'Iets een plekje geven' grootste taalergernis
Uitgegeven: 26 november 2008 18:43
AMSTERDAM - Iets 'een plekje geven'. Het is de grootste taalergernis van de
bezoekers van de website vaagtaal.nl. Bij de verkiezing op deze website
eindigde
'proactief' en 'het kan toch niet zo zijn dat' op de tweede en derde
plaats. Aan
de verkiezing deden 364 mensen mee.
Taalpuristen konden hun grootste ergernissen insturen, waaruit een groep
taaldeskundigen de vijftig woorden en uitdrukkingen selecteerde. Woorden
die de
nekharen van de inzenders overeind deden staan waren onder meer
'bilateraaltje',
'hands-on' en '360-gradenfeedback'.
Ook uitdrukkingen als 'dat is niet mijn ding', 'handjes en voetjes
geven' en 'flankerend
beleid' bleken een gruwel voor de taalsnobs.
Taskforce
Een inzender kwam met een zin die hij in een beleidsdocument zou hebben
gevonden:
"Komende periode heeft de multidisciplinaire taskforce een aantal
meetings gepland met
als beoogd doel in dit gremium het net op te halen en een aantal issues
af te tikken."
Ook een complete passage van het weblog van PvdA-leider Wouter Bos werd
ingezonden.
Weinig
In april van dit jaar schreef Bos: "Een van mijn pleidooien was om wat
minder macro en
top down te redeneren: het beleidsdenken dat altijd macro kosten en
baten afweegt
van grote systeemveranderingen en daardoor veel te weinig oog heeft voor
concrete
gevolgen voor concrete mensen. In plaats daarvan wat meer bij de burger
te beginnen,
de micro-werkelijkheid centraal te zetten en dan te kijken wat dat voor
het beleid zou
moeten betekenen."
(c) Novum
http://www.nu.nl/news/1859106/70/%27Iets_een_plekje_geven%27_grootste_taalergernis.html
-
Ik denk 'dat is wel of niet mijn ding' bij mij bovenaan zou staan.
Ergerlijk vind ik ook het woord kanjer...
En ga zo maar door.
DJ
> 'Iets een plekje geven' grootste taalergernis
> Uitgegeven: 26 november 2008 18:43
>
> AMSTERDAM - Iets 'een plekje geven'. Het is de grootste taalergernis van
> de
> bezoekers van de website vaagtaal.nl. Bij de verkiezing op deze website
> eindigde
> 'proactief'/
Is daar dan een niet-taalergerlijk synoniem van?
"preventief" is iets anders.
> en 'het kan toch niet zo zijn dat' op de tweede en derde plaats. Aan
> de verkiezing deden 364 mensen mee.
> Taalpuristen konden hun grootste ergernissen insturen, waaruit een groep
> taaldeskundigen de vijftig woorden en uitdrukkingen selecteerde. Woorden
> die de
> nekharen van de inzenders overeind deden staan waren onder meer
> 'bilateraaltje',
Ipv "onderonsje" of "dialoog"...
> 'hands-on' en '360-gradenfeedback'.
Da's idd erg.
> Ook uitdrukkingen als 'dat is niet mijn ding', 'handjes en voetjes geven'/
"handen en voeten geven" Toch? Omzetten in de praktijk,
implementeren, uitvoeren, uitrollen.
> en 'flankerend
> beleid' bleken een gruwel voor de taalsnobs.
> Taskforce
Werkgroep. Stuurgroep.
[...]
Nieckq
[...]
> Ik denk 'dat is wel of niet mijn ding'
"Not my cup of tea".
"Ce n'est pas ma tasse de thé".
"(Da's) niet mijn pakkie-an".
?
Nieckq
> http://www.nu.nl/news/1859106/70/%27Iets_een_plekje_geven%27_grootste_taalergernis.html
>
> Ik denk 'dat is wel of niet mijn ding' bij mij bovenaan zou staan.
> Ergerlijk vind ik ook het woord kanjer...
> En ga zo maar door.
>
Bovenaan op mijn lijst: 'Dat wil je niet weten' in plaats van 'het is niet
interessant'.
Vreemd trouwens dat nu.nl de titel "vaagste vaagtaal" heeft veranderd in
"grootste taalergernis".
