werkwoordvolgorde is precies andersom.
'ik heb het boek vinden kunnen moeten'
(in het Fries is 'moeten' ook nog volt. dlw).
'dat ik hem lopen zie' 'dat ik hem lopen (ge)zien heb.
Splitsing van werkwoorden:
'het is bijna niet voor te komen, dat friesismen komen mij ook over'.
Juist geen splitsing van werkwoorden.
'de bakker broodbakt' 'hij tandenpoetst'.
Gebruik van 'te':
zij heeft een pan op het vuur te staan.
zij gaat te boodschappen.
Constructie als: 'ik ga en probeer het' 'ik probeer en lees het'.
Constructie als: 'andere friesismen gaan we later op in'.
>
bij een helling op lopen = tegen helling op lopen
iemand aanspreken in de 3e persoon: "Wat zegt moeder?" (Wat seit Mem?)
voltooide tijd vaker vervoegen met "hebben" dan in het nl gebruikelijk is
duikspeld of doekspeld (dukspjild) = broche
puitje (putsje) = zakje
schoteldoek = theedoek, afdroogdoek
Ja, het laatste is allemaal letterlijk vertaald Fries.
Maar allemaal echt in het wild aangetroffen.
Meer als ik meer bedenk.
Frits (met dank aan Joke voor het eerste stel)
>Tot nu toe verzameld (maar nog ongeordend)
>
>werkwoordvolgorde is precies andersom.
> 'ik heb het boek vinden kunnen moeten'
> (in het Fries is 'moeten' ook nog volt. dlw).
> 'dat ik hem lopen zie' 'dat ik hem lopen (ge)zien heb.
ich hab' das Buch finden können müssen.
Daß ich ihm laufen sehe.
Lijkt overeen te komen met de Duitse volgorde (hoewel bovenstaand
misschien eigenaardig Duits is), wat weer zou overstemmen met de
berichten van andere zegslieden, waarvan ik de gewaardeerde input hier
heb verwerkt:
http://rudhar.com/lingtics/verbordr.htm
--
Ruud Harmsen http://rudhar.com/index/whatsnew.htm Update 22 June 2003
>Constructie als: 'ik ga en probeer het' 'ik probeer en lees het'.
Engels! Maar ontstaan door verwantschap, geen ontlening, veronderstel
ik.
Frits
> Vuuraansteker is ook een friezisme volgens mij.
Dus te vuur en te zwaard bestryden, die uytheemse
ynvloeden.
Eric
Frits
Bananenzinnen heb ik wat mee.
> > Maar die is ondertussen toch gepromoveerd tot AN? Ik gebruik het zelf
> > ook regelmatig (in de schrijftaal weliswaar, niet mondeling).
Eric
--
Cromazinnen, die spetteren niet.
> Fries is, als ik goed ben ingelicht, zus van Duits en Engels terwijl NL een
> dochter is van Duits. NL en tante Fries hebben lang in hetzelfde huis
> gewoond zodat ze veel van elkaar hebben overgenomen. Maar E. resp D.
> constructies zou je heel logisch en normaal moeten vinden.
Nederlands stamt van het Duits af? Dacht 't niet.
Zo is dat. Het Hoogduits is zelf via de zog. tweede klankverschuiving
ontstaan uit de voorganger van het Nederduits - waartoe het Nederlands behoort
c.q. waarmee het nauw verwant is.
Die klankverschuiving verscherpte heel wat stemhebbende klinkers
( 'Deich' -> 'Teich'; 'Wappen' -> 'Waffen' [zeer schematisch voorgesteld]).
Eric
> Die klankverschuiving verscherpte heel wat stemhebbende klinkers
Lees 'medeklinkers' natuurlijk.
Eric
--
Staan 'zodus' en 'peulschil' (zonder tussen-e) al in de LIJST?
Er is een systematiek in die tussen-e(n)-loosheid in het nl_BE.
Denk maar aan 'schoendoos' vs. 'schoenendoos'.
[...]
> Ach ja, waarom niet. Maar voor de ij verzinnen we een totaal nieuw
> teken, want anders wordt de eerste vergadering een gegerrebek van hier
> tot Tokyo.
Valt wel mee. Zelfs sommige encyclopedische woordenboeken hebben
de IJ teruggezet waar hij hoort, nl. onder de letter i.
B.v. het "Geïllustreerd Nederlands Woordenboek" van Elsevier Argus.
Eric
>>schoteldoek = theedoek, afdroogdoek
>
>Ook Vlaams, maar dan in de betekenis van... um, dat pseudo-rubberen
>vierkante vodje waar je het aanrecht mee afveegt, hoe heet dat ding in
>'t AN... vaatdoek? Hier schoteldoek in ieder geval. Of schotelvod, kan
>ook.
Schutteldoek in het zeeuws.
= Vaatdoek.
In nederland drogen we hier de vaat mee af.
Mijn vlaamse vriendin gebruikt dat ding om aanrecht en tafel mee
schoon te vegen.
Cultuurverschil?
> Schutteldoek in het zeeuws.
> = Vaatdoek.
> In nederland drogen we hier de vaat mee af.
> Mijn vlaamse vriendin gebruikt dat ding om aanrecht en tafel mee
> schoon te vegen.
Ik droog de afwas (vaat gebruik ik niet) af met een droogdoek (theedoek
hoor je ook veel, maar dat gebruik ik niet) en veeg het aanrecht schoon
met een vaatdoekje. En ik ben Randstedeling.
Niet helemaal het zelfde. In het Fries is het een imperatief en in het
Engels mogelijk niet. In het Engels is het 'and' mogelijk een
nevenschikkend voegwoord.
In de derde persoon valt het meer op:
Hij probeert en lees het. Hij zal proberen en lees het.
> Maar ontstaan door verwantschap, geen ontlening, veronderstel
> ik.
Dat denk ik ook niet.
Joke
De constructie komt met ik niet recht uit de verf. In de derde persoon
is het duidelijker:
'hij gaat (heen) en probeer het'. 'Hij zal proberen en lees het'.
>> Constructie als: 'andere friesismen gaan we later op in'.
>
> Maar die is ondertussen toch gepromoveerd tot AN? Ik gebruik het zelf
> ook regelmatig (in de schrijftaal weliswaar, niet mondeling).
Ah ja. Dan heet het een anglicisme te zijn, toch?
Als het uit mijn pen rolt is het een geijkt friesisme.
>> schoteldoek = theedoek, afdroogdoek
>
> Ook Vlaams, maar dan in de betekenis van... um, dat pseudo-rubberen
> vierkante vodje waar je het aanrecht mee afveegt, hoe heet dat ding in
> 't AN... vaatdoek? Hier schoteldoek in ieder geval. Of schotelvod, kan
> ook.
Aha, een aanrechtdoekje dus.
JOke
Dergelijke constructies kom je volgens mij ook tegen in
Middelnederlands.
Groetjes,
Rian
--
Rian van der Borgt, Leuven.
email: rvdb...@xs4all.be www: http://www.xs4all.be/~rvdborgt/
Fix Outlook/Outlook Express: http://flash.to/oe-quotefix
Dat is voor mij de handdoek, van ongeveer dezelfde grootte (ca. 50 x 50
cm), om je handen mee af te drogen. Hangt er vaak naast. Om mij
onbekende redenen is de doek waarmee je de afgewassen borden e.d.
afdroogt een theedoek. Ik heb ook wel eens "afdroogdoek" gehoord.
In mijn studententijd gebruikten sommige studenten (ik geloof de
Limgurgers en/of de Brabanders) ook wel (keuken)handdoek i.p.v. theedoek
of afdroogdoek. Dat leidde soms inderdaad tot misverstanden.
Schoteldoek gebruik ik niet in het Nederlands, enkel in het dialect
(scheuteldoek).
Ik geef de voorkeur aan scheuteldoek :-)
>In nederland drogen we hier de vaat mee af.
Heb ik, ook toen ik nog in Nederland woonde, nog nooit gedaan. Ik ken
ook niemand die dat doet.
>Mijn vlaamse vriendin gebruikt dat ding om aanrecht en tafel mee
>schoon te vegen.
Daar gebruik ik het inderdaad ook voor.
[knip]
"Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
> Dat is voor mij de handdoek, van ongeveer dezelfde grootte (ca. 50 x 50
> cm), om je handen mee af te drogen. Hangt er vaak naast. Om mij
> onbekende redenen is de doek waarmee je de afgewassen borden e.d.
