Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss
Wat is de etymologisch achtergrond van het woord spekkoper?
381 views
Skip to first unread message
Joris 3 Pinter
Sep 9, 2013, 3:38:19 PM9/9/13
to
Ik vind hier geen eenduidige verklaring van op internet.
Joris.
Joris.
H@wig
Sep 9, 2013, 3:52:23 PM9/9/13
to
Op 9-9-2013, heeft Joris 3 Pinter verondersteld :
rijk genoeg is om spek te kopen?
F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen,
Uitdrukkingen en Gezegden
2116. Een heele (of behouden) spekkooper zijn,
d.w.z. geluk in zijn zaken gehad hebben, een heel heer zijn; er weer
bovenop zijn; eig. iemand die spek kan koopen? vgl. vetkooper. Sedert
de 18de eeuw is de uitdr. bekend. Vgl. Harreb. I, 435: Het is een heele
spekkooper; Boefje, 106: Z'n moeder zei glunder: 't was altijd 'n raar
kind geweest; gisteren nog onder 'n hoedje te vangen.... en dat ie nou
ineens weer 'n heele spekkooper was; fri. dou bist in hiele spekkeaper,
een heel heer, een rijk man, iemand die een ruim bestaan heeft; Molema,
394: t' is 'n hijle spekkooper; Boekenoogen, 972: dat's een spekkooper,
hij heeft geluk in zijn zaken; ook hij is een behouden spekkooper, hij
is er weer bovenop, hij is boven Jan.
> Ik vind hier geen eenduidige verklaring van op internet.
> Joris.
Het etymologisch woordenboek zet er ook een vraagteken bij. Iemand die
> Joris.
rijk genoeg is om spek te kopen?
F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen,
Uitdrukkingen en Gezegden
2116. Een heele (of behouden) spekkooper zijn,
d.w.z. geluk in zijn zaken gehad hebben, een heel heer zijn; er weer
bovenop zijn; eig. iemand die spek kan koopen? vgl. vetkooper. Sedert
de 18de eeuw is de uitdr. bekend. Vgl. Harreb. I, 435: Het is een heele
spekkooper; Boefje, 106: Z'n moeder zei glunder: 't was altijd 'n raar
kind geweest; gisteren nog onder 'n hoedje te vangen.... en dat ie nou
ineens weer 'n heele spekkooper was; fri. dou bist in hiele spekkeaper,
een heel heer, een rijk man, iemand die een ruim bestaan heeft; Molema,
394: t' is 'n hijle spekkooper; Boekenoogen, 972: dat's een spekkooper,
hij heeft geluk in zijn zaken; ook hij is een behouden spekkooper, hij
is er weer bovenop, hij is boven Jan.
wugi
Sep 10, 2013, 7:53:11 AM9/10/13
to
Joris 3 Pinter wrote:
> Ik vind hier geen eenduidige verklaring van op internet.
>
Mij onbekend, itt spekschieters.
> Ik vind hier geen eenduidige verklaring van op internet.
>
Nieuw vraagje in de rij:
de etimo van 'kust' in
te kust en te keur?
(< vorm van kiezen, net als keur?)
guido goegelwugi
Ernie
Sep 10, 2013, 11:40:55 AM9/10/13
to
"wugi" <wu...@scarletDOTbe.INVALID> wrote in message
news:l0n16r$r4d$1...@speranza.aioe.org...
wat proeven betekent. (Verklaring uit het ongerijmde van mijn hoge hoed)
M a r i o
Sep 10, 2013, 2:29:40 PM9/10/13
to
Op 10-9-2013 17:40, Ernie schreef:
Ik dacht meer aan tegen elke kost(en) als in prijs.
Maar even nog over de spekkoper. Ik herinner me de titel van een boek
'Ze noemen me de Spekpater', het stond in de boekenkast thuis en wij
moesten er al kinderen al om lachen, van het fotootje op de kaft met die
titel, ik heb dat altijd gelinkt aan een soort suikeroompje van de
Roomse kerk, denk dat vroeger meer dan nu in deze tijd, waar te vette
varkens zelfs aan fitness of ritmische gym moeten doen, spek met luxe
werd geassocieerd, dan lijkt de verbintenis met spekkoper al snel voor
de hand te liggen maar het zal entomologisch wel niet verantwoord zijn.
