Actor / actoren?
Option
Ik ben een scriptie aan het schrijven waarin ik regelmatig het woord 'actor'
en het meervoud 'actoren' gebruik. Het viel mij op dat mijn Word (2002)
spellingcontrole onder 'actor' consequent een kringeltje geeft terwijl hij
'actoren' wel goed vind. Vervolgens gezocht in Wolters/Koenen: kent geen van
beide!
Daarna www.vandale.nl bezocht: die kent wél actor ("handelende persoon of
instantie"), maar geen spoor van een meervoud.
Wie geeft uitsluitsel wat goed is en wat niet?
Gr.
Option.
Ruud Harmsen
nl.taal:
Lijkt me een vakterm, niet overal vermeld. Actor en actoren lijken mij
prima Nederlands.
--
Ruud Harmsen http://rudhar.com/index/whatsnew.htm 20 May 2003
Johannes
"Ruud Harmsen" <r...@rudhar.com> schreef in bericht
news:o3jkdv0e2hqjhigic...@4ax.com...
Lijkt mij ook. Maar het is dan weer wel acteur en acteurs.
Bart Van Stappen
Dat hangt er natuurlijk maar helemaal vanaf. Wat bedóel je met
actor/actoren? Heb je er echt een vreemd woord voor nodig, of kan (mag) het
ook 'gewoon' in het Nederlands? Of nog: móet je (naar je meent) om de een of
andere reden vreemde woorden gebruiken -- die mogelijk niet eens zelf (goed)
begrijpt?
Bij Verschueren vinden we:
______________________________________________________________________
=actor= m. (-en //to:'r@(n)//) [Lat.] =1.= /Recht./ eiser. =2.=
persoon of organisatie met doorslaggevende invloed.
______________________________________________________________________
(VGEW10, tw. actor, blz. 49.)
Als je meent steeds maar weer dat vreemde begrip te moeten gebruiken, dat je
bovendien in moeilijkheden brengt, lijkt het me beter dat je kiest voor een
duidelijker, Nederlands begrip. Dan wordt meteen niet alleen de betekenis
(wél) zonneklaar -- een van de 'nadelen' van het Nederlands is zijn
(mogelijke) helderheid van begrippen -- maar ben je bovendien van je
spellingellende verlost.
Mogelijk ging je voor (de keuze van) het begrip leentjebuur spelen in het
Engels. Dat is tegenwoordig in sommige kringen erg 'in' -- zelfs zonder meer
'plicht'. Tja.
In Van Dale Groot woordenboek Engels-Nederlands vinden we:
______________________________________________________________________
=actor= ['{kt@||-@r] <f3> <telb.zn.> =0.1 /acteur/= <ook fig.> ==>
/toneelspeler, filmspeler/ =0.2 /medespeler/= ==> /participant,
deelnemer/ =0.3 /dader/= ==> /overtreder/ =0.4= <jur.> =/eiser/=
=0.5= <jur.> =/advocaat/=.
______________________________________________________________________
(VD-GWEN(1984)1989, tw. actor, blz. 44.)
Je merkt het mogelijk al: door die tegenwoordig in sommige kringen
onverdroten hang te stoeien met alles wat maar Engels zij en/of erop lijke,
wordt het er niet echt duidelijker op.
Als jij zelf weet wat je met het begrip 'actor' bedoelt, kies je er toch
eenvoudig een veel duidelijker, niet-vreemd woord voor?
Wat die spelhond van je betreft: om die zijn zin te geven, zal je je
waarschijnlijk onverdroten te buiten moeten gaan aan Engelse Ziekte (EZ).
Over die laatste lezen we bij Verschueren:
______________________________________________________________________
=Engelse ziekte= v. =1.= [door de /Engelsman/ Glisson 1650 voor 't
eerst beschreven] rachitis. =2.= /Scherts./ anglomanie.
______________________________________________________________________
(VGEW10, tw. Engelse ziekte, blz. 505.)
Hier in de groep gaat het als het begrip EZ valt doorgaans niet over de
beendergroeiafwijking ten gevolge van een tekort aan vitamine D, maar over
de tweede betekenis als bij Verschueren in het uittreksel hierboven; dan
meer in het bijzonder over Los Schrijf Ziek Te. Een verschijnsel dat steeds
meer om zich heen slaat, ook door al te blind vertrouwen op brakke
spelhonden.
Als je zelf begrijpt wat je met 'actor' *bedoelt* in die verhandeling van
je, heb je dat vreemde woord niet eens meer nodig.
Mogelijk zal nu een letterdief hierop inhaken met een scheldpartij. Ach.
Groeten,
Bart.
--
T w e e d e J u n i n a c h t i n A n t w e r p e n
H E L - I X -- 7 - 8 j u n i 2 0 0 3 -- T J A : H E L !
--
Patrick Vanhoucke
Dixit Bart Van Stappen <bar...@village.uunet.be>
in news:bbemh1$8g6g2$1...@ID-17117.news.dfncis.de
> Option stelde in bericht <bbdieo$lt6$1...@reader11.wxs.nl>...
>
>> Ik ben een scriptie aan het schrijven waarin ik regelmatig het
>> woord 'actor' en het meervoud 'actoren' gebruik.
> Dat hangt er natuurlijk maar helemaal vanaf. Wat bedóel je met
> actor/actoren? Heb je er echt een vreemd woord voor nodig, of
> kan (mag) het ook 'gewoon' in het Nederlands? Of nog: móet je
> (naar je meent) om de een of andere reden vreemde woorden
> gebruiken -- die mogelijk niet eens zelf (goed) begrijpt?
