Hoe dient met het woord 'therapeut' uit te spreken: als terapeut of als
terapuit?
Is er een regel voor de uitspraak?
Ciao,
WMBee
Vast wel, maar niet een regel die door iedereen aanvaard wordt. In
Vlaanderen hoor je meestal terapeut, maar ook veel Nederlanders zeggen dat.
Het is voornamelijk iets subjectiefs. De uitspraak met ui heeft wel de
pretentie dichter bij de originele uitspraak te zitten, nl. die van het
Grieks, terwijl de eu-uitspraak minder overdacht lijkt ('een e en een u
achter elkaar levert in het Nederlands gewoon de eu-klank op, dus ook
hier'). Maar dat originele is maar ten dele terecht, want de th wordt wèl
aan het Nederlandse klanksysteem aangepast.
Harm Tuenter
-p
Zeg 'puit' als je wilt laten horen dat je hebt doorgeleerd of
minstens een klassieke opleiding hebt genoten.
Op een kwade dag, ik weet het nog goed, zei ik per ongeluk
'terapeut'. Mijn erudiete gesprekspartner deinsde achteruit en
stamelde: 'Guido, JIJ!?' Ze was diep geschokt.
Ik zweer dat het waar is.
Guido
Piet Beertema schreef:
Hm. De latijn sprekende en schrijvende tijdgenoten gaven het weer als
"eu", klinkt niet erg als ons "ui". In het moderne grieks werd het "ef"
of "ev", makkelijker af te leiden van iets dat klinkt als "eeuw" dan van
"ui". "Ui" zou wel eens een soort germanistische uitspraak kunnen zijn,
uit de tijd dat het duits nog de belangrijkste taal onder klassieke
wetenschappers was.
Henk
--
H. Veldman
Laboratory for Experimental Neurology (NMZ)
University Medical Center Utrecht (AZU)
>> > Hoe dient met het woord 'therapeut' uit te spreken: als terapeut
>> > of als terapuit?
>> Het laatste, zoals het ook in het (oud-)Grieks werd uitgesproken.
>Hm. De latijn sprekende en schrijvende tijdgenoten gaven het weer als
>"eu", klinkt niet erg als ons "ui".
Toch haalt dat de theorie niet onderuit, het ondersteunt die eerder.
Grieks eu (ey) klonk vermoedelijk als een e van bek, uitlopend naar de
u van fuut. De Nederlandse ui is een _geronde_ e van bek (= Franse oe
van oeuf), uitlopend naar de uu van fuut. Niet hetzelfde, maar lijkt
er wel op.
De Romeinen hadden die e-klank ook, maar die uu-klank niet. In zo'n
geval maak je er of een ie van (Martin Simek, de latere Grieken zelf)
of een oe (veel sprekers van andere talen, ook nu). Dat wordt dus
gespeld als Romeins eu, en uitgesproken als het Nederlandse eeuw.
>In het moderne grieks werd het "ef"
>of "ev", makkelijker af te leiden van iets dat klinkt als "eeuw" dan van
>"ui".
Het verschil is, zoals boven aangeduid, maar klein. De w van eeuw
verschilt maar weinig van de hu van Frans huit. Van [EH] naar [Ev] en
geassimileerd '[Ef] is ook maar een kleine stap.
>"Ui" zou wel eens een soort germanistische uitspraak kunnen zijn,
>uit de tijd dat het duits nog de belangrijkste taal onder klassieke
>wetenschappers was.
Als onze reconstructie van de uitspraak van het Oud-Grieks goed is,
dan is de Nederlandse ui een redelijke benadering. Beter is de Finse
combinatie äy, die in die taal ook echt voorkomt (CMIIW). Ik weet niet
of ze dat ook als uitspraak van de Griekse eu hanteren daar.
Maar ik vind het wel knap, om zo'n uitspraak 2500 jaar later nog te
kunnen achterhalen. Zeker weten we het natuurlijk nooit.
--
Ruud Harmsen <r...@rudhar.com>
Update 9 januari 2002 - http://rudhar.com/index/whatsnew.htm
>Als onze reconstructie van de uitspraak van het Oud-Grieks goed is,
>dan is de Nederlandse ui een redelijke benadering. Beter is de Finse
>combinatie äy, die in die taal ook echt voorkomt (CMIIW). Ik weet niet
>of ze dat ook als uitspraak van de Griekse eu hanteren daar.
