Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

Verschil tussen "g" en "ch" in vreemde woorden?

36 views
Skip to first unread message

Gerard van Wilgen

unread,
Jul 14, 1997, 3:00:00 AM7/14/97
to

Een paar maanden geleden heb ik eens een vraagje gesteld of er
werkelijk nog Nederlandstaligen zijn die onderscheid maken tussen de
stemhebbende "g" en de stemloze "ch", met andere woorden, mensen voor
wie "logen" en "loochen" verschillend klinken. Blijkbaar was dit het
geval, in ieder geval beweerden sommigen dat ze een dergelijk verschil
maken (Zelf maak ik wel het onderscheid v/f en z/s maar "logen" en
"loochen" klinken uit mijn mond exact gelijk).

Maar nu vraag ik mij af hoe het zit met woorden die oorspronkelijk uit
vreemde talen komen. Wordt bijvoorbeeld de "ch" in "chaos" anders
uitgesproken dan de "g" in "gaan"? En is er verschil tussen de "ch" en
de "g" in "psychologie"?

En laten sprekers die een verschil maken zich dan leiden door de
spelling of spelen er nog andere factoren een rol?

In een stukje tekst in het fonetische schrift dat ik tegen kwam in een
boek over fonetiek vond ik trouwens iets vreemds; volgens die
transcriptie wordt ook de "g" wel eens stemloos uitgesproken terwijl
daar toch geen duidelijke reden voor is. Waarom is bijvoorbeeld de "g"
in "gehuld" stemhebbend en de "g" in "geacht" niet? In het stukje
tekst kwam "gehuld" na een ie-klank en "geacht" na een sjwa; zou dat
er iets mee te maken kunnen hebben?

Gerard van Wilgen


Hans Kamp

unread,
Jul 15, 1997, 3:00:00 AM7/15/97
to

Gerard van Wilgen wrote:
>
> Een paar maanden geleden heb ik eens een vraagje gesteld of er
> werkelijk nog Nederlandstaligen zijn die onderscheid maken tussen de
> stemhebbende "g" en de stemloze "ch", met andere woorden, mensen voor
> wie "logen" en "loochen" verschillend klinken. Blijkbaar was dit het
> geval, in ieder geval beweerden sommigen dat ze een dergelijk verschil
> maken (Zelf maak ik wel het onderscheid v/f en z/s maar "logen" en
> "loochen" klinken uit mijn mond exact gelijk).

Ik spreek f en v beiden als /f/ uit, de s en de v als /s/. Dat zelfde
doek ik ook met ch en g: ik spreek ze beiden uit als /x/. Maar als ik
een vreemde taal spreek zoals Engels, Duits of Esperanto, dan is mijn
uitspraak ineens heel wat verzorgder.

> Maar nu vraag ik mij af hoe het zit met woorden die oorspronkelijk uit
> vreemde talen komen. Wordt bijvoorbeeld de "ch" in "chaos" anders
> uitgesproken dan de "g" in "gaan"?

"Gaan" zou uitgesproken moeten worden als /Qa:n/, en "chaos" als
/'xa:Os/.

> En is er verschil tussen de "ch" en
> de "g" in "psychologie"?

M.i. wel: /psixo:lo:'Qi/.

> En laten sprekers die een verschil maken zich dan leiden door de
> spelling of spelen er nog andere factoren een rol?
>
> In een stukje tekst in het fonetische schrift dat ik tegen kwam in een
> boek over fonetiek vond ik trouwens iets vreemds; volgens die
> transcriptie wordt ook de "g" wel eens stemloos uitgesproken terwijl
> daar toch geen duidelijke reden voor is. Waarom is bijvoorbeeld de "g"
> in "gehuld" stemhebbend en de "g" in "geacht" niet?

Daar is geen reden toe: /Q@'hI.lt/ en /Q@'Axt/. Want het gaat om
hetzelfde voorvoegsel: ge-. Ik denk daarom dat het boek zich vergist. Of
er staat voor "geacht" een woord met een stemloze (ex)plosief,
bijvoorbeeld "niet". Dan verandert de /Q/ in /x/.

> In het stukje
> tekst kwam "gehuld" na een ie-klank en "geacht" na een sjwa; zou dat
> er iets mee te maken kunnen hebben?

Vreemd.