> "DirkJan"
>> http://www.nu.nl/news/1859106/70/%27Iets_een_plekje_geven%27_grootste_taalergernis.html
Inderdaad, misleidende kop.
http://vaagtaal.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=124&Itemid=103
DJ
> Bovenaan op mijn lijst: 'Dat wil je niet weten' in plaats van 'het is niet
> interessant'.
Bij mij staat bovenaan "Ik heb zoiets van....." (uit de mond van
iemand die zijn gedachte niet kan verwoorden).
En "hij kan er geen genoeg van krijgen" vind ik al erg om óp te
schrijven..... terwijl het volgens sommigen niet eens fout is.
"Dat nemen we mee", uit de mond van een
politikus.....bèèèè ..Vervolgens hoor je er nooit meer iets van.
"Nou doei":((((
Hedwig
[..]
> :((((
Nou, die scoort by my wel hoog, en !!!!!!!!!!! en ?????????? en ?!?!?!?!?!
Ik vind 1 ? seku ! wel genoeg.
--
Stop met dat 'stam plus t' geëtter, spel liever stam plus vérbuigletter.
Spel IJ als Y, geen and're letter, dan ben je écht een X-Y-Zetter.
> > "jkien" wrote:
> >> Bovenaan op mijn lijst: 'Dat wil je niet weten' in plaats van 'het is niet
> >> interessant'.
> > Bij mij staat bovenaan "Ik heb zoiets van....." (uit de mond van
> > iemand die zijn gedachte niet kan verwoorden).
> > :((((
> Nou, die scoort by my wel hoog, en !!!!!!!!!!! en ?????????? en ?!?!?!?!?!
> Ik vind 1 ? seku ! wel genoeg.
Och, soms schieten woorden tekort, ik erger me daar niet aan:)Maar dan
heb je het over geschreven taal.
Zo langzamerhand ben ik wel allergisch voor "y, ij , modder,
draaikonten" en vooral voor (ik krijg het er haast niet uit)
BWA....etc........
Hedwig
Zit dat BWA mens niet in je killfile dan? Zoo nuttig...
--
Groet, salut, Wim.
En daarom moet er veel meer ge-BBQ-ed worden.
--
God made man, Colt made some equal, Khalashnikov made the poor equal too
First directive to dissuade criminal intent: Present a Gun
I may be blonde, but I am not stupid
Selfdefense is a basic human right
Dat laatste betekent volgens mij wat anders.
'Not my cup of tea' vat ik tenminste op als 'ik hou er niet zo van',
'ik doe het niet zo graag'.
'Dat is niet mijn pakkie-an' als 'Dat is niet mijn
verantwoordelijkheid'.
--
Bauk/je
www.delachendepanda.nl
> En daarom moet er veel meer ge-BBQ-ed worden.
Mij best, als ik maar niet mee hoef te doen.
--
Bauk/je
www.delachendepanda.nl
Ja, dat vond ik ook altijd een van de ergste; je hoort hem overigens niet zo
veel meer tegenwoordig, echt een 70-er, 80-er jaren opbouwwerkers-kreet.
> En "hij kan er geen genoeg van krijgen" vind ik al erg om óp te
> schrijven..... terwijl het volgens sommigen niet eens fout is.
> "Dat nemen we mee", uit de mond van een
> politikus.....bèèèè ..Vervolgens hoor je er nooit meer iets van.
>
> "Nou doei":((((
>
>
> Hedwig
De rest ergert me niet zo, vind het tamelijk normale uitdrukkingen, ook al
klopppen ze taalkundig voor geen meter.
Het verhaal van Bos is een beetje dikdoenerig, maar wel goed te begrijppen:
hij onderkent het verschil tussen struktuur, en de onderdelen waaruit die
bestaat.
Da's een mooi inzicht, na zoveel jaren PvdA. Was het toch nog ergens goed
voor.
--
--
P@ndabear, eats shoots and leaves
Die uitspraak kan prima van jou zyn, als het gaad om de laster,
privacyschending, leugens, insinuaties en andere dingen waar je vandaag
weer royaal mee hebd gestrooid.
Maar blyf gewoon lekker doen of je talig bezig bend, tussen die
beschaafdheden door.
Eventjes de koffie onder je p-toets vandaan schrobben maar?
> Ja, dat vond ik ook altijd een van de ergste; je hoort hem overigens
> niet zo veel meer tegenwoordig, echt een 70-er, 80-er jaren
> opbouwwerkers-kreet.