Zal derhalve wel weer uit de walvisvaart komen, uit de tijden van
levertraan en olielamp.
Sterker nog:
<http://perdagwijzer.kennisnet.nl/walvisvaart/pdf/walvisvaart-lesbrief.pdf>
“Wij woonen in een land druipende van walvischtraan”.
Deze woorden werden in de buurt van Enkhuizen omstreeks 1780 opgeschreven.
In Enkhuizen had in je die tijd veel traankokerijen.
In deze traankokerijen werd het walvisspek sterk verhit.
Zo droop de olie eruit.
De olie werd ook wel ‘het vloeibare goud’ genoemd.
In de loop der jaren zijn er ongelooflijk veel producten van gemaakt.
Walvisolie (ook wel ‘traan’ genoemd) werd gebruikt als lampolie.
Verder werd er zeep,shampoo, schoonmaakmiddelen, margarine, bakvetten,
potloden van gemaakt.
Ook smeeroliën voor machines. De woningen in Europa en Noord -Amerika
werden eeuwenlang verlicht door lampen en kaarsvet van de walvis.
</>
Mario... 'het vloeibare goud'. Och ja, zo zal het wel zijn gegaan.
Maar even nog over de spekkoper. Ik herinner me de titel van een boek
'Ze noemen me de Spekpater', het stond in de boekenkast thuis en wij
moesten er al kinderen al om lachen, van het fotootje op de kaft met die
titel, ik heb dat altijd gelinkt aan een soort suikeroompje van de
Roomse kerk, denk dat vroeger meer dan nu in deze tijd, waar te vette
varkens zelfs aan fitness of ritmische gym moeten doen, spek met luxe
werd geassocieerd, dan lijkt de verbintenis met spekkoper al snel voor
de hand te liggen maar het zal entomologisch wel niet verantwoord zijn.
Zal derhalve wel weer uit de walvisvaart komen, uit de tijden van
levertraan en olielamp.
Sterker nog:
<http://perdagwijzer.kennisnet.nl/walvisvaart/pdf/walvisvaart-lesbrief.pdf>
“Wij woonen in een land druipende van walvischtraan”.
Deze woorden werden in de buurt van Enkhuizen omstreeks 1780 opgeschreven.
In Enkhuizen had in je die tijd veel traankokerijen.
In deze traankokerijen werd het walvisspek sterk verhit.
Zo droop de olie eruit.
De olie werd ook wel ‘het vloeibare goud’ genoemd.
In de loop der jaren zijn er ongelooflijk veel producten van gemaakt.
Walvisolie (ook wel ‘traan’ genoemd) werd gebruikt als lampolie.
Verder werd er zeep,shampoo, schoonmaakmiddelen, margarine, bakvetten,
potloden van gemaakt.
Ook smeeroliën voor machines. De woningen in Europa en Noord -Amerika
werden eeuwenlang verlicht door lampen en kaarsvet van de walvis.
</>
Mario... 'het vloeibare goud'. Och ja, zo zal het wel zijn gegaan.
Nieckq
Sep 10, 2013, 3:59:35 PM9/10/13
to
"Ernie" meldde:
> "wugi"
[...]
>> Nieuw vraagje in de rij:
>> de etimo van 'kust' in
>> te kust en te keur?
>> (< vorm van kiezen, net als keur?)
...
Nieckq
--
> "wugi"
[...]
>> Nieuw vraagje in de rij:
>> de etimo van 'kust' in
>> te kust en te keur?
>> (< vorm van kiezen, net als keur?)
> het allitereerde mooi en het is en variant op kost als in het Duitse
> kosten wat proeven betekent. (Verklaring uit het ongerijmde van mijn hoge
> hoed)
Te kut en te kots.