Hans Kamp.

Peter-Arno Coppen

unread,
Jul 15, 1997, 3:00:00 AM7/15/97
to

Gerard van Wilgen wrote:
>
> Een paar maanden geleden heb ik eens een vraagje gesteld of er
> werkelijk nog Nederlandstaligen zijn die onderscheid maken tussen de
> stemhebbende "g" en de stemloze "ch", met andere woorden, mensen voor
> wie "logen" en "loochen" verschillend klinken. Blijkbaar was dit het
> geval, in ieder geval beweerden sommigen dat ze een dergelijk verschil
> maken (Zelf maak ik wel het onderscheid v/f en z/s maar "logen" en
> "loochen" klinken uit mijn mond exact gelijk).

Wat is volgens jou de verleden tijd van "logen"? Loogde of loogte?
En van "walgen"? "walgde" of "walgte"?

Peter-Arno Coppen

Gerard van Wilgen

unread,
Jul 17, 1997, 3:00:00 AM7/17/97
to

Gerrit Potoms <pot...@esat.kuleuven.ac.be> wrote:

<KNIP>

>% Blijkbaar was dit het
>% geval, in ieder geval beweerden sommigen dat ze een dergelijk verschil
>% maken (Zelf maak ik wel het onderscheid v/f en z/s

>Dan behoort u tot de Uitverkorenen. Vele Ollanders doen zelfs dat
>niet meer.

Nou ja, in ieder geval kunnen ze wel allemaal de "h" uitspreken,
hetgeen niet van alle Vlamingen gezegd kan worden :-)


Gerard van Wilgen (Cherartfanwilleche)

Gerard van Wilgen

--------------------------------------------------------------
"I am an agnostic; I do not pretend to know what many ignorant
men are sure of."

"Mi estas agnostikulo; mi ne pretendas scii kion multaj
malkleraj homoj scias certe."

Clarence Darrow
-------------------------------------------------------------

Gerrit Potoms

unread,
Jul 18, 1997, 3:00:00 AM7/18/97
to

mkle...@xs4all.nl (Marjan Kleinen) writes:

> Ik ben het helemaal met Gerrit eens. G en CH zijn verschillende
> klanken (net zoals F/V), zoals alle mensen weten, behalve diegenen die
> boven de Moerdijk wonen.

Ach ja, de Antwerpse volkswijsheid weet wel dat er
achter Kontich ook nog mensen wonen. En, symmetrisch,
vermoedelijk boven Kapellen ook. Maar er is nog
wel wat werk aan de winkel, daar ;)

Wordt het in Olland eigenlijk geaccepteerd om al die
stemhebbende medeklinkers stemloos uit te spreken?
Of wordt het beschouwd als een soort 'onzorgvuldig
praten'?

Gerrit


Peter Elderson

unread,
Jul 18, 1997, 3:00:00 AM7/18/97
to

Gerrit Potoms wrote:
> Wordt het in Olland eigenlijk geaccepteerd om al die
> stemhebbende medeklinkers stemloos uit te spreken?

Is er dan nog een andere manier?
:)
Steen Der Loper

Hans Kamp

unread,
Jul 21, 1997, 3:00:00 AM7/21/97
to

Anton Haddeman wrote:
>
> AAAAAAAAAAAARRRRRRRRRRRRRRRRRRCCCCCCCCCCCCHHHHHHHHHHHHH!!!!!

RRRR III PPPP
R R I P P
R R I P P
RRRR I PPPP
R R I P
R R .. I .. P ..
R R .. III .. P ..

Hans Kamp.

Hans Nelisse

unread,
Jul 22, 1997, 3:00:00 AM7/22/97
to

"Bram van Reemst" <B.van...@stud.let.ruu.nl> wrote:
>Hallo:
>
>Hans Nelisse <hn...@xs4all.nl.antispam> vroeg:
>> On 15 Jul 1997 11:33:55 +0200, Gerrit Potoms wrote:
>>
>> >'G' en 'ch' staan toch gewoon voor twee totaal
>> >verschillende klanken?
>>
>> Hoe klinken die verschillende klanken dan?
>
> Als we het eenvoudig houden, heeft de g in het Nederlands dus twee
>dimensies: 'rasp' en 'stem'. Omdat een stemhebbende rasp-g (bij mijn
>weten) niet voorkomt, zijn er dus grofweg DRIE soorten g's in het
>Nederlands: de stemloze rasp-g, de stemhebbende glij-g en de stemloze,
>maar ook rasploze glij-ch.