Jammer. Je hoort ook nooit meer die risicomijdende babbeltaal tussen
welzijnswerkers: "Naar jou toe heb ik het gevoel dat..." - bij voorkeur uit
te spreken met een draaiende hand, met duim en wijsvinger licht gekromd, bij
het oor. Een of andere filosoof heeft over die gruweltaal eens een aardig
essay geschreven - in het Welzijnsmaandblad, eeuwen geleden... ;-)
Tom.
Ik ken 'dat wil je niet weten' in een totaal andere betekenis, namelijk om
een straffe uitspraak nog meer kracht bij te zetten. Het tegenovergestelde
van 'het is niet interessant' dus.
Voorbeelden:
- Ik werd die avond toch een partij dronken, dat wil je niet weten.
- Het omzagen van die boom heeft me veel moeite gekost, dat wil je niet
weten.
Guido
> "P@ndabear, eats shoots and leaves" <Gustaaf@ Schokland.nl> schreef in
ach, het haalt het niet bij de verafgoding van een timmermans bastaard
Niets is onbelangrijk genoeg om niet een BBQ over te startten
--
First directive to dissuade criminal intent: Present a Gun
I may be blonde, but I'm not stupid
Self-defense is a basic human right
Precies, zo ken ik het ook. Mijn schoonzus gebruikt het te pas en te
onpas, en mijn reactie is dan meestal: klopt, wil ik ook niet. Of: je
hebt gelijk, vertel het dus maar niet.
--
"We are all born for love. It is the principle of existence, and
its only end." -Benjamin Disraeli
>Jammer. Je hoort ook nooit meer die risicomijdende babbeltaal tussen
>welzijnswerkers: "Naar jou toe heb ik het gevoel dat..." - bij voorkeur uit
>te spreken met een draaiende hand, met duim en wijsvinger licht gekromd, bij
>het oor. Een of andere filosoof heeft over die gruweltaal eens een aardig
>essay geschreven - in het Welzijnsmaandblad, eeuwen geleden... ;-)
Gisteren een bijeenkomst bijgewoond van een tiental werkers in de
psychiatrie (overwegend psychiaters, meen ik). Ik schrok ervan dat ik
(ook) daar (nog) van die geitewollensokkentaal hoorde. Soms moest ik
echt even nadenken wat ze nou bedoelden... :-)
--
Bauk/je
www.delachendepanda.nl
>>Ik ken 'dat wil je niet weten' in een totaal andere betekenis, namelijk om
>>een straffe uitspraak nog meer kracht bij te zetten. Het tegenovergestelde
>>van 'het is niet interessant' dus.
>>Voorbeelden:
>>- Ik werd die avond toch een partij dronken, dat wil je niet weten.
>>- Het omzagen van die boom heeft me veel moeite gekost, dat wil je niet
>>weten.
>
>Precies, zo ken ik het ook. Mijn schoonzus gebruikt het te pas en te
>onpas, en mijn reactie is dan meestal: klopt, wil ik ook niet. Of: je
>hebt gelijk, vertel het dus maar niet.
Als ik er nog op reageer (er is eigenlijk geen beginnen aan) zeg ik
meestal juist: Jawel, dat wil ik wél weten.
Niet dat het doordringt, de ander was toch al van plan om dat wat ik
volgens hem/haar niet wilde weten te gaan vertellen, en gaat dus
gewoon door waar hij/zij gebleven is.
--
Bauk/je
www.delachendepanda.nl
Ik noteer met stip(pen):
- De meest wezenloze ontkenningsreactie:
"Ik herken mij / Wij herkennen ons hier niet in".
- Ingebrande weerprofetentaal:
"Een klap onweer".
-p
Vaak ook gebruikt om een erop volgende onbeschofte reactie
alvast goed te praten.
> En "hij kan er geen genoeg van krijgen" vind ik al erg om óp te
> schrijven..... terwijl het volgens sommigen niet eens fout is.
Dat is juist.
> "Dat nemen we mee", uit de mond van een politikus
Bij ex-politicus Zalm is dat nu "dat krijgen we mee".
