bij
> >>>> grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
> >>>> Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
> >>>> Of de lidwoordloze variant: "te bed(de)".

> >>>> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is
> >>>> dat alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden

> >>>> archaïsch te doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch


> >>>> een grammaticale uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?

> >>> Ik ken iemand uit Groningen die dit altijd zegt. Mogelijk is het
> >>> dialect?

> >> Uit een rijm van Gezelle?
> >> Boerke Naas: ik wilde dat ik thuis en in mien bedde waar."

> > Het gaat om "bedde" in combinatie met "ter". Niet om "bedde" alleen.

> ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.

Vink ook. 'Ter kerke' gaan daarentegen correct. En dat is dan wel weer
vreemd. Nou wil ik wel eens weten hoe dat zit. Kerk is toch
vrouwelijk? L'église, die Kirche...Moeten we 'ten kerke'?

vixx'

unread,
Feb 4, 2011, 6:24:42 PM2/4/11
to

er is vast wel iemand die het echt weet, maar "ten kerke" lijkt me fout..

Peter Smulders

unread,
Feb 4, 2011, 7:18:24 PM2/4/11
to
"h@wig" <hedwig.d...@planet.nl> schreef in
news:33670c15-da6a-461d-b43a-
d45341...@t19g2000prd.googlegroups.
com:

> On 4 feb, 22:06, vixx' <vix...@yahoo.com> wrote:
>> Johannes wrote:
>>
>> > "chris r" <creng...@hotmail.com> schreef in bericht
>> >news:iigqm1$2qjd$1...@nl-news.euro.net...
>>
>> >> "Fe" <nos...@inospam.invalid> wrote in message
>> >>news:4d4bd615$0$34849$e4fe...@news.xs4all.nl...
>> >>> Op 04-02-11 11:08, Johannes schreef:
>> >>>> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt
>> >>>> wordt gezegd dat hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij
>> >>>> in bed ligt. Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed",
>> >>>> ofwel een oude nevenvorm van "bed". De datief-e kan alleen
>> >>>> voorkomen bij grammaticaal mannelijk en onzijdig. Beide
>> >>>> zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>> >>>> Middeleeuwen. Het woordje "ter" (= voorzetsel te +
>> >>>> verbogen lidwoord der) past wel bij
>> >>>> grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of)
>> >>>> onzijdig. Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar
>> >>>> "ten bedde" moeten staan. Of de lidwoordloze variant: "te
>> >>>> bed(de)".
>
>> >>>> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed)
>> >>>> nogal eens. Is dat alleen maar massale "slordigheid",

>> >>>> omdat velen het leuk vinden archaďsch te doen, maar de


>> >>>> oude vormen niet meer kennen, of is er toch een
>> >>>> grammaticale uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?
>
>> >>> Ik ken iemand uit Groningen die dit altijd zegt. Mogelijk
>> >>> is het dialect?
>
>> >> Uit een rijm van Gezelle?
>> >> Boerke Naas: ik wilde dat ik thuis en in mien bedde waar."
>
>> > Het gaat om "bedde" in combinatie met "ter". Niet om "bedde"
>> > alleen.
>
>> ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.
>
> Vink ook. 'Ter kerke' gaan daarentegen correct. En dat is dan
> wel weer vreemd. Nou wil ik wel eens weten hoe dat zit. Kerk is
> toch vrouwelijk? L'église, die Kirche...Moeten we 'ten kerke'?

Kerk is inderdaad vrouwelijk en daarom juist zeg je 'ter kerke'.
Vergelijk 'ter vergadering', 'ter plaatse'. Maar daarbij past dan
weer niet 'ter ore'. Dus 'ter bedde' is misschien zo gek nog
niet.

Ali

unread,
Feb 5, 2011, 12:15:02 AM2/5/11
to
Barkieper wrote:

> " En hij zag dat Wanne hem vredig tegen-lachte. Stuk voor stuk
> "deed zij traag haar kleren uit, die ze proper opplooide en lei op den
> "stoel, bij zijn klakke. Ze ging zij ook te bedde komen, zag hij. En
> "nu had zekerheid dat zij voortaan altijd bij hem zou wezen ...
>
> Uit het meesterwerk van Karel Van de Woestijne 'De boer die sterft'.
>
> Van de Woestijne was een Oost-Vlaming en in Oost-Vlaanderen (mogelijk
> ook West-Vlaanderen) is of was 'te bedde' gewone spreektaal.

Die VDW was dan wel een Oost-Vlaming, maar zou het toch niet eerder "in
West-Vlaanderen en mogelijk ook Oost-Vlaanderen" kunnen zijn? Ten
noorden van Gent heb ik het in ieder geval nooit gehoord. Noch mijn
grootouders, noch mijn ouders zeiden het op die manier. Wat natuurlijk
nog niet hoeft te betekenen dat het niet elders in OVL bekend was. Maar
dat het hier gewone spreektaal is, klopt echt niet.

"Vroeg te bed en vroeg te been, is gezond voor iedereen" was zowat mijn
vaders lijfspreuk, en dat is eigenlijk de enige uitdrukking die ik ken
waarin "bed" voorkomt in combinatie met "te".

The Boss

unread,
Feb 5, 2011, 12:43:24 AM2/5/11
to

Hier in Noord Brabant is 'te bed gaan' in de mij bekende dialecten (=
met name de oostelijke helft van de provincie) heel gebruikelijk.
En ook in de middeleeuwen kende men hier 'te bedde gaan', getuige o.a.
enkele woordenboeken uit die tijd, zoals:
"Nieuw woordenboek der nederlandsche en hoogduitsche taal" van
Matthias Kramer en Abrahamus van Moerbeek (1768).

Daniel Heinsius, geboren in Gent en al op jeugdige leeftijd met zijn
ouders naar de Noordelijke Nederlanden gevlucht, schreef begin 17de
eeuw het gedicht "Het sterf-huys van Cupido" :

Gisteren des avonts laet,
Eer die Son te bedde gaet,
Eer sy gaet, end’ ons berooft
Van haer schoon vergulden hooft.
<...>
http://emblems.let.uu.nl/he1608back002.html

--
J

Lloobee

unread,
Feb 5, 2011, 1:33:41 AM2/5/11
to

Ik ken 'te bedde' als gewone spreektaal in zowel Limburg als
Achterhoek en Twente. In het Hollands ook bekend, maar klinkt het
ietwat archaisch, oubollig zeg maar.

h@wig

unread,
Feb 5, 2011, 3:07:01 AM2/5/11
to
Peter Smulders wrote:
> "h@wig"


> >> ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.

> > Vink ook. 'Ter kerke' gaan daarentegen correct. En dat is dan
> > wel weer vreemd. Nou wil ik wel eens weten hoe dat zit. Kerk is
> > toch vrouwelijk? L'église, die Kirche...Moeten we 'ten kerke'?

> Kerk is inderdaad vrouwelijk en daarom juist zeg je 'ter kerke'.
> Vergelijk 'ter vergadering', 'ter plaatse'. Maar daarbij past dan
> weer niet 'ter ore'.

Ja, voor vrouwelijke woorden gaat het idd op. Daarom verbaast me die
'ter bedde ook'. Kannie goed zijn.
Alhoewel..... "ten gunste van en ten faveure van" zouden dan 'ter'
moeten krijgen, aangezien dat allebei vrouwelijke woorden betreft.


> Dus 'ter bedde' is misschien zo gek nog
> niet.

'Bed' is onzijdig en naar onzijdige woorden wordt met 'zijn' verwezen,
dat pleit niet voor 'ter bedde' imho.

Lloobee

unread,
Feb 5, 2011, 3:24:44 AM2/5/11
to

Misschien heeft dat te/ter/ten helemaal niet te maken met het
woordgeslacht van wat erachter komt? Kweetookniehoor, ik roep maar
wat...

Johannes

unread,
Feb 5, 2011, 6:17:01 AM2/5/11
to

"Frits Zandveld" <frits.z...@home.nl> schreef in bericht
news:245af$4d4c1c1a$d97825b4$19...@cache5.tilbu1.nb.home.nl...
> In begin schiep Elohim (!) de hemelen en (!) de aarde.

> Dus niet in <het> begin of in <den> beginne.
> Een betere vertaling zou zo iets zijn als
> "om dit verhaal maar ergens te beginnen",
> of zelfs "er was eens".

Onlangs heeft een theologe de stelling geponeerd dat dit altijd verkeerd was
vertaald en verkeerd overgenomen en dat eigenlijk vertaald moet worden "In
het begin SCHEIDDE ...." in plaats van SCHIEP.
Met andere woorden: Hij ordende de chaos.