Dat is niet echt aan de orde denk ik. Leenwoorden in het Fins moeten
vanwege alle fonologische regeltjes zo onherkenbaar veranderd worden
("structuur" zou bijvoorbeeld "ruhtuuri" moeten worden) dat ze net zo
goed eigen woorden kunnen gebruiken, en dat doen ze dan ook vaak.
Europa (dat komt toch ook uit het Grieks?) wordt Eurooppa in het Fins,
met eu uitgesproken als /eu/.
-p
Zei ze niet "Et tu, Guido!"?
--
Groeten,
Michel.
Mijn zoon is fysiotherapeut en hij heeft een praktijk in Oostenrijk.
Hij is dus fuusiotherapojt.
Frits
>
> Zei ze niet "Et tu, Guido!"?
Ai, dat zou wel erg snobby geweest zijn. :-)
Overigens: mensen die er prat op gaan dat ze een klassieke opleiding
hebben genoten, zouden er nu als de kippen bij zijn om er met een
minzaam lachje op te wijzen dat mijn gesprekspartner dan
waarschijnlijk "Kai su, teknon" zou hebben gezegd, als ze tenminste
de laatste woorden van arme Julius wilde herhalen, die een aardig
mondje Grieks gesproken schijnt te hebben.
Gelukkig ben ik zo niet, brrr.
Guido
Ja. Good punt voor zeker.
> Overigens: mensen die er prat op gaan dat ze een klassieke opleiding
> hebben genoten, zouden er nu als de kippen bij zijn om er met een
> minzaam lachje op te wijzen dat mijn gesprekspartner dan
> waarschijnlijk "Kai su, teknon" zou hebben gezegd, als ze tenminste
> de laatste woorden van arme Julius wilde herhalen, die een aardig
> mondje Grieks gesproken schijnt te hebben.
Dat kan wezen, maar ik moet degene nog zien die tijdens een aanslag op
zijn leven iets anders dan z'n moedertaal spreekt.
--
pe
Kripto, de speelse manier van omgaan met de eigen aardigheden van de taal.
Charter nl.taal: <http://www.xs4all.nl/~sister/usenet/charters/nl.taal>
Nl.taal-FAQ: <http://home.deds.nl/~inventio/indexnieuw.html>
Kill-FAQ: <http://www.xs4all.nl/~sister/usenet/killfiles.txt>
Frits
En als ik zelf een mes tussen mijn ribben kreeg, zou ik
waarschijnlijk 'Shit!' roepen.
Minder aristocratisch, ik geef het toe, maar toch.
Guido
> Volgens de verhalen was het iemand van Duytschen bloet die bij die
> gelegenheid riep: "mon Dieu, ayez pitié de moi et de ce pauvre peuple"
En bij de Grieken was het gebruikelijk om na vermoord te zijn nog enige
pagina's op rijm te spreken, met verklarende voetnoten erbij.
>Op Thu, 10 Jan 2002 09:38:27 +0100 schreef of citeerde Henk Veldman
><H.Vel...@neuro.azu.nl> in nl.taal:
>
>>> > Hoe dient met het woord 'therapeut' uit te spreken: als terapeut
>>> > of als terapuit?
>>> Het laatste, zoals het ook in het (oud-)Grieks werd uitgesproken.
>
>>Hm. De latijn sprekende en schrijvende tijdgenoten gaven het weer als
>>"eu", klinkt niet erg als ons "ui".
>
>Toch haalt dat de theorie niet onderuit, het ondersteunt die eerder.
>Grieks eu (ey) klonk vermoedelijk als een e van bek, uitlopend naar de
>u van fuut. De Nederlandse ui is een _geronde_ e van bek (= Franse oe
>van oeuf), uitlopend naar de uu van fuut. Niet hetzelfde, maar lijkt
>er wel op.
>De Romeinen hadden die e-klank ook, maar die uu-klank niet. In zo'n
>geval maak je er of een ie van (Martin Simek, de latere Grieken zelf)
En de meeste Nederlanders, toch? Wat jij schrijft is Krolls ('buiwen')
>of een oe (veel sprekers van andere talen, ook nu). Dat wordt dus
>gespeld als Romeins eu, en uitgesproken als het Nederlandse eeuw.