Het is natuurlijk altijd fout (en dus zeker in een scriptie) om
begrippen te gebruiken of te introduceren die je zelf niet
(helemaal) begrijpt. Als dat het geval mocht zijn, doe daar dan wat
aan. En als de woorden 'actor' en 'actoren' in jouw scriptie
gebruikt worden op een manier die nogal afwijkt van de
gebruikelijke, dan lijkt het me gepast om die begrippen in het
begin van je scriptie duidelijk te definiėren. Dat is dan echter
weer niet nodig als die afwijkende definitie algemeen aanvaard en
bekend is in het vakgebied waarvoor jij je scriptie schrijft (in
een scriptie over vulkanologie, geschreven voor een publiek van
vulkanologen, ga je ook niet definiėren wat een vulkaan is).
> Als je zelf begrijpt wat je met 'actor' *bedoelt* in die
> verhandeling van je, heb je dat vreemde woord niet eens meer
> nodig.
Dat vind ik toch wat overdreven. Er bestaat nu eenmaal zoiets als
jargon of vaktaal. En in een verhandeling die gelezen zal worden
door leden uit een bepaald vakgebied (wat met verhandelingen of
scripties toch bijna altijd het geval is), mag je dus best wel
jargon gebruiken.
> Mogelijk zal nu een letterdief hierop inhaken met een
> scheldpartij. Ach.
Ach nee, schelden is mijn kopje thee niet.
--
Met vriendelijke groet
Patrick VANHOUCKE
*taaleend* met talent
________________________________________________________________
"Il mondo del felice č un altro mondo che quello dell'infelice."
Ludwig Wittgenstein, TLP 6.43 (vertaling Amedeo G. Conte)
________________________________________________________________
Option
news:bbemh1$8g6g2$1...@ID-17117.news.dfncis.de...
> Option stelde in bericht <bbdieo$lt6$1...@reader11.wxs.nl>...
>
> >Ik ben een scriptie aan het schrijven waarin ik regelmatig het woord
> >'actor' en het meervoud 'actoren' gebruik. Het viel mij op dat mijn
> >Word (2002) spellingcontrole onder 'actor' consequent een kringeltje
> >geeft terwijl hij 'actoren' wel goed vind. Vervolgens gezocht in
> >Wolters/Koenen: kent geen van beide!
> >Daarna www.vandale.nl bezocht: die kent wél actor ("handelende persoon
> >of instantie"), maar geen spoor van een meervoud.
> >
> >Wie geeft uitsluitsel wat goed is en wat niet?
>
> Dat hangt er natuurlijk maar helemaal vanaf. Wat bedóel je met
> actor/actoren? Heb je er echt een vreemd woord voor nodig, of kan (mag)
het
> ook 'gewoon' in het Nederlands? Of nog: móet je (naar je meent) om de een
of
> andere reden vreemde woorden gebruiken -- die mogelijk niet eens zelf
(goed)
> begrijpt?
>
Ik bedoel met actor: een persoon of organisatie met een bepaalde invloed in
een besluitvormingsproces.
Is actor een 'vreemd' woord? Hoe definieer jij 'vreemd'?
Ik hoor graag een aantal 'gewoon' Nederlandse alternatieven.
De insuniatie dat ik het woord zelf niet zou begrijpen vind ik niet op zijn
plaats. Ik weet wel wat ík bedoel, ik was alleen nieuwsgierig wat anderen er
van vinden. Hierbij werd ik getriggerd door het feit dat de drie door mij
genoemde bronnen alledrie iets anders aangaven.
> Bij Verschueren vinden we:
> ______________________________________________________________________
>
> =actor= m. (-en //to:'r@(n)//) [Lat.] =1.= /Recht./ eiser. =2.=
> persoon of organisatie met doorslaggevende invloed.
> ______________________________________________________________________
> (VGEW10, tw. actor, blz. 49.)
>
Heeee, dat is net wat ik bedoel!
> Als je meent steeds maar weer dat vreemde begrip te moeten gebruiken, dat
je
> bovendien in moeilijkheden brengt, lijkt het me beter dat je kiest voor
een
> duidelijker, Nederlands begrip. Dan wordt meteen niet alleen de betekenis
> (wél) zonneklaar -- een van de 'nadelen' van het Nederlands is zijn
> (mogelijke) helderheid van begrippen -- maar ben je bovendien van je
> spellingellende verlost.
>
Wacht even. Verschueren 'vind het goed' en geeft een duidelijke uitleg. Nu
heb jij het weer over een 'vreemd' woord??
Wat moet ik dan volgens jou: ieder keer als ik 'actor' zou willen gebruiken
dit vervangen door 'persoon of instantie met doorslaggevende invloed'?
Lijkt me niet.
> Mogelijk ging je voor (de keuze van) het begrip leentjebuur spelen in het
> Engels. Dat is tegenwoordig in sommige kringen erg 'in' -- zelfs zonder
meer
> 'plicht'. Tja.
>
Mee eens. Ik ben ook tegen leentjebuur in het geval dat er goede Nederlandse
alternatieven zijn. In het vakgebied waar het hier om gaat (Bedrijfskunde)
is het inderdaad heel erg in om Engelse begrippen te gebruiken. Vaak
onnodig, soms onontkoombaar (ik ga bijvoorbeeld 'manager' niet vetalen).
> In Van Dale Groot woordenboek Engels-Nederlands vinden we:
> ______________________________________________________________________
>
> =actor= ['{kt@||-@r] <f3> <telb.zn.> =0.1 /acteur/= <ook fig.> ==>
> /toneelspeler, filmspeler/ =0.2 /medespeler/= ==> /participant,
> deelnemer/ =0.3 /dader/= ==> /overtreder/ =0.4= <jur.> =/eiser/=
> =0.5= <jur.> =/advocaat/=.
> ______________________________________________________________________
> (VD-GWEN(1984)1989, tw. actor, blz. 44.)