Volgens mij is er toch wel een stemhebbende rasp-g. Bijvoorbeeld in
'leggen'. Daar klinkt de g toch anders dan in b.v. 'lechner' (die borrel
die door J Deelder wordt aangeprezen, even los gezien van diens accent :).
Het klinkt een beetje als de franse R. Maar het verschil met de stemloze
rasp-g is vrij subtiel en daarom zijn velen er denk ik niet bewust van.
Ikzelf eerst ook niet.

Verder kent de nederlandse taal denk ik maar TWEE verschillende g's,
namelijk de stemloze en de stemhebbende. Volgens mij is het afhankelijk
van de streek of men dan de glij-vorm of de rasp-vorm gebruikt, maar niet
allebei.

Wat ik me nog wel afvraag: hoe spreekt men in het zuiden de 'g' uit als
die aan het begin van een woord staat, b.v. 'goed'. stemhebbend of
stemloos? Ikzelf spreek hem dan stemloos uit.


--
Hans Nelisse <hn...@xs4all.nl>
http://www.xs4all.nl/~hneel/

Hans Kamp

unread,
Jul 23, 1997, 3:00:00 AM7/23/97
to

Guido Wuyts wrote:
>
> Hans Kamp wrote:

> >
> > Gerard van Wilgen wrote:
> > >
> > > (Zelf maak ik wel het onderscheid v/f en z/s maar "logen" en
> > > "loochen" klinken uit mijn mond exact gelijk).
> >
> > Ik spreek f en v beiden als /f/ uit, de s en de v als /s/. Dat zelfde
> > doek ik ook
>
> Tiens wat een leueuke Vlaamse wending vinde 'k ik.

>
> > met ch en g: ik spreek ze beiden uit als /x/.
>
> Beide?
> Ook als middenklank? Gelukkig hoor ik dat nu veel minder bij uw landgenoten.

>
> > Maar als ik
> > een vreemde taal spreek zoals Engels, Duits of Esperanto, dan is mijn
> > uitspraak ineens heel wat verzorgder.
>
> Dan bent u een gelukkige uitzondering. Veel uwer landgenoten zouden nog prat gaan
> op prestaties zoals:
>
> I hef a nice kerrefen whiss whitchsj I em taking a fekation.
> It is an illusjon, not a pleasjure.
> Foulez-fous fissiter Paris?
> Fas haben Ssie gessagt?

Ik hoef niet geheimzinnig te doen over mijn eigen uitspraak. Ik kom er
eerlijk voor uit.

Hans Kamp.


Lenderink, dr. E.

unread,
Jul 25, 1997, 3:00:00 AM7/25/97
to

Hans Kamp wrote:
>
> Ik spreek f en v beiden als /f/ uit, de s en de v als /s/. Dat zelfde
> doek ik ook
> met ch en g: ik spreek ze beiden uit als /x/.

Ik neem aan dat je het nu alleen hebt over het begin van woorden. Ik heb
nooit iemand "geven" als "gefen" horen uitspreken.

>
> Maar als ik
> een vreemde taal spreek zoals Engels, Duits of Esperanto, dan is mijn
> uitspraak ineens heel wat verzorgder.

Wat heet verzorgder?

In het Engels is het verschil tussen /f/ en /v/ veel groter dan in het
Nederlands. (In het Duits niet, trouwens: als je het woord "viel"
uitspreekt met de Engelse /v/ krijg je een beetje een Rudi Carrell-effect
en ik zou dat niet als "verzorgd spreken" willen aanduiden.)
Daarmee kun je niet zeggen dat Engelsen verzorgder spreken dan
Nederlanders.

Meer of minder onderscheid maken tussen klanken, dat verschilt van taal
tot taal en van accent tot accent.