> afdroogt een theedoek. Ik heb ook wel eens "afdroogdoek" gehoord. [...]
Hee, mijn "droogdoek" staat in VD als synoniem van vaatdoek (om het
aanrecht mee schoon te vegen dus), terwijl "afdroogdoek" volgens VD
theedoek betekent (om de afwas mee af te drogen). Nouja, ik blijf toch
lekker "droogdroek" gebruiken voor theedoek. Zo heb ik het immers
geleerd.
> "Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
Volgens mij is dat een algemeen Noord- en Oost-Neerlandisme.
Tot nog toe heb ik dat alleen van sommige Friezen gehoord. Ik vind het
in deze betekenis ("vandaan") ook niet in VD10. Misschien in andere
uitgaven?
>>>"Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
>>Volgens mij is dat een algemeen Noord- en Oost-Neerlandisme.
> Tot nog toe heb ik dat alleen van sommige Friezen gehoord. Ik vind het
> in deze betekenis ("vandaan") ook niet in VD10. Misschien in andere
> uitgaven?
Ja, VD13 (onder nummer 15 bij weg2). Er staat alleen "gewestelijk" bij.
> Rian van der Borgt:
>
>> "Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
>
> Volgens mij is dat een algemeen Noord- en Oost-Neerlandisme.
Inderdaad. Enschede: Waor koj weg da? Je kunt ook zeggen waar ben je weg?
Ik weet niet zo uit mjin hoofd waar ze dat zeggen.
kale
Hier in huis is de theedoek een specifieke linnen doek om glaswerk af
te drogen.
--
dik t. winter, cwi, kruislaan 413, 1098 sj amsterdam, nederland, +31205924131
home: bovenover 215, 1025 jn amsterdam, nederland; http://www.cwi.nl/~dik/
Even kijken wat Ruhlen ervan vindt (hij is omstreden, maar wel duidelij):
GERMANIC
WEST
CONTINENTAL
EAST
German
Yiddish
Luxembourgeois
WEST
Dutch
Afrikaans
NORTH SEA
Frisian
English
Het oost-continentale west-germaans stamt van het hoogduits en en het
west-continentale west-germaans van het nederduits. In grote delen
van noord-west Duitsland wordt nog nederduits (althans een opvolger
daarvan) gesproken. Dus in jouw terminologie is Nederlands een zus
van Duits en Fries een zus van Engels maar slechts een tante van
Duits.
>Fries is, als ik goed ben ingelicht, zus van Duits en Engels
Eerder een nicht van Engels, en een achternicht van Duits, volgens
mij.
>terwijl NL een dochter is van Duits.
Beslist niet! Eerder andersom. Hoogduitse heeft extra
klankverschuivingen doorgemaakt, zodat Nederlands oorspronkelijker is.
>NL en tante Fries hebben lang in hetzelfde huis
>gewoond zodat ze veel van elkaar hebben overgenomen.
Dat is waar.
>>>Constructie als: 'ik ga en probeer het' 'ik probeer en lees het'.
>>
>>Engels! Maar ontstaan door verwantschap, geen ontlening, veronderstel
>>ik.
>
>Dergelijke constructies kom je volgens mij ook tegen in
>Middelnederlands.
Dat en weet ik niet.
Misschien een andere situatie, dubbele ontkenning, en .. niet?
>"Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
Ook Drents, Twents enz., denk ik. Noordelijk dus.
Net als het bekende "IN elkaar" in plaats van "in elKAAR".
> 25 Jun 2003 00:17:38 GMT: rvdb...@xs4all.be (Rian van der Borgt): in
> nl.taal:
>
>>"Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
>
> Ook Drents, Twents enz., denk ik. Noordelijk dus.
> Net als het bekende "IN elkaar" in plaats van "in elKAAR".
En dat is nou volgens mij weer /wel/ typisch Fries.
kale
> Tot nu toe verzameld (maar nog ongeordend)
>
> werkwoordvolgorde is precies andersom.
> 'ik heb het boek vinden kunnen moeten'
> (in het Fries is 'moeten' ook nog volt. dlw).
> 'dat ik hem lopen zie' 'dat ik hem lopen (ge)zien heb.
>
> Splitsing van werkwoorden:
> 'het is bijna niet voor te komen, dat friesismen komen mij ook
> over'.
>
> Juist geen splitsing van werkwoorden.
> 'de bakker broodbakt' 'hij tandenpoetst'.
>
> Gebruik van 'te':
> zij heeft een pan op het vuur te staan.
> zij gaat te boodschappen.
>
> Constructie als: 'ik ga en probeer het' 'ik probeer en lees het'.
>
> Constructie als: 'andere friesismen gaan we later op in'.
>>
> bij een helling op lopen = tegen helling op lopen
>
> iemand aanspreken in de 3e persoon: "Wat zegt moeder?" (Wat seit Mem?)
>
> voltooide tijd vaker vervoegen met "hebben" dan in het nl gebruikelijk
> is
<ontlurk>
Oh wat heerlijk herkenbaar! Mijn man is geëmigreerd Fries en dit soort
constructies hoor ik regelmatig, vooral als hij met zijn familie belt.
Alleen dat gebruik van 'te' is volgens hem aan het uitsterven.
> duikspeld of doekspeld (dukspjild) = broche
>
> puitje (putsje) = zakje
>
> schoteldoek = theedoek, afdroogdoek
Nog een paar die ik heb gehoord:
knoek = wildernis, rimboe, bushbush. Heb ik geadopteerd om de
verrukkelijk smalende bijklank. Mag van mij gisteren nog integreren in
AN.
het elders genoemde 'vuuraansteker' hoor ik ook regelmatig
Hilarisch:
mug = vlieg
langpoot = mug
grote langpoot = langpootmug
(als hij zegt: er zit hier een mug moet ik altijd nog eens vragen welk
beest hij nou werkelijk bedoelt)
sleef = pollepel
muggenklapper = vliegenmepper
Mocht ik er nog meer horen zal ik ze posten.
Kruipt nu weer terug in de lurkduisternis...
Aglaia
> Tot nu toe verzameld (maar nog ongeordend)
>
> werkwoordvolgorde is precies andersom.
> 'ik heb het boek vinden kunnen moeten'
> (in het Fries is 'moeten' ook nog volt. dlw).
> 'dat ik hem lopen zie' 'dat ik hem lopen (ge)zien heb.
>
> Splitsing van werkwoorden:
> 'het is bijna niet voor te komen, dat friesismen komen mij ook over'.
>
> Juist geen splitsing van werkwoorden.
> 'de bakker broodbakt' 'hij tandenpoetst'.
>
> Gebruik van 'te':
> zij heeft een pan op het vuur te staan.
> zij gaat te boodschappen.
>
> Constructie als: 'ik ga en probeer het' 'ik probeer en lees het'.
>
> Constructie als: 'andere friesismen gaan we later op in'.
>>
> bij een helling op lopen = tegen helling op lopen
>
> iemand aanspreken in de 3e persoon: "Wat zegt moeder?" (Wat seit Mem?)
>
> voltooide tijd vaker vervoegen met "hebben" dan in het nl gebruikelijk is
>
> duikspeld of doekspeld (dukspjild) = broche
>
> puitje (putsje) = zakje
>
> schoteldoek = theedoek, afdroogdoek
>
> Ja, het laatste is allemaal letterlijk vertaald Fries.
> Maar allemaal echt in het wild aangetroffen.
>
> Meer als ik meer bedenk.
>
> Frits (met dank aan Joke voor het eerste stel)
Wat dacht je van:
Zij praten Nederlands
(Zij spreken Nederlands)
[Hja prate Hollânsk]
Heb je het weer weggebracht?
(Heb je het weer zoekgemaakt?)
[Hast it wer weibrocht?]
Daar heb ik niets mee te krijgen
(daar heb ik niets mee te maken)
[Dêr haw ik neat mei te krijen]
Het heeft geen doel daar langer over te praten
(Het heeft geen zin daar langer over te praten)
[It hat gjin doel der langer oer te praten]
Ik heb mijn nocht
(Ik heb geen zin meer, -> resp. ik heb mijn genoegen)
[Ik haw myn nocht]
In leeuwarden, waar ik woon, zijn dit geaccepteerde vormen,
al spreekt de echte leeuwarder geen woord Fries.
