Hoe zit het volgens jullie in elkaar?
Hans Kamp.
Hans het zit als volgt:
"een groot geel huis", hierin is de bepaling "geel" bij huis en "groot" is
een bepaling bij "geel", of bij "geel huis". "Groot" is dus bijwoordelijk.
"een geel groot huis", hierin is de bepaling "groot" bij "huis" en "geel" is
een bepaling bij "groot", of bij "groot huis". "Geel" is dus bijwoordelijk.
Er is pas sprake van meerdere bijv.naanwoorden als ze gescheiden worden door
een komma of door "en" of "of".
De volgorde is afhankelijk van wat je wilt meedelen.
Zijn er meerdere grote huizen en bedoel je het gele, dan zeg je "een geel,
groot huis".
Zijn er meerdere gele huizen en bedoel je die grote, dan zeg je "een groot,
geel huis".
Vaste regels zijn er verder niet, Maar let wel dat zonder komma's en "en"of
"of" de eerste bepaling bijwoordelijk wordt.
Groeten,
Laurenz
Allereerst wil ik kwijt dat ik het gebruik van meerdere in de vorenstaande
context niet kan waarderen.
Voorts het volgende.
Ook ik heb geleerd dat bijvoeglijke naamwoorden gescheiden worden door een
komma. Het gaat mij echter te ver dat wanneer dat niet gebeurt, er dan
sprake zou zijn van bijwoorden en bijvoeglijke naamwoorden.
Niemand zal willen beweren (hangt natuurlijk in bepaalde gevallen af van de
context) dat het huis 'groot geel' is, of dat het 'geel groot' is. Tenzij in
het laatste geval het een verslag is van een Nederlander die een
telefoongesprek in het Vlaams heeft afgeluisterd. Dan zou het nog om een
'heel groot' huis kunnen gaan.
> Allereerst wil ik kwijt dat ik het gebruik van meerdere in de vorenstaande
> context niet kan waarderen.
Het is natuurlijk best aardig om te lezen dat je "meerdere" niet kan
waarderen.
Maar wat is de meerwaarde van die opmerking?
Het is correct taalgebruik: onbep. telw. [gevormd van "meer" door ten
overvloede het achtervoegsel van de comparatief nog eens toe te voegen],
meer dan één, syn. "verscheidene", "verschillende", "meerdere reizen naar
Engeland".
Dit alles volgens Van Dale.
En Van Dale vind ik belangrijker dan het feit of wie dan ook het al of niet
kan waarderen.
Laurenz
Van Dale vermeldt slechts wat er zo alom geroepen wordt. Het spreekt geen
waardeoordeel uit. Het noteert alleen. Van Dale is met andere woorden geen
maatstaf. Ik ken woorden die in Van Dale staan, die ik in de verste verte
niet zie als correct taalgebruik in het 'normale' maatschappelijke verkeer.
Inderdaad. Dat waren nog eens tijden.
Op zijn zachtst gezegd een vreemde uitleg. Meerdere is net
zoiets als beterdere. Daar is het achtervoegsel van het
comparatief ook nog eens toegevoegd, en, zoals je zelf ook
aangeeft, ten overvloede.
> Dit alles volgens Van Dale.
> En Van Dale vind ik belangrijker dan het feit of wie dan ook het al of niet
> kan waarderen.
>
Dat mag. Maar het blijft een germanisme, net zoals verscheidene.
Maar als genoeg mensen het maar vaak genoeg fout doen wordt
het vanzelf goed.
Marko
Nee hoor. Het is geen bepaling bij geel, maar bij huis. Niks
bijwoordelijks aan.
> "een geel groot huis", hierin is de bepaling "groot" bij "huis" en "geel" is
> een bepaling bij "groot", of bij "groot huis". "Geel" is dus bijwoordelijk.
> Er is pas sprake van meerdere bijv.naanwoorden als ze gescheiden worden door
> een komma of door "en" of "of".
Je draait het om. Je zou bijvoeglijke naamwoorden eigenlijk
moeten scheiden. Of iemand dat daadwerkelijk doet is een ander
verhaal, en verandert niets aan de functie.
> De volgorde is afhankelijk van wat je wilt meedelen.
> Zijn er meerdere grote huizen en bedoel je het gele, dan zeg je "een geel,
> groot huis".
> Zijn er meerdere gele huizen en bedoel je die grote, dan zeg je "een groot,
> geel huis".