Peter Smulders

unread,
Feb 5, 2011, 7:05:45 AM2/5/11
to
"h@wig" <hedwig.d...@planet.nl> schreef in
news:eeba72a8-bf0a-4dad-9976-
a3c76b...@n18g2000vbq.googlegroups.
com:

> Peter Smulders wrote:
>> "h@wig"
>
>
>> >> ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.
>
>> > Vink ook. 'Ter kerke' gaan daarentegen correct. En dat is dan
>> > wel weer vreemd. Nou wil ik wel eens weten hoe dat zit. Kerk

>> > is toch vrouwelijk? L'�glise, die Kirche...Moeten we 'ten


>> > kerke'?
>
>> Kerk is inderdaad vrouwelijk en daarom juist zeg je 'ter
>> kerke'. Vergelijk 'ter vergadering', 'ter plaatse'. Maar
>> daarbij past dan weer niet 'ter ore'.
>
> Ja, voor vrouwelijke woorden gaat het idd op. Daarom verbaast me
> die 'ter bedde ook'. Kannie goed zijn.
> Alhoewel..... "ten gunste van en ten faveure van" zouden dan
> 'ter' moeten krijgen, aangezien dat allebei vrouwelijke woorden
> betreft.
>
>
>> Dus 'ter bedde' is misschien zo gek nog
>> niet.
>
> 'Bed' is onzijdig en naar onzijdige woorden wordt met 'zijn'
> verwezen, dat pleit niet voor 'ter bedde' imho.

Maar hoe zit het dan met "ter ore" en "ter been"?
Voor onzijdige lichaamsdelen maken we een uitzondering?

The Boss

unread,
Feb 5, 2011, 8:13:30 AM2/5/11
to
On Feb 5, 1:05 pm, Peter Smulders <d...@home.nl> wrote:
> "h@wig" <hedwig.duchat...@planet.nl> schreef in
> news:eeba72a8-bf0a-4dad-9976-
> a3c76b53e...@n18g2000vbq.googlegroups.

Misschien geeft voor "ter ore" en aanverwante uitdrukkingen het
volgende artikel (met name het laatste gedeelte) daarvoor een
verklaring:
http://vrttaal.net/taaldatabanken_master/juist/990611.shtml
<q>
'Hart' is vanouds onzijdig. Maar vroeger zeiden ze 'harte' of 'herte'.
Die typisch vrouwelijke -e heeft ertoe geleid dat 'hart' gaandeweg als
een vrouwelijk woord beschouwd werd. Dat klinkt nu nog steeds door in
staande uitdrukkingen als 'ter harte nemen'.
</q>

Bij 'ter been' lijkt me iets anders te spelen, namelijk een iets
andere betekenis van 'ter'.
Bij 'ter ore', 'ter harte' e.d. kun je het vervangen door 'tot het',
of 'in het' of 'naar het' (oor, hart,...).
Bij 'ter been' (gebruikt in de uitdrukking 'slecht ter been zijn')
betekent het meer iets als 'slecht met het been (of de benen) zijn' --
> niet goed kunnen lopen.
Ali gebruikte eerder in deze draad ook al 'te been' in zijn vaders
lijfspreuk:


"Vroeg te bed en vroeg te been, is gezond voor iedereen"

Daar heeft 'te' weer wel (ongeveer) de betekenis van 'in het': vroeg
weer opstaan, vroeg 'in de benen' zeggen we ook nu nog wel.

--
J

Sietse Vliegen

unread,
Feb 5, 2011, 9:54:59 AM2/5/11
to
"Johannes" <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl> wrote:

>Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd dat
>hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.

Is dat een regel? Je kunt ook ter ziele zijn, wat merkwaardig genoeg
hetzelfde schijnt te zijn als ontzield. Hoewel ik in dit geval:

http://www.friesenieuwsflitsen.nl/content/christelijke-muziekbond-ter-ziele

even twijfelde, of dit niet een geval was van eruit geperste humor.
Maar gelukkig, op de pagina stond "is ter ziele". Vermoedelijk zagen
ze zelf ook in dat het anders ongewild grappig was.

>Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm van
>"bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk en
>onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>Middeleeuwen.
>Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>grammaticaal vrouwelijk,

Een verbogen lidwoord dat past bij vrouwelijk. Ik zeg niks... ;-)

> maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan. Of
>de lidwoordloze variant: "te bed(de)".
>

>Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is dat

>alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden archaïsch te

>doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch een grammaticale
>uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?

--

Sietse

Sietse Vliegen

unread,
Feb 5, 2011, 10:10:54 AM2/5/11
to
"h@wig" <hedwig.d...@planet.nl> wrote:
>On 4 feb, 22:06, vixx' <vix...@yahoo.com> wrote:
>> Johannes wrote:
>>> "chris r" <creng...@hotmail.com> schreef:

>>>> "Fe" <nos...@inospam.invalid> wrote:
>>>>> Op 04-02-11 11:08, Johannes schreef:

>>>>>> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd
>>>>>> dat hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>>>>>> Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm
>>>>>> van "bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk
>>>>>> en onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>>>>>> Middeleeuwen.
>>>>>> Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel
>>>>>> bij
>>>>>> grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>>>>>> Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
>>>>>> Of de lidwoordloze variant: "te bed(de)".
>>>>>>
>>>>>> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is
>>>>>> dat alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden
>>>>>> archaïsch te doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch
>>>>>> een grammaticale uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?

>>>>> Ik ken iemand uit Groningen die dit altijd zegt. Mogelijk is het
>>>>> dialect?

Slordig òf dialect. Want dialect spreekt men immer zorgvuldig ;-)

>>>> Uit een rijm van Gezelle?
>>>> Boerke Naas: ik wilde dat ik thuis en in mien bedde waar."

>>> Het gaat om "bedde" in combinatie met "ter". Niet om "bedde" alleen.

>> ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.

>Vink ook. 'Ter kerke' gaan daarentegen correct. En dat is dan wel weer
>vreemd. Nou wil ik wel eens weten hoe dat zit. Kerk is toch
>vrouwelijk? L'église, die Kirche...Moeten we 'ten kerke'?

Volgens mij komt er nog iets bij: ten X en ter Y geven een beweging
aan, naar X resp. Y toe. Je zou dus misschien nog ter bedde kunnen
gaan, maar ter bedde liggen kan volgens mij echt niet. Je wordt ten
grave gedragen (als je ter ziele bent), maar je ligt niet ten grave.

Te Grave kun je wel liggen, maar ook wonen, of je naam te grabbel
gooien. Hoe het zit met een reis naar Grave weet ik zo 1 2 3 niet,
misschien kun je ter Grave fietsen. Dit alles ook te(r) Zijde(wind).

--

Sietse

vixx'

unread,
Feb 5, 2011, 10:26:50 AM2/5/11
to
Sietse Vliegen wrote:
> "Johannes" <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl> wrote:
>
>> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd dat
>> hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>
> Is dat een regel? Je kunt ook ter ziele zijn, wat merkwaardig genoeg
> hetzelfde schijnt te zijn als ontzield. Hoewel ik in dit geval:

is ter ziele betekent zoveel als "is overleden" of "is niet meer"
maar ontzield wordt van een voorheen bezield voorwerp gezegd: het ontzielde lichaam..

Sietse Vliegen

unread,
Feb 5, 2011, 10:47:06 AM2/5/11
to
"Johannes" <j.van....@nospam.onsneteindhoven.nl> wrote:

>Onlangs heeft een theologe de stelling geponeerd dat dit altijd verkeerd was
>vertaald en verkeerd overgenomen en dat eigenlijk vertaald moet worden "In
>het begin SCHEIDDE ...." in plaats van SCHIEP.
>Met andere woorden: Hij ordende de chaos.

Kan best zijn, maar dan heeft hij toch heel wat aarde de hemel uit
moeten scheppen ;-)

--

Sietse

Bart Dinnissen

unread,
Feb 5, 2011, 11:26:09 AM2/5/11
to
On Sat, 5 Feb 2011 00:07:01 -0800 (PST), "h@wig" <hedwig.d...@planet.nl>
wrote:

>Peter Smulders wrote:
>> "h@wig"
>
>
>> >> ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.
>
>> > Vink ook. 'Ter kerke' gaan daarentegen correct. En dat is dan
>> > wel weer vreemd. Nou wil ik wel eens weten hoe dat zit. Kerk is
>> > toch vrouwelijk? L'église, die Kirche...Moeten we 'ten kerke'?
>
>> Kerk is inderdaad vrouwelijk en daarom juist zeg je 'ter kerke'.
>> Vergelijk 'ter vergadering', 'ter plaatse'. Maar daarbij past dan
>> weer niet 'ter ore'.
>
>Ja, voor vrouwelijke woorden gaat het idd op. Daarom verbaast me die
>'ter bedde ook'. Kannie goed zijn.
>Alhoewel..... "ten gunste van en ten faveure van" zouden dan 'ter'
>moeten krijgen, aangezien dat allebei vrouwelijke woorden betreft.