In de kontreien waar ik vandaan kom (Dongeradeel) wordt er nauwelijks
Nederlands gesproken. Dit geldt vast ook voor andere gebieden.
Veel mensen kunnen niet anders dan het Fries letterlijk vertalen,
wat een vreemd soort Nederlands tot gevolg heeft.
Ik vind zoiets niet erg, het kleurt je taal.
Jammer is het, dat veel mensen friesismen gebruiken en het niet beseffen.
Deze mensen zijn niet "taalbewust" en hun Fries is dan ook heel arm en gekleurd
door het Nederlands.
Lezen en schrijven in het Fries kunnen zij zeker niet.
Wellicht komen friezismen bij deze mensen vaker en veelvuldig voor,
zoals andersom hollandismen in hun Fries.
In het Fries noemen wij die ontaal "bargedútsk" (varkensduits).
Gegroet,
NimDrauG.
--
mail `echo xnxixmxd...@xexuxrxoxnxextx.xnxlx | sed 's/x//g'`
Nogal wat reacties op dit onderwerp!
Ik ga toch eens kijken hoe je een webstek maakt. Dan maak ik ook een lijst,
die ik dan List zal noemen.
Maar eerst mijn spiksplinternieuwe computer helemaal optuigen.
Probleem daarmee± alle tekentjes )haakjes, apestaart, dubbele punt' zitten
op de verkeerde plaats. Ik bedoel± dit is nou een dubbele punt, en dit " is
een apenstaartje.
Frits
Beide vormen zijn mogelijk. IN elkaar als van in elkaar vallen, in
elKAAR als bij bv iets, handen ofzo, in elkaar doen. (het Friese
'yninoar en yn mal'koar).
Is dat in het Nederlands niet zo, dan?
Joke
Tja. Dat is een kwestie van beleving. Het bijtende 'dat is geen
Nederlands' echoot lang na...
Joke
>> Net als het bekende "IN elkaar" in plaats van "in elKAAR".
>
>En dat is nou volgens mij weer /wel/ typisch Fries.
Beslist ook Gronings en Drents.
>Beide vormen zijn mogelijk. IN elkaar als van in elkaar vallen, in
>elKAAR als bij bv iets, handen ofzo, in elkaar doen. (het Friese
>'yninoar en yn mal'koar).
>
>Is dat in het Nederlands niet zo, dan?
Nee, in Nederland-behalve-Noordelijke-provincies valt de klemtoon
altijd op -aar. Ook bij veel andere combinaties: met elkaar, voor
elkaar, na elkaar, over elkaar, noem maar op.
Klemtoon op het voorzetsel is een feilloos middel om Noorderlingen te
herkennen. Ook mensen die buiten de regio wonen, en verder totaal geen
accent hebben, blijven dit wel doen.
Belgen zijn dan weer te herkennen aan het in spreektaal gebruiken van
"mekaar", dat doen Nederlanders nooit, maar in spreektaal juist
altijd.
(Zoals altijd chargeer ik, zoek zelf de kernen van waarheid).
In elk geval ook Gronings.
--
Bart
Bijna klaar.
>
> *zucht* Ik moet ook dringend een nieuwe.
>
>
> >Probleem daarmee± alle tekentjes )haakjes, apestaart, dubbele punt'
zitten
> >op de verkeerde plaats. Ik bedoel± dit is nou een dubbele punt, en dit "
is
> >een apenstaartje.
>
> Als je Windows draait: Start > Settings > Control Panel > Keyboard >
> Language > Add > Dutch (Standard). Daarna het foutieve toetsenbord
> verwijderen.
>
Dank voor je hulp, maar 'k ben d'r al uit, hoor.
Ik moest nou juist US activeren, en zelfs US international om de accentjes
netjes te krijgen. Het eerste heb ik zelf gevonden, het tweede dankzij
Googel en een vriendelijke nl.taler die mij dat al eerder uitlegde.
!@#$%^&*() allemaal goed en zelfs ' gevolgd door e wordt é.
Frits
Als ik die webstek ga maken dan neem ik dit allemaal mee.
Controleer je mij?
Ik ben een1/4 Fries (Friese pake, uit Pingjum), woonachtig in Franeker.
Ik versta, lees, praat (al wat minder) en schrijf (nog wat minder :-) )
Fries,
maar Wyb (100% Fries, uit Nijhuzum bij Workum) helpt wel.
Anders Joke en jij wel.
Frits
Wordt ook in Twente gebruikt bij mijn weten.
--
Raffinement
Op zondag 3 augustus vindt in Deventer de grootste boekenmarkt van Europa plaats.
Ook hier zullen een aantal hel-bewoners in het wild rondlopen. U bent gewaarschuwd.
Deze zin doet me denken aan een Suske en Wiske-verhaal van een of
andere oude geest (antigoon?).
In bijna iedere zin van hem kwam het woord 'ende' voor. "Ik probeer
ende tracht het voor elkaar te krijgen, maar het lukt ende wil niet."
Het kwam bij mij als Middelnederlands over. Is dat wat je bedoelt
Rian?
[...]
> >Dat en weet ik niet.
>
> Deze zin doet me denken aan een Suske en Wiske-verhaal van een of
> andere oude geest (antigoon?).
In "De duistere diamant" wordt nep-Middelnederlands gesproken.
> In bijna iedere zin van hem kwam het woord 'ende' voor. "
Sidonia noemt zichzelf ergens "Si ende Donia".
Eric
[...]
> Belgen zijn dan weer te herkennen aan het in spreektaal gebruiken van
> "mekaar", dat doen Nederlanders nooit, maar in spreektaal juist
> altijd.
De bovenstaande zin klopt niet.
De eerste 'spreektaal' moet wellicht 'schtijftaal' luiden.
[...]
Eric
[...]
> Kruipt nu weer terug in de lurkduisternis...
> Aglaia
Dat was lang geleden, Aglaďa.
Je achternaam is zeker Hapax?
Eric
--
Een zoetgevooisde jonkvrouw
Met de fraaie naam Aglaďa,
Ja inderdaad, bedankt voor de correctie. Ik was weer eens
onzorgvuldig.
In het Nederlands, want friesismen komen in het Nederlands voor en niet
in het Fries.
Ik denk wel, dat het handig is om de Friese uitdrukking of woord dat aan
het friesisme ten grondslag ligt erbij te vermelden.
Joke
Verpruts ik je melodieuze naam ook nog,
Aglaia.
Eric
--
Zou ze over drie jaren,
Zich opnieuw openbaren?
> Ach ja, waarom niet. Maar voor de ij verzinnen we een totaal nieuw
> teken, want anders wordt de eerste vergadering een gegerrebek van hier
> tot Tokyo.
>
> L.
Wat een vreselijk leuk woord: gegerrebek!
Als belangstellende ben ik al een paar dagen hier aan het meelezen en, gelet
op het Friese woord 'tsiis', ik zie toch wel een heel duidelijk verband met
het Engelse 'cheese'. Als Friezen op de foto gaan, zeggen ze: 'tsiis'. Als
Friezin van geboorte zie ik een groter verband tussen het Fries en het
Engels dan tussen het Fries en het Duits. Om het extra ingewikkeld te maken:
ik heb van horen zeggen dat er ook verbanden bestaan tussen het Fries en het
Zeeuws dialect. Mijn kennis van zowel het Fries als van het Zeeuws is
jammergenoeg onvoldoende om er meer zinnigs over te kunnen zeggen. Dat heb
je misschien als je er wel bent geboren, maar niet in die taal bent
opgevoed.
San
> Zij praten Nederlands
> (Zij spreken Nederlands)
> [Hja prate Hollânsk]
Ik weet dat dit verschil schijnt te bestaan, maar ik vergeet iedere keer of
ik nu geacht wordt spreken of praten te zeggen. En ik ben echt geen Fries.
Sterker nog, ik denk dat ik alleen het AN, voorzover dat bestaat, beheers.
Dus zo heel specifiek is dit kennelijk niet.
kale
Ook het Nederlands heeft klankverschuivingen meegemaakt.