>
Ik bedoel niet het Engelse 'actor'.
> Je merkt het mogelijk al: door die tegenwoordig in sommige kringen
> onverdroten hang te stoeien met alles wat maar Engels zij en/of erop
lijke,
> wordt het er niet echt duidelijker op.
>
Jaja.
> Als jij zelf weet wat je met het begrip 'actor' bedoelt, kies je er toch
> eenvoudig een veel duidelijker, niet-vreemd woord voor?
>
Ik weet wel wat ik er mee bedoel.
Kom maar op met die alternatieven!
> Wat die spelhond van je betreft: om die zijn zin te geven, zal je je
> waarschijnlijk onverdroten te buiten moeten gaan aan Engelse Ziekte (EZ).
>
Ok. Nu haak ik echt bijna af.
Wat bedoel je trouwens met 'spelhond'? Is dat een Nederlands woord?
> Over die laatste lezen we bij Verschueren:
> ______________________________________________________________________
>
> =Engelse ziekte= v. =1.= [door de /Engelsman/ Glisson 1650 voor 't
> eerst beschreven] rachitis. =2.= /Scherts./ anglomanie.
> ______________________________________________________________________
> (VGEW10, tw. Engelse ziekte, blz. 505.)
>
> Hier in de groep gaat het als het begrip EZ valt doorgaans niet over de
> beendergroeiafwijking ten gevolge van een tekort aan vitamine D, maar over
> de tweede betekenis als bij Verschueren in het uittreksel hierboven; dan
> meer in het bijzonder over Los Schrijf Ziek Te. Een verschijnsel dat
steeds
> meer om zich heen slaat, ook door al te blind vertrouwen op brakke
> spelhonden.
>
> Als je zelf begrijpt wat je met 'actor' *bedoelt* in die verhandeling van
> je, heb je dat vreemde woord niet eens meer nodig.
>
Ik krijg nu een sterk deja-vu gevoel. ("Al-gezien-gevoel"?)
> Mogelijk zal nu een letterdief hierop inhaken met een scheldpartij. Ach.
>
> Groeten,
>
> Bart.
>
Toch bedankt voor de reactie.
Gr.
Option. (optie)
Bart Van Stappen
>"Bart Van Stappen" schreef in bbemh1$8g6g2$1...@ID-17117.news.dfncis.de...
>> Option stelde in bericht <bbdieo$lt6$1...@reader11.wxs.nl>...
>> >Ik ben een scriptie aan het schrijven waarin ik regelmatig het woord
>> >'actor' en het meervoud 'actoren' gebruik. Het viel mij op dat mijn
>> >Word (2002) spellingcontrole onder 'actor' consequent een kringeltje
>> >geeft terwijl hij 'actoren' wel goed vind. Vervolgens gezocht in
>> >Wolters/Koenen: kent geen van beide!
>> >Daarna www.vandale.nl bezocht: die kent wél actor ("handelende persoon
>> >of instantie"), maar geen spoor van een meervoud.
>> >
>> >Wie geeft uitsluitsel wat goed is en wat niet?
>>
>> Dat hangt er natuurlijk maar helemaal vanaf. Wat bedóel je met
>> actor/actoren? Heb je er echt een vreemd woord voor nodig, of kan (mag)
>> het ook 'gewoon' in het Nederlands? Of nog: móet je (naar je meent) om
>> de een of andere reden vreemde woorden gebruiken -- die mogelijk niet
>> eens zelf (goed) begrijpt?
>
>Ik bedoel met actor: een persoon of organisatie met een bepaalde invloed in
>een besluitvormingsproces.
>Is actor een 'vreemd' woord? Hoe definieer jij 'vreemd'?
>Ik hoor graag een aantal 'gewoon' Nederlandse alternatieven.
Om het geschikte Nederlandse woord voor een vreemd begrip te kunnen geven,
is doorgaans een omstandiger uitleg nodig. Ook al omdat we in het Nederlands
zoveel woorden hebben, die veelal alle een heel bijzondere, eigen betekenis
hebben. Een uitheems begrip, vreemd woord, kan dan staan voor een hele
verzameling mogelijke betekenissen, die bij ons elk een eigen woord hebben.
Als je daarvan het verkeerde kiest, omdat je het uitheemse zelf niet
helemaal goed begrepen hebt of omdat je persoonlijke
Nederlandsewoordenvoorraad, waar je zelf uit put, je Nederlandse
woordenschat dus, voor het door je behandelde onderwerp niet voldoende
ontwikkeld is, kan je natuurlijk in moeilijkheden komen. De keuze voor dan
toch maar dat vreemde woord, al dan niet herleid tot een bastaard, kan dan
(en zal vaak) een (al-te-)gemakkelijkheidsoplossing vormen.
>De insuniatie dat ik het woord zelf niet zou begrijpen vind ik niet op zijn
>plaats. Ik weet wel wat ík bedoel, ik was alleen nieuwsgierig wat anderen
er
>van vinden. Hierbij werd ik getriggerd/
<slik>
> door het feit dat de drie door mij
>genoemde bronnen alledrie iets anders aangaven.
>
>> Bij Verschueren vinden we:
>> ______________________________________________________________________
>>
>> =actor= m. (-en //to:'r@(n)//) [Lat.] =1.= /Recht./ eiser. =2.=
>> persoon of organisatie met doorslaggevende invloed.
>> ______________________________________________________________________
>> (VGEW10, tw. actor, blz. 49.)
>
>Heeee, dat is net wat ik bedoel!
Hmm. Bedoelde je nu, als je hoger nog stelde: "met een bepaalde invloed",
dan wel, als in het woordenboekuittreksel hierboven: "met *doorslaggevende*
invloed"? Dat lijkt me nogal een slok op een borrel te kunnen verschillen.
