Nederlands-Jiddish
Jacob Abas
95% Nederlands spraken met 5% (niet nauwkeurig gemeten, want ik was toen
zo'n 11 jaar oud) 'Jiddishe woorden. Een aantal kan ik mijn herinneren en
als ik hier met de oorspronkelijk centraal en oost Europese Joden over
spreek, dan kennen ze de meeste woorden niet. Met Israelische Joden kom ik
dichter bij de oorsprong, want veel van die woorden hebben een verschillende
uitspraak maar dezelfde medeklinkers.
In de driehonderd jaar of zo dat Joden in Nederland gewoond hebben zijn er
ook een aantal van die woorden overgenomen door de algemene Nederlander,
maar in het bijzonder door Amsterdammers, die met meer Joden in contact
waren dan in de rest van Nederland. Zulke geadopteerde woorden zijn b.v.
gose (kerel) kalle (meid) bajes (gevangenis) goochem, Mokum (Amsterdam),
beisie (dubbeltje), heitje (kwartje), joetje (tientje) De overeenkomstige
hedendaags Hebreeuwse woorden zijn echter respectievelijjk bruidegom, bruid,
huis, goochem, plaats., beth, de tweede letter B van het alphabet, als getal
2 gebruikt, namelijk twee stuivers, en hee, de vijfde letter H 5 stuivers
aanduidt, en joet is de tiende letter.
Uitdrukkingen die de gemiddelde Nederlander niet kent zijn b.v (als ik het
niet mis heb met zowel spelling als betekenis)
.
Jelet - kind
Mesomme - geld
Geteisem - slecht volk
Gerote - spijt
Tiffele - kerk
bosjer - vlees
sjnorrer - bedelaar
soes - paard
gannef - dief
majum - water
jajum - sterke drank, jenever
choppe - bruiloft
lewaaie - overlijden, begrafenis
Ik zou het wel leuk en interessant vinden om een lijst aan te leggen van
zulke woorden, en hierbij vraag ik dus om bijdragen.
Jacob Abas
Toronto sinds 1957
PS
Joden zijn bekend om hun zelf-spot: "Waarom trok Mozes met het Joodse volk
door de Rode Zee?" Antwoord: "Omdat hij met het geteisum niet over straat
wou lopen"
Luc Pycke
> Ik zou het wel leuk en interessant vinden om een lijst aan te leggen van
> zulke woorden, en hierbij vraag ik dus om bijdragen.
Er bestaat reeds een zeer fraai Bargoens woordenboek dat bol staat van
Jiddische woorden. Misschien is dat een goede start?
Luc.
Christa Jonkergouw
>Geteisem - slecht volk
>sjnorrer - bedelaar
>gannef - dief
>jajum - sterke drank, jenever
Deze vier ken ik wel (uit mijn Haagse jeugd?).
Sjnorrer wordt nog steeds gebruikt in snorder denk ik. Een
taxi-chauffeur die aan het rondrijden is om een vrachie op te
pikken.
Gose is trouwens nog steeds vrij algemeen gebruikt ook, maar heet
goser. Was dat een spelfout?
--
Christa
Toch is 'r kauw jonger
(email: nieuwsjongen = newsguy)
Jacob Abas
eenvoudig waarschijnlijk om dit boek in de winkel te vinden. Heb je enig
idee van de samensteller of de uitgever?
Jacob Abas
Toronto
Luc Pycke wrote in message <35BB08...@pophost.ping.be>...
Jacob Abas
Ja, mijn spellen was ik al bang voor. Hoewel ik met spellen weinig moeite
heb (als mijn vingers meewerken), zijn het veelal woorden die ik gehoord
maar niet gelezen heb. Wel is er een soms een verschil tussen de uitspraak
van de niet-Joodse Nederlander en zijn Joodse equivalent
B.v. Goser en gose of gosen, de eerste is de niet-Joodse uitspraak. Er is
een Hebreeuwse letter die door Asjkenasische (west en midden Europese Joden
als S wordt uitgesproken doch door de Sefardische (=Spaanse) (Middellandse
zee en ook het moderne Hebreeuws) als T wordt uitgesproken. De klemtoon van
de Asjkenasische woorden valt meestal op de eerste lettergreep en de
Sefardische op de laatste lettergreep. Goser valt hieronder; modern
Hebreeuws: Gatan. Of het nou gose of gosen is, dat kan ik me niet
herinneren. Het zal wel gosen zijn waarbij de n dezelfde weg is opgegaan van
'we lope naar school' al wordt het altijd met een 'n' geschreven.
Een ander voorbeeld: Sjabbes - Sjabat - zaterdag
Ik denk dat de sjnorrer - snorder wel weer het Joodse uitspraak verschil zal
inhouden. Een ander voorbeeld 'Attenooie' en 'Addenooi' (Joods), Adonaai
(modern) - de Heer (God).
Nog een paar:
Jelet - kind
Kotemer - kleintje (persoon of voorwerp)
Mechaaie - genoegen
Menoeche - plezier, gezelligheid
Simche - vreugde Waar d'r is licht daar is simche
Jontef - feestdag (Hebreeuws: jom tov , letterlijk dag goed) Op Joodse
feestdagen gingen we altijd naar mijn grootmoeder 'Goed jontef, oma' te
wensen.
Ole we sjolem - ga met vrede, achtervoegsel als er over een overleden
persoon wordt gesproken: 'Tante Fietje, ole we sjolem, woonde op de
Vredenoordlaan'
Mitzwe - Als in: Doe me een mitzwe en ga de krant even halen voor je moeder
Gazzer - varken
Treife - onrein, bv het vlees van een varken.
Jacob
Christa Jonkergouw wrote in message <35bbdf30...@enews.newsguy.com>...
Franneke
>niet mis heb met zowel spelling als betekenis)
>.
>Jelet - kind
>Mesomme - geld
>Geteisem - slecht volk
>Gerote - spijt
>Tiffele - kerk
>bosjer - vlees
>sjnorrer - bedelaar
>soes - paard
>gannef - dief
>majum - water
>lewaaie - overlijden, begrafenis
>
>zulke woorden, en hierbij vraag ik dus om bijdragen.