> kosten wat proeven betekent. (Verklaring uit het ongerijmde van mijn hoge
> hoed)
Nieckq
--
iMark
Sep 11, 2013, 5:08:45 PM9/11/13
to
Joris 3 Pinter <kz...@kpnmail.nl> wrote:
> Ik vind hier geen eenduidige verklaring van op internet.
> Joris.
Een spekkoper is iemand die geluk heeft gehad in de handel. Ik denk dat
> Ik vind hier geen eenduidige verklaring van op internet.
> Joris.
dat wel genoegzaam bekend is.
Ik kwam ergens een verklaring tegen waarin het woord vetkoper voorkwam.
Misschien slaat het op het feit dat iemand naar de markt ging om vet te
kopen maar voor dezelfde prijs met spek thuis kwam en zich een groot
voordeel had gehad.
L. Etterpletter
Sep 12, 2013, 1:56:49 PM9/12/13
to
M a r i o wrote:
> Maar even nog over de spekkoper. Ik herinner me de titel van een boek
> 'Ze noemen me de Spekpater', het stond in de boekenkast thuis en wij
> moesten er al kinderen al om lachen, van het fotootje op de kaft met
> die titel, ik heb dat altijd gelinkt aan een soort suikeroompje van de
> Roomse kerk, denk dat vroeger meer dan nu in deze tijd, waar te vette
> varkens zelfs aan fitness of ritmische gym moeten doen, spek met luxe
> werd geassocieerd, dan lijkt de verbintenis met spekkoper al snel voor
> de hand te liggen maar het zal entomologisch wel niet verantwoord zijn.
> Zal derhalve wel weer uit de walvisvaart komen, uit de tijden van
> levertraan en olielamp.
Nou nee. Een spekkoper was een koopman in varkensspek. Dat vormde
> Maar even nog over de spekkoper. Ik herinner me de titel van een boek
> 'Ze noemen me de Spekpater', het stond in de boekenkast thuis en wij
> moesten er al kinderen al om lachen, van het fotootje op de kaft met
> die titel, ik heb dat altijd gelinkt aan een soort suikeroompje van de
> Roomse kerk, denk dat vroeger meer dan nu in deze tijd, waar te vette
> varkens zelfs aan fitness of ritmische gym moeten doen, spek met luxe
> werd geassocieerd, dan lijkt de verbintenis met spekkoper al snel voor
> de hand te liggen maar het zal entomologisch wel niet verantwoord zijn.
> Zal derhalve wel weer uit de walvisvaart komen, uit de tijden van
> levertraan en olielamp.
vroeger een goedkoop en essentieel bestanddeel van de warme hap
van boeren en kleine luyden. Het verkocht dus als warme broodjes,
en de spekkooplui voeren er wel bij.
+.
M a r i o
Sep 12, 2013, 2:48:00 PM9/12/13
to
Op 12-9-2013 19:56, L. Etterpletter schreef:
Dat denk ik toch niet, boeren hadden sowieso eigen varkens en kleinvee
daar waren ze immers boer voor, en de kleine luyden bezaten te weinig om
de spekkoper spekkoper te laten worden daar was schraalhans keukenmeester.
Het verkocht dus als warme broodjes,
> en de spekkooplui voeren er wel bij.
Ik vind het toch geloofwaardiger dat het een handelaar was van
walvisspek in een natie van walvisvaarders, walvisspek was immers het
hoofdingrediënt van vele nuttigen en onzinnige producten, de spekkoper
was de oliesjeik van zijn tijd.
Mario... En ik heb nog nooit een varkensspekkoper op een Delfts blauw
tegeltje gezien, walvisvaarders wel - lijkt me dus niet dat zo'n
varkensspekkoper op handen gedragen werd of als bezigheid/beroep werd
geambieerd.
daar waren ze immers boer voor, en de kleine luyden bezaten te weinig om
de spekkoper spekkoper te laten worden daar was schraalhans keukenmeester.