In de Achterhoek hoor je soms nog onderscheid tussen de /o/ en de /O/, de
klanken van "bok" en "hok", die op oude leesplankjes ook nog als twee
verschillende klanken zijn aangegeven.
(Voor mensen die de /o/ niet kennen: het is een klank die dichtbij
de /U/ in het Duitse "Hund" ligt, maar nog net iets meer naar de o
kleurt. In het Achterhoekse dialect is het zelfs gewoon fout om "bok" met
de /O/ van "hok" uit te spreken, maar ik heb het nu even over de
Achterhoekse uitspraak van het Nederlands.)
Ook wordt daar nog keurig de /n/ aan het einde van meervoudsvormen en
infinitieven uitgesproken. Op basis hiervan zou je kunnen zeggen dat de
Achterhoekers het meest verzorgd spreken van alle Nederlanders, maar dat
is natuurlijk flauwekul.

Ik vind dat iedereen verzorgd praat, die duidelijk en goed gearticuleerd
spreekt, ongeacht wat voor accent daarbij gebruikt wordt.

Ik vind het juist onverzorgd klinken, als iemand een onversneden Hollands
accent heeft, en zo nu en dan geforceerd de /s/ aan het begin van een
woord als /z/ uitspreekt. Daarbij gaat dan ook nog zo vaak wat mis.
Zoals in "SBS6". Doordat de laatste S van SBS er vlak voor staat, zou 6
als /sEs/ moeten worden uitgesproken. De presentatoren van deze zender
willen echter perse /zEs/ laten horen, wat het effect geeft alsof ze zich
in een spuugje verslikken tussen de SBS en de 6.

Op een van de commerciële zenders was een tijdje terug nog een
"vonkelnieuwe auto" te winnen. Een vantastische prijs, geef ik toe, maar
ik vind het meer gevorceerd dan verzorgd klinken. Beste mensen, praat
toch gewoon zoals je het geleerd hebt.

Egbert.

--

This message reflects my personal opinions only, not necessarily those
of the company I work for.

Herman Elderson

unread,
Jul 25, 1997, 3:00:00 AM7/25/97
to

Lenderink, dr. E. wrote:

> Op een van de commerciële zenders was een tijdje terug nog een
> "vonkelnieuwe auto" te winnen. Een vantastische prijs, geef ik toe, maar
> ik vind het meer gevorceerd dan verzorgd klinken. Beste mensen, praat
> toch gewoon zoals je het geleerd hebt.

Zo is het!


Herman

Gerard van Wilgen

unread,
Jul 26, 1997, 3:00:00 AM7/26/97
to

"Lenderink, dr. E." <lend...@natlab.research.philips.com> wrote:

<KNIP>

>
>Ik vind het juist onverzorgd klinken, als iemand een onversneden Hollands
>accent heeft, en zo nu en dan geforceerd de /s/ aan het begin van een
>woord als /z/ uitspreekt. Daarbij gaat dan ook nog zo vaak wat mis.
>Zoals in "SBS6". Doordat de laatste S van SBS er vlak voor staat, zou 6
>als /sEs/ moeten worden uitgesproken. De presentatoren van deze zender
>willen echter perse /zEs/ laten horen, wat het effect geeft alsof ze zich
>in een spuugje verslikken tussen de SBS en de 6.

>Op een van de commerciële zenders was een tijdje terug nog een

>"vonkelnieuwe auto" te winnen. Een vantastische prijs, geef ik toe, maar
>ik vind het meer gevorceerd dan verzorgd klinken. Beste mensen, praat
>toch gewoon zoals je het geleerd hebt.

>Egbert.


Op den duur bestaat natuurlijk wel de mogelijkheid dat vormen van
hypercorrectie door nieuwe generaties worden opgepikt zodat
"geforceerd" dan "natuurlijk" wordt. Zo zijn er tegenwoordig hele
volksstammen die menen dat "otonoom" , "Oostralie", "arsjitect" en
"assesoires" de manier is waarop "autonoom", "Australie", "architect"
en "accessoires" dienen te worden uitgesproken.


Gerard van Wilgen

Peter Smulders

unread,
Jul 27, 1997, 3:00:00 AM7/27/97
to

Lenderink, dr. E. <lend...@natlab.research.philips.com> wrote:

> In de Achterhoek hoor je soms nog onderscheid tussen de /o/ en de /O/, de
> klanken van "bok" en "hok", die op oude leesplankjes ook nog als twee
> verschillende klanken zijn aangegeven.
> (Voor mensen die de /o/ niet kennen: het is een klank die dichtbij
> de /U/ in het Duitse "Hund" ligt, maar nog net iets meer naar de o
> kleurt. In het Achterhoekse dialect is het zelfs gewoon fout om "bok" met
> de /O/ van "hok" uit te spreken, maar ik heb het nu even over de
> Achterhoekse uitspraak van het Nederlands.)