Overigens, bij Van Dale vinden we:
______________________________________________________________________
=actor= (de (m.); actoren) [Lat., in de tweede betekenis via het
Eng. geleend] =1= (jur.) eiser, gevolmachtigde =2= individu,
instelling of organisatie die van doorslaggevende invloed kan zijn
in een bep. proces: /partijleidingen zijn belangrijke actoren in
de regerinsvorming/.
______________________________________________________________________
(VD13, tw. actor, blz. 70.)
Merk ook hier op: 1) actor is Latijn, in de hierboven in het uittreksel
tweede betekenis zelfs met een ommetje langs het Engels (of daarbij dan
nodig (ook) de uitspraak moet 'verengelst' is me niet geheel duidelijk); 2)
bij de betekenis die het nauwst blijkt te kunnen aansluiten bij de door jou
bedoelde, staat ook hier: "die van *doorslaggevende* invloed (kan zijn)"
(mijn benadrukking). Niks zomaar enigszins vrijblijvend 'een bepaalde
invloed', maar doorslaggevende invloed. De 'actoren' als door jou bedoeld
staan (mee) aan het roer. Ze zijn (mede)spelers, die aldus (mee) drijven,
leiden, sturen. Mogelijk, met een 'modern' begrip, zou je kunnen stellen dat
'actoren' 'mennedjen' (met dank aan pe voor dit laatste begrip). Hoewel
'mennedjers' natuurlijk veelal gewoon loonslaafjes zijn. De actoren -- dan
toch (mede)spelers? -- spelen een doorslaggevende rol: ze bepalen mee het te
voeren (en gevoerde) beleid.
>> Als je meent steeds maar weer dat vreemde begrip te moeten gebruiken, dat
>> je bovendien in moeilijkheden brengt, lijkt het me beter dat je kiest
voor
>> een duidelijker, Nederlands begrip. Dan wordt meteen niet alleen de
>> betekenis (wél) zonneklaar -- een van de 'nadelen' van het Nederlands is
>> zijn (mogelijke) helderheid van begrippen -- maar ben je bovendien van je
>> spellingellende verlost.
>
>Wacht even. Verschueren 'vind het goed' en geeft een duidelijke uitleg. Nu
>heb jij het weer over een 'vreemd' woord??
<terzijde>
De derde persoon enkelvoud OTT van het werkwoord vinden spellen we in het
Nederlands: (hij) vindt.
</terzijde>
Hoezo: 'vindt het goed'?
Verschueren, net als andere woordenboeken, verklaart ook een heleboel
vreemde woorden. In het uittreksel hierboven zie je dat Verschueren bij het
trefwoord 'actor' (uitdrukkelijk) vermeldt dat het Latijn is: "[Lat.]".
Vooral nu in bepaalde kringen en vakgebieden steeds meer te pas en vooral
ook te onpas wordt gekozen voor het Engels, of wat daarop lijkt, maakt het
er een en ander niet duidelijker op. De lezer krijgt een raadsel aangeboden.
Welke betekenis uit de vele mogelijkheden -- zie ook uittreksel uit het
vertaalwoordenboek hieronder -- moet hij kiezen: wat bedoelde steller?
>Wat moet ik dan volgens jou: ieder keer als ik 'actor' zou willen gebruiken
>dit vervangen door 'persoon of instantie met doorslaggevende invloed'?
>Lijkt me niet.
>
>> Mogelijk ging je voor (de keuze van) het begrip leentjebuur spelen in het
>> Engels. Dat is tegenwoordig in sommige kringen erg 'in' -- zelfs zonder
>> meer 'plicht'. Tja.
>
>Mee eens. Ik ben ook tegen leentjebuur in het geval dat er goede
Nederlandse
>alternatieven zijn. In het vakgebied waar het hier om gaat (Bedrijfskunde)
>is het inderdaad heel erg in om Engelse begrippen te gebruiken. Vaak
>onnodig, soms onontkoombaar (ik ga bijvoorbeeld 'manager' niet vetalen).
Als de lezer dan, op de hoogte van de hierboven door je beschreven
oprukkende (kwalijke) gewoonte, bij het Engels te rade gaat op zoek naar de
mogelijk door je bedoelde betekenis van het begrip 'actor', wordt hij
natuurlijk flink op een verkeerd been gezet. Wat jij bedoelde, zo blijkt, is
niet de betekenis van actor in/uit het Engels, maar die in/uit het Latijn.
Jij weet dat, maar weet ook de lezer het vanzelf?
Ik ga wat kort door de bocht. Want ook in het Latijn heeft het woord actor
een heleboel mogelijke betekenissen. In een erg beknopt vertalend
woordenboek vind ik zo o.m.: "drijver, bedrijver, acteur, spreker, pleiter,
beheerder, agent van de schatkist" (H.H. Mallinckrodt, /Latijn-Nederlands
woordenboek/), het zelfstandig naamwoord dat hoort bij agere (zeg:
handelen). Het Latijnse agere kan (o.m.) betekenen: "in beweging zetten,
wegdrijven, roven, plunderen, sturen, aanleggen, achtervolgen, doen groeien,
leiden, drijven tot, zich gedragen, doorbrengen, zich bevinden, in garnizoen
liggen, uitoefenen, bereiken, zich ten doel stellen, te werk gaan, opvoeren,
betuigen, onderhandelen, optreden, procederen" (naar Mallinckrodt, /a.w./)
>> In Van Dale Groot woordenboek Engels-Nederlands vinden we:
>> ______________________________________________________________________
>>
>> =actor= ['{kt@||-@r] <f3> <telb.zn.> =0.1 /acteur/= <ook fig.> ==>
>> /toneelspeler, filmspeler/ =0.2 /medespeler/= ==> /participant,
>> deelnemer/ =0.3 /dader/= ==> /overtreder/ =0.4= <jur.> =/eiser/=
>> =0.5= <jur.> =/advocaat/=.