Het verkocht dus als warme broodjes,
> en de spekkooplui voeren er wel bij.
walvisspek in een natie van walvisvaarders, walvisspek was immers het
hoofdingrediënt van vele nuttigen en onzinnige producten, de spekkoper
was de oliesjeik van zijn tijd.
Mario... En ik heb nog nooit een varkensspekkoper op een Delfts blauw
tegeltje gezien, walvisvaarders wel - lijkt me dus niet dat zo'n
varkensspekkoper op handen gedragen werd of als bezigheid/beroep werd
geambieerd.
Drebus Jodocus Haast
Sep 12, 2013, 3:55:11 PM9/12/13
to
Op maandag 9 september 2013 21:38:19 UTC+2 schreef Joris 3 Pinter:
Spekkooper, koopman in spek. Niet meer gewoon. || So kuyerde wy vast voort, Verby de Speck-koopers, by de vreemde Vueghel-luy, BREDERO 2, 39. Welcken Berck is een persoon van geen qualiteyt, als een speckkoopers soon, geen geboren borger, in Bijdr. Hist. Gen. 17, 97 (aº. 1618). Dat de Spekkoopers binnen de selve Stad ... geene Varkens van particuliere Luyden binnen of voor hare Huysen sullen mogen slagten of steken, Handv. v. Amst. 213 a (aº. 1679). De Verkenslaagers en Spekkoopers plagten, van ouds, tot het Vleeschhouwers Gilde te behooren, WAGEN., Amst. 2, 435 a.
Een heele spekkooper, iemand die heel wat heeft in te brengen, of zich heel wat verbeeldt, een heele piet. || 't Was altijd 'n raar kind geweest; gisteren nog onder 'n hoedje te vangen ... en dat ie nou ineens weer 'n heele spekkooper was, BRUSSE, Boefje 66.
Een behouden spekkooper, iemand die „binnen” is. || Laat hem jou Belydenis leeren ...; en dan zal de laster verstomd staan, en hy is een behouwen spekkooper, Leev. 2, 77 (zie ook BOEKENOOGEN)
> Ik vind hier geen eenduidige verklaring van op internet.
>
> Joris.
WNT:
>
> Joris.
Spekkooper, koopman in spek. Niet meer gewoon. || So kuyerde wy vast voort, Verby de Speck-koopers, by de vreemde Vueghel-luy, BREDERO 2, 39. Welcken Berck is een persoon van geen qualiteyt, als een speckkoopers soon, geen geboren borger, in Bijdr. Hist. Gen. 17, 97 (aº. 1618). Dat de Spekkoopers binnen de selve Stad ... geene Varkens van particuliere Luyden binnen of voor hare Huysen sullen mogen slagten of steken, Handv. v. Amst. 213 a (aº. 1679). De Verkenslaagers en Spekkoopers plagten, van ouds, tot het Vleeschhouwers Gilde te behooren, WAGEN., Amst. 2, 435 a.
Een heele spekkooper, iemand die heel wat heeft in te brengen, of zich heel wat verbeeldt, een heele piet. || 't Was altijd 'n raar kind geweest; gisteren nog onder 'n hoedje te vangen ... en dat ie nou ineens weer 'n heele spekkooper was, BRUSSE, Boefje 66.
Een behouden spekkooper, iemand die „binnen” is. || Laat hem jou Belydenis leeren ...; en dan zal de laster verstomd staan, en hy is een behouwen spekkooper, Leev. 2, 77 (zie ook BOEKENOOGEN)
iMark
Sep 13, 2013, 2:37:01 AM9/13/13
to
Drebus Jodocus Haast <ko...@stadhouders.biz> wrote:
> Op maandag 9 september 2013 21:38:19 UTC+2 schreef Joris 3 Pinter: > Ik
> vind hier geen eenduidige verklaring van op internet. > > Joris.
>
> WNT: Spekkooper, koopman in spek. Niet meer gewoon. || So kuyerde wy vast
> voort, Verby de Speck-koopers, by de vreemde Vueghel-luy, BREDERO 2, 39.