Zijn er dan dialecten waarin de o van bok en hok hetzelfde klinkt?
--
Peter

Hans Nelisse

unread,
Jul 27, 1997, 3:00:00 AM7/27/97
to

Peter Smulders <pe...@nvsf1.phys.rug.nl> wrote:
>
>Zijn er dan dialecten waarin de o van bok en hok hetzelfde klinkt?

Ik, als zeeuw, hoor geen enkel verschil.

Herman Elderson

unread,
Jul 28, 1997, 3:00:00 AM7/28/97
to

Peter Smulders <pe...@nvsf1.phys.rug.nl> wrote:

>Lenderink, dr. E. <lend...@natlab.research.philips.com> wrote:
>
>> In de Achterhoek hoor je soms nog onderscheid tussen de /o/ en de /O/, de
>> klanken van "bok" en "hok", die op oude leesplankjes ook nog als twee
>> verschillende klanken zijn aangegeven.
>> (Voor mensen die de /o/ niet kennen: het is een klank die dichtbij
>> de /U/ in het Duitse "Hund" ligt, maar nog net iets meer naar de o
>> kleurt. In het Achterhoekse dialect is het zelfs gewoon fout om "bok" met
>> de /O/ van "hok" uit te spreken, maar ik heb het nu even over de
>> Achterhoekse uitspraak van het Nederlands.)
>

>Zijn er dan dialecten waarin de o van bok en hok hetzelfde klinkt?

Wat leuk. Nu weet ik eens niet waar men 't over heeft: zijn er dan
dialekten waar de o van bok en hok verschillen?

En is *dat* de /o/ van IPA? Hoe verhouden /O/, /o/, /U/ en /u/ zich
dan tot elkaar?


Herman Elderson

Bekijk de spellingkwellingstellingen op http://home.pi.net/~herelder/spellingkwelling.html.

Peter Smulders

unread,
Jul 29, 1997, 3:00:00 AM7/29/97
to

Herman Elderson <h.eld...@pi.net> wrote:
> Peter Smulders <pe...@nvsf1.phys.rug.nl> wrote:

> >Lenderink, dr. E. <lend...@natlab.research.philips.com> wrote:
> >
> >> In de Achterhoek hoor je soms nog onderscheid tussen de /o/ en de /O/, de
> >> klanken van "bok" en "hok", die op oude leesplankjes ook nog als twee
> >> verschillende klanken zijn aangegeven.
> >> (Voor mensen die de /o/ niet kennen: het is een klank die dichtbij
> >> de /U/ in het Duitse "Hund" ligt, maar nog net iets meer naar de o
> >> kleurt. In het Achterhoekse dialect is het zelfs gewoon fout om "bok" met
> >> de /O/ van "hok" uit te spreken, maar ik heb het nu even over de
> >> Achterhoekse uitspraak van het Nederlands.)
> >
> >Zijn er dan dialecten waarin de o van bok en hok hetzelfde klinkt?

> Wat leuk. Nu weet ik eens niet waar men 't over heeft: zijn er dan
> dialekten waar de o van bok en hok verschillen?

Ja, het ABN is zo'n dialect. Hetzelfde verschil heb je tussen
bot en bod.

> En is *dat* de /o/ van IPA? Hoe verhouden /O/, /o/, /U/ en /u/ zich
> dan tot elkaar?

Hier kan ik je helaas niet helpen, ik spreek geen IPA.
Maar de o van bok is dezelfde als die van bot, en de
o van bod is gelijk aan die van hok.
--
Peter

Peter Elderson

unread,
Jul 29, 1997, 3:00:00 AM7/29/97
to

Helaas. Spreek ik toch geen ABN. Wel AN met een rotterdams tintje. En
daarin is geen enkel onderscheid tussen de -o-'s van bok, hok, bot en
bod. Vermoedelijk kunnen mijn oren het ook niet horen, of mijn hersens
kunnen het onderscheid niet bevatten, want ik hoor in geen enkel dialekt
verschil tussen bok en hok.