Kerk, vergadering, plaats en bed zijn allemaal plaatsen waar je heen gaat, en
dan denk ik aan accusatief. Ten gunste van en ten aanzien van en zo lijken me
eerder datief.

Dan zou het verschil dus niet in het geslacht van de woorden liggen maar in de
naamval.

--
Bart Dinnissen

The Boss

unread,
Feb 5, 2011, 12:55:12 PM2/5/11
to
On Feb 5, 5:26 pm, Bart Dinnissen <dinnis...@chello.nl> wrote:
> On Sat, 5 Feb 2011 00:07:01 -0800 (PST), "h@wig" <hedwig.duchat...@planet.nl>

Nee, zowel bij 'ten gunste van' als bij 'ten aanzien van' is 'ten' een
samentrekking van het voorzetsel 'tot' en een lidwoord (in het 1ste
geval 'de', in het 2de geval 'het').
Het voorzetsel 'tot' regeert de accusatief.

--
J

The Boss

unread,
Feb 5, 2011, 1:26:30 PM2/5/11
to

Correctie:
Het is een samentrekking van het voorzetsel 'te' met een lidwoord.
'Te' krijgt inderdaad de datief.
Maar dat geldt ook voor b.v. 'ter kerke gaan'.
In Wikipedia is nog wel het een ander te vinden, maar helemaal
sluitend wordt het allemaal niet, dwz er zijn versteende uitdrukkingen
die zich 'tegen de regels' gedragen.
Zie:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Voorzetsel
http://nl.wikipedia.org/wiki/Het_voorzetsel_te
http://nl.wikipedia.org/wiki/Datief

Van die laatste link:
<q>
Hoewel het gebruik van de datief opgehouden heeft een stelselmatig
onderdeel van het Nederlands te zijn is het aantal overblijfselen
zeker niet gering. Soms zijn deze vormen echter verbasteringen,
waarbij het woordgeslacht niet al te serieus genomen wordt:
- ter harte in plaats van het hart → *ten harte
- te zijner tijd in plaats van *te zijnen tijde (Duits: zu seiner
Zeit)
</q>

--
J

The Boss

unread,
Feb 5, 2011, 1:41:47 PM2/5/11
to
> Zie:http://nl.wikipedia.org/wiki/Voorzetselhttp://nl.wikipedia.org/wiki/Het_voorzetsel_tehttp://nl.wikipedia.org/wiki/Datief

>
> Van die laatste link:
> <q>
> Hoewel het gebruik van de datief opgehouden heeft een stelselmatig
> onderdeel van het Nederlands te zijn is het aantal overblijfselen
> zeker niet gering. Soms zijn deze vormen echter verbasteringen,
> waarbij het woordgeslacht niet al te serieus genomen wordt:
> - ter harte in plaats van het hart → *ten harte
> - te zijner tijd in plaats van *te zijnen tijde (Duits: zu seiner
> Zeit)
> </q>
>

En voor de liefhebbers van 'lijstjes':

"Vaste combinaties met naamvallen"
http://taaladvies.net/taal/advies/tekst/77

"Te(n) alle(n) tijde(n)?"
(met daarbij een lijst gelijkend op maar niet gelijk aan die
hieboven)
http://www.onzetaal.nl/advies/teallen.php

--
J

Ali

unread,
Feb 5, 2011, 2:09:03 PM2/5/11
to
The Boss wrote:

> Bij 'ter been' lijkt me iets anders te spelen, namelijk een iets
> andere betekenis van 'ter'.
> Bij 'ter ore', 'ter harte' e.d. kun je het vervangen door 'tot het',
> of 'in het' of 'naar het' (oor, hart,...).
> Bij 'ter been' (gebruikt in de uitdrukking 'slecht ter been zijn')
> betekent het meer iets als 'slecht met het been (of de benen) zijn' --
>> niet goed kunnen lopen.
> Ali gebruikte eerder in deze draad ook al 'te been' in zijn vaders
> lijfspreuk:
> "Vroeg te bed en vroeg te been, is gezond voor iedereen"
> Daar heeft 'te' weer wel (ongeveer) de betekenis van 'in het': vroeg
> weer opstaan, vroeg 'in de benen' zeggen we ook nu nog wel.

Het WNT lijkt dat "ter been" ietsje anders te verklaren:

===
- Te been, in tweëerlei gebruik.
1º. In verbinding met een bnw. als goed, vlug of rap: zoodanig van
beenen als het bnw. aanduidt. Men zegt in dit geval ook ter been, zeker
naar analogie van andere uitdrukkingen waarin ter grammatisch juist is:
immers bij been is ter niet anders dan door analogie te verklaren. ||
Zij is eene oude vrouw ..., doch nog goed ter been en helder van geest,
CONSCIENCE 2, 348 b . Gij zijt welgemaakt van lijf en leden (en) rap te
been, SLEECKX 14, 30 .

2º. In den zin van op den been; ook in verbinding met ww. als brengen,
helpen. Voornamelijk in Zuid-Nederland. || Zoo ziet hij hem, en springt
te been! STARING 2, 131 . Ik ... viel. ... Mijn vriend ... hielp mij te
been, CONSCIENCE 1, 108 b . Adolf en zijn makker hielpen mijnheer ... te
been, 3, 349 b . Hij (bracht) een leger Vlamingen te been, 4, 263 a .
Wij moeten Morgen ... al vroeg weer te been en aan 't werk zijn, V.
BEERS 2, 232 . Spoedig is geheel het dorp te been, SLEECKX 14, 23 .
===

Dat eerste paragraafje lijkt er m.i. toch op te wijzen dat er niet echt
een grammaticaal verschijnsel aan "ter been" ten grondslag ligt, maar
eerder verwarring en/of onkunde.

Maar goed, het is bekend dat naamvalsvormen in het Nederlands nooit echt
van de grond gekomen zijn en dat er eigenlijk meer wel dan niet tegen de
regels gezondigd werd. Vandaar dat we nu ook nog met zulke
tegenstrijdigheden zitten als "indertijd" en "destijds", zoals je elders
zelf al opmerkt.

In ieder geval klinkt dat "ter been" voor mij net zo vreemd als dat "ter
bed(de)". Krijgt een 1 op de schaal van Frits, wat mij betreft. Maar de
VD neemt het wel op, dus veel tegenstand zal de uitdrukking wel niet
meer ondervinden vermoed ik. Een 2 of 3 dan maar.

==
(Even kijken: drie keer de Frits-schaal gebruikt; is drie keer zes euro;
is in totaal achttien euro. Frits, ik mail je zometeen even mijn
biciban, oké?)


Ernie Ramaker

unread,
Feb 5, 2011, 3:10:27 PM2/5/11
to
Ali:

> Dat eerste paragraafje lijkt er m.i. toch op te wijzen dat er niet echt
> een grammaticaal verschijnsel aan "ter been" ten grondslag ligt, maar
> eerder verwarring en/of onkunde.

Analogie is ook een grammaticaal verschijnsel.

Ali

unread,
Feb 6, 2011, 1:40:11 AM2/6/11
to

Inderdaad, ik had beter "grammaticale regel" geschreven (en over wat
zo'n regel dan precies is kun je ook nog wel een boompje opzetten
natuurlijk).

Analogie is wel vaak een soort noodoplossing waarnaar gegrepen wordt bij
verwarring en/of onkunde. Ik denk dat dat wel in alle talen het geval is.

Sietse Vliegen

unread,
Feb 6, 2011, 10:11:24 AM2/6/11
to
The Boss <nlt...@baasbovenbaas.demon.nl> wrote:

> Bart Dinnissen <dinnis...@chello.nl> wrote:
>> "h@wig" <hedwig.duchat...@planet.nl> wrote:
>>>Peter Smulders wrote:
>>>> "h@wig"

>>>>>> ik ken alleen "te bedde gaan". "ter" bedde is raar.

>>>>> Vink ook. 'Ter kerke' gaan daarentegen correct. En dat is dan
>>>>> wel weer vreemd. Nou wil ik wel eens weten hoe dat zit. Kerk is
>>>>> toch vrouwelijk? L'église, die Kirche...Moeten we 'ten kerke'?

>>>> Kerk is inderdaad vrouwelijk en daarom juist zeg je 'ter kerke'.
>>>> Vergelijk 'ter vergadering', 'ter plaatse'. Maar daarbij past dan
>>>> weer niet 'ter ore'.

>>>Ja, voor vrouwelijke woorden gaat het idd op. Daarom verbaast me die
>>>'ter bedde ook'. Kannie goed zijn.
>>>Alhoewel..... "ten gunste van en ten faveure van" zouden dan 'ter'
>>>moeten krijgen, aangezien dat allebei vrouwelijke woorden betreft.

>> Kerk, vergadering, plaats en bed zijn allemaal plaatsen waar je heen gaat, en

Toch zegt men wel: dat is ter vergadering besloten. Fout?