Zo is de naam Holland afgeleid van "holt", een woord dat in het
Westnederduits (dus Nederlands) naar "hout" verschoven is. Een ander
voorbeeld vinden we in "old" dat naar "oud" verschoof. In het nog ten oosten
van de IJssel gesproken Neder-Saksisch, dus in Groningse, Drentse,
Saallandse en Twentse dialecten van het nog in Nederland gesproken
Middelnederduits, is de oudere vorm behouden.
holt = Oud(neder)duits
holtz = Hoogduits
hout = Westnederduits (Nederlands)
Groeten,
Norbert
Inversie was hier niet eens nodig geweest: 'Ik heb hem lopen gezien'
(Bij al die friesistische werkwoordvolgordes, is het voor mij een
poepetoer om ze voor elkaar te krijgen. Behalve bij zoiets als 'ik heb
hem lopen gezien'. Die zou ik mijzelf nog kunnen horen zeggen).
> ich hab' das Buch finden können müssen.
> Daß ich ihm laufen sehe.
>
> Lijkt overeen te komen met de Duitse volgorde (hoewel bovenstaand
> misschien eigenaardig Duits is),
Eigenaardig als in vreemd?
Want het is ook eigenaardig (als in vreemd) Nederlands.
> wat weer zou overstemmen met de
> berichten van andere zegslieden, waarvan ik de gewaardeerde input hier
> heb verwerkt:
> http://rudhar.com/lingtics/verbordr.htm
Joke
Is inderdaad heel wat anders.
Het 'en' in de Friese constructie is een voegwoord.
Hij is van doel en ga op de fiets (hij is van plan op de fiets te gaan)
Hij was van doel en ga op de fiets
(hy is fan doel en gean te fytsen)
(hy wie fan doel en gean te fytsen)
Na 'en' verandert het 'ga' niet. De tweede zin is ovt, maar het 'ga'
blijft onveranderd. Dat kan allen bij een infinitief of een imperatief.
Nu zou 'gean' nog een infinitief kunnen zijn, want die is in het Fries
hetzelfde als de imperatief: gean.
Maar bij werkwoorden waarbij de imperatief anders is dan de infinitief
is het duidelijker. Bijvoorbeeld skriuwe: skriuwe is de infinitief,
skriuw de imperatief.
Hij is van doel en schrijf een boek (hij is van plan een boek te
schrijven)
Hij wie van doel en schrijf een boek
(hy is fan doel en skriuw in boek)
(hy wie fan doel en skriuw in boek)
Als de tijd van de zin verandert, verandert het 'skriuw' niet mee. En
het is ook geen infinitief.
Imperatief dus?
Het Engelse 'he'll try and read it' lijkt erop (hy sil besykje en lês
it, hij zal proberen en lees het).
Het read na and verandert ook niet. Maar de mogelijkheid dat and een
gewoon nevenschikkend voegwoord is met weggelaten onderwerp in de bijzin
is aanwezig: he'll try and (he'll) read it. Het is mogelijk een heel
andere constructie.
Joke
Ja, maar misschien wel leuk voor de meelezende Friezen.
Hebben ze meteen iets om commentaar op te leveren: mijn kromme Fries!
>
> Ik denk wel, dat het handig is om de Friese uitdrukking of woord dat aan
> het friesisme ten grondslag ligt erbij te vermelden.
Fansels.
>
> Joke
>
Zulke dingen zijn ook pas van belang als je in de winkel staat en het
ding bestelt.
"Mag ik van u een droogdoek?". De gedienstige verkoper pakt een pakje
duizenddingendoekjes. Was niet de bedoeling: "Nee, nee, ik bedoel een
droogdoek, een vaatdoek". Verkoper , geduldig, want zo zijn verkopers,
pakt voor jou een wafeldoek(je) van ouderwetse kwaliteit. Ook niet de
bedoeling: "Ik wil een droogdoek, een doek om mee af te drogen. Geen
aanrechtdoekje". De verkoper, wijs geworden, haalt nu gelijk het hele
assortiment afdroogdoeken: "Wilt u een theedoek? Of misschien een
glazendoek? Ik heb ook nog een schoteldoek. Of een bordendoek".
Joke
Kijk aan. Het rukt op. In VD 15 kan het "gewestelijk" achterwege gelaten
worden. (en dan gaat het een germanisme of zo heten)
Joke
[...]
>>
>> iemand aanspreken in de 3e persoon: "Wat zegt moeder?" (Wat seit
>> Mem?)
>>
>> voltooide tijd vaker vervoegen met "hebben" dan in het nl
>> gebruikelijk is
>
> <ontlurk>
> Oh wat heerlijk herkenbaar! Mijn man is geëmigreerd Fries en dit soort
> constructies hoor ik regelmatig, vooral als hij met zijn familie belt.
>
> Alleen dat gebruik van 'te' is volgens hem aan het uitsterven.
Ik merk daar niet zo veel van. Komt hier nog veelvuldig voor. In het
(verfrieste) Nederlands bedoel ik dan.
>> duikspeld of doekspeld (dukspjild) = broche
>>
>> puitje (putsje) = zakje
>>
>> schoteldoek = theedoek, afdroogdoek
>
> Nog een paar die ik heb gehoord:
>
> knoek = wildernis, rimboe, bushbush. Heb ik geadopteerd om de
> verrukkelijk smalende bijklank. Mag van mij gisteren nog integreren in
> AN.
Dat ken ik niet en mijn Frysk Wurdboek ook niet.
> het elders genoemde 'vuuraansteker' hoor ik ook regelmatig
>
> Hilarisch:
> mug = vlieg
> langpoot = mug
> grote langpoot = langpootmug
.. of hooiwagen, maar dat blijkt dan weer een spin te zijn...
> (als hij zegt: er zit hier een mug moet ik altijd nog eens vragen welk
> beest hij nou werkelijk bedoelt)
Dt is ook belangrijk om te weten of je nu de vliegenmepper of een krant
nodig hebt :)
> sleef = pollepel
Zo'n houten ding? Ik ken de soepsleef en jussleef: opscheplepels dus.
> Mocht ik er nog meer horen zal ik ze posten.
>
> Kruipt nu weer terug in de lurkduisternis...
Bovenstaande zaken gaan niet samen...
Joke
(hier past ook die constructie met 'en': it hat gjin doel en praat der
langer oer (het heeft geen doel en praat er langer over)
> Ik heb mijn nocht
> (Ik heb geen zin meer, -> resp. ik heb mijn genoegen)
> [Ik haw myn nocht]
en
ik heb er nocht aan
ik heb er zin aan
> In leeuwarden, waar ik woon, zijn dit geaccepteerde vormen,
> al spreekt de echte leeuwarder geen woord Fries.
> In de kontreien waar ik vandaan kom (Dongeradeel) wordt er nauwelijks
> Nederlands gesproken. Dit geldt vast ook voor andere gebieden.
> Veel mensen kunnen niet anders dan het Fries letterlijk vertalen,
> wat een vreemd soort Nederlands tot gevolg heeft.
>
> Ik vind zoiets niet erg, het kleurt je taal.
>
> Jammer is het, dat veel mensen friesismen gebruiken en het niet
> beseffen.
> Deze mensen zijn niet "taalbewust"
Waarschijnlijk gebruiken zij hun taal. Zijn ze sociaal 'taalbewust'
Ik heb Nederlandstalig opgevoede kinderen in Friesland het te-gebruik
zien overnemen. Ze hebben zich duidelijk aangepast aan de taal van hun
omgeving. Ik vind dat wel taalbewust.
> en hun Fries is dan ook heel arm
> en gekleurd door het Nederlands.
> Lezen en schrijven in het Fries kunnen zij zeker niet.
> Wellicht komen friezismen bij deze mensen vaker en veelvuldig voor,
> zoals andersom hollandismen in hun Fries.
Je vond dat niet erg: het kleurt hun taal.
> In het Fries noemen wij die ontaal "bargedútsk" (varkensduits).
Jammer genoeg komt 'geef Frysk' alleen nog in AFŰK-Frysk en in boeken
voor.
Joke
> Aglaia schreef:
>> "Frits Zandveld" <frits.z...@home.nl> wrote in
>> news:bda7gf$eic$1...@news3.tilbu1.nb.home.nl:
>
> [...]
>
>> knoek = wildernis, rimboe, bushbush. Heb ik geadopteerd om de
>> verrukkelijk smalende bijklank. Mag van mij gisteren nog integreren
>> in AN.
>
> Dat ken ik niet en mijn Frysk Wurdboek ook niet.