Ik wil later een snelle italiaanse auto. En een huis met een
grote schaduwrijke tuin. Betekent dat dat ik maar een (1) auto
en een (1) tuin te kiezen heb?
> Vaste regels zijn er verder niet, Maar let wel dat zonder komma's en "en"of
> "of" de eerste bepaling bijwoordelijk wordt.
>
De meeste mensen zullen eerder "een groot, geel huis" zeggen dan
"een geel, groot huis", en ook eerder "een mooie rode fiets" dan
"een rode mooie fiets". Er is dus wel een bepaalde volgorde die
de voorkeur heeft. Ik denk dat ongeveer als volgt, van voor naa
achter, de volgorde is:
subjectief, objectief, plaats van herkomst, materiaal
De laatstgenoemde is dus het bekende stoffelijke bijvoeglijke
naamwoord. Objectief kan iets zijn als rood of geel, bochtig,
recht, enzovoort. Subjectief is groot, klein, lang, kort enzovoort.
Dan krijg je bijvoorbeeld het volgende:
"een mooie donkerbruine italiaanse zijden stropdas"
Zet je dit in een willekeurige andere volgorde, dan klinkt het
naar mijn mening raar.
Marko
Ja, zo bedoelde ik het ook. Als ik zeg "een groot geel huis", bedoel ik dat
het huis groot čn geel is. Als "groot" een bijwoord zou zijn, dan zou "een
groot geel huis" onzin zijn. En ook: "een groot gele kikker". Die kikker is
op zijn grote manier geel... Onzin dus.
> > "een geel groot huis", hierin is de bepaling "groot" bij "huis" en
"geel" is
> > een bepaling bij "groot", of bij "groot huis". "Geel" is dus
bijwoordelijk.
> > Er is pas sprake van meerdere bijv.naanwoorden als ze gescheiden worden
door
> > een komma of door "en" of "of".
>
> Je draait het om. Je zou bijvoeglijke naamwoorden eigenlijk
> moeten scheiden. Of iemand dat daadwerkelijk doet is een ander
> verhaal, en verandert niets aan de functie.
Dat is waar, maar de duidelijkheid bij "een groot geel huis" is echter niet
in het geding. "Een groot geel huis" betekent voor mij hetzelfde als "een
groot, geel huis".
> > De volgorde is afhankelijk van wat je wilt meedelen.
> > Zijn er meerdere grote huizen en bedoel je het gele, dan zeg je "een
geel,
> > groot huis".
> > Zijn er meerdere gele huizen en bedoel je die grote, dan zeg je "een
groot,
> > geel huis".
>
> Ik wil later een snelle italiaanse auto. En een huis met een
> grote schaduwrijke tuin. Betekent dat dat ik maar een (1) auto
> en een (1) tuin te kiezen heb?
Mijn vraag is dus waarom je zegt: "een snelle Italiaanse auto" en "een grote
schaduwrijke tuin" en niet "een Italiaanse snelle auto" of "een schaduwrijke
grote tuin".
> > Vaste regels zijn er verder niet, Maar let wel dat zonder komma's en
"en"of
> > "of" de eerste bepaling bijwoordelijk wordt.
> >
>
> De meeste mensen zullen eerder "een groot, geel huis" zeggen dan
> "een geel, groot huis", en ook eerder "een mooie rode fiets" dan
> "een rode mooie fiets". Er is dus wel een bepaalde volgorde die
> de voorkeur heeft. Ik denk dat ongeveer als volgt, van voor naa
> achter, de volgorde is:
>
> subjectief, objectief, plaats van herkomst, materiaal
>
> De laatstgenoemde is dus het bekende stoffelijke bijvoeglijke
> naamwoord. Objectief kan iets zijn als rood of geel, bochtig,
> recht, enzovoort. Subjectief is groot, klein, lang, kort enzovoort.
>
> Dan krijg je bijvoorbeeld het volgende:
>
> "een mooie donkerbruine italiaanse zijden stropdas"
>
> Zet je dit in een willekeurige andere volgorde, dan klinkt het
> naar mijn mening raar.
Hm... dat is ongeveer datgene waarnaar ik in het eerste bericht zocht.
Grappig is om te kijken of dit ook geldt voor andere talen:
"a beautiful dark brown Italian silk tie"...
En als ik daarvan maak "a silk Italian dark brown beautiful tie"?
Hans Kamp.