>> dan denk ik aan accusatief. Ten gunste van en ten aanzien van en zo lijken me
>> eerder datief.
>>
>> Dan zou het verschil dus niet in het geslacht van de woorden liggen maar in de
>> naamval.

>Nee, zowel bij 'ten gunste van' als bij 'ten aanzien van' is 'ten' een
>samentrekking van het voorzetsel 'tot' en een lidwoord (in het 1ste
>geval 'de', in het 2de geval 'het').
>Het voorzetsel 'tot' regeert de accusatief.

Ooit ried een oud-talige loketist me aan om een taxi te nemen, toen ik
vroeg om een retourtje Ternaaien. Hij lei uit dat naar de rosse buurt
geen bussen reden.

--

Sietse

The Boss

unread,
Feb 6, 2011, 4:48:23 PM2/6/11
to

Vergeleken met de bus ben je er met de taxi wel in een wip, maar
houdt een retourtje bij taxi's niet in dat de chauffeur blijft
wachten?
En dat de teller dan dus gewoon doordraait?
Dat wordt dan wel een erg duur op-en-neertje...

--
J

Sietse Vliegen

unread,
Feb 6, 2011, 9:20:56 PM2/6/11
to

Wat heet! dat kon bruin helemaal niet trekken.

--

Sietse

Ali

unread,
Feb 8, 2011, 12:34:24 PM2/8/11
to
Sietse Vliegen wrote:
> Ooit ried een oud-talige loketist me aan om een taxi te nemen, toen ik
> vroeg om een retourtje Ternaaien. Hij lei uit dat naar de rosse buurt
> geen bussen reden.

U woont dus in de buurt van Maastrikkie, stel ik dan zomaar veronder.
Het oorlelletje van Nederland. :)

Lloobee

unread,
Feb 8, 2011, 12:50:53 PM2/8/11
to

Vanuit het Limburgse worden België, Duitsland en Nederland als
klompvoetige aanhangselen gezien. Nou jij weer...

Ali

unread,
Feb 8, 2011, 12:57:50 PM2/8/11
to
Lloobee wrote:
> On 8 feb, 18:34, Ali<.@.> wrote:
>> Sietse Vliegen wrote:
>>> Ooit ried een oud-talige loketist me aan om een taxi te nemen, toen ik
>>> vroeg om een retourtje Ternaaien. Hij lei uit dat naar de rosse buurt
>>> geen bussen reden.
>>
>> U woont dus in de buurt van Maastrikkie, stel ik dan zomaar veronder.
>> Het oorlelletje van Nederland. :)
>
> Vanuit het Limburgse worden Belgiė, Duitsland en Nederland als

> klompvoetige aanhangselen gezien. Nou jij weer...

Tja, dan verzin je eens een lieflijk klinkend troetelnaampje voor een
stukje Nederland, word je meteen als klompvoet bestempeld.

't Is ook nooit goed <zucht>.

Dre Ruigrok

unread,
Feb 9, 2011, 5:46:23 AM2/9/11
to
Op 4-2-2011 11:08, Johannes schreef:
> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppati�nt wordt gezegd

> dat hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
> Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm
> van "bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk
> en onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
> Middeleeuwen.
> Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
> grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
> Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
> Of de lidwoordloze variant: "te bed(de)".
>
> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is
> dat alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden
> archa�sch te doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch

> een grammaticale uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?
>
>
Een taalkundig goed onderlegde Griek zei me eens (toen ik op mijn manier
Grieks met hem te spreken!): "Nederlanders zijn meteen te herkennen. Ze
leggen meestal de klemtoon verkeerd en van mannelijk en vrouwelijk
hebben ze helemaal geen kaas gegeten."
Dre

BartV

unread,
Feb 9, 2011, 7:24:53 AM2/9/11
to
Dre Ruigrok schreef:

> Op 4-2-2011 11:08, Johannes schreef:
>> Zojuist ontving ik een e-mail waarin over een grieppatiënt wordt gezegd

>> dat hij "ter bedde" is. Bedoelt wordt dat hij in bed ligt.
>> Nu is "bedde" ofwel de datiefvorm van "bed", ofwel een oude nevenvorm
>> van "bed". De datief-e kan alleen voorkomen bij grammaticaal mannelijk
>> en onzijdig. Beide zijn grammaticaal onzijdig en waren dat al in de
>> Middeleeuwen.
>> Het woordje "ter" (= voorzetsel te + verbogen lidwoord der) past wel bij
>> grammaticaal vrouwelijk, maar niet bij (mannelijk of) onzijdig.
>> Mijns inziens zou hier niet "ter bedde", maar "ten bedde" moeten staan.
>> Of de lidwoordloze variant: "te bed(de)".
>>
>> Toch googelt "ter bedde" (in de betekenis van te/op bed) nogal eens. Is
>> dat alleen maar massale "slordigheid", omdat velen het leuk vinden
>> archaïsch te doen, maar de oude vormen niet meer kennen, of is er toch

>> een grammaticale uitleg voor? En zo ja, hoe luidt die dan?
>>
>>
> Een taalkundig goed onderlegde Griek zei me eens (toen ik op mijn manier
> Grieks met hem te spreken!): "Nederlanders zijn meteen te herkennen. Ze
> leggen meestal de klemtoon verkeerd en van mannelijk en vrouwelijk hebben ze
> helemaal geen kaas gegeten."


φέτα?

--
Bart

Consensus wordt doorgaans zwaar overgewaardeerd.


Message has been deleted

Ali

unread,
Feb 9, 2011, 7:59:06 AM2/9/11
to
BartV wrote:
> Dre Ruigrok schreef:

>> Een taalkundig goed onderlegde Griek zei me eens (toen ik op mijn
>> manier Grieks met hem te spreken!): "Nederlanders zijn meteen te
>> herkennen. Ze leggen meestal de klemtoon verkeerd en van mannelijk en
>> vrouwelijk hebben ze helemaal geen kaas gegeten."
>
>
> φέτα?

Warning: UTF-8 detected.

Please report to the nearest usenet police station for further
investigation.

吳劈堡 nog an toe.


BartV

unread,
Feb 9, 2011, 8:11:50 AM2/9/11
to
Ali schreef:

> BartV wrote:
>> Dre Ruigrok schreef:
>
>>> Een taalkundig goed onderlegde Griek zei me eens (toen ik op mijn
>>> manier Grieks met hem te spreken!): "Nederlanders zijn meteen te
>>> herkennen. Ze leggen meestal de klemtoon verkeerd en van mannelijk en
>>> vrouwelijk hebben ze helemaal geen kaas gegeten."
>>
>>
>> د†خ­د„خ±?

>
> Warning: UTF-8 detected.
>
> Please report to the nearest usenet police station for further investigation.
>
> هذ³هتˆهà، nog an toe.

Jij kunt het substitueren door Pأ¨re Joseph.

Ali

unread,
Feb 9, 2011, 9:05:38 AM2/9/11
to
BartV wrote:

>>> φέτα?


>>
>> Warning: UTF-8 detected.
>>
>> Please report to the nearest usenet police station for further
>> investigation.
>>

>> �г�ʈ�� nog an toe.
>
> Jij kunt het substitueren door Père Joseph.

Voor mij is het allemaal geen probleem, mijn toverdoosje kan zelfs
Glagolitisch weergeven als het moet. Ik wou je maar waarschuwen voor de
vlammenwerpers van de ISO-8859-15-verdedigers.

Nieckq

unread,
Feb 12, 2011, 12:47:28 PM2/12/11
to
"Dre Ruigrok"
...

> Een taalkundig goed onderlegde Griek zei me eens (toen ik op mijn manier
> Grieks met hem te spreken!): "Nederlanders zijn meteen te herkennen. Ze
> leggen meestal de klemtoon verkeerd en van mannelijk en vrouwelijk
> hebben ze helemaal geen kaas gegeten."

Zelfs geen feta??

Sietse Vliegen

unread,
Feb 12, 2011, 1:17:33 PM2/12/11
to

>...

>Zelfs geen feta??

Wij onderscheiden slechts onzijdig en zijdig. En feta smaakt zacht,
dus dat zal wel zijdig zijn.

--

Sietse

Nieckq

unread,
Feb 12, 2011, 1:34:41 PM2/12/11
to
"Sietse Vliegen" meldde:
[...]
> Wij onderscheiden slechts onzijdig

Neutrum. Ne-utrum.

> en zijdig.

Utrum.

>En feta smaakt zacht, dus dat zal wel zijdig zijn.

Tenzij het om een _zijen zak_gaat. ;-)
Oftewel een lulletje rozewater.

Nieckq

Sietse Vliegen

unread,
Feb 12, 2011, 1:43:30 PM2/12/11
to
"Nieckq" <nie...@xyz.invalid> wrote:
>"Sietse Vliegen" meldde:
>[...]