Dag Jacob
Even een greep uit wat we hier in Amsterdam nog vaak op straat horen:
geinponem = grapjas
iets is "geen porum" = geen gezicht
uitroep: "attenoje" (was: adonai) = jemig, mijn God!
iets is een "gotspe" = (min of meer) schandalig
aggenebbisj = rotzooi, bijvoorbeeld een aggenebbisj-buurt is een achterbuurt
tof! = goed, mooi zo
Het eerder genoemde Bargoense woordenboek is "Bargoens woordenboek : kleine
woordenschat van de volkstaal" samengesteld door drs. Enno Endt i.s.w. met
Lieneke Frerichs, uitgegeven door Erven Thomas Rap, Vijverhof, Baarn. Ik heb
hier de 9e druk uit 1979, ISBN 90 6005 095 9.
Aan de Universiteit van Amsterdam wordt jiddisch gegeven in het kader van de
studie Hebreeuws/Aramees bij het Juda Palache Instituut. Misschien kun je
daar je licht eens opsteken.
http://www.uva.nl/onderwijs/opleidingen/taal.en.cultuur/hebreeuws.html
Nu eerst even een weekje op vakantie, maar ik zal er m'n gedachten nog eens
over laten gaan. Je mag me eventueel nog wel eens privé mailen, wie weet
weet ik er meer.
Janneke
Peter Koopman
> Gazzer - varken
Ja, hoor ik ook nog wel eens, maar dan in gazzerponum = lelijkerd.
Ik ben er niet zeker van dat alle volgende woorden jiddisj zijn:
Mesjokke (gek), nebbisj (ach gut!), attenooie (jeumig!), [wat] sjattet
(wat maakt het uit), kunsjt (uitroep, zie p.s.), mexikaanders (joden),
majem (gracht), gallies (akelig), nassen (eten), tofelemone (?), ijlie
(heibel), sjlemazzel (ongeluk), mazzel en broge (geluk en voorspoed),
mesjpoge (familie), sjlemiel (sukkel), gotspe (lef), maf (raar, gek),
sjatzie (schatje).
Verder als afleiding: daar ga je, v. lachaiem (sp?) = gezondheid
(i.p.v. "proost!")
P.S.: kunsjt is een lekker woord. Kan je overal in gebruiken. Ik weet
er een mop mee.
Olympisch Stadion, bij de finish van de marathon. De eerste loper komt
onder groot gejuich het stadion binnen, wordt hartstochtelijk
toegejuicht door 50.000 mensen waaronder Sam en Moos. De marathonloper
maakt zijn slotronde en gaat -letterlijk- door het lint. hij is zo
blij dat -ie d'r nog een rondje aan vastplakt, waarbij hij over de
daar staande hordes springt. Sam: "Vind je dat nou niet geweldig Moos,
die man heb er 42 kilometer en 195 meter opzitten in de bloedhete zon
met een moordend tempo en dan springt -ie nog effies over zes van die
hekkies!" Moos: "Kunsjt, met zo'n aanloop."
--
Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
God zal mij mijn zonden wel vergeven - dat is zijn vak.
- Heine
Luc Pycke
>
> Aha, Luc, bedankt voor je antwoord. In Canada wonende is het niet zo
> eenvoudig waarschijnlijk om dit boek in de winkel te vinden. Heb je enig
> idee van de samensteller of de uitgever?
Het boekje dat ik bedoelde werd (wordt?) uitgegeven door Nijgh en
van Ditmar, maar ook Ruitenberg Boek en Bert Bakker hebben er een.
Misschien kun je via hun site een exemplaar bemachtigen? Of anders
via een boekhandel op het web die ook internationaal levert?
Veel succes,
Luc.
leeuw
is Hebrew rather than Yiddish, because the pre-World War II Dutch Jewish
residents were largely non-Yiddish speaking Sephardim of Portuguese/Spanish
origin.
Leo Scheps
Maarten Hartog
Janneke heeft geschreven in bericht <6pii28$5qc$1...@news.surfnet.nl>...
>
>Even een greep uit wat we hier in Amsterdam nog vaak op straat horen:
>
>geinponem = grapjas
>iets is "geen porum" = geen gezicht
>uitroep: "attenoje" (was: adonai) = jemig, mijn God!
>iets is een "gotspe" = (min of meer) schandalig
>aggenebbisj = rotzooi, bijvoorbeeld een aggenebbisj-buurt is een
achterbuurt
>tof! = goed, mooi zo
>
Heus niet alleen 'hier in Amsterdam', hoor.
Tof (en de andere voorbeelden ook) hoor je ook daar in Dordrecht, ginds in
Groningen, verderop in Vlissingen en zéker hier in Haarlem!
Maarten
>
>
Jacob Abas
Franneke wrote in message <6pii28$5qc$1...@news.surfnet.nl>...
>>Uitdrukkingen die de gemiddelde Nederlander niet kent zijn b.v (als ik het
>>niet mis heb met zowel spelling als betekenis)
>>Ik zou het wel leuk en interessant vinden om een lijst aan te leggen van
>>zulke woorden, en hierbij vraag ik dus om bijdragen.
>
>
>Dag Jacob
>
>Even een greep uit wat we hier in Amsterdam nog vaak op straat horen:
Ja, bedankt. Ik ken die ook en zal mijn gedachten er even bijschrijven
>
>geinponem = grapjas [ponem {panim] = gezicht]
>iets is "geen porum" = geen gezicht [zelfde stam, uitspraak veelal door
niet-joden, die geen ponem zeggen]
>uitroep: "attenoje" (was: adonai) = jemig, mijn God!
>iets is een "gotspe" = (min of meer) schandalig [{goetspa} meer
brutaliteit]
>aggenebbisj = rotzooi, bijvoorbeeld een aggenebbisj-buurt is een
achterbuurt
[meer armetierigheid. Een nebbisj is ook een zielig iemand]
>tof! = goed, mooi zo
>
>Het eerder genoemde Bargoense woordenboek is "Bargoens woordenboek : kleine
>woordenschat van de volkstaal" samengesteld door drs. Enno Endt i.s.w. met
>Lieneke Frerichs, uitgegeven door Erven Thomas Rap, Vijverhof, Baarn. Ik
heb
>hier de 9e druk uit 1979, ISBN 90 6005 095 9.
>
>Aan de Universiteit van Amsterdam wordt jiddisch gegeven in het kader van
de
>studie Hebreeuws/Aramees bij het Juda Palache Instituut. Misschien kun je
>daar je licht eens opsteken.
>http://www.uva.nl/onderwijs/opleidingen/taal.en.cultuur/hebreeuws.html
>
>Nu eerst even een weekje op vakantie, maar ik zal er m'n gedachten nog eens
>over laten gaan. Je mag me eventueel nog wel eens privé mailen, wie weet
>weet ik er meer.