Peter Elderson

Herman Elderson

unread,
Jul 29, 1997, 3:00:00 AM7/29/97
to

Peter Smulders <pe...@nvsf1.phys.rug.nl> wrote:

>Herman Elderson <h.eld...@pi.net> wrote:
>> Peter Smulders <pe...@nvsf1.phys.rug.nl> wrote:
>
>> >Lenderink, dr. E. <lend...@natlab.research.philips.com> wrote:
>> >
>> >> In de Achterhoek hoor je soms nog onderscheid tussen de /o/ en de /O/, de
>> >> klanken van "bok" en "hok", die op oude leesplankjes ook nog als twee
>> >> verschillende klanken zijn aangegeven.
>> >> (Voor mensen die de /o/ niet kennen: het is een klank die dichtbij
>> >> de /U/ in het Duitse "Hund" ligt, maar nog net iets meer naar de o
>> >> kleurt. In het Achterhoekse dialect is het zelfs gewoon fout om "bok" met
>> >> de /O/ van "hok" uit te spreken, maar ik heb het nu even over de
>> >> Achterhoekse uitspraak van het Nederlands.)
>> >
>> >Zijn er dan dialecten waarin de o van bok en hok hetzelfde klinkt?
>
>> Wat leuk. Nu weet ik eens niet waar men 't over heeft: zijn er dan
>> dialekten waar de o van bok en hok verschillen?
>
>Ja, het ABN is zo'n dialect. Hetzelfde verschil heb je tussen
>bot en bod.

Waardeloze opmerking. ABN bestaat niet, iedereen heeft z'n eigen idee
van ABN. Ik ook. Ik denk dat we moeten ophouden elkaar te overtuigen
van onze persoonlijke visie op ABN.

>> En is *dat* de /o/ van IPA? Hoe verhouden /O/, /o/, /U/ en /u/ zich
>> dan tot elkaar?
>
>Hier kan ik je helaas niet helpen, ik spreek geen IPA.
>Maar de o van bok is dezelfde als die van bot, en de
>o van bod is gelijk aan die van hok.

Voor mij lijkt het verschil in elk geval minimaal, afgaande op Egberts
poging tot uitleg.

Bart Kampers

unread,
Jul 30, 1997, 3:00:00 AM7/30/97
to

>Maar de o van bok is dezelfde als die van bot, en de
>o van bod is gelijk aan die van hok.

Hier in Oost Brabant klinlken de o's in hok en bok hetzelfde. In
bot en bod hebben we een andere. Ligt vast aan de letter die erop
volgt want in kop kinkt ie weer als iets tussen bok en bod. Bij mij
tenminste.

Bart.

Peter Elderson

unread,
Jul 31, 1997, 3:00:00 AM7/31/97
to

Bart Kampers wrote:
>
> >Helaas. Spreek ik toch geen ABN. Wel AN met een rotterdams tintje. En
>
> AN: Algemeen Nederlands? Wat is algemeen? Zolang je niemand beledigd
> is het in ieder geval Beschaafd Nederlands. En accent of dialect
> beschouw ik niet als onbeschaafd.

Beschaafd is een overbodige en twijfelachtige toevoeging, daarom laat ik
het weg. Ik spreek ook zelden over nat water, alleen als ik een aanval
van ironie of humor heb.

Peter Elderson

Bart Kampers

unread,
Jul 31, 1997, 3:00:00 AM7/31/97
to

>Helaas. Spreek ik toch geen ABN. Wel AN met een rotterdams tintje. En

AN: Algemeen Nederlands? Wat is algemeen? Zolang je niemand beledigd
is het in ieder geval Beschaafd Nederlands. En accent of dialect
beschouw ik niet als onbeschaafd.

Bart.

Cor de Rover

unread,
Aug 1, 1997, 3:00:00 AM8/1/97
to

Peter Elderson <elde...@xs4all.nl> wrote:

>Beschaafd is een overbodige en twijfelachtige toevoeging, daarom laat ik
>het weg. Ik spreek ook zelden over nat water, alleen als ik een aanval
>van ironie of humor heb.