Volledig mee eens en daarom reageerde ik ook niet meer.
Als "meerdere" wordt afgewezen, zijnde een germanisme, bemoei ik me niet
meer met de discussie.
Ook de manier waarop de authoriteit van Van Dale ter zijde wordt geschoven
ten faveure van het eigen gelijk heeft mij doen besluiten deze discussie
hoofdzakelijk niet-actief te blijven volgen.
Nogmaals, ik hecht meer waarde aan Van Dale die "meerdere" al vele tientalle
jaren tot correct nederlands rekent, wat het natuurlijk ook is.
En tenslotte dit. In dit kleine stukje tekst staan heel veel woorden die van
origine niet nederlands zijn. Zullen sommigen ook wel weer niet kunnen
waarderen.
Laurenz
autoriteit, volgens Van Dale.
> van Van Dale ter zijde wordt geschoven
> ten faveure van het eigen gelijk heeft mij doen besluiten deze discussie
> hoofdzakelijk niet-actief te blijven volgen.
> Nogmaals, ik hecht meer waarde aan Van Dale die "meerdere" al vele tientalle
> jaren tot correct nederlands rekent, wat het natuurlijk ook is.
> En tenslotte dit. In dit kleine stukje tekst staan heel veel woorden die van
> origine niet nederlands zijn. Zullen sommigen ook wel weer niet kunnen
> waarderen.
>
> Laurenz
>
>
--
pe
Je hebt gelijk Peter, en waarschijnlijk zitten er meer fouten in.
Ik pretendeer ook niet foutloos nederlands af te leveren. :)
Laurenz
Normaal verbeter ik zulke dngen niet, maar ik vond het zo opvallen in
een stukje waarin je schrijft ovr waarde hechten aan Van Dale in verband
met korrekt Nederlands.....
--
pe
Om in goed nederlands te zeggen: No hard feelings!
Laurenz
[over "een groot geel huis"]
>Ook ik heb geleerd dat bijvoeglijke naamwoorden gescheiden worden door een
>komma. Het gaat mij echter te ver dat wanneer dat niet gebeurt, er dan
>sprake zou zijn van bijwoorden en bijvoeglijke naamwoorden.
>Niemand zal willen beweren (hangt natuurlijk in bepaalde gevallen af van de
>context) dat het huis 'groot geel' is, of dat het 'geel groot' is. Tenzij in
>het laatste geval het een verslag is van een Nederlander die een
>telefoongesprek in het Vlaams heeft afgeluisterd. Dan zou het nog om een
>'heel groot' huis kunnen gaan.
Klopt, als het "groot" op "huis" staat (en dat doet het) is het gewoon
een bijvorglijk naamwoord. Dat kun je ook zien met de normale proeven,
bv. in het meervoud zetten: dan wordt het
Grote gele huizen
en niet
Groot gele huizen.
Bijwoordelijk is "goud" in
Goudgele huizen.
(Dat we die spatie weglaten is m.i. alleen een spellingskwestie.)
--
Reinier
[over "een groot geel huis"]
>Ook ik heb geleerd dat bijvoeglijke naamwoorden gescheiden worden door een
>komma. Het gaat mij echter te ver dat wanneer dat niet gebeurt, er dan
>sprake zou zijn van bijwoorden en bijvoeglijke naamwoorden.
>Niemand zal willen beweren (hangt natuurlijk in bepaalde gevallen af van de
>context) dat het huis 'groot geel' is, of dat het 'geel groot' is. Tenzij in
>het laatste geval het een verslag is van een Nederlander die een
>telefoongesprek in het Vlaams heeft afgeluisterd. Dan zou het nog om een
>'heel groot' huis kunnen gaan.
Klopt, als het "groot" op "huis" slaat (en dat doet het) is het gewoon
een bijvoeglijk naamwoord. Dat kun je ook zien met de normale proeven,
>Op zijn zachtst gezegd een vreemde uitleg. Meerdere is net
>zoiets als beterdere. Daar is het achtervoegsel van het
>comparatief ook nog eens toegevoegd, en, zoals je zelf ook
>aangeeft, ten overvloede.
Niet waar. "Meerdere mensen" betekent: meer dan een mens.
"Meer mensen" betekent: meer mensen dan het eerder genoemde aantal.
--
Reinier
Ik denk dat goud geen bijwoord is, maar dat "goudgeel" en bepaald soort geel
is van de verf waarmee die huizen zijn geverfd.