>
>Janneke
>
>Leuk, en nogmaals bedankt.
Jacob Abas
Toronto
Peter Koopman
> > tof! = goed, mooi zo
>
> Hé, dat is wel een zéér bekende! Laat ik nou altijd gedacht hebben dat
> tof een typisch Belgisch woord was! Hier hoor je het dagelijks, vooral
> tussen jongeren en studenten. Het is ongeveer gelijk aan "wijs!", dat
> ook niet uit te roeien blijkt te zijn.
Gaaf!
--
Peer Mankpoot
pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
Jacob Abas
bijschrijven.
Peter Koopman wrote in message <35c0d4be....@news.euronet.nl>...
>"Jacob Abas" <Abas...@shaw.wave.ca> schreef:
>
>> Gazzer - varken
>
>Ja, hoor ik ook nog wel eens, maar dan in gazzerponum = lelijkerd.
[letterlijk varkens gezicht]
>
>Ik ben er niet zeker van dat alle volgende woorden jiddisj zijn:
>
>Mesjokke (gek) {mesjoega, met Duitse g als gar nicht}, nebbisj (ach gut!),
attenooie (jeumig!), [wat] sjattet
>(wat maakt het uit), kunsjt (uitroep, zie p.s.), mexikaanders (joden)
[nooit gehoord],
>majem (gracht)[ letterlijk water], gallies (akelig), nassen (eten) [nasjen,
eten maar ook snoepen] , tofelemone (?)[Katholiek of misschien Christelijk
met een bijsmaak van -ja, wat is het juiste woord- iemand die zijn geloof
meer voor de vorm dan voor de werkelijkheid beleidt, ijlie [??]
>(heibel), sjlemazzel (ongeluk), mazzel [niet-joden zeggen ook 'Marzel'] en
broge (geluk en voorspoed),
>mesjpoge [misjpoche] (familie), sjlemiel (sukkel), gotspe (lef), maf (raar,
gek),
>sjatzie (schatje).
>
[Een sjlemiel is iemand die op zijn rug valt en daarmee zijn neusbeentje
breekt. Zo heeft mijn vader mij dat uitgelegd]
>Verder als afleiding: daar ga je, v. lachaiem (sp?) [lechajem = letterlijk
to life, voor het leven] = gezondheid
>(i.p.v. "proost!")
>
>P.S.: kunsjt is een lekker woord. Kan je overal in gebruiken. Ik weet
>er een mop mee.
>Olympisch Stadion, bij de finish van de marathon. De eerste loper komt
>onder groot gejuich het stadion binnen, wordt hartstochtelijk
>toegejuicht door 50.000 mensen waaronder Sam en Moos. De marathonloper
>maakt zijn slotronde en gaat -letterlijk- door het lint. hij is zo
>blij dat -ie d'r nog een rondje aan vastplakt, waarbij hij over de
>daar staande hordes springt. Sam: "Vind je dat nou niet geweldig Moos,
>die man heb er 42 kilometer en 195 meter opzitten in de bloedhete zon
>met een moordend tempo en dan springt -ie nog effies over zes van die
>hekkies!" Moos: "Kunsjt, met zo'n aanloop."
>
Leuk!
Jacob Abas
leeuw wrote in message <6plnjm$ger$1...@reader1.reader.news.ozemail.net>...
Nou, Leo, dat ben ik helemaal met je eens. De joden hier, die voornamelijk
uit midden en oost Europa afstammen en waarvan veel 'Jiddisj' of 'Iddisj'
kunnen spreken, kennen vrijwel geen enkele uitdrukking die in deze draad
naar voren komt. Daarentegen heb ik hier een aantal Israellische vrienden,
waarmee we de meeste woorden wederzijds kunnen herkennen , zij het met een
andere uitspraak en klemtoon.
Goppe huwelijk - Choepa baldakijn waaronder het huwelijk plaats vindt
Sjabbes - sjabat - zaterdag
Bajes -gevangenis - beet of bajit - huis
Jelet - jeled - kind
goochem - gachaam
Jacob Abas
Toronto
Jacob Abas
Luc Pycke wrote in message <35C212...@ping.be>...
>Franneke wrote:
>
>> Even een greep uit wat we hier in Amsterdam nog vaak op straat horen:
>>
>> iets is "geen porum" = geen gezicht
>
>als onbekend natuurlijk. Maar die attenoje vergeet ik toch nooit meer.
>Ik heb me vroeger eens in een weekendpuzzel te pletter gezocht op
>"Bargoense uitroep" van 15 letters. Bleek "ottelenojeheine" te zijn,
>een variant van attenoje. Jiddisch of niet, maar waar hąąl je zo'n
>woord!? Kijk, ik ben geen chauvinist, maar als zo'n onding in de
>van Dale mag opgenomen worden, dan vraag ik mij af waarom ze ginder
>nog steeds weigeren om het Belgische "amai!" op te nemen. Dat woord
>hoor je hier overal duizend keer per dag, dus een plaatselijke
>variant kun je het moeilijk noemen.
>
>> tof! = goed, mooi zo
>
>Hé, dat is wel een zéér bekende! Laat ik nou altijd gedacht hebben dat
>tof een typisch Belgisch woord was! Hier hoor je het dagelijks, vooral
>tussen jongeren en studenten. Het is ongeveer gelijk aan "wijs!", dat
>ook niet uit te roeien blijkt te zijn.
>
ottelenojeheine Ja! Ik ken dat als attenojeleheine, wat een verschrikking,
wat erg is dat,
Ik ken nog zo'n lange, tofelemone frotte haurik, slaat op een persoon van
een ander geloof, misschien Katholiek, die daarbij als een onplezierig
iemand wordt beschouwd.
Jacob
Peter Koopman
> Dank je, Peter.
Joer welkum.
> > mexikaanders (joden)
> [nooit gehoord],
Nog even nagevraagd bij iemand die boekjes heeft van Meijer Sluiser,
chroniqueur van het vooroorlogs joods Amsterdam. Volgens Sluiser is
mexikaander afgeleid van het Duitsche "Mag sie keiner" = niemand
houdt van ze. Joodse zelfspot, blijkbaar.
> tofelemone (?)
> > [Katholiek of misschien Christelijk
> > met een bijsmaak van -ja, wat is het juiste woord- iemand die zijn geloof
> > meer voor de vorm dan voor de werkelijkheid beleidt,
belijdt
Ik heb het woord ertussen gezet omdat het jiddisj lijkt, ik heb het
ook wel eens gehoord, maar weet niet meer in welke contekst.