Hm? 'eeuw' begint niet met de 'oeu' van 'oeuf', maar met 'ee'.
(Voor Poldernederlanders met 'ih', denk ik.)
--
Reinier
"Now cracks a noble heart. Good night, sweet prince,
"And flights of angels sing thee to thy rest!
--
Groeten,
Michel.
[knip]
> Toch haalt dat de theorie niet onderuit, het ondersteunt die eerder.
> Grieks eu (ey) klonk vermoedelijk als een e van bek, uitlopend naar de
> u van fuut. De Nederlandse ui is een _geronde_ e van bek (= Franse oe
> van oeuf),
ES: Fr *oeuf* klinkt nog het meest als [Yf], met een duidelijk méér open
klank dan NL *put*.....
FR *oeuf* rijmt _bijna_ op NL *muf*.
FR argot (bargoens) *meuf* = NL "meid" rijmt zo goed als op NL *muf*.....
Mar de FR klank is nét iets opener en duidelijk te onderscheiden...
Vergelijk het onderscheid NL *lok* # FR *loque*.
Ook hier is de Franse klank een stuk opener, naar de /A/ toe.
Mijn dochter Mimi (kent redelijk Frans) zegt dan ook verkeerdelijk FR
*laque*
i.p.v. FR *loque*. Verbeteren is een zaak van lange adem.
Mimi (9) _onderscheidt_ het FR foneem /O/ moeilijk en maakt er dan maar
soms een /A/ van. Dit geeft aan hoe open de FR /O/ wel is.
De platte Franstalige Brusselaar maakt er dan weer een NL /O/ van: bij hem
klinkt FR *loque* eender als NL *lok*. Typerend, allemaal....
[knip]
Eric.
>>De Romeinen hadden die e-klank ook, maar die uu-klank niet. In zo'n
>>geval maak je er of een ie van (Martin Simek, de latere Grieken zelf)
>
>En de meeste Nederlanders, toch? Wat jij schrijft is Krolls ('buiwen')
Ik heb al heel vaak uitgelegd dat dat geen w en ook geen j is. Niet
nog een keer.
>>of een oe (veel sprekers van andere talen, ook nu). Dat wordt dus
>>gespeld als Romeins eu, en uitgesproken als het Nederlandse eeuw.
>
>Hm? 'eeuw' begint niet met de 'oeu' van 'oeuf', maar met 'ee'.
Dat zei ik ook.
>> Toch haalt dat de theorie niet onderuit, het ondersteunt die eerder.
>> Grieks eu (ey) klonk vermoedelijk als een e van bek, uitlopend naar de
>> u van fuut. De Nederlandse ui is een _geronde_ e van bek (= Franse oe
>> van oeuf),
>
>ES: Fr *oeuf* klinkt nog het meest als [Yf], met een duidelijk méér open
>klank dan NL *put*.....
Helemaal mee eens (behalve dat het symbool Y hier volgens mij niet
juist voor is).
De u is Nederlands put is de geronde tegenhanger van de omgeronde i
van pit.
Het begin van de Nederlandse ui is de geronde tegenhanger van
ongeronde e van pet, en begin van ei. (behalve gespannen.ongespanner,
svp. niet weer een draad hierover!).
Het eerste paar is half-gesloten, met tweede half-open.
>FR *oeuf* rijmt _bijna_ op NL *muf*.
Inderdaad, bijna. Niet dus. De klank van oeuf komt in het Nederlandse
niet los voor, alleen als begin van de ui. O ja, hij komt toch voor,
als leenfoneem uit het Frans, in de supernette uitspraak van "freule".
>FR argot (bargoens) *meuf* = NL "meid" rijmt zo goed als op NL *muf*.....
En "neuf" (nieuw) ook toch? De geschreven eu in een gesloten
lettergreep is toch altijd gelijk aan de klank van oeuf (ei)? Als ik
het goed snap is dat alleen een spellingskwestie, ze hadden oeuf
evengoed als euf kunnen schrijven, en les oeufs als les eu.
>Mar de FR klank is nét iets opener en duidelijk te onderscheiden...
>Vergelijk het onderscheid NL *lok* # FR *loque*.
Ja, bij de e ook. Even een boekje erbij, als ik het vinden kan.