>> Wij onderscheiden slechts onzijdig

>Neutrum. Ne-utrum.

>> en zijdig.

>Utrum.

Ah, die 'e' kwam er pas later in, in het dokterslatijn?

>>En feta smaakt zacht, dus dat zal wel zijdig zijn.
>
>Tenzij het om een _zijen zak_gaat. ;-)
>Oftewel een lulletje rozewater.

Die kende ik niet. Zijn andere ('echte') mannen hijen zakken?

--

Sietse

Nieckq

unread,
Feb 12, 2011, 2:06:57 PM2/12/11
to
"Sietse Vliegen" meldde:

> "Nieckq" <nie...@xyz.invalid> wrote:
>>"Sietse Vliegen" meldde:
>>[...]

>>> Wij onderscheiden slechts onzijdig

>>Neutrum. Ne-utrum.

>>> en zijdig.

>>Utrum.

> Ah, die 'e' kwam er pas later in, in het dokterslatijn?

?? Latijn "ne" betekent "niet", "non-".
Vergelijk "otium" = "vrije tijd" vs. "negotium" = "werk; handel".
(de letter "g" is een hiaatvuller).



>>>En feta smaakt zacht, dus dat zal wel zijdig zijn.

>>Tenzij het om een _zijen zak_gaat. ;-)
>>Oftewel een lulletje rozewater.

> Die kende ik niet. Zijn andere ('echte') mannen hijen zakken?

Mijn oma vond indertijd Berend Boudewijn een "zijen zak".
En de buurman was "lulletje rozewater".
(De enige man die ik kende die een eigen huishoudster in dienst had).

Nieckq

The Boss

unread,
Feb 12, 2011, 4:15:37 PM2/12/11
to
On 12 feb, 19:34, "Nieckq" <nie...@xyz.invalid> wrote:
> "Sietse Vliegen" meldde:
> [...]
>
> > Wij onderscheiden slechts onzijdig
>
> Neutrum. Ne-utrum.

Ja.
Althans, dat is de onzijdige variant ;)
De mannelijke is 'ne-uter', de vrouwelijke 'ne-utra'.

>
> > en zijdig.
>
> Utrum.
>

Nee.
Uter/utra/utrum is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis 'een van
beide' of 'wie/welke van beide' (en neuter/neutra/neutrum betekent dus
letterlijk 'geen van beide').
Niet te verwarren met het bijwoord 'utrum' dat 'of' betekent ('utrum A
an B' = 'of A of B').
In het Engels is e.e.a. nog mooi terug te vinden:

uter = either
neuter = neither
utrum (adv.) = whether

--
J

Nieckq

unread,
Feb 26, 2011, 12:23:27 PM2/26/11
to
"Sietse Vliegen" meldde:
[...]

> Ooit ried een oud-talige loketist me aan om een taxi te nemen, toen ik
> vroeg om een retourtje Ternaaien. Hij lei uit dat naar de rosse buurt
> geen bussen reden.

Met een rijnaak kom je er ook, in Lanaye.


Nieckq
--
Liberté, égalité, Hindenborrel.

Nieckq

unread,
Feb 26, 2011, 12:33:13 PM2/26/11
to
"Ernie Ramaker" meldde:
> Ali:

En één van de vier beginselen van de Nederlandse spelling.
Krachtens dewelke je "dorpsstraat" schrijft omdat je
ook spelt "dorpscafé".

Nieckq
--
Komt tijd, komt Hindenborrel.

Nieckq

unread,
Feb 26, 2011, 12:44:58 PM2/26/11
to
"Ali"
....

> Het WNT lijkt dat "ter been" ietsje anders te verklaren:
>
> ===
> - Te been, in tweëerlei gebruik.
> 1º. In verbinding met een bnw. als goed, vlug of rap: zoodanig van beenen
> als het bnw. aanduidt. Men zegt in dit geval ook ter been, zeker naar
> analogie van andere uitdrukkingen waarin ter grammatisch juist is: immers
> bij been is ter niet anders dan door analogie te verklaren. || Zij is eene
> oude vrouw ..., doch nog goed ter been en helder van geest, CONSCIENCE 2,
> 348 b . Gij zijt welgemaakt van lijf en leden (en) rap te been, SLEECKX
> 14, 30 .
>
> 2º. In den zin van op den been; ook in verbinding met ww. als brengen,
> helpen. Voornamelijk in Zuid-Nederland. || Zoo ziet hij hem, en springt te
> been! STARING 2, 131 . Ik ... viel. ... Mijn vriend ... hielp mij te been,
> CONSCIENCE 1, 108 b . Adolf en zijn makker hielpen mijnheer ... te been,
> 3, 349 b . Hij (bracht) een leger Vlamingen te been, 4, 263 a . Wij moeten
> Morgen ... al vroeg weer te been en aan 't werk zijn, V. BEERS 2, 232 .
> Spoedig is geheel het dorp te been, SLEECKX 14, 23 .
> ===
>
> Dat eerste paragraafje lijkt er m.i. toch op te wijzen dat er niet echt
> een grammaticaal verschijnsel aan "ter been" ten grondslag ligt, maar
> eerder verwarring en/of onkunde.
>
> Maar goed, het is bekend dat naamvalsvormen in het Nederlands nooit echt
> van de grond gekomen zijn

Kan best, allemaal.
Maar de correcte uitdrukking is "(slecht) ter been zijn" .
Waarom? Omdat het zo is.
Waarom? Daarom.
Desondanks googelt "(slecht) te been" ook wel, en niet zo'n klein beetje.

Overigens is/lijkt me de uitdrukking "te been" geen _gebruikelijk_
Nederlands meer.
Wél "op de been".
Waarom?
Omdat het zo is.

Geen sterveling in Leiden of Delft die trouwens nog sjoege heeft
van naamvallen of m/v-woordgeslachten. Die tijd is definitief voorbij.

Etymologie van woorden & wendingen is echt iets anders dan
betekenis en vorm ervan anno nu.

Ali

unread,
Mar 2, 2011, 5:24:14 AM3/2/11
to
Nieckq wrote:
> "Ali"

>> Dat eerste paragraafje lijkt er m.i. toch op te wijzen dat er niet
>> echt een grammaticaal verschijnsel aan "ter been" ten grondslag ligt,
>> maar eerder verwarring en/of onkunde.
>>
>> Maar goed, het is bekend dat naamvalsvormen in het Nederlands nooit
>> echt van de grond gekomen zijn
>
> Kan best, allemaal.
> Maar de correcte uitdrukking is "(slecht) ter been zijn" .

Nee, de correcte uitdrukking is "te been". "Ter been" wordt alleen door
domoren gezegd.


> Waarom? Omdat het zo is.
> Waarom? Daarom.

Geweldige argumenten allemaal hoor.


> Desondanks googelt "(slecht) te been" ook wel, en niet zo'n klein beetje.
>
> Overigens is/lijkt me de uitdrukking "te been" geen _gebruikelijk_
> Nederlands meer.

Het ging niet over al dan niet gebruikelijk.


> Wél "op de been".
> Waarom?
> Omdat het zo is.

't Is wel goed hoor. Straks begin je nog over de kromheid van bananen en zo.


Nieckq

unread,
Mar 3, 2011, 8:23:33 AM3/3/11
to
"Ali" <.@.>

Nieckq wrote:
>> "Ali"
>
>>> Dat eerste paragraafje lijkt er m.i. toch op te wijzen dat er niet
>>> echt een grammaticaal verschijnsel aan "ter been" ten grondslag ligt,
>>> maar eerder verwarring en/of onkunde.
>>>
>>> Maar goed, het is bekend dat naamvalsvormen in het Nederlands nooit
>>> echt van de grond gekomen zijn
>>
>> Kan best, allemaal.
>> Maar de correcte uitdrukking is "(slecht) ter been zijn" .
>
> Nee, de correcte uitdrukking is "te been". "Ter been" wordt alleen door
> domoren gezegd.

"slecht ter been" is de geijkte uitdrukking.

>> Waarom? Omdat het zo is.
>> Waarom? Daarom.
>
> Geweldige argumenten allemaal hoor.

Je doet alsof je mijn tekst niet begrijpt.
"het is nu eenmaal zo" stelde ik berustend omdat veel woorden & wendingen
niet of moeilijk zijn te verklaren op grond van de etymologie.

Wat op zich meestal niet nodig is.

Neem nu de naamvallen.
Het is "de tand des tijds" maar daarentegen "in de loop der tijd".

Oké, probeer JIJ dat maar eens uit te leggen aan een Franstalige.
Succes.

Nieckq
--
Let's spend the Hindenborrel together.