>> ______________________________________________________________________
>> (VD-GWEN(1984)1989, tw. actor, blz. 44.)
>
>Ik bedoel niet het Engelse 'actor'.
Hmm. "Het Engelse 'actor'" lijkt me, zie ook uittreksel hierboven, niet zo
echt eenduidig, wat? Ik geloof dat je toch wel één betekenis uit het aanbod
als hierboven bedoelde. Kijk maar eens bij weergegeven betekenis "0.2".
>> Je merkt het mogelijk al: door die tegenwoordig in sommige kringen
>> onverdroten hang te stoeien met alles wat maar Engels zij en/of erop
>> lijke, wordt het er niet echt duidelijker op.
>
>Jaja.
>
>> Als jij zelf weet wat je met het begrip 'actor' bedoelt, kies je er toch
>> eenvoudig een veel duidelijker, niet-vreemd woord voor?
>
>Ik weet wel wat ik er mee bedoel.
Dat valt te hopen.
>Kom maar op met die alternatieven!
Het is me helaas nog niet (meteen) duidelijk geworpen of je werkelijk alle
medespelers bedoelt, dan wel een bijzondere groep daaruit. Het vreemde
begrip 'actor' biedt natuurlijk het 'voordeel' dat je het (ook) als loper
kan gebruiken. Handig, want past altijd. Welke zeg sleutel echt past, hoef
je dan niet eens te verbijzonderen. Makkelijk zat.
Helaas -- maar of dat écht zo helaas is weet ik niet -- helaas zal je dus
voor een goed Nederlands woord de betekenis nader moeten verbijzonderen,
nauwkeuriger beschrijven wat je bedoelt. In het Nederlands hebben we
doorgaans een veel uitgebreider woordkeus -- veel meer sleutels, die niet
zomaar op om het even welk slot passen. Mogelijk bedoel je wel het
zogenaamde middenveld. Ik heb er vooralsnog het raden naar.
Dat komt natuurlijk ook omdat ik verdere inbedding mis. Dat het om
bedrijfskunde gaat, vertelde je al. Maar je verhandeling zelf, zeg het slot
waar de gezochte sleutel echt op passen moet, heb ik niet ter beschikking.
Zo raak ik er niet uit.
Bedenk daarbij ook:
-----
Onze Nederlandse taal wordt in rijkdom van woorden en uitdrukkingen
om de fijnste wijzigingen der begrippen af te beelden door geene
andere overtroffen.
-----
(Matthias de Vries, "Een woord aan den lezer", WNT, eerste aflevering,
1882.)
>> Wat die spelhond van je betreft: om die zijn zin te geven, zal je je
>> waarschijnlijk onverdroten te buiten moeten gaan aan Engelse Ziekte (EZ).
>
>Ok. Nu haak ik echt bijna af.
>Wat bedoel je trouwens met 'spelhond'? Is dat een Nederlands woord?
Over EZ: zie verder hieronder. Over het begrip spelhond: dat is een
zinnebeeld, overdracht, hier als stijlfiguur gebruikt. Als je de voorkeur
geeft aan moeilijke en/of vreemde woorden, kan je dit soort beeldspraak een
metafoor noemen. De spelhond als hier is een hulptoepassing die je spelling
doorzoekt, doorsnuffelt, om te waarschuwen bij mogelijk onraad. De door jou
gebruikte zegt dan niet 'woef!', maar zet een kringeltje onder een door hem
zeg 'verdacht' bevonden woord. Je doet er goed aan hem niet zomaar blind te
vertrouwen. Zo heel pienter blijken de meeste spelhonden niet.
>> Over die laatste lezen we bij Verschueren:
>> ______________________________________________________________________
>>
>> =Engelse ziekte= v. =1.= [door de /Engelsman/ Glisson 1650 voor 't
>> eerst beschreven] rachitis. =2.= /Scherts./ anglomanie.
>> ______________________________________________________________________
>> (VGEW10, tw. Engelse ziekte, blz. 505.)
>>
>> Hier in de groep gaat het als het begrip EZ valt doorgaans niet over de
>> beendergroeiafwijking ten gevolge van een tekort aan vitamine D, maar
over
>> de tweede betekenis als bij Verschueren in het uittreksel hierboven; dan
>> meer in het bijzonder over Los Schrijf Ziek Te. Een verschijnsel dat
>> steeds meer om zich heen slaat, ook door al te blind vertrouwen op brakke
>> spelhonden.
>>
>> Als je zelf begrijpt wat je met 'actor' *bedoelt* in die verhandeling van
>> je, heb je dat vreemde woord niet eens meer nodig.
>
>Ik krijg nu een sterk deja-vu gevoel. ("Al-gezien-gevoel"?)
Het eerste lijkt me aan EZ te lijden. Bovendien horen er, zelfs bij gebruik
in het Nederlands, een stel accenten op, en het liggend streepje is er
teveel aan: "déjà vu". Het 'gevoel' erbij, lijkt me bovendien dubbelop.
(Veel) te moeilijk, zo (b)lijkt, al dat vreemds. In het Nederlands zeggen we
wel: niets (niks) nieuws, of met een taaleigen beeld: oude koek.
Als je met écht duurs wil uitpakken, gebruik je natuurlijk het begrip
paramnesie. Let wel: (ook) "déjà vu" slaat op slechts *vermeende*
herinnering -- dat is: het (vreemde) gewaarwording dat je iets al eerder zag
(wat niet is); daarom in het Frans ook wel "fausse reconnaissance" genoemd.
>Toch bedankt voor de reactie.
>Gr.