-p
> Gisteren een bijeenkomst bijgewoond van een tiental werkers in de
> psychiatrie (overwegend psychiaters, meen ik). Ik schrok ervan dat ik
> (ook) daar (nog) van die geitewollensokkentaal hoorde. Soms moest ik
> echt even nadenken wat ze nou bedoelden... :-)
Heb je het een beetje overleefd? Het lijkt me gruwelijk, tien van die
psychiaters bij elkaar... ;-)
Tom.
- Ambtenarentaal: "Ik wil dit (document) even tegen je aan houden".
>"Nou doei":((((
Die valt IMHO in het niet bij: dwoei, dwoeidoeg, doegdoeg en dwoi.
--
'n Leng afkeren
Wat moet je dán zeggen? U zit een potje te liegen? Ik vind het op zich wel
wel een handige ontwijkmanouvre.
--
'n Leng afkeren
Kunnen we zo'n lijstje ook niet eens voor nl.taal maken?
Mijn top 3:
BWAHAHA (of zoiets)
seku
Buster (in alle varianten)
>> Gisteren een bijeenkomst bijgewoond van een tiental werkers in de
>> psychiatrie (overwegend psychiaters, meen ik). Ik schrok ervan dat ik
>> (ook) daar (nog) van die geitewollensokkentaal hoorde. Soms moest ik
>> echt even nadenken wat ze nou bedoelden... :-)
>
>Heb je het een beetje overleefd? Het lijkt me gruwelijk, tien van die
>psychiaters bij elkaar... ;-)
<g>
Viel o zo mee.
Op 't woordgebruik na, dan.
--
Bauk/je
www.delachendepanda.nl
>- Ambtenarentaal: "Ik wil dit (document) even tegen je aan houden".
Getsie!
--
Bauk/je
www.delachendepanda.nl
Om inspiratie op te doen:
Newsgroups: nl.taal
Subject: Vrije discussie
Date: Fri, 20 Oct 2006 14:46:39 +0200
http://groups.google.co.uk/group/nl.taal/msg/0e1281674be718ed
> On Thu, 27 Nov 2008 01:31:31 -0800 (PST), bp127 <bp...@orange.nl> wrote:
>
>>- Ambtenarentaal: "Ik wil dit (document) even tegen je aan houden".
>
> Getsie!
Dan kunnen we er een prijskaartje aan hangen...
--
Groet, salut, Wim.
...voor we het langs de SG fietsen.
Dat is te snel. De DG moet er eerst ook een plasje op doen.
Het hangt ongetwijfeld af van de context en de toon waarop het gezegd
wordt, maar ik vind deze wel heel erg leuk, en gewoon een schitterende
beeldspraak! ;-)
--
Bart
Dan kan de PG het in het ronde archief dumpen..
--
Groet, salut, Wim.
Ergens heb je gelijk. Maar dan moeten we het wel over het jaar heen tillen.
<tong-in-wang>
Nah, eerst dient het minstens anderhalf jaar stof te vangen in een bureaula
op een vergeten kantoortje aan het eind van de gang.
En als het daaruit vervolgens op wonderbaarlijke wijze toch nog boven tafel
komt, verdwijnt het in het _halfronde_ archief, conform het aloude (semi-)
overheidsmotto: "Liever half werk dan afgerond (=over-) werk".
</tong-in-wang>
--
Jeroen
O mijn god, daar hebben we de man van het altijd en eeuwig
mosterd-na-de-maaltijd-nadragen weer.
Nou vooruit... omdat jij het bent.
BWAHAHAHAHAHAHAAAAAAHHAHAHAHAAAAHHAHAHAHHAHAAAAAA!!!!!!!!
BWAHAHAHAHAHAHAAAAAAHHAHAHAHAAAAHHAHAHAHHAHAAAAAA!!!!!!!!
BWAHAHAHAHAHAHAAAAAAHHAHAHAHAAAAHHAHAHAHHAHAAAAAA!!!!!!!!
> dat is wel of niet mijn ding
Bij 'mijn ding' moet ik altijd aan geslachtsorganen denken; in combinatie
met 'doen' zelfs aan onaneren.
--
Everything I do is either illegal, immoral, or fattening.
(W.C. Fields)
>> 'proactief'/
>
> Is daar dan een niet-taalergerlijk synoniem van?
> "preventief" is iets anders.
Gewoon 'actief'. Uit de context maak je wel op of het pro-actief of
contra-actief is. Dat laatste hoor je trouwens nooit, waarmee proactief
inderdaad een kulwoord is.