The Boss

unread,
Mar 3, 2011, 12:03:12 PM3/3/11
to
On Mar 3, 2:23 pm, "Nieckq" <nie...@xyz.invalid> wrote:
<...>

>
> Neem nu de naamvallen.
> Het is "de tand des tijds" maar daarentegen "in de loop der tijd".
>
> Oké, probeer JIJ dat maar eens uit te leggen aan een Franstalige.
> Succes.
>

"Het woord 'tijd' kon vroeger ook vrouwelijk zijn, tegenwoordig is het
uitsluitend mannelijk. Daardoor bestaan naast elkaar 'ten tijde van'
en 'in de loop der tijd'."

Simple comme bonjour. ;)

--
J

Luc

unread,
Mar 3, 2011, 2:33:22 PM3/3/11
to
On Thu, 3 Mar 2011 14:23:33 +0100
"Nieckq" <nie...@xyz.invalid> wrote:

> "Ali" <.@.>
> Nieckq wrote:
> >> "Ali"
> >
> >>> Dat eerste paragraafje lijkt er m.i. toch op te wijzen dat er niet
> >>> echt een grammaticaal verschijnsel aan "ter been" ten grondslag
> >>> ligt, maar eerder verwarring en/of onkunde.
> >>>
> >>> Maar goed, het is bekend dat naamvalsvormen in het Nederlands
> >>> nooit echt van de grond gekomen zijn
> >>
> >> Kan best, allemaal.
> >> Maar de correcte uitdrukking is "(slecht) ter been zijn" .
> >
> > Nee, de correcte uitdrukking is "te been". "Ter been" wordt alleen
> > door domoren gezegd.
>
> "slecht ter been" is de geijkte uitdrukking.

Geijkt is wat anders dan correct.


> >> Waarom? Omdat het zo is.
> >> Waarom? Daarom.
> >
> > Geweldige argumenten allemaal hoor.
>
> Je doet alsof je mijn tekst niet begrijpt.

Wat valt er te begrijpen aan "Waarom? Daarom"?


> "het is nu eenmaal zo" stelde ik berustend omdat veel woorden &
> wendingen niet of moeilijk zijn te verklaren op grond van de
> etymologie.

Uiteraard. Het is een fout die door het veelvuldige gebruik niet meer
als fout ervaren wordt. De taal zit er vol mee.


> Neem nu de naamvallen.
> Het is "de tand des tijds" maar daarentegen "in de loop der tijd".
>
> Oké, probeer JIJ dat maar eens uit te leggen aan een Franstalige.
> Succes.

Fransen hebben ook woordgeslachten, dus dat uitleggen lijkt me niet
moeilijk. Je zegt gewoon dat het woord tijd mannelijk, maar af en
toe ook vrouwelijk was, en dat daaruit die twee verschillende
constructies ontstaan zijn. De mannelijke variant heeft uiteindelijk
gewonnen, maar de constructies zijn blijven bestaan.

Precies hetzelfde is trouwens in het Frans gebeurd met amour, dat ook
mannelijk was, maar af en toe ook vrouwelijk. De mannelijke variant
heeft het uiteindelijk ook gewonnen, hoewel je het in literaire taal nog
best wel over "une amour" zou kunnen hebben, durf ik zomaar vermoeden.

Dus als iemand dat geval met "tijd" moet begrijpen zijn het de Fransen
wel.

Nieckq

unread,
Mar 3, 2011, 3:38:54 PM3/3/11
to
"Luc" <.@.>
...

>> Neem nu de naamvallen.
>> Het is "de tand des tijds" maar daarentegen "in de loop der tijd".

>> Oké, probeer JIJ dat maar eens uit te leggen aan een Franstalige.
>> Succes.

>Fransen hebben ook woordgeslachten

...maar geen naamvallen.

,...

>Dus als iemand dat geval met "tijd" moet begrijpen zijn het de Fransen
>wel.

Dit soort vergaande grammaticale inconsequentheid is zelfs niet
aan de Immortels (= leden van de Académie française) te verklaren.

Nieckq

unread,
Mar 3, 2011, 4:20:19 PM3/3/11
to
"The Boss"
...

>"Het woord 'tijd' kon vroeger ook vrouwelijk zijn, tegenwoordig is het
>uitsluitend mannelijk.

Tegenwoordig is het in de gewone AN-omgangstaal een de-woord.

The Boss

unread,
Mar 4, 2011, 6:57:11 AM3/4/11
to

??

Of het nu vrouwelijk is of mannelijk, in beide gevallen is het 'een de-
woord', dus wat is je punt?

--
J

Nieckq

unread,
Mar 4, 2011, 7:41:35 AM3/4/11
to
"The Boss"

>On Mar 3, 10:20 pm, "Nieckq" <nie...@xyz.invalid> wrote:
>> "The Boss"
> ...
>> >"Het woord 'tijd' kon vroeger ook vrouwelijk zijn, tegenwoordig is het
>> >uitsluitend mannelijk.
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

>> Tegenwoordig is het in de gewone AN-omgangstaal een de-woord.

>??

>Of het nu vrouwelijk is of mannelijk, in beide gevallen is het 'een de-
>woord', dus wat is je punt?

Dat JIJ (hierboven) zegt dat het woord "tijd" uitsluitend mannelijk is.
Wat niet waar is, want het is een geslachtloos de-woord in de
AN-omgangstaal.
Niet mannelijk, evenmin vrouwelijk.


The Boss

unread,
Mar 4, 2011, 8:09:20 AM3/4/11
to

Kletskoek.
Het 'Groene Boekje' vermeldt:
<q>
tijd, de[m.], tijden [tij·den]
</q>
Bron: http://woordenlijst.org/zoek/?q=tijd&w=w

En de online-VD:
<q>
tijd de; m -en
1 opeenvolging van ogenblikken; <...>
2 <...>
</q>
Bron:
http://www.vandale.nl/vandale/zoekService.do?selectedDictionary=nn&selectedDictionaryName=Nederlands&searchQuery=tijd

--
J

Nieckq

unread,
Mar 4, 2011, 8:15:20 AM3/4/11
to
"The Boss"
...

>Het 'Groene Boekje' vermeldt:
><q>
>tijd, de[m.], tijden [tij·den]
></q>
>Bron: http://woordenlijst.org/zoek/?q=tijd&w=w

>En de online-VD:
><q>

Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
die nog enig vermoeden daraover heeft.

In decentrale gebieden kan het met dat woordgeslacht-gevoel anders
zijn gesteld. En dan nog.

tijd de; m -en
1 opeenvolging van ogenblikken; <...>
2 <...>
</q>

....

Ruud Harmsen

unread,
Mar 4, 2011, 9:26:05 AM3/4/11
to
Fri, 4 Mar 2011 14:15:20 +0100: "Nieckq" <nie...@xyz.invalid>: in
nl.taal:

>Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
>Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
>die nog enig vermoeden daraover heeft.

Kwaliteitskranten en ik houden er nog wel rekening mee. Dat zijn er al
twee.

Ik ga bijvoorbeeld beslist niet met 'hij' verwijzen naar woorden die
eindigen op -heid of -ing. Ook al heb ik dat niet in de wieg leren
aanvoelen, het doet toch ook mij als ex-Hollander pijn aan de ogen.

Er zijn grenzen.
--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com/new

Nieckq

unread,
Mar 4, 2011, 9:32:00 AM3/4/11
to
"Ruud Harmsen"

> Fri, 4 Mar 2011 14:15:20 +0100: "Nieckq" <nie...@xyz.invalid>: in
> nl.taal:
>
>>Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
>>Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
>>die nog enig vermoeden daraover heeft.
>
> Kwaliteitskranten

Geen omgangstaal...

>en ik

Zeer speciaal geval.

> houden er nog wel rekening mee. Dat zijn er al
> twee.

Nog geen 0,001% binnen de Randstad cq "het Westen".
Dus statistisch te veronachtzamen.

> Ik ga bijvoorbeeld beslist niet met 'hij' verwijzen naar woorden die
> eindigen op -heid of -ing. Ook al heb ik dat niet in de wieg leren
> aanvoelen, het doet toch ook mij als ex-Hollander

Ach, jee, je woont op een boogscheut van je geboorteprovincie
en burgert jezelf al in, in je nieuwe heimat.

>pijn aan de ogen.

Donkere brilglazen proberen?

> Er zijn grenzen.

Ja, aan de woordgeslachten.

Ruud Harmsen

unread,
Mar 4, 2011, 9:59:23 AM3/4/11
to
Fri, 4 Mar 2011 15:32:00 +0100: "Nieckq" <nie...@xyz.invalid>: in
nl.taal:

>> Ik ga bijvoorbeeld beslist niet met 'hij' verwijzen naar woorden die


>> eindigen op -heid of -ing. Ook al heb ik dat niet in de wieg leren
>> aanvoelen, het doet toch ook mij als ex-Hollander
>
>Ach, jee, je woont op een boogscheut

Boogscheut? Tisdat?

>van je geboorteprovincie
>en burgert jezelf al in, in je nieuwe heimat.