> [Een sjlemiel is iemand die op zijn rug valt en daarmee zijn neusbeentje
> breekt. Zo heeft mijn vader mij dat uitgelegd]
:-))))
--
Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
Bavink had 't altijd over 'het einde, dat meteen 't begin zou wezen'.
Wij vonden dat allemaal volkomen duidelijk en weidden er niet verder over uit.
- Titaantjes (Nescio)
Peter Koopman
> Ik ken nog zo'n lange, tofelemone frotte haurik, slaat op een persoon van
> een ander geloof, misschien Katholiek, die daarbij als een onplezierig
> iemand wordt beschouwd.
JA! Brengt weer een andere in herinnering: goj (niet-jood).
--
Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
"Wegens enorm succes vandaag weer verse koffie!"
- Café De Fles, Amsterdam
Luc Pycke
> > Hé, dat is wel een zéér bekende! Laat ik nou altijd gedacht hebben dat
> > tof een typisch Belgisch woord was! Hier hoor je het dagelijks, vooral
> > tussen jongeren en studenten. Het is ongeveer gelijk aan "wijs!", dat
> > ook niet uit te roeien blijkt te zijn.
>
> Gaaf!
Juist ja. In Mechelen wordt dat zelfs "graaf!" (ongetwijfeld van het
Franse "grave" = erg). In Lokeren daarentegen vinden ze alles nijg, of
zelfs kei-nijg. En in Geel vinden ze de meisjes niet mooi of knap, maar
verschrikkelijk "dempig".
Luc P.
PS: Iemand hier die wat meer over het Geelse dialect weet? Ik zou er
graag wat meer over vernemen...
Peter Koopman
> En in Geel vinden ze de meisjes niet mooi of knap, maar
> verschrikkelijk "dempig".
Het kan aan mijn preoccupatie liggen, maar bij "dempig" zou ik eerder
aan "geil" of zoiets denken. Overigens hoorde ik laatst iemand een
vermeende nymfomane karakteriseren als "zij is zo gruizig als een bos
uien". Prachtige uitdrukking.
--
Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
"Halt! Who goes there?" "Death." "Approach, friend."
(Forgotten sons - Marillion)
Jacob Abas
Peter Koopman wrote in message <35c2d5d0....@news.euronet.nl>...
Weer bedankt, Peter.
Over zelfspot gesproken, ik had de volgende, die mijn vader mij verteld had,
al een keer ingezonden dacht ik:
Waarom trok Mozes met het Joodse volk door de Rode Zee? Omdat 'ie met het
geteisum niet over straat wou.
Dan nog een Engelse one-liner: Wat is het verschil tussen Jesus en Mozes?
Jesus saves and Mozes invests.
Jacob
Toronto
Edwin den Boer
>"Jacob Abas" <Abas...@shaw.wave.ca> schreef:
>> tofelemone (?)
>> > [Katholiek of misschien Christelijk
>> > met een bijsmaak van -ja, wat is het juiste woord- iemand die zijn geloof
>> > meer voor de vorm dan voor de werkelijkheid beleidt,
> belijdt
>
>Ik heb het woord ertussen gezet omdat het jiddisj lijkt, ik heb het
>ook wel eens gehoord, maar weet niet meer in welke contekst.
*toffelemone*, tofelemone, toffelemoons [barg.: katholiek].
{_tofelemones_ [een katholiek] 1858, toffelomones (bn.) 1901-1925}
< *jiddisch* _tofelome_ van _tofel emmoene_ [rooms-katholicisme, lett.
ongegrond, ijdel geloof], van *hebr.* _taphel_ [ongezouten, flauw,
tweederangs] + _'emuna_ [geloof].
Bron: Van Dale Etymolisch Woordenboek, 1997.
Ik kom het nog wel eens tegen in min of meer intellectuele artikelen
in kranten en tijdschriften e.d., in de vorm 'tofelomene', als
bijvoeglijk naamwoord.
--
Edwin den Boer, Utrecht.
Godvertering: Deelname aan het H. Sacrament van de Communie.
Jacob Abas
Luc Pycke wrote in message <35C328...@pophost.ping.be>...
>Peter Koopman wrote:
>
>> > Hé, dat is wel een zéér bekende! Laat ik nou altijd gedacht hebben dat
>> > tof een typisch Belgisch woord was! Hier hoor je het dagelijks, vooral
>> > tussen jongeren en studenten. Het is ongeveer gelijk aan "wijs!", dat
>> > ook niet uit te roeien blijkt te zijn.
>>
>> Gaaf!
>
>Juist ja. In Mechelen wordt dat zelfs "graaf!" (ongetwijfeld van het
>Franse "grave" = erg). In Lokeren daarentegen vinden ze alles nijg, of
>verschrikkelijk "dempig".
>
>Luc P.
>
>PS: Iemand hier die wat meer over het Geelse dialect weet? Ik zou er
>graag wat meer over vernemen...
>
Ja, mijn neefjes in Waalre, die we pas bezocht hebben, vinden ook alles
'Gaaf' Wij hadden het nooit gehoord in de betekenis van hen, die ons wel
onmiddellijk duidelijk was.
Het woord 'tof' in het Hebreeuws is 'tov' : boker tov = goeie morgen en de
'er'
als 'er' en niet als 'ur' uitspreken.
Jacob Abas
Toronto
Jacob Abas
Edwin den Boer wrote in message <35fa3c22...@news.wxs.nl>...
Wat interessant, Edwin, dan lag mijn gevoel voor de betekenis (in de
beginnende oorlogsjaren opgedaan) toch wel redelijk in de buurt.
Is Etymolisch een typefout of is het een juist woord?. Hier is het namelijk
etymological.
Inmiddels zijn er weer een paar woorden bij me boven gekomen:
Temeier - hoer (In het Hebreeuws is het 'zona')
Mies - lelijk, miezerig meestal meisje of vrouw.
Jauker - duur
Bezol - goedkoop
Pannetje - gratis of goedkoop kaartje voor een voorstelling.
Geeltje - biljet van f25.00
Rooie rug - biljet van f1000.00
Jofel (Jiddisj?) - Hebreeuws joffie, jaffee leuk, mooi, geweldig
Gesjiewes - een aardig, vriendelijk, zachtaardig persoon (deze 'G' op zijn
Duits uitspreken)
Jontef - feestdag - Hebreeuws : jom tov - een goeie dag, met betekenis van
feestdag. Op Joodse feestdagen gingen we mijn grootmoeder 'Goed jontef'
wensen, wat dus eigenlijk een pleonasme is.