> Bovenaan op mijn lijst: 'Dat wil je niet weten' in plaats van 'het is niet
> interessant'.
Volgens mij wordt daarmee iets anders bedoeld dan 'niet interessant'. Ik
interpreteer het altijd als 'daar is zoveel over te vertellen dat het een
verhaal wordt dat zo lang is dat je het niet compleet wilt aanhoren'.
Daarmee kan het juist wél interessant zijn.
Niet mee eens. Het woord 'proactief' heeft wel degelijk een eigen
betekenis, en die is niet gelijk aan de betekenis van 'actief'.
Goed, het is 'niet interessant voor buitenstaanders'. Maar mijn ergernis
betreft de arrogantie van 'dat wil je niet weten'. Ze hebben niets te zeggen
over wat ik wil!
Foute letterlijke interpretatie van een uitdrukking. Oplossing:
begrijpend lezen/luisteren.
Leg eens uit dan, ik zie het verschil niet.
> > jkien:
Je moet het ook niet zo letterlijk nemen jkien, alhoewel ik vrees dat
ik nu ook zo ga denken als ik het hoor:)
Tot nu toe interpreteerde ik het als 'het is veel erger/leuker
whatever, dan je denkt'. Net zo als 'je hebt geen idee' . Of moet je
dan beledigd zijn omdat je voor dom wordt versleten? Ben je gek!
Hedwig
Fri, 28 Nov 2008 11:46:31 +0100: ?e Antwoordman
<deantw...@hotmail.com>: in nl.taal:
>Leg eens uit dan, ik zie het verschil niet.
Actief is dat je iets doet, dat je niet stilzit. Wat je dan precies
doet, of dat nuttig of zinvol is, in reactie waarop je iets doet, enz.
dat staat er allemaal niet bij.
Proactief zijn is anticiperend, je reageert adequaat op situaties die
te voorzien zijn, die er al aan zitten te komen. Je reageert niet pas
als de klant met een probleem komt, maar je voorziet dat de klant dat
probleem zou kunnen krijgen en je zorgt bij voorbaat al dat dat
probleem niet optreedt, of zo wel, dan heb je de oplossing al
voorbereid en kun je die meteen oplepelen, zonder te hoeven zoeken
nadat de klant belt..
Een proactieve opstelling dus. Een bepaalde houding.
Zie verder een goed woordenboek, daar zal het toch ook wel in staan?
(Ik doe nu even een makkelijke vertaling, zit beneden en heb de
woordenboeken boven liggen.)
> ?e Antwoordman
> <deantwoord...@hotmail.com>: in nl.taal:
> >Leg eens uit dan, ik zie het verschil niet.
> Actief is dat je iets doet, dat je niet stilzit. Wat je dan precies
> doet, of dat nuttig of zinvol is, in reactie waarop je iets doet, enz.
> dat staat er allemaal niet bij.
> Proactief zijn is anticiperend, je reageert adequaat op situaties die
> te voorzien zijn, die er al aan zitten te komen. Je reageert niet pas
> als de klant met een probleem komt, maar je voorziet dat de klant dat
> probleem zou kunnen krijgen en je zorgt bij voorbaat al dat dat
> probleem niet optreedt, of zo wel, dan heb je de oplossing al
> voorbereid en kun je die meteen oplepelen, zonder te hoeven zoeken
> nadat de klant belt..
> Een proactieve opstelling dus. Een bepaalde houding.
> Zie verder een goed woordenboek, daar zal het toch ook wel in staan?
> (Ik doe nu even een makkelijke vertaling, zit beneden en heb de
> woordenboeken boven liggen.)
Loop ik wel even hoor Ruud.
DigiVD14
Proactief:
(van politieonderzoek) voorafgaand aan een opsporingsonderzoek tegen
een verdachte
1
proactieve opsporing, recherche
2
in zijn handelen of optreden anticiperend, vooruitlopend op verwachte
toekomstige werkingen of handelingen of de resultaten daarvan
antoniem: reactief
2
een proactieve maatregel
2
proactief optreden
Tot uw dienst
Hedwig
Foute tegenstelling en foute redenering.
Moet zijn: proaktief vs reaktief. Geeft duidelijk verschil aan.