Hier en aan de overkant van de Lek is ook tweegeslachtengebied,
vermoed ik. Maar ik zou het niet echt weten, want niemand spreekt
dialect en situaties waaraan je de twee- of driegeslachtelijkheid kunt
afmeten zijn in de praktijk zeldzaam.

>>pijn aan de ogen.
>
>Donkere brilglazen proberen?
>
>> Er zijn grenzen.
>
>Ja, aan de woordgeslachten.

h@wig

unread,
Mar 4, 2011, 10:00:29 AM3/4/11
to
Ruud Harmsen wrote:

> Ik ga bijvoorbeeld beslist niet met 'hij' verwijzen naar woorden die
> eindigen op -heid of -ing. Ook al heb ik dat niet in de wieg leren
> aanvoelen, het doet toch ook mij als ex-Hollander pijn aan de ogen.

Even doorgeven aan de Humo dan.
Correctie.
"Zijne Hoogheid Koning Leopold III is in opspraak. Haar hoofd werd in
beslag genomen door zaken van seksuele aard."

Ruud Harmsen

unread,
Mar 4, 2011, 11:24:23 AM3/4/11
to
Fri, 4 Mar 2011 07:00:29 -0800 (PST): "h@wig"
<hedwig.d...@planet.nl>: in nl.taal:

Je verwart 'gender' en 'sex'. (Hoewel, die woorden kunnen beide beide
betekenen, geloof ik. Grammaticaal geslacht met natuurlijk geslacht,
die verwar je wel.)

Het meisje dat daar loopt, zij vervolgt haar weg.

h@wig

unread,
Mar 4, 2011, 11:36:07 AM3/4/11
to
On 4 mrt, 17:24, Ruud Harmsen <r...@rudhar.com> wrote:
> Fri, 4 Mar 2011 07:00:29 -0800 (PST): "h@wig"
> <hedwig.duchat...@planet.nl>: in nl.taal:

>
> > Ruud Harmsen  wrote:
>
> >> Ik ga bijvoorbeeld beslist niet met 'hij' verwijzen naar woorden die
> >> eindigen op -heid of -ing. Ook al heb ik dat niet in de wieg leren
> >> aanvoelen, het doet toch ook mij als ex-Hollander pijn aan de ogen.
>
> >Even doorgeven aan de Humo dan.
> >Correctie.
> >"Zijne Hoogheid Koning Leopold III is in opspraak. Haar hoofd werd in
> >beslag genomen door zaken van seksuele aard."
>
> Je verwart 'gender' en 'sex'. (Hoewel, die woorden kunnen beide beide
> betekenen, geloof ik. Grammaticaal geslacht met natuurlijk geslacht,
> die verwar je wel.)

> Het meisje dat daar loopt, zij vervolgt haar weg.


Wassegrapjuruud Het was een voorbeeeld met woorden die op ing en heid
eindigen.
Jij bent altijd zo stellig dat ik gewoon iets daar tegenin /moet/
brengen:)))

Ruud Harmsen

unread,
Mar 4, 2011, 2:09:43 PM3/4/11
to
Fri, 4 Mar 2011 08:36:07 -0800 (PST): "h@wig"
<hedwig.d...@planet.nl>: in nl.taal:

>On 4 mrt, 17:24, Ruud Harmsen <r...@rudhar.com> wrote:


>> Fri, 4 Mar 2011 07:00:29 -0800 (PST): "h@wig"
>> <hedwig.duchat...@planet.nl>: in nl.taal:
>>
>> > Ruud Harmsen  wrote:
>>
>> >> Ik ga bijvoorbeeld beslist niet met 'hij' verwijzen naar woorden die
>> >> eindigen op -heid of -ing. Ook al heb ik dat niet in de wieg leren
>> >> aanvoelen, het doet toch ook mij als ex-Hollander pijn aan de ogen.
>>
>> >Even doorgeven aan de Humo dan.
>> >Correctie.
>> >"Zijne Hoogheid Koning Leopold III is in opspraak. Haar hoofd werd in
>> >beslag genomen door zaken van seksuele aard."
>>
>> Je verwart 'gender' en 'sex'. (Hoewel, die woorden kunnen beide beide
>> betekenen, geloof ik. Grammaticaal geslacht met natuurlijk geslacht,
>> die verwar je wel.)
>
>> Het meisje dat daar loopt, zij vervolgt haar weg.
>
>
>Wassegrapjuruud

Wissikwel! (redde hij zich er krampachtig uit).

>Het was een voorbeeeld met woorden die op ing en heid
>eindigen.
>Jij bent altijd zo stellig dat ik gewoon iets daar tegenin /moet/
>brengen:)))

Begrijpelijk. Ga zo door.

Nieckq

unread,
Mar 4, 2011, 3:34:08 PM3/4/11
to
"Ruud Harmsen"
...
> Boogscheut? Tisdat?

Belgische steenworp.

Rein

unread,
Mar 4, 2011, 5:06:01 PM3/4/11
to
Nieckq <nie...@xyz.invalid> wrote:
> "The Boss"

> >Het 'Groene Boekje' vermeldt:


> ><q>
> >tijd, de[m.], tijden [tij·den]
> ></q>
> >Bron: http://woordenlijst.org/zoek/?q=tijd&w=w
>
> >En de online-VD:
> ><q>

> Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
> die nog enig vermoeden daraover heeft.

'De tand des tijds' doet bij de andere 9 het vermoeden rijzen dat
'tijd' vrouwelijk is?

--
<

Nieckq

unread,
Mar 4, 2011, 5:12:33 PM3/4/11
to
"Rein" meldde:

Wie die (enigszins formele) uitdrukking al gebruikt,
zal misschien wel enig idee hebben.
Maar _in het algemeen_ heeft de Randstedeling geen benul
van woordgeslacht. Behalve dan de rijtjes van woorden
op -heid en -ing. En dan nog.

Overigens is "in de loop der tijd" als uitdrukking veel
gebruikelijker dan "de tand des tijds".

En welke conclusie kun je daar dan uit trekken?
Dat "men" het niet meer weet, hoe het zit met
de woordgeslachten, kijk maar een veelvoorkomend
woord als "tijd".

Nieckq

Rein

unread,
Mar 4, 2011, 6:29:12 PM3/4/11
to
Nieckq <nie...@xyz.invalid> wrote:
> "Rein" meldde:
> > Nieckq <nie...@xyz.invalid> wrote:
> >> "The Boss"

> >> >[...] tijd, de[m.] [...]

> >> Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
> >> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
> >> die nog enig vermoeden daraover heeft.

> > 'De tand des tijds' doet bij de andere 9 het vermoeden rijzen dat
> > 'tijd' vrouwelijk is?

> Wie die (enigszins formele) uitdrukking al gebruikt,
> zal misschien wel enig idee hebben.
> Maar _in het algemeen_ heeft de Randstedeling geen benul
> van woordgeslacht. Behalve dan de rijtjes van woorden
> op -heid en -ing. En dan nog.
>

> Overigens is "in de loop der tijd"/

Daar dacht ik even niet aan.

> /als uitdrukking veel


> gebruikelijker dan "de tand des tijds".

'De tand des tijds' is "enigszins formeel", 'in de loop der tijd'
is "veel gebruikelijker". Vraagje: ben je soms bezig 'een
diskussie te winnen'?

> En welke conclusie kun je daar dan uit trekken?
> Dat "men" het niet meer weet, hoe het zit met
> de woordgeslachten, kijk maar een veelvoorkomend
> woord als "tijd".

...dat destijds vrouwelijk was en in de loop der tijd een
geslachtsverandering heeft ondergaan, ja.

--
<

Luc

unread,
Mar 5, 2011, 3:13:24 AM3/5/11
to
On Fri, 4 Mar 2011 14:15:20 +0100
"Nieckq" <nie...@xyz.invalid> wrote:

> "The Boss"
> ...
>
> >Het 'Groene Boekje' vermeldt:
> ><q>
> >tijd, de[m.], tijden [tij·den]
> ></q>
> >Bron: http://woordenlijst.org/zoek/?q=tijd&w=w
>
> >En de online-VD:
> ><q>
>
> Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
> die nog enig vermoeden daraover heeft.

Dat domheid en hersenloosheid in westerse maatschappijen steeds verder
woekert valt helaas niet te ontkennen.

Dat ze nog wat meer voor die idiote tv gaan zitten en naar onnozele
spelletjes en reality shows kijken, ze zullen er vast nog veel slimmer
door worden.


Nieckq

unread,
Mar 5, 2011, 11:31:14 AM3/5/11
to
"Luc" <.@.>
...
Nieckq:

>> Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
>> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
>> die nog enig vermoeden daraover heeft.

>Dat domheid en hersenloosheid in westerse maatschappijen steeds verder
>woekert valt helaas niet te ontkennen.

Overtrokken reactie.