Hans Kamp.
Dat is toch precies wat het betekent dat goud een bijwoord is?
>Hans Kamp.
--
Reinier
>>De meeste mensen zullen eerder "een groot, geel huis" zeggen dan
>>"een geel, groot huis", en ook eerder "een mooie rode fiets" dan
>>"een rode mooie fiets". Er is dus wel een bepaalde volgorde die
>>de voorkeur heeft. Ik denk dat ongeveer als volgt, van voor naa
>>achter, de volgorde is:
>>
>>subjectief, objectief, plaats van herkomst, materiaal
>>
>>De laatstgenoemde is dus het bekende stoffelijke bijvoeglijke
>>naamwoord. Objectief kan iets zijn als rood of geel, bochtig,
>>recht, enzovoort. Subjectief is groot, klein, lang, kort enzovoort.
>>
>>Dan krijg je bijvoorbeeld het volgende:
>>
>>"een mooie donkerbruine italiaanse zijden stropdas"
>>
>>Zet je dit in een willekeurige andere volgorde, dan klinkt het
>>naar mijn mening raar.
>
>
> Hm... dat is ongeveer datgene waarnaar ik in het eerste bericht zocht.
> Grappig is om te kijken of dit ook geldt voor andere talen:
>
> "a beautiful dark brown Italian silk tie"...
>
> En als ik daarvan maak "a silk Italian dark brown beautiful tie"?
>
Klinkt mij in ieder geval vreemd in de oren. Kunnen de mensen
met verstand van andere germaanse talen eens beoordelen hoe het
in deze talen gesteld is? Overigens ook interessant om te kijken
wat de volgorde in romaanse talen is. draait de volgorde ook om
wanneer de bijvoeglijke naamwoorden achter het zelfstandig
naamwoord staan?
Marko
>Overigens ook interessant om te kijken
>wat de volgorde in romaanse talen is. draait de volgorde ook om
>wanneer de bijvoeglijke naamwoorden achter het zelfstandig
>naamwoord staan?
Even uitproberen (!) met een grote gele huis:
1. une grande maison jaune
2. une jaune maison grande
3. une grande jaune maison
4. une jaune grande maison
Nee hoor! Alleen versie 1 klinkt in het Frans goed.
"grand" en "jaune" zijn allebei bijvoeglijke naamwoorden, nooit
bijwoorden.
En als je meerdere (!) bn achter elkaar schrijft, zover het kan, hoort
er meestal een komma tussen de bn's.
"een mooie donkerbruine italiaanse zijden stropdas"
1. Une belle cravate italienne, de soie, brun foncé.
2. Une belle cravate de soie, brun foncé, italienne.
dat "italienne" acheraan wringt een beetje.
3. Une belle cravate brun foncé, italienne, de soie
wringt ook ergens.
Het woord "belle" zou in ieder geval voor het zn staan, naar mijn
gevoel, de andere bn achteraan.
Het voornaamste bn moet volgens mij het dichtst bij het zn staan, maar
ik kan daar geen regel aan vastmaken.
Met vriendelijke groeten,
Didier
Ik weet nog van de Franse les dat bepaalde bijvoeglijke naamwoorden voor het
zelfstandig naamwoord moeten, en andere bijvoeglijke naamwoorden erachter.
"Grande" moet ervoor, "jaune"moet erachter. Daar waar dat niet gebeurt, is
het fout. Daardoor is alleen versie 1 goed.
> En als je meerdere (!) bn achter elkaar schrijft, zover het kan, hoort
> er meestal een komma tussen de bn's.
>
> "een mooie donkerbruine italiaanse zijden stropdas"
>
> 1. Une belle cravate italienne, de soie, brun foncé.
> 2. Une belle cravate de soie, brun foncé, italienne.
> dat "italienne" acheraan wringt een beetje.
> 3. Une belle cravate brun foncé, italienne, de soie
> wringt ook ergens.
>
> Het woord "belle" zou in ieder geval voor het zn staan, naar mijn
> gevoel, de andere bn achteraan.
>
> Het voornaamste bn moet volgens mij het dichtst bij het zn staan, maar
> ik kan daar geen regel aan vastmaken.