Dat het ook uit de kontekst duidelijk zou kunnen zijn houdt niet in dat
het woord kul is, hooguit dat het "op voorhand"-element extra nadruk krijgt.
>> Goed, het is 'niet interessant voor buitenstaanders'. Maar mijn
>> ergernis betreft de arrogantie van 'dat wil je niet weten'. Ze
>> hebben niets te zeggen over wat ik wil!
>
> Je moet het ook niet zo letterlijk nemen jkien, alhoewel ik vrees dat
> ik nu ook zo ga denken als ik het hoor:)
> Tot nu toe interpreteerde ik het als 'het is veel erger/leuker
> whatever, dan je denkt'. Net zo als 'je hebt geen idee' . Of moet je
> dan beledigd zijn omdat je voor dom wordt versleten? Ben je gek!
>
Toch houd ik hem aan als ergernis. Het is net als bij proactief, de
luisteraar mag zich wel degelijk ergeren aan dat woord, ook als dat niet de
intentie is van de spreker.
Ik erger me enorm aan het woord "de". Wat een overbodig lelijk
ku*woordje [1] is dat zeg.
[1] *=l
Je ergens aan ergeren staat vrij, gelukkig maar, en het is gelukkig
zelden de intentie van de spreker.
Ik heb een vriendin die ,als ze haar verhaal wil inkorten iemand voor
de helft citeert en dan vervolgt met blablabla... Toen ik
voorzichtig opmerkte dat ik dat eigenlijk best wel:) ergerlijk vond
klinken het nog veel vaker ging doen. Dat kon ze niet tegenhouden,
beweerde ze. "Had ik maar niks moeten zeggen".
Hedwig
'Preactief' vind ik dan een beter woord. Maar wie ben ik?
Iemand met een raar ding.
Waarom zou pre- beter zijn dan pro- ?
> ᴆe Antwoordman:
>> 'Preactief' vind ik dan een beter woord. Maar wie ben ik?
>
> Waarom zou pre- beter zijn dan pro- ?
Omdat het allemaal vantevoren gebeurt, die activiteit.
En dat zit volgens jou niet in pro- ? Dan moet je nog wel een aardig
lijstje woorden afkeuren, ben ik bang.
Veel dank, mede namens de andere lezers.
> ᴆe Antwoordman:
>> Op Fri, 28 Nov 2008 13:52:04 +0100 schreef Peter Elderson:
>>
>>> ᴆe Antwoordman:
>>>> 'Preactief' vind ik dan een beter woord. Maar wie ben ik?
>>>
>>> Waarom zou pre- beter zijn dan pro- ?
>>
>> Omdat het allemaal vantevoren gebeurt, die activiteit.
>
> En dat zit volgens jou niet in pro- ? Dan moet je nog wel een aardig
> lijstje woorden afkeuren, ben ik bang.
Ja hoor eens... ik ben ook geen prefessional op taalgebied.
>'Preactief' vind ik dan een beter woord.
Ik ook.
> Maar wie ben ik?
Iemand die beter Latijn kent dan Dr. Viktor Emil Frankl?
http://en.wikipedia.org/wiki/Proactive
--
Reinier
Waarom?
'Pro' betekent 'voor' in de zin van: ten behoeve van.
'Pre' betekent 'voor' in de zin van: voorafgaand in tijd of plaats.
Dat laatste wordt met 'proactief' meestal bedoeld, al kan ik me na lezing
van het Wikipedia-artikel voorstellen dat er oorspronkelijk het eerste
mee bedoeld werd.
--
Reinier
Weet je dat helemaal zeker? Dus alle andere woorden waarin pro- de
betekenis voorafgaand in tijd of plaats heeft zijn fout?
> > Antwoordman schrijft:
> >> 'Preactief' vind ik dan een beter woord.
> > Ik ook.
> Waarom?
Even voor mijn beurt.
Pro en pre betekenen allebei 'voor'.
Gevoelsmatig denk ik dat pre gebruikt wordt wanneer 'voor' met tijd
van doen heeft, voorafgaand aan iets, vgl. prehistorie en preambule.
Pro zie ik als letterlijk 'voor' , als tegenhanger van contra, meer
als een standpunt dan als een volgorde, zoals in pro- Amerika en
probioticum=letterlijk pro=vóór, ten gunste van het leven=bios
(Grieks)'
Proactief betekent vooruitlopend op. Dat heeft eerder met tijd te
maken dan met een standpunt. Vandaar dat er wel iets voor te zeggen
is om preactief te zeggen ipv proactief.