Het AN wordt veel gebezigd door topsporters in het vuur van het spel.
Veel wensende wijs en korte woorden. Ook met liplezen goed te volgen.
Ook de gemiddelde burger maakt er well gebruik van, maar meestal
minder opvallend.
>
>Peter Elderson
>


Hans Kamp

unread,
Aug 2, 1997, 3:00:00 AM8/2/97
to

Lenderink, dr. E. wrote:
>
> Hans Kamp wrote:
> >
> > Ik spreek f en v beiden als /f/ uit, de s en de v als /s/. Dat zelfde
> > doek ik ook
> > met ch en g: ik spreek ze beiden uit als /x/.
>
> Ik neem aan dat je het nu alleen hebt over het begin van woorden. Ik heb
> nooit iemand "geven" als "gefen" horen uitspreken.

Ik heb het eigenlijk over alle posities, niet alleen aan het begin.

> > Maar als ik
> > een vreemde taal spreek zoals Engels, Duits of Esperanto, dan is mijn
> > uitspraak ineens heel wat verzorgder.
>
> Wat heet verzorgder?

Overeenkomend met de uitspraak volgens de leerboeken of standaard.

> In het Engels is het verschil tussen /f/ en /v/ veel groter dan in het
> Nederlands. (In het Duits niet, trouwens: als je het woord "viel"
> uitspreekt met de Engelse /v/ krijg je een beetje een Rudi Carrell-effect
> en ik zou dat niet als "verzorgd spreken" willen aanduiden.)

De Duitse v wordt uitgesproken als /f/. Op het Esperanto-congres in
Italie discussieerde ik daarover met Duitsers. Er is een Duits woord
waarin de v wordt uitgesproken als /v/: Vase. Het schijnt een leenwoord
te zijn.

> Daarmee kun je niet zeggen dat Engelsen verzorgder spreken dan
> Nederlanders.

Ik weet het niet... Sommige Amerikanen spreken soms onverzorgd Engels;
ze spreken "friends" uit als /frEnts/ i.p.v. /frEndz/.

> Meer of minder onderscheid maken tussen klanken, dat verschilt van taal
> tot taal en van accent tot accent.
>

> In de Achterhoek hoor je soms nog onderscheid tussen de /o/ en de /O/, de
> klanken van "bok" en "hok", die op oude leesplankjes ook nog als twee
> verschillende klanken zijn aangegeven.
> (Voor mensen die de /o/ niet kennen: het is een klank die dichtbij
> de /U/ in het Duitse "Hund" ligt, maar nog net iets meer naar de o
> kleurt.

Dus volgens Evan Kirshenbaum een /U/.

> In het Achterhoekse dialect is het zelfs gewoon fout om "bok" met
> de /O/ van "hok" uit te spreken, maar ik heb het nu even over de
> Achterhoekse uitspraak van het Nederlands.)

> Ook wordt daar nog keurig de /n/ aan het einde van meervoudsvormen en
> infinitieven uitgesproken. Op basis hiervan zou je kunnen zeggen dat de
> Achterhoekers het meest verzorgd spreken van alle Nederlanders, maar dat
> is natuurlijk flauwekul.
>
> Ik vind dat iedereen verzorgd praat, die duidelijk en goed gearticuleerd
> spreekt, ongeacht wat voor accent daarbij gebruikt wordt.
>

> Ik vind het juist onverzorgd klinken, als iemand een onversneden Hollands
> accent heeft, en zo nu en dan geforceerd de /s/ aan het begin van een
> woord als /z/ uitspreekt. Daarbij gaat dan ook nog zo vaak wat mis.
> Zoals in "SBS6". Doordat de laatste S van SBS er vlak voor staat, zou 6
> als /sEs/ moeten worden uitgesproken. De presentatoren van deze zender
> willen echter perse /zEs/ laten horen, wat het effect geeft alsof ze zich
> in een spuugje verslikken tussen de SBS en de 6.

Tja... die praten dan gewoon onnatuurlijk. Alleen bij pedant of langzaam
spreken treedt de assimilatie niet op.

> Op een van de commerciële zenders was een tijdje terug nog een
> "vonkelnieuwe auto" te winnen. Een vantastische prijs, geef ik toe, maar
> ik vind het meer gevorceerd dan verzorgd klinken. Beste mensen, praat
> toch gewoon zoals je het geleerd hebt.

Dat lijkt me ook het beste.

Hans Kamp.


0 new messages