>Option. (optie)
Worden eigennamen dan vertaald?
Mijn familienaam is ook helemaal niet 'From the Marsh', 'From the Swamps',
'From the Fen' of iets van dien aard, net zomin als, in het Nederlands,
Drabbe of Vandervenne -- al zijn al die geslachtsnamen, naar
(oorspronkelijke) betekenis, natuurlijk wel met de mijne verwant.
Martien
feit dat
Ligt eraan was er wordt bedoeld. Een actor kan ook als tegenwicht
worden gezien van de reactor. Een actor kan dus ook een hefboom zijn,
of zelfs een chemische stof, of een natuurkundig verschijnsel.
Wanneer de stortbak van een toilet volloopt, is het water de actor
die de drijver omhoogdrukt.
--
Raffinement
Op 7 en 8 juni is ontmoeting nummer 9 in Antwerpen.
TJA HEL of HEL IX
Option
> Option stelde in bericht <bbfbef$lmd$1...@reader08.wxs.nl>...
> >"Bart Van Stappen" schreef in bbemh1$8g6g2$1...@ID-17117.news.dfncis.de...
> >> Option stelde in bericht <bbdieo$lt6$1...@reader11.wxs.nl>...
>
> >> >Ik ben een scriptie aan het schrijven waarin ik regelmatig het woord
> >> >'actor' en het meervoud 'actoren' gebruik. Het viel mij op dat mijn
> >> >Word (2002) spellingcontrole onder 'actor' consequent een kringeltje
> >> >geeft terwijl hij 'actoren' wel goed vind. Vervolgens gezocht in
> >> >Wolters/Koenen: kent geen van beide!
> >> >Daarna www.vandale.nl bezocht: die kent wél actor ("handelende persoon
> >> >of instantie"), maar geen spoor van een meervoud.
> >> >
> >> >Wie geeft uitsluitsel wat goed is en wat niet?
> >>
> >> Dat hangt er natuurlijk maar helemaal vanaf. Wat bedóel je met
> >> actor/actoren? Heb je er echt een vreemd woord voor nodig, of kan (mag)
> >> het ook 'gewoon' in het Nederlands? Of nog: móet je (naar je meent) om
> >> de een of andere reden vreemde woorden gebruiken -- die mogelijk niet
> >> eens zelf (goed) begrijpt?
> >
> >Ik bedoel met actor: een persoon of organisatie met een bepaalde invloed
in
> >een besluitvormingsproces.
> >Is actor een 'vreemd' woord? Hoe definieer jij 'vreemd'?
> >Ik hoor graag een aantal 'gewoon' Nederlandse alternatieven.
>
> Om het geschikte Nederlandse woord voor een vreemd begrip te kunnen geven,
> is doorgaans een omstandiger uitleg nodig.
Ik heb opgemerkt dat je daar (omstandige uitleg geven) heel goed in bent,
dus: kom maar op!
> Ook al omdat we in het Nederlands
> zoveel woorden hebben, die veelal alle een heel bijzondere, eigen
betekenis
> hebben. Een uitheems begrip, vreemd woord, kan dan staan voor een hele
> verzameling mogelijke betekenissen, die bij ons elk een eigen woord
hebben.
> Als je daarvan het verkeerde kiest, omdat je het uitheemse zelf niet
> helemaal goed begrepen hebt of omdat je persoonlijke
> Nederlandsewoordenvoorraad, waar je zelf uit put, je Nederlandse
> woordenschat dus, voor het door je behandelde onderwerp niet voldoende
> ontwikkeld is, kan je natuurlijk in moeilijkheden komen. De keuze voor dan
> toch maar dat vreemde woord, al dan niet herleid tot een bastaard, kan dan
> (en zal vaak) een (al-te-)gemakkelijkheidsoplossing vormen.
>
Jaaaaa, dús.... wacht ik nog steeds met smart op jouw alternatieven!
> >De insuniatie dat ik het woord zelf niet zou begrijpen vind ik niet op
zijn
> >plaats. Ik weet wel wat ík bedoel, ik was alleen nieuwsgierig wat anderen
> er
> >van vinden. Hierbij werd ik getriggerd/
>
> <slik>
Toegegeven, die was gemeen. Ik *wist* dat dit een reactie zou uitlokken
(.....triggeren.....)
>
> > door het feit dat de drie door mij
> >genoemde bronnen alledrie iets anders aangaven.
> >
> >> Bij Verschueren vinden we:
> >> ______________________________________________________________________
> >>
> >> =actor= m. (-en //to:'r@(n)//) [Lat.] =1.= /Recht./ eiser. =2.=
> >> persoon of organisatie met doorslaggevende invloed.
> >> ______________________________________________________________________
> >> (VGEW10, tw. actor, blz. 49.)
> >
> >Heeee, dat is net wat ik bedoel!
>
> Hmm. Bedoelde je nu, als je hoger nog stelde: "met een bepaalde invloed",
> dan wel, als in het woordenboekuittreksel hierboven: "met
*doorslaggevende*
> invloed"? Dat lijkt me nogal een slok op een borrel te kunnen verschillen.
>
Ik bedoel: met een bepaalde, mogelijk doorslaggevende, invloed. Dit is het
onderwerp van mijn onderzoek.
Kijk nou. Bedoeld of onbedoeld heb je (zij het wat omstandig) toch antwoord
gegeven op twee vragen die ik had:
1. Van Dale kent 'actor' met als meervoud 'actoren'.
2. De betekenis volgens VD: (individu, instelling of organisatie die van
doorslaggevende invloed kan zijn in een bep. proces) sluit heel mooi aan bij
wat ik bedoel.
Bedankt!