Je zou naar het Esperanto moeten kijken:
1. Bela malhelbruna itala silka kravato.
2. Malhelbruna bela silka itala kravato.
3. Kravato bela malhelbruna, itala, silka.
4. Kravato bele, itala, silka, malhelbruna.
In het Esperanto mag je bnw's voor het znw zetten of erachter (in het Frans
heb je die keuze kennelijk niet). Gebruikelijker is ervoor. Dan vraag ik mij
af wat dan de voorkeur is.
Hans Kamp.
Was me niet opgevallen.
> Als "meerdere" wordt afgewezen, zijnde een germanisme, bemoei ik me niet
> meer met de discussie.
Ik heb het woord germanisme niet gebruikt in dit verband.
> Ook de manier waarop de authoriteit van Van Dale ter zijde wordt geschoven
> ten faveure van het eigen gelijk heeft mij doen besluiten deze discussie
> hoofdzakelijk niet-actief te blijven volgen.
vanDale is geen authoriteit op het gebied van van 'correct' Nederlands, hij
vermeldt slechts het taalgebruik van een kritische massa.
> Nogmaals, ik hecht meer waarde aan Van Dale die "meerdere" al vele
tientalle
> jaren tot correct nederlands rekent, wat het natuurlijk ook is.
Zoals al aangeduid rekent vanDale tegenwoordig slechts kwantitatief, niet
kwalitatief.
Bovendien is het 'tientallen jaren' (zie o.m. vanDale)
> En tenslotte dit. In dit kleine stukje tekst staan heel veel woorden die
van
> origine niet nederlands zijn. Zullen sommigen ook wel weer niet kunnen
> waarderen.
Tenslotte. Het gaat er niet om of een woord al dan niet van origine
Nederlands is, maar of er sprake is van een barbarisme: een woord,
uitdrukking of constructie gevormd naar buitenlands voorbeeld of daar
letterlijk uit vertaald, in strijd met het eigen taalgebruik (vlgs vanDale).
En ik vind 'meerdere' in elke andere betekenis dan 'mijn of jouw meerdere'
in enige prestatie, een pokkewoord. Zulks omdat ik er op school mee ben
lastiggevallen, en vervolgens omdat je het gebruik ervan onder alle
omstandigheden kunt vermijden.
>
> Laurenz
>
>
> En ik vind 'meerdere' in elke andere betekenis dan 'mijn of jouw meerdere'
> in enige prestatie, een pokkewoord.
Een pokkenwoord, dan toch? :-D
NM
Die had ik verwacht. Ik ken de spellingsregels niet helemaal, maar kennelijk
wordt er een onderscheid gemaakt tussen echte 'pokken' en spreekwoordelijke.
vanDale even volgend:
A. pokkenepidemie, pokkenlijer, pokkenprik
B. pokkeweer, pokkewijf, pokkezooi
Daarom heb ik gekozen voor 'pokkewoord'. vanDale (spelling): De tussenklank
wordt als 'e' geschreven als: "de betekenis van een samenstelling is
'versteend', d.w.z. niet een optelsom van de betekenissen van de
samenstellende delen: bakkebaard, bolleboos, brekebeen, bruidegom, bullebak,
elleboog, kinnebak, paddestoel, takkewijf".
Goudverf bezit altijd een bepaald percentage goudkleur. Als goud al een
kleur is , dan is geel dat dus ook. Kleuren bestaan in allerlei variaties.
Goudgekleurde opgeleverde gekraakte en daarna legaal weer bewoonde
rijtjeshuizen zou nog duidelijker overkomen.
Met vriendelijke groeten,
Wim Hamhuis
Dat is waar.
> Als goud al een
> kleur is , dan is geel dat dus ook.
Het een volgt niet uit de ander. Je suggereert: Als goud geen kleur
is, is geel dat ook niet. Goud is een metaal, en geel is een kelur.
> Kleuren bestaan in allerlei variaties.
Er zijn miljoenen kleuren, maar men beweert dat het aantal kleuren dat
men kan onderscheiden gering is. Ik durf de stelling aan, dat er meer
kleuren zijn dan het Nederlands daarvoor namen heeft. Ik bedoel dan
niet alleen de kleuren rood, geel, groen, paars, bruin, etc., maar ook
namen als staalblauw, wijnrood, kanariegeel, gifgroen, violet, indigo,
cyaan, magenta, anthraciet, etc.
> Goudgekleurde opgeleverde gekraakte en daarna legaal weer bewoonde
> rijtjeshuizen zou nog duidelijker overkomen.
Dat lijkt mij ook, als ze niet al ontzettend opvallen.
Hans Kamp.