> Welcken Berck is een persoon van geen qualiteyt, als een speckkoopers
> soon, geen geboren borger, in Bijdr. Hist. Gen. 17, 97 (a�. 1618). Dat de
> Op maandag 9 september 2013 21:38:19 UTC+2 schreef Joris 3 Pinter: > Ik
> vind hier geen eenduidige verklaring van op internet. > > Joris.
>
> WNT: Spekkooper, koopman in spek. Niet meer gewoon. || So kuyerde wy vast
> voort, Verby de Speck-koopers, by de vreemde Vueghel-luy, BREDERO 2, 39.
> Welcken Berck is een persoon van geen qualiteyt, als een speckkoopers
> Spekkoopers binnen de selve Stad ... geene Varkens van particuliere Luyden
> binnen of voor hare Huysen sullen mogen slagten of steken, Handv. v. Amst.
> 213 a (a�. 1679). De Verkenslaagers en Spekkoopers plagten, van ouds, tot
> binnen of voor hare Huysen sullen mogen slagten of steken, Handv. v. Amst.
> het Vleeschhouwers Gilde te behooren, WAGEN., Amst. 2, 435 a. Een heele
> spekkooper, iemand die heel wat heeft in te brengen, of zich heel wat
> verbeeldt, een heele piet. || 't Was altijd 'n raar kind geweest; gisteren
> nog onder 'n hoedje te vangen ... en dat ie nou ineens weer 'n heele
> spekkooper was, BRUSSE, Boefje 66. Een behouden spekkooper, iemand die
> "binnen" is. || Laat hem jou Belydenis leeren ...; en dan zal de laster
> verstomd staan, en hy is een behouwen spekkooper, Leev. 2, 77 (zie ook
> BOEKENOOGEN)
Een echte spekkoper heeft dus zijn schaapjes op het droge.
> spekkooper, iemand die heel wat heeft in te brengen, of zich heel wat
> verbeeldt, een heele piet. || 't Was altijd 'n raar kind geweest; gisteren
> nog onder 'n hoedje te vangen ... en dat ie nou ineens weer 'n heele
> spekkooper was, BRUSSE, Boefje 66. Een behouden spekkooper, iemand die
> "binnen" is. || Laat hem jou Belydenis leeren ...; en dan zal de laster
> verstomd staan, en hy is een behouwen spekkooper, Leev. 2, 77 (zie ook
> BOEKENOOGEN)
Joris 3 Pinter
Sep 13, 2013, 4:33:12 AM9/13/13
to
"L. Etterpletter" <+.@-.invalid> schreef in bericht
news:l0sv90$vt3$1...@speranza.aioe.org...
Joris.
M a r i o
Sep 13, 2013, 4:50:04 AM9/13/13
to
Op 13-9-2013 10:33, Joris 3 Pinter schreef:
Wat my wel duydelijck is:
Een spekkoper was blijkbaar geen eerbaar beroep, ik moet het eerste
plaatje of schilderij nog tegenkomen erover of waar zich de in weelde
levende spekkoper toont en dat is vreemd voor iemand die het kennelijk
zo goed voor elkaar had dat er nu nog tegen op wordt gezien.
Maar als Bredero het eens heeft gezegged, dan zallet wel zo wezet.
Mario... 'Het kan immers verkeren'
Een spekkoper was blijkbaar geen eerbaar beroep, ik moet het eerste
plaatje of schilderij nog tegenkomen erover of waar zich de in weelde
levende spekkoper toont en dat is vreemd voor iemand die het kennelijk
zo goed voor elkaar had dat er nu nog tegen op wordt gezien.
Maar als Bredero het eens heeft gezegged, dan zallet wel zo wezet.
Mario... 'Het kan immers verkeren'
Peter Elderson
Sep 13, 2013, 4:53:44 AM9/13/13
to
Op 13-9-2013 10:50, M a r i o schreef:
Spek is natuurlijk een eufemisme voor mollige hoer. Een spekkoper is
iemand die zich kan veroorloven naar de hoeren te gaan.
iemand die zich kan veroorloven naar de hoeren te gaan.