Grappig. Misschien is het Franekers?
Toch wil ik het graag geadopteerd zien in het AN.
>> het elders genoemde 'vuuraansteker' hoor ik ook regelmatig
>>
>> Hilarisch:
>> mug = vlieg
>> langpoot = mug
>> grote langpoot = langpootmug
>
> .. of hooiwagen, maar dat blijkt dan weer een spin te zijn...
Nou... eigenlijk niet... een hooiwagen is geen spin maar een insect en
lijkt wel erg op de trilspin, maar da's meer voor een ng over beestjes :)
>> (als hij zegt: er zit hier een mug moet ik altijd nog eens vragen
>> welk beest hij nou werkelijk bedoelt)
>
> Dt is ook belangrijk om te weten of je nu de vliegenmepper of een
> krant nodig hebt :)
Of een muggenklapper :)
>> sleef = pollepel
>
> Zo'n houten ding? Ik ken de soepsleef en jussleef: opscheplepels dus.
Zo'n metalen ding met de holle kant in een rechte hoek op de steel. Als
steel en schepgedeelte in elkaar overlopen noemt hij het wel weer een
pollepel. Jussleef zou goed kunnen dus, soep schep ik gewoon op met kan-
niet-schelen-als-het-maar-diep-is. Keukengerei benoemen laat ik liever
aan mijn man over.
>> Mocht ik er nog meer horen zal ik ze posten.
>>
>> Kruipt nu weer terug in de lurkduisternis...
>
> Bovenstaande zaken gaan niet samen...
Ik kom alleen even boven voor dit draadje, in de rest van het wespennest
steek ik me niet :)
Gisteren nog 2 gehoord (nu let ik erop):
De klemtoon wordt nogal eens anders gelegd. Hij zegt 'dat zit zo IN
mekaar', waar ik zou zeggen 'dat zit zo in elKAAR' (mekaar krijg ik m'n
strot niet uit).
Verder: "Daar kan ik zó min over" = zo slecht tegen.
Aglaia
> "Aglaia" <Aglai...@YouSpamMeSd.nl> in:
> Xns93A569AA0185...@194.109.133.20...
>
> [...]
>
>> Kruipt nu weer terug in de lurkduisternis...
>> Aglaia
>
> Dat was lang geleden, Aglaďa.
> Je achternaam is zeker Hapax?
Wat jij wilt :)
> Eric
> --
> Een zoetgevooisde jonkvrouw
> Met de fraaie naam Aglaďa,
Dostojevski?
Aglaia
> Tot nu toe verzameld
[...]
Nog een paar voor het thema keukengerei:
eierlokje = eierdopje (zo'n ding waar je een gekookt ei in zet)
Een mes is stomp = bot
Aglaia
> Rian van der Borgt:
>
>> "Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
>
> Volgens mij is dat een algemeen Noord- en Oost-Neerlandisme.
In het Fries is het "Wêr komst wei?", dus een letterlijke vertaling
zou zijn dus "Waar kom je weg?", aangezien 'wei' weg is.
Dat het ook in het gehele noorden en oosten gebruikt wordt, komt
volgens mij ook doordat het in het Duits exact hetzelfde is, men gebruikt
'weg' ipv 'vandaan'.
Overigens is het zinnetje "Wêr komst wei?" wel weer een leuk
voorbeeld van een Friesisme: men gebruikt geen persoonlijk voornaamwoord,
maar louter een werkwoordsuitgang om aan te duiden welk persoonlijk
voornaamwoord bedoeld wordt :)
FB
--
Solutions Design : http://www.sd.nl
My open source .NET Software : http://www.sd.nl/software
My .NET Blog : http://weblogs.asp.net/FBouma
-------------------------------------------------------------------------
> Ik heb mijn nocht
> (Ik heb geen zin meer, -> resp. ik heb mijn genoegen)
> [Ik haw myn nocht]
Inderdaad! Ik heb altijd naar een Nederlandse vertaling gezocht
voor 'nocht' maar nooit echt een juiste kunnen verzinnen/vinden. Ik ken
het woord 'nocht' alleen in ontkennende zin, dus "ik hef dêr san nocht
yn" (ik heb daar zo'n zin in) ken ik niet, jij wel?
(ik ben opgevoed met stadsfries (Franeker) dus diepgewortelde
Friese taalconstructies zijn mij soms vreemd, alhoewel je in het
stadsfries (vernederlandst Fries) wel erg veel van de taalconstructies uit
het Fries terugvindt).
De Leeuwarder courant had jarenlang 'Min Frysk - Geef Frysk' op de
voorpagina, een cartoon waarin 2 mannetjes de een een bepaalde zin op de
Nederlandse manier in het Fries uitsprak en de ander de zin in de juiste
Taalconstructie. Als iemand een stapel van die oude LC's heeft liggen heb
je daar een grote bron van meer Friesismen :)
> Jammer is het, dat veel mensen friesismen gebruiken en het niet
> beseffen. Deze mensen zijn niet "taalbewust" en hun Fries is dan ook
> heel arm en gekleurd door het Nederlands.
Is inderdaad jammer. Mn vader doet aan Fries toneel en als ik dan
die scripts las kwam ik woorden tegen waarvan ik dacht "Hee, het Fries
heeft er wel een woord voor!" terwijl je om je heen iedereen de
Nederlandse equivalent hoort gebruiken (zoals kaien (zal wel fout gespeld
zijn) == sleutels).
En dat terwijl die woorden zo leuk zijn. 'Trog' (Troch?) is 'door'
(en dus niet terug) 'jo' is u (en niet 'je') 'net' is 'niet' (en niet
'net'), 'rinne' is 'lopen' (en niet 'rennen') :)
[knip]
>Hilarisch:
>mug = vlieg
>langpoot = mug
>grote langpoot = langpootmug
>(als hij zegt: er zit hier een mug moet ik altijd nog eens vragen welk
>beest hij nou werkelijk bedoelt)
>
>sleef = pollepel
>
>muggenklapper = vliegenmepper
>
>Mocht ik er nog meer horen zal ik ze posten.
>
>Kruipt nu weer terug in de lurkduisternis...
>Aglaia
In het Gronings is een vlieg ook een mug.
In het Fr. en Gr. wordt een mug een neefje genoemd.
>Tot nu toe verzameld (maar nog ongeordend)
>
>werkwoordvolgorde is precies andersom.
> 'ik heb het boek vinden kunnen moeten'
> (in het Fries is 'moeten' ook nog volt. dlw).
> 'dat ik hem lopen zie' 'dat ik hem lopen (ge)zien heb.
>
>Splitsing van werkwoorden:
> 'het is bijna niet voor te komen, dat friesismen komen mij ook over'.
>
>Juist geen splitsing van werkwoorden.
> 'de bakker broodbakt' 'hij tandenpoetst'.
>
>Gebruik van 'te':
> zij heeft een pan op het vuur te staan.
> zij gaat te boodschappen.
>
>Constructie als: 'ik ga en probeer het' 'ik probeer en lees het'.
>
>Constructie als: 'andere friesismen gaan we later op in'.
>>
>bij een helling op lopen = tegen helling op lopen
>
>iemand aanspreken in de 3e persoon: "Wat zegt moeder?" (Wat seit Mem?)
>
>voltooide tijd vaker vervoegen met "hebben" dan in het nl gebruikelijk is
>
>duikspeld of doekspeld (dukspjild) = broche
>
>puitje (putsje) = zakje
>
>schoteldoek = theedoek, afdroogdoek
>
>Ja, het laatste is allemaal letterlijk vertaald Fries.
>Maar allemaal echt in het wild aangetroffen.
>
>Meer als ik meer bedenk.
>
>Frits (met dank aan Joke voor het eerste stel)
>
Rink van der Velde schreef vroeger (jaren 70-80) stukjes in de
Leeuwarder Courant onder de naam "Bokwerder Belangen". Hierin werd de
wereld bekeken vanuit Plaatselijk Belang van het fictieve dorpje
Bokwerd. Meestal was de strijd tegen de Hoofdplaats waar het geld over
de balk werd gesmeten maar de plank in de brug zat nog steeds los.Vaak
ook de rest van de wereld onder handen genomen. Het werd geschreven in
letterlijk omgezet Fries. Erg hilarisch.