Hedwig
preactief = te vroeg actief
proactief = anticiperend
pro = voor
anti = tegen
;-)
-p
In klassiek Latijn heeft "pro-" wel degelijk ook de tijds-betekenis "vóór".
En ook tegenwoordig komt het nog wel in die betekenis voor.
Naast "pre-" en "pro-" kent het Latijn nóg (tenminste) een voorvoegsel met
dezelfde betekenis, namelijk "ante-".
Dit komt in het Nederlands o.a. terug in "antecedent", maar (oorspronkelijk)
ook in "anteciperen", wat tegenwoordig geëvolueerd is tot "anticiperen".
Wat dan weer leuk is, is dat in de betekenis van "pro-actief" ook iets terug
komt van dat "anti-ciperen".
--
Jeroen
Die evolutie heb je dan zelf verzonnen. Het Chronologisch woordenboek
en het WNT kennen "anteciperen" niet, alleen "anticiperen". En in het
Latijn is het "anticipare" ("vooruit nemen").
Vreemd is wel dat het volgende verschil in het WNT:
ANTICIPATIE. Uit lat. anticipatio
ANTICIPEEREN. Uit fr. anticiper, ten deele ook uit lat. anticipere
Het ww. "anticipere" kan ik echter niet vinden.
Wel dringt zich de gedachte op aan "ante-capere", met als betekenis
o.a. "te voren nemen" en "voorkómen" (!), maar een evolutie daarvan
tot "anticiperen" is pure speculatie.
-p
En ante was toch /voor/?
knipoogje trug:)
> >>> Antwoordman schrijft:
> >>>> 'Preactief' vind ik dan een beter woord.
> >>> Ik ook.
> >> Waarom?
> > Even voor mijn beurt.
> > Pro en pre betekenen allebei 'voor'.
> > Gevoelsmatig denk ik dat pre gebruikt wordt wanneer 'voor' met tijd
> > van doen heeft, voorafgaand aan iets, vgl. prehistorie en preambule.
> > Pro zie ik als letterlijk 'voor' , als tegenhanger van contra, meer
> > als een standpunt dan als een volgorde, zoals in pro- Amerika en
> > probioticum=letterlijk pro=vóór, ten gunste van het leven=bios
> > (Grieks)'
> > Proactief betekent vooruitlopend op. Dat heeft eerder met tijd te
> > maken dan met een standpunt. Vandaar dat er wel iets voor te zeggen
> > is om preactief te zeggen ipv proactief.
> In klassiek Latijn heeft "pro-" wel degelijk ook de tijds-betekenis "vóór".
> En ook tegenwoordig komt het nog wel in die betekenis voor.
Daar heb ik voorbeelden van gezocht, maar ik vond ze niet zo gauw.
Misschien heb jij ze?
Ik neem aan dat ze er zijn, want ook in het Nederlands kun je /voor/
gebruiken m.b.t tijd zowel als m.b.t een standpunt. Bijvoorbeeld /
voorstaan/ in een wedstrijd en voorstaan in de zin van voorstander
zijn, een plan voorstaan.
Hedwig
> Naast "pre-" en "pro-" kent het Latijn nóg (tenminste) een voorvoegsel met
> dezelfde betekenis, namelijk "ante-".
> Dit komt in het Nederlands o.a. terug in "antecedent", maar (oorspronkelijk)
> ook in "anteciperen", wat tegenwoordig geëvolueerd is tot "anticiperen".
> Wat dan weer leuk is, is dat in de betekenis van "pro-actief" ook iets terug
> komt van dat "anti-ciperen".
>
> --
> Jeroen- Tekst uit oorspronkelijk bericht niet weergeven -
>
> - Tekst uit oorspronkelijk bericht weergeven -
>> In klassiek Latijn heeft "pro-" wel degelijk ook de tijds-betekenis "vķķr".
>> En ook tegenwoordig komt het nog wel in die betekenis voor.
>
> Daar heb ik voorbeelden van gezocht, maar ik vond ze niet zo gauw.
> Misschien heb jij ze?