Ja, gevonden, Franse spraakkunst voor iedereen, Dr. E.C. van Bellen,
Prisma 1968; maar er bestaan vast ook nieuwere versies van.
Voor Eric natuurlijk allemaal niks nieuws, maar voor anderen wel; en
het maakt de systematiek duidelijk, en de parallellen tussen o, e en
eu, die zich kennelijk in de Franse taal ontwikkeld hebben.
Ik citeer:
===================
III. A Beknopte klankleer
1. De klinkers.
Par. 641. De ò van Charlotte (open ò) staat tegenover de ó in l'hôte
(gesloten ó). In open lettergrepen, d.i. op klinker uitgaande, zegt
men altijd ó: le pot, la peau, l'eau.
Eveneens ó in een gesloten lettergreep voor z: rose, chose. In
gesloten lettergrepen voor r is de klank steeds ò: mort, encore,
Maure. La dot (huwelijksgift) met ò en t. Paul met ò, maar Paule met
ó. Men zegt <i>un os</i> (been) met ò en in het mv <i>les os</i> met ó
(zonder s).
Par. 642. De è van lait staat tegenover de é van clé (ook gespeld
clef). Maar voor quai (kade, perron), gai, geai (vlaamse gaai) staat
de uitspraak niet vast. Het verschil tussen <i>je donnai</i> en <i>je
donnais</i> is verdwenen; tussen je donnerai en donnerais wordt
nauwelijks een verschil gehoord.
Men wachte zich er wel voor Franse woorden die op é uitgaan, te
verlengen met een j-klank, zoals dat in het Ned. gebeurt; vgl.: le
thé, de thee(j).
[Tussenschrift RH: toch hoor ik zo'n j soms in bepaalde Franse
accenten ook wel eens].
Par. 643. De open èu van peur staat tegenover de gesloten éu van peu.
De eu is steeds gesloten in open lettergrepen [RH: lijkt verwarrend,
maar het klopt wel; goed lezen]: peu, les boeufs, des oeufs, en in
gesloten lettergrepen voor de klank z: fameuse; voorts in une meule de
foin (hooischelf), une meute de chiens (koppel honden), neutre.
Overigens hoort men in gesloten lettergrepen de klank van peur: un
boeuf, un oeuf, un meuble.
Opm. In j'eus, j'ai eu stelt eu de klank u voor, in gageure
(weddenschap) is de correcte uitspraak gajure, maar men hoort ook wel
de klank eu.
=================== Einde citaat
Mijn samenvatting:
Open (=lage) è, ò, en èu (= begin van nl. ui):
In gesloten lettergrepen, en voor r.
Gesloten (=hoge) é, ó, en éu (= nl. eu):
In gesloten lettergrepen, en voor klank z.
Aanvullende opmerking:
Deze soortgelijke verschijnselen bij e (voor ongerond), o (achter
gerond) en eu (voor gerond) in het Frans komen fraai overeen met wat
er in het Nederlands gebeurt: daar zien we vergelijkbare
verschijnselen (ik bedoel: binnen het nl. vergelijkbaar, op
soortgelijke wijze als binnen het Frans; niet vergelijkbaar tussen
Nederlands en Frans) tussen ee, oo, eu, en ook ei, au, en ui: Zijn ze
gediftongeerd, dan alle drie (bijv. Rotterdam), zijn ze vlak, dan alle
drie (bijv. plat Haagse ei, ui, au), veranderen ze voor r, dan alle
drie (ee, eu, en oo in randstad-Nederlands), komen ze niet voor voor
r, dan alle drie (ei, uit, en au).
Maar het gaat niet altijd op: ei/ij in plat Antwerps is een heldere
aa, maar ui in hetzelfde dialect is iets wat mij bijna als oi in de
oren klinkt. Heel andere richting dus.
(CMIIW, VMAIZ: verbeter me als ik zwam; de precieze eigenschappen van
Brabantse en Vlaamse dialecten zijn niet mijn fort (fòr!).
[knip]
> Mijn zoon is fysiotherapeut en hij heeft een praktijk in Oostenrijk.
> Hij is dus fuusiotherapojt.
Heeft-ie misschien een achterneef in België?
Dan zou dat 'nen kiné zijn.
Eric.