Voorbeeld: bloemlezing = gearstelling, dat werd dan gaarstelling
Milieuhygiene werd de milieuhyena.
>Ernie Ramaker <eram...@radio.fm> wrote in news:164iiiuy192vr$.g39h5e7nllec
>$.d...@40tude.net:
>
>> Rian van der Borgt:
>>
>>> "Waar kom je weg?" is mij ook al heel lang bekend als friezisme.
>>
>> Volgens mij is dat een algemeen Noord- en Oost-Neerlandisme.
>
> In het Fries is het "Wêr komst wei?", dus een letterlijke vertaling
>zou zijn dus "Waar kom je weg?", aangezien 'wei' weg is.
>
> Dat het ook in het gehele noorden en oosten gebruikt wordt, komt
>volgens mij ook doordat het in het Duits exact hetzelfde is, men gebruikt
>'weg' ipv 'vandaan'.
Dacht ik niet, dat is "her" in het Duits. "Weg" zo te gebruiken lijkt
me dialect. Misschien in het Hoogduits van mensen die beïnvloed zijn
door het Laagsaksisch?
> Is inderdaad jammer. Mn vader doet aan Fries toneel en als ik dan
>die scripts las kwam ik woorden tegen waarvan ik dacht "Hee, het Fries
>heeft er wel een woord voor!" terwijl je om je heen iedereen de
>Nederlandse equivalent hoort gebruiken (zoals kaien (zal wel fout gespeld
>zijn) == sleutels).
Leuk. De verwantschap met Engels key ligt voor de hand. Inderdaad vind
ik daar de herkomst: Ou-Engels cæg, Oud-Fries kei, kay. Verdere
etymologie is onbekend. Een tamelijk uniek woord dus, alleen in die
twee talen bekend. Inderdaad jammer om te verliezen.
[...]
> Dacht ik niet, dat is "her" in het Duits. "Weg" zo te gebruiken lijkt
> me dialect. Misschien in het Hoogduits van mensen die beīnvloed zijn
> door het Laagsaksisch?
Die taal luidt in het Nederlands 'Nedersaksisch'.
Ik heb het je al eens eerder gezegd. Maar eigenlijk vind ik 'Low Saxon'
ook best leuk.
Eric
> holtz = Hoogduits
Holz.
udo
--
mailto:$(echo bmV3c0Bob2VsbGVuZ2x1dC5kZQ== | mmencode -u)
> In het Fries is het "Wêr komst wei?", dus een letterlijke
> vertaling
> zou zijn dus "Waar kom je weg?", aangezien 'wei' weg is.
> Dat het ook in het gehele noorden en oosten gebruikt wordt,
> komt
> volgens mij ook doordat het in het Duits exact hetzelfde is, men
> gebruikt 'weg' ipv 'vandaan'.
Bedoel je, "Wo kommst du weg?" Dat heb ik nog nooit gehoord. We
zeggen, "Wo kommst du her?". Of, wanneer ik te laat na huis kwam, zei
mijn moeder tegen mij, "Wo komms' du von ab?". Maar dat is zeker
dialect of regionalisme in het westlijke Rijnland.
Een andere vraag: de zuidafrikaners zeggen, "Waar bly jy?". Waar komt
dat vandaan?
Wel, precies zo kijk ik nu naar de toestand in Belgiė.
> Maar ik weet wat je met dat bijtende bedoelt hoor. Gewoon
> terugbijten is de boodschap.
Terugbijten? Mwoah, ik ga gewoon mijn gang. Geen Nederlands, Fries of
Leeuwarders, Harlingers, Franekers, Dokkumers of Kollumers? Nee, klopt.
Mijn taal. Alles gemengd, naar believen. Mijn believen. (Niet altijd.
Situatieafhankelijk)
Maar dat wil niet zeggen, dat ik die boodschap niet steeds hoor bij de
reacties op de friesismen.
Joke
Ik heb even gegoogled. De eerste hit:
verkenning
... Het landhuis ligt midden in de "cunuc" ofwel knoek, dit is onbebouwd
land
dat enkel begroeid wordt door cactussen en lage doornstruiken. ...
home.wanadoo.nl/schmitzreizen/Curacao/verkenning.htm - 22k - In cache -
Gelijkwaardige pagina's
Curacao dus.
Laat me raden: je man is marinier geweest?
> Toch wil ik het graag geadopteerd zien in het AN.
Start de adoptieprocedure maar :)
>>> (als hij zegt: er zit hier een mug moet ik altijd nog eens vragen
>>> welk beest hij nou werkelijk bedoelt)
>>
>> Dt is ook belangrijk om te weten of je nu de vliegenmepper of een
>> krant nodig hebt :)
>
> Of een muggenklapper :)
Is dat niet een krant dan?
Met een muggenklapper (vleigenmepper) kun je geen neef (mug) doodslaan
(is mijn ervaring). Daar heb je de krant of de VARA-gids voor nodig.
Onze Taal niet, want die is te glad.
Joke
In het D is het toch "her"?
>
> Overigens is het zinnetje "Wêr komst wei?" wel weer een leuk
> voorbeeld van een Friesisme: men gebruikt geen persoonlijk voornaamwoord,
> maar louter een werkwoordsuitgang om aan te duiden welk persoonlijk
> voornaamwoord bedoeld wordt :)
>
Wer komst do wei -> wer komste wei -> wer komst wei.
Hangt een beetje van spreker, klemtoon en werkwoord af welke van de drie het
wordt.
Hier inderdaad "komst".
Niet speciaal een Friezisme dus, denk ik.
Frits
Kei is natuurlijk in meer talen bekend. Echter je kunt er alleen ramen
mee openen.
--
Raffinement
Op zondag 3 augustus vindt in Deventer de grootste boekenmarkt van Europa plaats.
Ook hier zullen een aantal hel-bewoners in het wild rondlopen. U bent gewaarschuwd.
>!@#$%^&*() allemaal goed en zelfs ' gevolgd door e wordt é.
Wel opletten met een accent als in 'woord' of "woord".
De remedie is dan gewoon twee keer het accent gebruiken. Het
vervelende is namelijk dat "woord" wel goed gaat, maar "ander woord"
niet. Dat laatste wordt änder woord".
<knip>
>
> De Leeuwarder courant had jarenlang 'Min Frysk - Geef Frysk' op de
> voorpagina, een cartoon waarin 2 mannetjes de een een bepaalde zin op de
> Nederlandse manier in het Fries uitsprak en de ander de zin in de juiste
> Taalconstructie. Als iemand een stapel van die oude LC's heeft liggen heb
> je daar een grote bron van meer Friesismen :)
>
Nog steeds.
Maar wat daar uit komt zijn Hollandismen in min Fries, geen Friezismen in
slecht Hollands!
<knip>
Frits
<knip verzameling>
> >Meer als ik meer bedenk.
> >
> >Frits (met dank aan Joke voor het eerste stel)
> >
> Rink van der Velde schreef vroeger (jaren 70-80) stukjes in de
> Leeuwarder Courant onder de naam "Bokwerder Belangen". Hierin werd de
> wereld bekeken vanuit Plaatselijk Belang van het fictieve dorpje
> Bokwerd. Meestal was de strijd tegen de Hoofdplaats waar het geld over
> de balk werd gesmeten maar de plank in de brug zat nog steeds los.Vaak
> ook de rest van de wereld onder handen genomen. Het werd geschreven in
> letterlijk omgezet Fries. Erg hilarisch.
>
> Voorbeeld: bloemlezing = gearstelling, dat werd dan gaarstelling
> Milieuhygiene werd de milieuhyena.
Die stukjes zijn verzameld in een aantal boekjes.
Ik heb twee van die boekjes.
Voor anderen aanbevolen op de boekenHEL in Deventer (3 augustus)?
Maar pas op: v.d. Velde _verzon_ zijn Friezismen.
Ik neem ze pas op in mijn lijst als ze ook echt in het wild zijn
waargenomen.
Ik loop hier de hele dag te luisteren!
Frits
(út Frjentsjer)
>"Ruud Harmsen" <1st letter of 1st name & 1st and 2nd of last na...@rudhar.com> in:
>jsqlfv0ebrq0mvgf2...@4ax.com...
>
>[...]
>
>> Dacht ik niet, dat is "her" in het Duits. "Weg" zo te gebruiken lijkt
>> me dialect. Misschien in het Hoogduits van mensen die beļnvloed zijn
>> door het Laagsaksisch?