Uit het hoofd: Profeet, profase, proloog, prodroom
Antedateren, ook zo'n woord waarvan je zou denken dat het geëvolueerd
is tot antidateren. Ik leerde dat het laatste volstrekt fout was,
maar volgens VD14 mag het allebei. Antidateren: van antidea, oude vorm
van antea (vroeger)+datum. Voor mij had het iets tegenstrijdigs, dat
anti en ante, maar nu ik de verklaring zie snap ik het.
Hedwig
proloog.
> > Daar heb ik voorbeelden van gezocht, maar ik vond ze niet zo gauw.
> > Misschien heb jij ze?
> Uit het hoofd: Profeet, profase, proloog, prodroom
Ja, ze zijn er wel, dat geloof ik graag.
Wat betreft profeet is het wel grappig dat het in het Spaans la
prOfeta is, terwijl voorspellen prEdecir is. Niet altijd voorspelbaar
dus.
Hm, nou ik toch in VD zit te neuzen: profase=inleidend stadium van de
deling van een kerncel (dat moest ik opzoeken) maar de eerste
ontwikkelingsfase van een embryo heet dan weer pre-embryo.
Hedwig
> proloog.- Tekst uit oorspronkelijk bericht niet weergeven -
Ha el misti, lang niet gezien...
Proloog ja, maar ook prelude. En dat betekent allebei voorspel:)
Hedwig
Nee hoor.
> Nee hoor.
digiVD 14
Proloog
[..]
eerste deel van een toneelstuk, roman, film dat de gebeurtenissen
schildert die voorafgingen
synoniem: voorspel
Prelude
voorspel,inleiding, korte inprovisatie [..] voorafgaand aan muziekstuk
Hedwig
>
>>> In klassiek Latijn heeft "pro-" wel degelijk ook de tijds-betekenis "vóór".
>>> En ook tegenwoordig komt het nog wel in die betekenis voor.
>>
>> Daar heb ik voorbeelden van gezocht, maar ik vond ze niet zo gauw.
>> Misschien heb jij ze?
>
> Uit het hoofd: Profeet, profase, proloog, prodroom
en, ... niet te vergeten proleet
Cor
--
I LOVE my Glock, rapist HATE it
I may be a blonde, but I am not stupid
Okee okee, betekenis nummer zoveel, okee ja inderdaad.
Je hebt me nog nooit gezien, voor zover ik weet.
>Proloog ja, maar ook prelude. En dat betekent allebei voorspel:)
Dan heb je ook nog profylaxe.
> Okee okee, betekenisnummer zoveel,/
Nee: "synoniem" staat er. Er is één betekenis gegeven, en een
synoniem.
> /okee ja inderdaad.
Wees 's sportief: gebruik het woord 'draaikonten' nou 's één keer
voor je eigen gedraaikont.
--
<
Ga 's buiten kijken of je er bent
Cor Gest wrote:
> en, ... niet te vergeten proleet
De reden waarom ik niet zo gauw voorbeelden wist te bedenken is, dat
veel van die woorden uit het Latijn stammen en de oorsprong niet
altijd te achterhalen is. Dus ook niet hoe ik pro moest duiden m.b.t.
tijdsbestek,standpunt/ ideologie of, zoals ook vaak gewoon als
lidwoord van plaats.
Neem nou proleet. Volgens mn Woordenboek Latijn komt dat uiteindelijk
van proles, kroost/nakomelingen.
"proletarius: een proletariër was een burger uit de laagste klasse die
zonder vermogen was en daardoor de staat slechts kon dienen door haar
nakomelingen (probes) te schenken". Vrij vertaald: hij die kroost
schenkt.
Daarom denk ik toch niet dat proleet een voorbeeld is waarin pro
een /tijdsbetekenis/ heeft, waar ik naar ik vroeg.
Dat ze er zijn daar twijfel ik niet aan.
Hedwig
Proest
profylaxis/profylactisch => voorbehoeding/preventief (!)
prognose/prognostiek/prognosticeren => voorzien, vantevoren weten
prospectus => vooruitblik
--
Jeroen
[...]
> profylaxis/profylactisch => voorbehoeding/preventief (!)
> prognose/prognostiek/prognosticeren => voorzien, vantevoren weten
> prospectus => vooruitblik
De spijker op zijn kop: het prefix "pro" betekent vaak "vooruit".
NieckQ