Mamzer - gemeen iemand, letterlijk buitenechtelijk kind
Ook 'Mamzer bennenidde' kan ik me herinneren, en dat is nog erger, maar ik
heb geen flauw idee wat dat achtervoegsel betekent. Het wordt met grote
minachting uitgesproken.
Gammer (werd ik vaak door mijn vader genoemd) - stommeling (Hebreeuws
gamor - ezel). Hij noemde me ook wel Sloege, maar ik geloof dat dat Fries is
en waarschijnlijk hetzelfde betekent. Zijn moeder was Friezin.
Lau, lau tof, - Niet of geen, niet goed. Doet me denken aan een ware (?)
geschiedenis van het begin van de oorlog, toen een Jodemannetje op de markt
nog handel mocht drijven en hij daar gordijnen van papier verkocht. Hij
legde dan de nadruk bij zijn klanten: ' Die ken je lau wassen'. De klanten
die bij zijn woorden een 'w' inlasten, waren natuurlijk zeer boos en daagden
hem voor de rechter, waar hij zich verdedigde dat hij ze heus had
gewaarschuwd. De afloop van dit verhaal is mij niet bekend.
Uit die tijd was ook Moos bij een oploop aangekomen. 'Wat is er aan de
hand?' vroeg hij. "Ze hebbe een NSBer uit de tweede verdieping gegooid" was
het antwoord. Moos zei toen heel tactisch en gevoelig: 'Da's laag'
Peter Koopman
> > Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
>
> Even tussendoor Peter, helpt dat nou wat die spamblockers?
Ik denk het wel, want alhoewel ik redelijk wat post op usenet heb ik
amper last van spam. Maar ik heb die spamblocker eigenlijk van het
begin af aan gebruikt, dus kan ik niet vergelijken.
--
Peter Koopman
Stuur gerust een reactie per e-mail maar verwijder dan SPAMBLOCKER uit het retouradres.
Feel free to send an e-mail reply but remove SPAMBLOCKER from the return address.
Edwin den Boer
>Is Etymolisch een typefout of is het een juist woord?. Hier is het namelijk
>etymological.
Een typefout natuurlijk, het moet 'etymologisch' zijn.
Michel Huibers
Jacob Abas heeft geschreven in bericht ...
>
>Inmiddels zijn er weer een paar woorden bij me boven gekomen:
>
>Mies - lelijk, miezerig meestal meisje of vrouw.
Dat lelijk en miezerig klopt wel, maar ik ben toch echt een jongen :-)
Mies
Jacob Abas
Moos, die in een groot flatgebouw woont. Hij kwam thuis en zei tegen Saar:
'Heb je dat al gehoord? Er is hier een onderzoek ingesteld in ons gebouw en
nu blijkt het dat op een na alle vrouwen hier hun man ontrouw zijn.'
Even stilte, Saar denkt na, en zegt: 'O, ik weet wie dat is!'
Jacob Abas
Sjikker - dronken
Sjikkerer - dronkelap
Nasjes - snoep
Nasjen - eten
Nasjer -snoeper, vreetzak
Kotemer - kleintje (katan = klein)
Ole we sjolem - achtervoegsel als er over een overleden familielid of vriend
gesproken wordt. (olech we-sjalom - mag hij met vrede omhoog gaan) Bij
voorbeeld: 'Dina, ole we sjolem, zei altiijd ...'. Vergelijkbaar met RIP,
requiescat in pacem (als ik mij goed herinner), hij ruste in vrede.
Rasjmedei - hel. Pas op, anders ga je naar de rasjmedei!
Gehenna - ook hel, geloof ik. Met een Duitse G uitspreken.
Wie weet er nog meer van deze Nederlands-Jiddisje uitdrukkingen?
Jacob Abas
Toronto (sinds 1957)
Ed van der Weele
>
> Nog een paar:
<Knip>
> Sjikker - dronken
Wel gehoord van iemand die plat-Haags sprak: sikker
> Nasjen - eten
In Haarlem en Amsterdam mij bekend als: nassen
> Kotemer - kleintje (katan = klein)
Algemeen bekend: koter = (klein) kind. "Zij/hij heeft 4 koters".
> Rasjmedei - hel. Pas op, anders ga je naar de rasjmedei!
Mij bekend als: Hij gaat naar de ratsmodee (Amsterdams?)
> Wie weet er nog meer van deze Nederlands-Jiddisje uitdrukkingen?
Er schiet me nu "(be)sjoemelen" te binnen. Van Dale vermeldt slechts dat het
'volkstaal' is (ook besjoechelen). In mijn oren klinkt het ook Jiddisch.
> Jacob Abas
> Toronto (sinds 1957)
Ed van der Weele
(Haarlem sinds 1947 / Heerlen sinds 1972) ;-)
--
e-mail: evdw...@nxt1.demon.nl
Christa Jonkergouw
>Luc Pycke <luc....@ping.be> schreef:
>
>> > Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
>>
>> Even tussendoor Peter, helpt dat nou wat die spamblockers?
>
>Ik denk het wel, want alhoewel ik redelijk wat post op usenet heb ik
>amper last van spam. Maar ik heb die spamblocker eigenlijk van het
>begin af aan gebruikt, dus kan ik niet vergelijken.
Ik merk dat er binnen de nederlandse hi"erarchie niet zo veel
spam volgt, maar in alt-groepen des te meer. Een oud adres levert
nog steeds een gerede hoeveelheid rotzooi op iedere week.
--
Christa
Toch is 'r kauw jonger
(email: nieuwsjongen = newsguy)
Antoinet
Koopman) wrote:
>Luc Pycke <luc....@ping.be> schreef:
>
>> > Peter Koopman pkoo...@SPAMBLOCKEReuronet.nl
>>
>> Even tussendoor Peter, helpt dat nou wat die spamblockers?
>
>Ik denk het wel, want alhoewel ik redelijk wat post op usenet heb ik
>amper last van spam. Maar ik heb die spamblocker eigenlijk van het
>begin af aan gebruikt, dus kan ik niet vergelijken.
Ik dus wel.
Ik was nog maar twee weken in de wijde wereld en had al zo'n 10 keer
post. Vele beginnend met: Schrik niet, dit is geen spam. Wat het wel
was werd niet gezegd. :-(
Toen heb ik mijn e-mail adres veranderd en direct 2 XX-en in de naam
van de provider gezet en tot nog toe geen spam.