> >> Als je meent steeds maar weer dat vreemde begrip te moeten gebruiken,
dat
> >> je bovendien in moeilijkheden brengt, lijkt het me beter dat je kiest
> voor
> >> een duidelijker, Nederlands begrip. Dan wordt meteen niet alleen de
> >> betekenis (wél) zonneklaar -- een van de 'nadelen' van het Nederlands
is
> >> zijn (mogelijke) helderheid van begrippen -- maar ben je bovendien van
je
> >> spellingellende verlost.
> >
> >Wacht even. Verschueren 'vind het goed' en geeft een duidelijke uitleg.
Nu
> >heb jij het weer over een 'vreemd' woord??
>
> <terzijde>
> De derde persoon enkelvoud OTT van het werkwoord vinden spellen we in het
> Nederlands: (hij) vindt.
> </terzijde>
Weer wat geleerd.
Aangezien ik mijn scriptie in het Nederlands schrijf (op een hussie
leenwoorden na dan) maak ik me daar geen zorgen over.
> Ik ga wat kort door de bocht. Want ook in het Latijn heeft het woord actor
> een heleboel mogelijke betekenissen. In een erg beknopt vertalend
> woordenboek vind ik zo o.m.: "drijver, bedrijver, acteur, spreker,
pleiter,
> beheerder, agent van de schatkist" (H.H. Mallinckrodt, /Latijn-Nederlands
> woordenboek/), het zelfstandig naamwoord dat hoort bij agere (zeg:
> handelen). Het Latijnse agere kan (o.m.) betekenen: "in beweging zetten,
> wegdrijven, roven, plunderen, sturen, aanleggen, achtervolgen, doen
groeien,
> leiden, drijven tot, zich gedragen, doorbrengen, zich bevinden, in
garnizoen
> liggen, uitoefenen, bereiken, zich ten doel stellen, te werk gaan,
opvoeren,
> betuigen, onderhandelen, optreden, procederen" (naar Mallinckrodt, /a.w./)
>
Oei. Je maakt het probleem steeds algemener lijkt me nu. Er bestaan veel
woorden met diverse betekenissen, is dat even vervelend. Dan zal de lezer
dus uit de context moeten halen wat er bedoeld wordt. In mijn verhaal zal
dat dan geen probleem zijn denk ik.
Ik bedoel alle spelers die een zekere (ja, dit is een subjectieve grens)
invloed in het besluitvormingsproces hebben.
> Het vreemde
> begrip 'actor' biedt natuurlijk het 'voordeel' dat je het (ook) als loper
> kan gebruiken. Handig, want past altijd. Welke zeg sleutel echt past, hoef
> je dan niet eens te verbijzonderen. Makkelijk zat.
>
De kern van mijn hele verhaal is dat ik ga uitwerken hoe de invloed van de
verschillende actoren (....) zich manifesteert. Ik ga dus zeker niet voor
makkelijk.
> Helaas -- maar of dat écht zo helaas is weet ik niet -- helaas zal je dus
> voor een goed Nederlands woord de betekenis nader moeten verbijzonderen,
> nauwkeuriger beschrijven wat je bedoelt. In het Nederlands hebben we
> doorgaans een veel uitgebreider woordkeus -- veel meer sleutels, die niet
> zomaar op om het even welk slot passen. Mogelijk bedoel je wel het
> zogenaamde middenveld. Ik heb er vooralsnog het raden naar.
Ik neem aan dat bovenstaande weer iets verduidelijkt heeft.
Het alternatief 'medespelers' vind ik overigens niet onaardig maar klinkt
mij toch wat 'voetbalachtig' in de oren.
>
> Dat komt natuurlijk ook omdat ik verdere inbedding mis. Dat het om
> bedrijfskunde gaat, vertelde je al. Maar je verhandeling zelf, zeg het
slot
> waar de gezochte sleutel echt op passen moet, heb ik niet ter beschikking.
> Zo raak ik er niet uit.
>
> Bedenk daarbij ook:
> -----
> Onze Nederlandse taal wordt in rijkdom van woorden en uitdrukkingen
> om de fijnste wijzigingen der begrippen af te beelden door geene
> andere overtroffen.
> -----
> (Matthias de Vries, "Een woord aan den lezer", WNT, eerste aflevering,
> 1882.)
>
Ieder zijn menig zal ik maar zeggen. In tegenstelling tot dhr. de Vries
betrap ik mezelf er nogal eens op dat ik een bepaalde nuance beter kan
uitdrukken in het Engels dan in het Nederlands. En dat is toch waar taal om
draait: je zo goed mogelijk kunnen uitdrukken?
> >> Wat die spelhond van je betreft: om die zijn zin te geven, zal je je
> >> waarschijnlijk onverdroten te buiten moeten gaan aan Engelse Ziekte
(EZ).
> >
> >Ok. Nu haak ik echt bijna af.
> >Wat bedoel je trouwens met 'spelhond'? Is dat een Nederlands woord?
>
> Over EZ: zie verder hieronder. Over het begrip spelhond: dat is een
> zinnebeeld, overdracht, hier als stijlfiguur gebruikt. Als je de voorkeur
> geeft aan moeilijke en/of vreemde woorden, kan je dit soort beeldspraak
een
> metafoor noemen. De spelhond als hier is een hulptoepassing die je
spelling
> doorzoekt, doorsnuffelt, om te waarschuwen bij mogelijk onraad. De door
jou
> gebruikte zegt dan niet 'woef!', maar zet een kringeltje onder een door
hem
> zeg 'verdacht' bevonden woord. Je doet er goed aan hem niet zomaar blind
te
> vertrouwen. Zo heel pienter blijken de meeste spelhonden niet.
>
Leuk gevonden. Overigens worden de spelhonden wel steeds beter is mijn
ervaring. De meeste typfouten worden genadeloos aan het licht gebracht
alsook een toenemend aantal grammatikale missers wordt keurig onderkringeld.