>Dat ze nog wat meer voor die idiote tv gaan zitten en naar onnozele
>spelletjes en reality shows kijken, ze zullen er vast nog veel slimmer
>door worden.

Om nu de beschaving te beoordelen a.h.v. kennis van woordgeslachten,
vind ik toch echt te ver gaan....

Nieckq

unread,
Mar 5, 2011, 11:47:45 AM3/5/11
to

"Rein" <add...@request.invalid> a écrit dans le message de
news:1jxmr8t.xi54001umcmd6N%add...@request.invalid...

> Nieckq <nie...@xyz.invalid> wrote:
>> "Rein" meldde:
>> > Nieckq <nie...@xyz.invalid> wrote:
>> >> "The Boss"
>
>> >> >[...] tijd, de[m.] [...]
>
>> >> Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
>> >> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
>> >> die nog enig vermoeden daraover heeft.
>
>> > 'De tand des tijds' doet bij de andere 9 het vermoeden rijzen dat
>> > 'tijd' vrouwelijk is?
>
>> Wie die (enigszins formele) uitdrukking al gebruikt,
>> zal misschien wel enig idee hebben.
>> Maar _in het algemeen_ heeft de Randstedeling geen benul
>> van woordgeslacht. Behalve dan de rijtjes van woorden
>> op -heid en -ing. En dan nog.
>>
>> Overigens is "in de loop der tijd"/
>
> Daar dacht ik even niet aan.
>
>> /als uitdrukking veel
>> gebruikelijker dan "de tand des tijds".
>
> 'De tand des tijds' is "enigszins formeel", 'in de loop der tijd'
> is "veel gebruikelijker". Vraagje: ben je soms bezig 'een
> diskussie te winnen'?

Mijn punt is dat het woordgeslacht boven de Moerdijk
is verzwonden. Meer niet. De casus "tijd" is daar
een fraai voorbeeld van....

>> En welke conclusie kun je daar dan uit trekken?
>> Dat "men" het niet meer weet, hoe het zit met
>> de woordgeslachten, kijk maar een veelvoorkomend
>> woord als "tijd".
>
> ...dat destijds vrouwelijk was en in de loop der tijd een
> geslachtsverandering heeft ondergaan, ja.

En inmiddels heeft er een geslachtsverwijdering plaatsgevonden.

Ruud Harmsen

unread,
Mar 6, 2011, 3:06:19 AM3/6/11
to
Sat, 5 Mar 2011 17:31:14 +0100: "Nieckq" <nie...@xyz.invalid>: in
nl.taal:

>>Dat ze nog wat meer voor die idiote tv gaan zitten en naar onnozele


>>spelletjes en reality shows kijken, ze zullen er vast nog veel slimmer
>>door worden.
>
>Om nu de beschaving te beoordelen a.h.v. kennis van woordgeslachten,
>vind ik toch echt te ver gaan....

Het Hongaars kent helemaal geen geslachten, zelfs voor hij/zij/het
hebben ze maar één woord. En inderdaad, dat waren vroeger woestelingen
die op paarden heel Europa onveilig maakten.

Ruud Harmsen

unread,
Mar 6, 2011, 3:07:34 AM3/6/11
to
Sat, 5 Mar 2011 17:47:45 +0100: "Nieckq" <nie...@xyz.invalid>: in
nl.taal:

>Mijn punt is dat het woordgeslacht boven de Moerdijk


>is verzwonden. Meer niet. De casus "tijd" is daar
>een fraai voorbeeld van....

Niet het hele woordgeslacht, alleen het onderscheid tussen mannelijke
en vrouwelijke niet-persoonswoorden.

>En inmiddels heeft er een geslachtsverwijdering plaatsgevonden.

De het-woorden handhaven zich nog redelijk.

Nieckq

unread,
Mar 6, 2011, 1:37:17 PM3/6/11
to
"Ruud Harmsen"

Impliciet en ook expliciet was het duidelijk dat de discussie hier geen
betrekking heeft op onzijdige/ het-woorden ging. Uiteraard.

Zie het Nieckq-citaat in onderhavige draad:
=================================================


">> Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.
>> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
>> die nog enig vermoeden daraover heeft."

=================================================

Het betreft een bespreking van de de-woorden.

wugi

unread,
Mar 12, 2011, 5:06:25 PM3/12/11
to
Luc wrote:

> Precies hetzelfde is trouwens in het Frans gebeurd met amour, dat ook
> mannelijk was, maar af en toe ook vrouwelijk. De mannelijke variant
> heeft het uiteindelijk ook gewonnen, hoewel je het in literaire taal
> nog best wel over "une amour" zou kunnen hebben, durf ik zomaar
> vermoeden.

Amour is nu m in het ev, en v in het mv, net als orgue en nog enkele woorden
die 'k vergeet.
In het Italiaans heb je ook zoiets, maar daar als reliek van het Latijns
neutrum: il membro, le membra; il uovo, le uova...
Dan zijn er nog interessante genderverschillen tussen overeenkomstige
woorden in Frans, Spaans, Portugees, Italiaans... Het Augenblick zeg maar.

guido goegel wugi

wugi

unread,
Mar 12, 2011, 5:11:46 PM3/12/11
to
Nieckq wrote:
> "The Boss"
> ...
>
>> Het 'Groene Boekje' vermeldt:
>> <q>
>> tijd, de[m.], tijden [tij·den]
>> </q>
>> Bron: http://woordenlijst.org/zoek/?q=tijd&w=w
>
>> En de online-VD:
>> <q>
>
> Het moderne AN doet niet aan v/m, de naslagwerken ten spijt.

/\
[]
\/

> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
> die nog enig vermoeden daraover heeft.

En dus is het ALGEMEEN Nls ontmand/ontvrouwd.

> In decentrale gebieden kan het met dat woordgeslacht-gevoel anders
> zijn gesteld. En dan nog.

Too bad voor die achtergebleven stammen.

Onze Nieck is weeral eens gelanceerd :-o)

guido goegel wugi

Nieckq

unread,
Mar 12, 2011, 5:15:24 PM3/12/11
to
"wugi" meldde:
[...]

> Amour is nu m in het ev, en v in het mv,
>net als orgue

"Les orgues" is gewoon mannelijk.
Alleen in specifieke termen als b.v. "les grandes orgues" is het
vrouwelijk.
[...]

Nieckq

Nieckq

unread,
Mar 12, 2011, 5:25:34 PM3/12/11
to
"wugi" meldde:
> Nieckq wrote:
[Over woordgeslacht]

>> Op de 10 Randstelingen, is er misschien ééntje
>> die nog enig vermoeden daraover heeft.

> En dus is het ALGEMEEN Nls ontmand/ontvrouwd.

Liever een geslachtloze taal dan een seksloos leven.

>> In decentrale gebieden kan het met dat woordgeslacht-gevoel anders
>> zijn gesteld. En dan nog.

> Too bad voor die achtergebleven stammen.

Ik had toen een Vlaams vriendinnetje.
Deed af en toe "grappig" en deed soms Vlaams na.
" 't is den criis" zei ik. (Om de waarde van het geld te benadrukken).
" Criis" is vrouwelijk" antwoordde ze kribbig.
Toen schakelde ik maar weer terug in algemeen mezelf-taal.
Wist ik veel. Nog steeds niet trouwens.

Nieckq

Luc

unread,
Mar 13, 2011, 8:53:43 AM3/13/11
to
On Sat, 12 Mar 2011 23:06:25 +0100
"wugi" <wugi...@scarlet.be> wrote:

> Luc wrote:
>
> > Precies hetzelfde is trouwens in het Frans gebeurd met amour, dat
> > ook mannelijk was, maar af en toe ook vrouwelijk. De mannelijke
> > variant heeft het uiteindelijk ook gewonnen, hoewel je het in
> > literaire taal nog best wel over "une amour" zou kunnen hebben,
> > durf ik zomaar vermoeden.
>
> Amour is nu m in het ev, en v in het mv, net als orgue en nog enkele
> woorden die 'k vergeet.
> In het Italiaans heb je ook zoiets, maar daar als reliek van het

Interessant, ik wist niet dat amour in het meervoud (altijd?)
vrouwelijk is. Ik duik straks wel even in de Atilf...

Après-midi is trouwens nog een ander woord dat maar niet kan besluiten
tot welk geslacht het nu eigenlijk wil behoren. Het wordt wel het meest
als mannelijk gebezigd, denk ik. Maar op den duur zou je aan alles
beginnen twijfelen...

Nieckq

unread,
Mar 14, 2011, 6:55:22 PM3/14/11
to
"Luc" <.@.>

...
>Après-midi is trouwens nog een ander woord dat maar niet kan besluiten
>tot welk geslacht het nu eigenlijk wil behoren. Het wordt wel het meest
>als mannelijk gebezigd, denk ik.


In de omgangstaal cq spreektaal kan het allebei.

0 new messages