Nou net of die Gaius zo aristocratisch was. Ik vinnem maar een brute
oorlogszuchtige proleet. En "Et tu Brute" zeedie ook echt niet hoor
vooraleer hij neerstortte. Dat zei W. Shakespeare, datie dat zee, maar hee,
wie is Bill helemaal? En oftie kai su teknon zee? Mwoah. Een of andere
fantast zee dattie dat zee, maar dat zeedie in 120 n. Chr. dus die wasd'r
ook nie bij.
--
Falen krengen?
("Lucky we didn't say anything about the dirty knife." -Monthy Pyton, The
Restaurant Sketch-)
Heb je weer met je fikken in de paddotrommel gezeten?
Maar hee, ik heb het ook maar van
http://community.middlebury.edu/~harris/LatinAuthors/RoleofGreekLit.
html
Kleine lettertjes, veel dure woorden, in het Engels ook nog, dus dan
moet het wel waar zijn wat daar staat.
Guido
>Op 11 Jan 2002 19:13:44 GMT schreef of citeerde r...@win.tue.nl (Reinier
>Post) in nl.taal:
>
>>>De Romeinen hadden die e-klank ook, maar die uu-klank niet. In zo'n
>>>geval maak je er of een ie van (Martin Simek, de latere Grieken zelf)
>>
>>En de meeste Nederlanders, toch? Wat jij schrijft is Krolls ('buiwen')
>
>Ik heb al heel vaak uitgelegd dat dat geen w en ook geen j is. Niet
>nog een keer.
>
>>>of een oe (veel sprekers van andere talen, ook nu). Dat wordt dus
>>>gespeld als Romeins eu, en uitgesproken als het Nederlandse eeuw.
>>
>>Hm? 'eeuw' begint niet met de 'oeu' van 'oeuf', maar met 'ee'.
>
>Dat zei ik ook.
Wat ik lees (nu nog steeds) is dat 'eeuw' met de 'oeu' van 'oeuf'
zou beginnen. Mijn 'eeuw' begint met de 'ee' van 'wee'. Mijn 'ui'
eindigt trouwens in een 'i', maar alleen in open lettergrepen.
>--
>Ruud Harmsen <r...@rudhar.com>
>Update 9 januari 2002 - http://rudhar.com/index/whatsnew.htm
--
Ruiwnuwer
>Mijn 'ui'
>eindigt trouwens in een 'i', maar alleen in open lettergrepen.
Echt ongerond? Niet een uu? Kan ik me moeilijk voorstellen. Moet haast
een nogal apart accent zijn.
>Mijn 'eeuw' begint met de 'ee' van 'wee'.
De mijne ook. Die van iedereen denk ik.
>Wat ik lees (nu nog steeds) is dat 'eeuw' met de 'oeu' van 'oeuf'
>zou beginnen.
Dat heb ik nooit gezegd, noch bedoeld.
Ik zei: (transcripties volgens X-Sampa):
Oud-Grieks epsilon-upsilon was vermoedelijk [Ey]. Nederlands ui is
[9y]. Een [9] is een geronde [E], dus dat lijkt op elkaar, daarom is
Nederlands ui een geschikte imitatie van Oud-Grieks ui.
De Romeinen hadden geen [y], dus vervingen die door [u]. (een andere
mogelijkheid was [i] geweest). Dat wordt dus [Eu] of [eu] of iets
daartussenin, gespeld eu.
Nederlands eeuw is [e:w]. Lijkt aardig op Latijn eu.
Nederlands bui is [b9y]. Buien wordt dus [b9y@]. Omdat de y tussen
twee klinkers komt te staan kan die de indruk van een
overgangsmedeklinker gaan maken. Lijkt op [j], naar dan met
lipronding: [H].
Omdat de [H] in het Nederlands niet los voorkomt (wel in het Frans:
huit [Hit] ) zien veel mensen dat aan voor een [j] (buijen) of een [w]
(buiwen). Het is het geen van beide, het is een [H]. Logisch, want [j]
staat tot [i] is als [H] staat tot [y].
--
Ruud Harmsen <r...@rudhar.com>
Update 13 januari 2002 - http://rudhar.com/index/whatsnew.htm
[knip]
> Nederlands bui is [b9y].
ES: Ja, die Sampa-webstek ook.
Maar _ik_ hoor en zeg [b9j].
[knip]
Eric