Antoinet
Voor reactie verwijder XX uit E-mail adres.
Jacob Abas
Ed van der Weele wrote in message <35C48F1C...@mefisto.nl>...
weer het gevolg is van het overnemen van zulke woorden door niet-Joodse
Nederlanders van Joodse Nederlanders.
Een grappig verschijnsel is ook de uitspraak van mijn achternaam, Abas, in
Nederland door Joden in de regel met de klemtoon op de tweede lettergreep
wordt uitgesproken in tegenstelling door andere Nederlanders op de eerste
lettergreep.
Ed, heb je de zachte Limburgse G al onder de knie?
Ja, ik leg altijd maar uit dat ik al 41 jaar in Canada woon, waarmee men
mijn taal en schrijffouten misschien over het hoofd ziet. Ik zal het voor
deze keer wat uitbreiden:
Jacob Abas
1929 Rotterdam (Tiedemanstraat)
1949 Militaire dienst Verbindingstroepen Utrecht, VS, Amersfoort
1953 Rotterdam
1957 Toronto
1963 Vancouver, helemaal aan de andere kant
1969 Toronto (eigenlijk Thornhill, wat tegen Toronto aanligt, maar waar de
personele belasting lager is) waar we nu nog steeds in hetzelfde huis wonen,
Rolf Blijleven
>
>Sjikker - dronken
>Sjikkerer - dronkelap
>Nasjes - snoep
>Nasjen - eten
>Nasjer -snoeper, vreetzak
>
vriend
>gesproken wordt. (olech we-sjalom - mag hij met vrede omhoog gaan) Bij
>voorbeeld: 'Dina, ole we sjolem, zei altiijd ...'. Vergelijkbaar met RIP,
>requiescat in pacem (als ik mij goed herinner), hij ruste in vrede.
>
>
>
>
Ramsj - 2e hands boekwinkel. Iets in de ramsj kopen, of een boek is wordt zo
weinig verkocht dat de uitgever het verramsjt. Het verbaast me dat deze nog
niet eerder is gevallen in deze draad, terwijl we hier toch vele
taalliefhebbers c.q. Ramsjkopers treffen.
Gabber - vriend, makker. Mooi voorbeeld van hoe iets een eigen leven kan
gaan leiden: een paar jaar geleden werd in de regio Rotterdam door een
aantal jongens house-music gemaakt in een zeer bepaalde stijl, namelijk
vrijwel zonder melodie en vooral veel snoeiharde beats per minute. Je had
bijvoorbeeld het nummer Poing, niets dan vijf minuten achter elkaar keihard
POINGPOINGPOINGPOING etc uit de synthesizer. Die jongens kenden elkaar
allemaal, het waren allemaal Gabbers van elkaar. Dat stijltje kreeg de naam
Gabber-house. Buiten de regio Rotterdam door niet volledig ingewijde fans
uitgesproken op z'n engels, dus 'Gebber'. Housemusic kent vele stromingen
(laatst wijdde de NRC er een pagina aan, minimaal negen zijn er, de
mengvormen niet meegerekend) en iedere stroming heeft zijn eigen
(ont)kledingvoorschriften. Zo kreeg je dan ook Gabbertjes en Gabberinnetjes:
ze zijn tussen de 12 en de 17, hij is kaalgeschoren en op houseparties, maar
's zomers liefst ook op school) draagt-ie alleen een joggingbroek en Nikes
of Reeboks, zij heeft lang haar pijnlijk strak achterover getrokken in een
paardestaart, en ze mag een hesje ('topje') boven de joggingbroek. Hun
dansstijl heet Hakkűh! (if you must know). Kortom, de etymologie van het
woord Gabber heeft recente geschiedenis erbij gekregen.
Sjacheren - handel drijven op niet geheel koosjere wijze, maar is nog net
geen gesjoemel, en of dat Jiddisch is weet ik niet.
Sjoege, Sjoegem - als in 'geen sjoege geven', geen stom woord zeggen.
Koosjer = In orde, niets mis mee. (Was ik dacht ik nog niet tegengekomen in
deze draad (?)). Hoor ik vooral gebruikt buiten de context van voedsel:
"Zoals AppleTalk werkt op m'n Powerbook, nou da's gewoon helemaal koosjer".
Sjammes = smeris, 'cop'. Volgens Van Dale is het een koster van een
synagoge, en verder niets, dus dit valt niet onder Nederlands-Jiddisch. Ik
weet zeker dat Humphrey Bogart het bezigt in zijn rol als detective als-ie
naar zichzelf verwijst ("I'm a shamus"), dus het zal Amerikaans-Jiddisch
zijn.
In de categorie Zelfspot, wellicht ietwat belegen:
Waarom beantwoordt een Jood een vraag altijd met een wedervraag?
Antwoord: Waarom zou een Jood een vraag Niet met een wedervraag
beantwoorden?
(ook nog: Uit een boek van Erica Jong, titel is me ontschoten:)
How odd
of God
to Choose
the Jews.
Not odd
of God:
Goyim
annoy 'im.
Tot zover.
Mazzel!
Rolf
Jacob Abas
Jacob
Rolf Blijleven wrote in message <6q4et6$8dd$1...@news2.xs4all.nl>...
>Jacob Abas heeft geschreven in bericht ...
>>Nog een paar:
>>
>>Sjikker - dronken
[snip..]
>>Wie weet er nog meer van deze Nederlands-Jiddisje uitdrukkingen?
>>
>>
>Een paar:
>
>Ramsj - 2e hands boekwinkel. Iets in de ramsj kopen, of een boek is wordt
zo
>weinig verkocht dat de uitgever het verramsjt. Het verbaast me dat deze nog
>niet eerder is gevallen in deze draad, terwijl we hier toch vele
>taalliefhebbers c.q. Ramsjkopers treffen.
>
[Nooit van gehoord. Ik zal mijn Israelische vrienden hier eens over navragen
of zo'n woord Hebreeuwse oorsprong kan hebben. ... en een vriendin die ik
dus even opbelde, herkent het woord niet. Jammer.
Gabber is -als ik het juist heb- een niet-Joodse uitspraak. Ik meen mij te
herinneren dat de Joodse uitspraak gawwer is. Het Hebreeuws is Chaweer -
vriend , Chawera - vriendin, klemtonen op de laatste lettergreep zoals
meestal.
De chewre - gemeente, gemeenschap zal hier ook van afgeleid kunnen zijn.]