>
>Die taal luidt in het Nederlands 'Nedersaksisch'.
>Ik heb het je al eens eerder gezegd. Maar eigenlijk vind ik 'Low Saxon'
>ook best leuk.
Zo heet het in het Engels. Maar Nedersaksisch is misschien inderdaad
beter, omdat het in de taal zelf ook Neddersassisch is (in diverse
variėrende spellingen.
>Een andere vraag: de zuidafrikaners zeggen, "Waar bly jy?". Waar komt
>dat vandaan?
Klinkt heel oud. Was het in het Middelnederlands niet iets als "XXX,
wo biestoe bliiven", of zo?
>"Frits Zandveld" <frits.z...@home.nl> deed de wereld kond van het
>feit dat
>
>>!@#$%^&*() allemaal goed en zelfs ' gevolgd door e wordt é.
>
>Wel opletten met een accent als in 'woord' of "woord".
>De remedie is dan gewoon twee keer het accent gebruiken. Het
>vervelende is namelijk dat "woord" wel goed gaat, maar "ander woord"
>niet. Dat laatste wordt änder woord".
Spatie achter de dode toets geeft het teken zelf.
>>Leuk. De verwantschap met Engels key ligt voor de hand. Inderdaad vind
>>ik daar de herkomst: Ou-Engels cæg, Oud-Fries kei, kay. Verdere
>>etymologie is onbekend. Een tamelijk uniek woord dus, alleen in die
>>twee talen bekend. Inderdaad jammer om te verliezen.
>
>Kei is natuurlijk in meer talen bekend. Echter je kunt er alleen ramen
>mee openen.
Inderdaad boeiend om na te gaan of er verband bestaat. Iemand
etymoinfo bij de hand?
>Constructie als: 'ik ga en probeer het' 'ik probeer en lees het'.
Zo zeggen ze het ook in het Engels. Het is weer een van de aanwijzingen dat
Fries verwant is met Engels.
--
Feico
Frits
Frits.
Webstek is er.
Ik heb er alles in verwerkt wat tot nu toe in deze draad is verschenen.\
Kijk maar op http://members.home.nl/frits.zandveld.
Veel commentaar en nog meer uitbreidingen zijn tige wolkom!
Mei groetnis,
Frits
Ik wel: hy hat der nocht oan, hij het der nocht an, hij heeft er (veel)
zin in. Heel gewoon.
Levert wel: 'ik heb er zin _aan_' op.
> De Leeuwarder courant had jarenlang 'Min Frysk - Geef Frysk' op de
> voorpagina, een cartoon waarin 2 mannetjes de een een bepaalde zin op
> de Nederlandse manier in het Fries uitsprak en de ander de zin in de
> juiste Taalconstructie. Als iemand een stapel van die oude LC's heeft
> liggen heb je daar een grote bron van meer Friesismen :)
Dat zijn eerder neerlandismen in het Fries.
Joke
Als hij alleen de alledaagse had gedaan, dan was het immers ook niemand
opgevallen.
Maar er is een ander bezwaar van Bokwerder Belang, en dat is dat het een
soort gewichtige schrijftaal is. Het zou zonder friesismen ook al
onwezenlijk Nederlands zijn.
Joke
Ik denk het wel.
> maar om "Hollânsk".
> Fries kent net als NL ook het verschil tussen praten en spreken.
> Bij ons in huis hang een tegeltje (stjintsje) met daarop de tekst:
> Al hwa 't wend is Frysk te sprekken
> Hoecht him hjir net te forbrekken".
Dat lijkt me ten behoeve van het rijm.
Een andere, een sticker, zegt: 'praat mar Frysk'.
Komt beide dus voor. Maar ik geloof niet dat ik ooit iemand heb horen
zeggen, 'dat er Frysk sprekket' of horen vragen: 'sprekst Hollânsk?
Ikzelf schrijf ook meestal 'Fries praten' en 'Nederlands spreken'
omreden ik dat verschil handhaven wil.
Joke
Is dat zo? Ik vind het hedendaags: 'waar blijft hij toch'? als je iemand
verwacht en die komt niet. En daarna de vraag aan hem: 'waar bleef je
nou?'
Of 'waar is <wat dan ook> gebleven? Ik kan het niet vinden.
> Was het in het Middelnederlands niet iets als "XXX,
> wo biestoe bliiven", of zo?
Egilius zegt mijn herinnering
Joke
>>> Een andere vraag: de zuidafrikaners zeggen, "Waar bly jy?". Waar komt
>>> dat vandaan?
>>
>> Klinkt heel oud.
>
>Is dat zo? Ik vind het hedendaags: 'waar blijft hij toch'? als je iemand
>verwacht en die komt niet. En daarna de vraag aan hem: 'waar bleef je
>nou?'
>Of 'waar is <wat dan ook> gebleven? Ik kan het niet vinden.
Ja, inderdaad, herken ik. Op die manier ook actueel en modern.
>> Was het in het Middelnederlands niet iets als "XXX,
>> wo biestoe bliiven", of zo?
>
>Egilius zegt mijn herinnering
Egidius? Voor mij ook heel vaag, heb me daar nooit in verdiept
vroeger. Ga ik nog doen als ik 107 ben, en dank zij die pillen nog
heel kras.
> Thu, 26 Jun 2003 17:05:55 +0200: Udo Zallmann
> <nong...@hotmail.com>: in nl.taal:
>
>>Een andere vraag: de zuidafrikaners zeggen, "Waar bly jy?". Waar
>>komt dat vandaan?
>
> Klinkt heel oud. Was het in het Middelnederlands niet iets als
> "XXX, wo biestoe bliiven", of zo?
Ken uw klassieken!
Egidius waer bestu bleven
Mi lanct na di gheselle mijn
Du coors die doot du liets mi tleven
Dat was gheselscap goet ende fijn
[waar kom je weg?]
> Een andere vraag: de zuidafrikaners zeggen, "Waar bly jy?". Waar komt
> dat vandaan?
Het zou verband kunnen houden met: Waar verblijf jij? Dus: Waar woon
jij? Dat zou betekenen dat het van toepassing is wanneer je iemand naar
zijn woonplaats (of misschien zelfs plaats van herkomst) vraagt, en niet
zozeer wanneer een boemelaar 's nachts thuiskomt.
Dat zou in NO-NL hetzelfde kunnen zijn, ben ik niet zo zeker van. ('s
nachts 'woar koj vort?'?)
Het Maleis doet hetzelfde: tinggal betekent zowel wonen als
(achter)blijven.
--
kale
Waar ben je gewees'
Waar hejje gezete
Niet in de kerrek of bij je baas, zeker wete
gladiool, halleve zool, het is te laat
je bent de aallergerootste plaakker van de staad
da's maakkelijk zaat.
> NimDrauG <sp...@abuse.net> wrote in
> news:3ef96170$0$28911$1b62...@news.euronet.nl:
>
>> Ik heb mijn nocht
>> (Ik heb geen zin meer, -> resp. ik heb mijn genoegen)
>> [Ik haw myn nocht]
>
> Inderdaad! Ik heb altijd naar een Nederlandse vertaling
> gezocht
> voor 'nocht' maar nooit echt een juiste kunnen verzinnen/vinden. Ik
> ken het woord 'nocht' alleen in ontkennende zin, dus "ik hef dêr san
> nocht yn" (ik heb daar zo'n zin in) ken ik niet, jij wel?
Herinner me van het jeugdkorps een (onzin?)liedje. De spelling is geheel
voor mijn rekening :)
Sk^utsesiilen is mien njocht,
lavjerje en soms vwar de wiend.
Mai mien sk^utse en mien wief
en het helmhout steet tusken uus in.
Hoe authentiek Fries dit is weet ik niet. Werd wel steeds door Friezen van
allerlei pluimage gebrald (stads, wald, eiland. Hoofdzakelijk niet zo
nuchter)
kale
Klopt. Maar dus: geen List-bron.
> Maar er is een ander bezwaar van Bokwerder Belang, en dat is dat het een
> soort gewichtige schrijftaal is. Het zou zonder friesismen ook al
> onwezenlijk Nederlands zijn.
>
Is de andere helft van de charme van het Bokwerds.
Aanrader voor allen: Probeer er één op de kop te tikken 3 augustus!