Of nog simpeler: je vervalt in herhaling.
Of in een taaleigen beeld: "de plaat blijft hangen" (ik realiseer me dat
deze weldra uit de tijd raakt - CDs blijven meestal niet hangen geloof ik)
In dit geval ook wel toepasselijk: ben je daar weer met je stokpaardje?
> Als je met écht duurs wil uitpakken, gebruik je natuurlijk het begrip
paramnesie.
Wellicht voer voor een nieuwe draad: waarom worden (ogenschijnlijk)
moeilijke woorden ook wel aangeduid met de term 'dure' woorden? Waarom niet
gewoon zeggen: als je echt een moeilijk woord wilt gebruiken.....
> Let wel: (ook) "déjà vu" slaat op slechts *vermeende*
> herinnering -- dat is: het (vreemde) gewaarwording dat je iets al eerder
zag
> (wat niet is); daarom in het Frans ook wel "fausse reconnaissance"
genoemd.
>
> >Toch bedankt voor de reactie.
> >Gr.
> >Option. (optie)
>
> Worden eigennamen dan vertaald?
Doorgaans niet, maar ik dacht jou misschien een plezier te doen.
>
> Mijn familienaam is ook helemaal niet 'From the Marsh', 'From the Swamps',
> 'From the Fen' of iets van dien aard, net zomin als, in het Nederlands,
> Drabbe of Vandervenne -- al zijn al die geslachtsnamen, naar
> (oorspronkelijke) betekenis, natuurlijk wel met de mijne verwant.
>
> Groeten,
>
> Bart.
>
Gr.
Option.
Bart Van Stappen
>"Johannes" deed de wereld kond van het feit dat
>>"Ruud Harmsen" schreef in bericht
>>news:o3jkdv0e2hqjhigic...@4ax.com...
>>> Sun, 1 Jun 2003 20:57:11 +0200: "Option" <nos...@provider.nl>: in
>>> nl.taal:
<technisch edreskaping>
Verzoeke "Option" als hij niet eigenaar/rechtmatig gebruiker is van
het domein <provider.nl> en van het daarbij horende edres
<nospam(bij)provider.nl> zijn misbruik -- domein- en edreskaping --
onmiddellijk te staken.
Als hij toch zijn afzender-edres wil verminken (ongeldig maken), zij
voor de juiste werkwijze daartoe verwezen naar RFC2602 (BCP32) "Reserved Top
Level DNS Names". Hij gebruike dan een edres van de vorm <f...@bar.invalid>,
met het bijzondere en daartoe voorzien tld ".invalid".
Dan nog verdient het zeer aanbeveling te voorzien in een geldig
antwoord-edres ("Reply-to: "). Edresgraaiers blijken het niet op
antwoord-edressen te hebben voorzien. Voor technische toelichting hierover,
zie bijvoorbeeld:
<http://www.xs4all.nl/~sister/abuse/spamtraps.html#am-i-right> (helaas
uitsluitend in het -- lees: een poging tot -- Engels aangeboden).
</technisch>
[spelhond Word geeft kringeltje bij 'actor', niet bij 'actoren']
[Wolters/Koenen kent 'actor(en)' niet; www.vandale.nl enkel enk., geen mv.]
>>> >Wie geeft uitsluitsel wat goed is en wat niet?
>>>
>>> Lijkt me een vakterm, niet overal vermeld. Actor en actoren lijken mij
>>> prima Nederlands.
>>
>>Lijkt mij ook. Maar het is dan weer wel acteur en acteurs.
>
>Ligt eraan was er wordt bedoeld. Een actor kan ook als tegenwicht
>worden gezien van de reactor. Een actor kan dus ook een hefboom zijn,
>of zelfs een chemische stof, of een natuurkundig verschijnsel.
> Wanneer de stortbak van een toilet volloopt, is het water de actor
>die de drijver omhoogdrukt.
Inderdaad. Actor te dezer is een algemeen, zeg verzamelbegrip voor een
handelend persoon, orgaan of voorwerp: voor wie of wat handelt of waarvan de
handeling uitgaat. Alles vanuit het Latijn 'agere', wat in het algemeen
'handelen' betekent. Voor nadere verbijzondering en verdere (mogelijke)
betekenissen van 'agere', zie elders in deze draad.
Vandaar ook bijvoorbeeld bij het Franse agir, immers van dezelfde stam:
______________________________________________________________________
=agir= [aZir] <f> < ->t05>
=I= <onov. ww.> =0.1 /handelen/= ==> /te werk gaan, zich gedragen/
=0.2 /tussenbeide komen/= =0.3 /zijn invloed aanwenden/= ==>
/invloed hebben, beïnvloeden/ =0.4 /werken/= ==> /inwerken/ =0.5
/in rechte vervolgen/= <> [uitdrukkingen]
=II= <ov. ww.> <schr.> =0.1 /doen handelen;/=
=III il s'agit= <onpers.wk.ww.> [...]
=agiss|ant, -ante= [aZis|Ã, -Ãt] <bn.> =0.1 /actief/= ==>
/bedrijvig, werkzaam/ <> [uitdrukkingen]
______________________________________________________________________
(VD-GWFN(1984), tw. agir en agissant(e), blz. 54.)
De handeling die het water in het stortbakvoorbeeld uitoefent, is drukken,
te dezer in het bijzonder de vlotter omhoogduwen, zodat uiteindelijk, als
alles naar behoren werkt, de watertoevoer zal worden afgesloten. Het water
zelf is zo, door zijn wassen, de werkzame bestanddeel. Het heeft invloed,
werkt in op het hele (afsluit)stelsel, en zet het zo in beweging. Als je
kiest voor een duur woord (Latijn), kan je het de actor noemen.