>Gabber - vriend, makker. Mooi voorbeeld van hoe iets een eigen leven kan
>gaan leiden: een paar jaar geleden werd in de regio Rotterdam door een
>aantal jongens house-music gemaakt in een zeer bepaalde stijl, namelijk
>vrijwel zonder melodie en vooral veel snoeiharde beats per minute. Je had
>bijvoorbeeld het nummer Poing, niets dan vijf minuten achter elkaar keihard
>POINGPOINGPOINGPOING etc uit de synthesizer. Die jongens kenden elkaar
>allemaal, het waren allemaal Gabbers van elkaar. Dat stijltje kreeg de naam
>Gabber-house. Buiten de regio Rotterdam door niet volledig ingewijde fans
>uitgesproken op z'n engels, dus 'Gebber'. Housemusic kent vele stromingen
>(laatst wijdde de NRC er een pagina aan, minimaal negen zijn er, de
>mengvormen niet meegerekend) en iedere stroming heeft zijn eigen
>(ont)kledingvoorschriften. Zo kreeg je dan ook Gabbertjes en
Gabberinnetjes:
>ze zijn tussen de 12 en de 17, hij is kaalgeschoren en op houseparties,
maar
>'s zomers liefst ook op school) draagt-ie alleen een joggingbroek en Nikes
>of Reeboks, zij heeft lang haar pijnlijk strak achterover getrokken in een
>paardestaart, en ze mag een hesje ('topje') boven de joggingbroek. Hun
>dansstijl heet Hakkűh! (if you must know). Kortom, de etymologie van het
>woord Gabber heeft recente geschiedenis erbij gekregen.
>
>Sjacheren - handel drijven op niet geheel koosjere wijze, maar is nog net
>geen gesjoemel, en of dat Jiddisch is weet ik niet.
[Sjacheren geeft mij meer het gevoel van handel drijven met ruime mate van
onderhandelen over de prijs of over wat men voor de prijs. Het Hebreeuwse
woord Sjochet - handelaar, komt bij mij naar voren, maar of het juist is??}
>
>Sjoege, Sjoegem - als in 'geen sjoege geven', geen stom woord zeggen.
[Goeie. Ook: geen antwoord geven, niets van zich laten horen]
>
>Koosjer = In orde, niets mis mee. (Was ik dacht ik nog niet tegengekomen in
>deze draad (?)). Hoor ik vooral gebruikt buiten de context van voedsel:
>"Zoals AppleTalk werkt op m'n Powerbook, nou da's gewoon helemaal koosjer".
>
[Klopt. Hebreeuws kasjeer. Ook: voldoen aan de rituele vereisten voor
slachten, koken, en eten.
Een onnette mop: In Israel is een wet dat dames op het strand bikinis moeten
dragen want melk en vlees mogen niet met elkaar verpakt worden.]
>Sjammes = smeris, 'cop'. Volgens Van Dale is het een koster van een
>synagoge, en verder niets, dus dit valt niet onder Nederlands-Jiddisch. Ik
>weet zeker dat Humphrey Bogart het bezigt in zijn rol als detective als-ie
>naar zichzelf verwijst ("I'm a shamus"), dus het zal Amerikaans-Jiddisch
>zijn.
>
[Dat de sjammes op een politieagent duidt, houdt niet in dat de oorsprong
niet het woord koster kan zijn, in de zin van oppasser, bewaker. Een aantal
van die woorden hebben een andere betekenis gekregen, b.v. Mokum - Amsterdam
(Makom - plaats), Bajes - gevangenis (Bajit - huis). Goochem (chachaam) is
een grappig woord hier in noord Amerika, waar in het Jiddisj 'a chochem'
juist iemand is, die stomme dingen doet. Een uitdrukking die dus uitsluitend
sarcastisch is.
De negende editie van de Concise Oxford Dictionary acht de oorsprong van
Shamus als onzeker]
>In de categorie Zelfspot, wellicht ietwat belegen:
>Waarom beantwoordt een Jood een vraag altijd met een wedervraag?
>Antwoord: Waarom zou een Jood een vraag Niet met een wedervraag
>beantwoorden?
>
>(ook nog: Uit een boek van Erica Jong, titel is me ontschoten:)
>How odd
>of God
>to Choose
>the Jews.
>
>Not odd
>of God:
>Goyim
>annoy 'im.
>
>
>Tot zover.
>
>Mazzel!
>
>Rolf
>>
[nogmaals, dank je wel]
Jacob Abas
Toronto
Ane Roos
Een mooie wrange is de Newyorkse definitie van antisemiet:
Iemand met een *overdreven* afkeer van joden.
--
Ane Roos | Nice,nice,very nice-- | Calypso 53,
a...@xs4all.nl | So many different people | The Book of Bokonon,
| In the same device. | - Kurt Vonnegut
Erik de Kort
> [knip]
> (Makom - plaats), Bajes - gevangenis (Bajit - huis). Goochem (chachaam) is
> een grappig woord hier in noord Amerika, waar in het Jiddisj 'a chochem'
> juist iemand is, die stomme dingen doet. Een uitdrukking die dus uitsluitend
> sarcastisch is.
>
> >Rolf
>
> Jacob Abas
> Toronto
Mijn ouders (vader: Haarlem, moeder: Amsterdam) riepen vaak tegen
me (als ik iets doms deed) "Heintje goochem!". Mijn moeder heeft na de
oorlog een tijdje bij Joodse bazen gewerkt en kan dat daar dus
hebben opgepikt.
Erik
Uitspraak van een Joodse baas van mijn moeder:
"Meneer, ik wenz u veel personeel!"
(Die 'z' moet worden uitgesproken)
Jacob Abas
Erik de Kort wrote in message <35C6CAE8...@stud.tue.nl>...
Ook sarcastisch goochem dus. Leuk. De wenz heb ik hier ook wel eens van een
vriend gehoord.
En een ander woord dat mij vanmorgen tebinnen schoot: Tochus (taachad) -
billen.
Doe dat niet ander krijg je een pak op je tochus.
Bedankt voor je bijdrage Erik.
Ed van der Weele
>
> Ook weer interessant om over die klankverschillen te horen. Ik denk dat het
> weer het gevolg is van het overnemen van zulke woorden door niet-Joodse
> Nederlanders van Joodse Nederlanders.
Deze thread volgend valt het mij op dat er veel Joodse uitdrukkingen in het
Nederlands worden gebruikt die iets anders worden uitgesproken, vooral de
'sj'klank die in het Nederlands veelal als 's' wordt uitgesproken.