Frits
[Bokwerder Belang]
>>>
>>> Maar pas op: v.d. Velde _verzon_ zijn Friezismen.
>>
>> Als hij alleen de alledaagse had gedaan, dan was het immers ook
>> niemand opgevallen.
>
> Klopt. Maar dus: geen List-bron.
Krek wat ik zeggen wou. ('maar' suggereert een tegenstelling)
Joke
Ik heb niet zo veel commentaar. Ik zal ook nooit veel commentaar hebben,
want ik vertijs altijd in lijsten.
Maar voor ik aan de lijst toe was:
Waarom schrijf je friezisme met een z?
Dan van de lijst:
Hollands = Hollânsk = Nederlands
Friezen vinden dat zij, woonachtig zijnde in NL, één van de twee NL
rijkstalen spreken!
Dit begrijp ik niet. Lijkt me niet juist.
Volgens mij is het gewoon 'Hollands' omdat dat de Friese vertaling van
'Nederlands' is. ('Nederlânsk' in het Fries vind ik een politiek correct
neerlandisme).
Dan.
Aanvulling
Nieuwsgierig - nijsgjirrich - boeiend.
Dat is een nieuwsgierig boek, onderwerp.
de ipv mijn, zijn etc bij lichaamsdelen en kleren
ik kon met moeite de ogen openhouden.
ik heb pijn in het hoofd.
de tanden staan hem briek in zijn mond.
Vertaling van lichaamsdelen:
bil voor dij
armtak (earmtak) voor elleboog
knibbel voor knie
voeten (fuotten) voor benen (van lies tot teen)
hals voor nek
kruis voor onderkant van de rug (dus niet wat kruis in het Nederlands
is. Mogelijk wel regionaal, de Wâlden. Mijn broer is daar fysiotherapeut
en die keek raar op, toen een van zijn patienten vertelde dat hij last
van het kruis had, en of hij eens wilde kijken).
zien voor kijken.
Ik zie daar wel even naar. Je moet wel uitzien als je oversteekt.
Gebruik van 'minder': is dat nu beter of juist slechter? Een arts bv
doet er goed aan dat na te vragen.
Gebruik van 'al': kan wel zijn, kan al zijn, kan alle(s) zijn kan toch
zijn (deze heb ik zelf moeite mee. Ik weet bijna zeker dat ik door mijn
'al'-gebruik misverstanden heb gehad).
dat - dat - dus? maar dan nevenschikkend.
Ik weet het ook niet dat ik doe maar wat.
Ten slotte nog waar je me in Franeker op wees: het in de ontkennende
vorm praten.
Zo maar even.
Groetnis
Joke
Vertijs? Snap ik binnen 1 microseconde, maar ben je die ooit in het wild
tegengekomen?
Zo ja, dan gaat-ie naar de List.
>
> Maar voor ik aan de lijst toe was:
>
> Waarom schrijf je friezisme met een z?
Niet opgezocht, maar gewoon naar analogie van één Fries - twee Friezen.
>
>
> Dan van de lijst:
> Hollands = Hollânsk = Nederlands
> Friezen vinden dat zij, woonachtig zijnde in NL, één van de twee NL
> rijkstalen spreken!
>
> Dit begrijp ik niet. Lijkt me niet juist.
> Volgens mij is het gewoon 'Hollands' omdat dat de Friese vertaling van
> 'Nederlands' is. ('Nederlânsk' in het Fries vind ik een politiek correct
> neerlandisme).
Zo kun je het ook zien.
>
> Dan.
> Aanvulling
> Nieuwsgierig - nijsgjirrich - boeiend.
> Dat is een nieuwsgierig boek, onderwerp.
Ken ik, maar heb je het ooit anders dan als grapje horen gebruiken?
Zo ja, dan gaat-ie er onmiddellijk op.
>
> de ipv mijn, zijn etc bij lichaamsdelen en kleren
> ik kon met moeite de ogen openhouden.
> ik heb pijn in het hoofd.
> de tanden staan hem briek in zijn mond.
Wat vinden de anderen hiervan?
Ik denk dat het ook op andere plaatsen van NL vaak zo wordt gezegd.
Behalve "briek" natuurlijk.
Die komt in de volgende uitgave.
>
> Vertaling van lichaamsdelen:
> bil voor dij
> armtak (earmtak) voor elleboog
> knibbel voor knie
> voeten (fuotten) voor benen (van lies tot teen)
> hals voor nek
> kruis voor onderkant van de rug (dus niet wat kruis in het Nederlands
> is. Mogelijk wel regionaal, de Wâlden. Mijn broer is daar fysiotherapeut
> en die keek raar op, toen een van zijn patienten vertelde dat hij last
> van het kruis had, en of hij eens wilde kijken).
Komen der op.
>
> zien voor kijken.
> Ik zie daar wel even naar. Je moet wel uitzien als je oversteekt.
Is ook bv Haags. Vind je dit een Friezisme?
Wat vinden de anderen ervan?
>
> Gebruik van 'minder': is dat nu beter of juist slechter? Een arts bv
> doet er goed aan dat na te vragen.
???
>
> Gebruik van 'al': kan wel zijn, kan al zijn, kan alle(s) zijn kan toch
> zijn (deze heb ik zelf moeite mee. Ik weet bijna zeker dat ik door mijn
> 'al'-gebruik misverstanden heb gehad).
Komt erop.
>
> dat - dat - dus? maar dan nevenschikkend.
> Ik weet het ook niet dat ik doe maar wat.
Is ook gewoon NL. Niet heel oud, maar heel gewoon.
>
> Ten slotte nog waar je me in Franeker op wees: het in de ontkennende
> vorm praten.
Understatements en zelfs anti-statements. Klopt. Daar moet ik iets over
opnemen.
"Dominee heeft wel eens beter gepreekt" = Dumny hat wolris better preke =
Beste ds, er deugde niks van en ik viel haast in slaap.
Trouwens meteen een voorbeeld van het aanspreken in de derde persoon!
>
> Zo maar even.
>
Dank!
Als je 't niet erg vind wacht ik nog wat reacties af, maar ik zeef je
mailtje naar "nog op te nemen FrieZismen".
Frits
Ik heb een poging ondernomen, maar kom niet erg ver.
Mijn eerste gedachte was VDEtymo:
[volledig lemma]
kei [rolsteen] middelnl, kei, kay en kegel (keg, kegge,kei), oostfries
kei; het woord hoort kennelijk bij kegel en de grondbetekenis zal zijn
geweest 'kegelvormige steen'.
[einde lemma]
Een kei dus, een steen. Niets over sleutel. Eens bij keg kijken:
[volledig lemma]
keg, kegge [wig] middelnl kegge [keg, ijzeren wig], oudfries kei
[sleutel], oudengels coeg [sleutel], mogelijk verwant met kaak.2
[einde lemma]
Opm. die oe in coeg staan geschreven als één teken.
Een eerste verwijzing naar sleutel. We zijn op weg. Kaak dus.
[volledig lemma]
kaak 2 [schandpaal] middelnl cake, caec, middelnd kak, litouws
zagaras, lets zagari [sprokkelhout] mogelijk verwant met keg, kegel.
[einde lemma]
Dit gaat de verkeerde kant uit. Oudfries: laten we er het
Stellingwarfs woordeboek er eens bijhalen.
Geen vermelding van kei of keg. Wel overigens bij sleutel.
Misschien iets in het Aasters dialect (Oost-terschelling, een taal met
zeer duidelijke Friese invloed.
Wedenboek fon et Aasters
[volledig lemma]
Kei, eigennaam. Kees, Cornelis.
[einde lemma]
Hmmm, misschien anders geschreven. Van de geprobeerde vormen trof ik
(een beetje) doel bij het Aasters bij:
kyl, s. kilen; -tsje. Wig, keg.
Nu kan ik me die oude "sloten" in oude schuren nog wel bedenken
Op de deur zat een plank of balk bevestigd met een uitsparing erin.
Deze uitsparing valt precies over een ring in de muur. Door deze ring
werd dan een keg gestoken zodat de deur dicht bleef. De deur was
'gesloten' maar niet in de zin van op slot.
Misschien dat dit ook de grondslag is voor het Engelse key.
Geeft dit een mogelijkheid? Meer woordenboeken in de Noorderlijke
dialecten heb ik niet.