M a r i o
Sep 13, 2013, 5:35:36 AM9/13/13
to
Op 13-9-2013 10:53, Peter Elderson schreef:
Dan is spekkoper, als hoedanigheid en taakomschrijving, wellicht wegens
de teloorgang van de beschaafde omgang, in de loop der tijden vervangen
door het wat schalksere hoerenloper?
De bezigheden waren strikt genomen hetzelfde maar de woorden waarin het
werd omschreven waren niet onderling uitwisselbaar?
Mario... want hoerenloper wordt zelden complimenteus gebruikt, althans,
niet in mijn milieu, het zal derhalve, ook wegens de culinaire insteek
van spek naar ik meen, wel iets typisch Vlaams zijn waar immers
'godverdomme' en 'spelen met kloten'(*) tot de taal van jan en alleman
en alledag zijn verworden.
(*bron: commissaris Witse)
de teloorgang van de beschaafde omgang, in de loop der tijden vervangen
door het wat schalksere hoerenloper?
De bezigheden waren strikt genomen hetzelfde maar de woorden waarin het
werd omschreven waren niet onderling uitwisselbaar?
Mario... want hoerenloper wordt zelden complimenteus gebruikt, althans,
niet in mijn milieu, het zal derhalve, ook wegens de culinaire insteek
van spek naar ik meen, wel iets typisch Vlaams zijn waar immers
'godverdomme' en 'spelen met kloten'(*) tot de taal van jan en alleman
en alledag zijn verworden.
(*bron: commissaris Witse)
Peter Elderson
Sep 13, 2013, 6:59:49 AM9/13/13
to
ook daadwerkelijk deed: hoe kers.
De spekkoper kon zich de weldoorvoede luxedames permitteren, itt het plebs
dat het met graatmagere verslaafde scharminkels moest doen.
M a r i o
Sep 13, 2013, 7:42:47 AM9/13/13
to
Op 13-9-2013 12:59, Peter Elderson schreef:
Ai doe.
> De spekkoper kon zich de weldoorvoede luxedames permitteren,
En die dames liet hij dan weer door lieden als Rubens, de spekschilder
bij uitstek (tóch Vlaams?) vét op het geraamde doek prutsen?
Waarom is mij nou geen enkele afbeelding van 'den speckkoper' bekend,
zo'n goeie klant zou een meester toch wel ergens onopvallend hebben
kunnen tussenproppen bij al dat spektakel in zijn schilderiekes?
> itt het plebs
> dat het met graatmagere verslaafde scharminkels moest doen.
D'r is maar weinig veranderd in al die eeuwen, als dat toen ook al zo was.
Mario... Gelukkig ben ik niet zo.
> De spekkoper kon zich de weldoorvoede luxedames permitteren,
bij uitstek (tóch Vlaams?) vét op het geraamde doek prutsen?
Waarom is mij nou geen enkele afbeelding van 'den speckkoper' bekend,
zo'n goeie klant zou een meester toch wel ergens onopvallend hebben
kunnen tussenproppen bij al dat spektakel in zijn schilderiekes?
> itt het plebs
> dat het met graatmagere verslaafde scharminkels moest doen.
Mario... Gelukkig ben ik niet zo.
Rein
Sep 13, 2013, 12:26:09 PM9/13/13
to
Peter Elderson <elde...@xs4all.nl> wrote:
[knip]
> Spek is natuurlijk een eufemisme voor mollige hoer. Een spekkoper is
> iemand die zich kan veroorloven naar de/
mollige hoeren?
> /hoeren/
Ah.
> /te gaan.
--
<
[knip]
> Spek is natuurlijk een eufemisme voor mollige hoer. Een spekkoper is
mollige hoeren?
> /hoeren/
Ah.
> /te gaan.
--
<
Peter Elderson
Sep 13, 2013, 12:29:28 PM9/13/13
to
Rein het kwaadaardige inhoudsloze jijbakkertje:
Gut zeikerdje, heb je weer niks beters te doen dan stalk-etteren?
0 new messages