> Een grappig verschijnsel is ook de uitspraak van mijn achternaam, Abas, in
> Nederland door Joden in de regel met de klemtoon op de tweede lettergreep
> wordt uitgesproken in tegenstelling door andere Nederlanders op de eerste
> lettergreep.
Dat zal van mij dan wel een vorm van afwijkend gedrag zijn; jouw naam
lezende legde ik in gedachten de klemtoon steeds op de laatste lettergreep.
Terwijl ik toch geen enkele familiale binding met Joden heb, noch
regelmatige contacten.
> Ed, heb je de zachte Limburgse G al onder de knie?
Tot mijn schande(?) moet ik bekennen dat ik na al die jaren nog steeds
hetzelfde spreek zoals ik in Haarlem gewend was. Mijn ouders en de
onderwijzers op school letten er streng op dat je niet 'plat' sprak en
traden daar onverbiddelijk tegen op. Er bestaat het misverstand dat in
Haarlem 'het beste Nederlands' gesproken zou worden, maar er bestaat wel
degelijk een Haarlems dialect, of plat-Haarlems. Thuis en op school, maar
die was dan ook in Bloemendaal, werd plat spreken niet getolereerd.
Waarschijnlijk de reden waarom ik ook het Limburgs nooit heb leren spreken.
Op zich is Limburgs ondefinieerbaar omdat elke plaats zijn eigen dialect
heeft. En daarbij hebben de meeste Limburgers de charmante eigenschap dat
zij in gezelschap onderling het dialect bezigen, maar voor de Hollanders er
nadien even de vertaling van het gesprek bij geven. Een soort ondertiteling
dus.
Er bestond voor mij daarom ook geen noodzaak om mij het 'Limburgs' eigen te
maken.
En die Limburgse G is voor een Hollander zo verschrikkelijk moeilijk na te
doen dat het al snel op een parodie gaat lijken als ik dat probeer. En dat
lijkt me een belediging voor de Limburgers, vergelijkbaar met de juffrouw
van de TV-reclame voor de "vette-hap" van een fabriek van kroketten en
andere vleesafvalproducten uit Maastricht.
Het zit misschien ook in de genen van het strottehoofd? ;-)
> Ja, ik leg altijd maar uit dat ik al 41 jaar in Canada woon, waarmee men
> mijn taal en schrijffouten misschien over het hoofd ziet. Ik zal het voor
> deze keer wat uitbreiden:
>
> Jacob Abas
<c.v. even geknipt>
Jacob, ik vond het grappig dat je bij elke posting er even bij vermeldde dat
je al zolang in Canada woont. En toen kon ik het niet laten om mijn
achtergrond er met een knipoog even bij te vermelden.
Maar mijn complimenten dat je na al die jaren de Nederlandse taal nog
volkomen beheerst.
Ed van der Weele
--
e-mail: evdw...@nxt1.demon.nl
Jacob Abas
Ed van der Weele wrote in message <35C7AD64...@mefisto.nl>...
>Jacob Abas schreef:
>>
>> Ook weer interessant om ... <snip>
>> Ed, heb je de zachte Limburgse G al onder de knie?
>
>Tot mijn schande(?) moet ik bekennen dat ik na al die jaren nog steeds
>hetzelfde spreek zoals ik in Haarlem gewend was. Mijn ouders en de
>onderwijzers op school letten er streng op dat je niet 'plat' sprak en
>traden daar onverbiddelijk tegen op. Er bestaat het misverstand dat in
>Haarlem 'het beste Nederlands' gesproken zou worden, maar er bestaat wel
>degelijk een Haarlems dialect, of plat-Haarlems. Thuis en op school, maar
>die was dan ook in Bloemendaal, werd plat spreken niet getolereerd.
>Waarschijnlijk de reden waarom ik ook het Limburgs nooit heb leren spreken.
>Op zich is Limburgs ondefinieerbaar omdat elke plaats zijn eigen dialect
>heeft. En daarbij hebben de meeste Limburgers de charmante eigenschap dat
>zij in gezelschap onderling het dialect bezigen, maar voor de Hollanders er
>nadien even de vertaling van het gesprek bij geven. Een soort ondertiteling
>dus.
>Er bestond voor mij daarom ook geen noodzaak om mij het 'Limburgs' eigen te
>maken.
>En die Limburgse G is voor een Hollander zo verschrikkelijk moeilijk na te
>doen dat het al snel op een parodie gaat lijken als ik dat probeer. En dat
>lijkt me een belediging voor de Limburgers, vergelijkbaar met de juffrouw
>van de TV-reclame voor de "vette-hap" van een fabriek van kroketten en
>andere vleesafvalproducten uit Maastricht.
>Het zit misschien ook in de genen van het strottehoofd? ;-)
>>
Grappig is dat mijn Rotterdams geboren en getogen schoonzus, op de
Universiteit in Utrecht in theoretische scheikunde gepromoveerd, nu in
Waalre wonend, de zachte G er zonder moeite uit laat glijden.
<snip>
>Jacob, ik vond het grappig dat je bij elke posting er even bij vermeldde
dat
>je al zolang in Canada woont. En toen kon ik het niet laten om mijn
>achtergrond er met een knipoog even bij te vermelden.
>Maar mijn complimenten dat je na al die jaren de Nederlandse taal nog
>volkomen beheerst.
>
>Ed van der Weele
>--
>e-mail: evdw...@nxt1.demon.nl
Dank je voor de complimenten. Hoewel mijn vrouw ook Nederlands spreekt, is
onze voornaamste voertaal (inclusief met onze drie kinderen) toch wel geheel
Engels. Gelukkig heb ik daar ook weinig moeite mee.
Nu, om de draad weer even op te vatten, nog een paar woorden die me naar
binnen schoten:
Daar maak ik me niet te sappel over - Daar maak ik me niet druk over. Of dit
echter Jiddish is, weet ik niet zeker. Sappelen - hard werken.
In deze draad schreef ik ook over de rasjmedei, waarvan ik dacht dat de
hel ermee bedoeld werd. Een Israelische vriendin legde uit dat het
Hebreeuwse woord Asjmedaai de duivel betekent.
Jacob
Franneke
>van die woorden hebben een andere betekenis gekregen, b.v. Mokum -
Amsterdam
>(Makom - plaats)
Ik heb ook nog geleerd dat Amsterdam, Mokum dus, Mokum-Alef (plaats A)
genoemd werd/wordt en Rotterdam Mokum-Reesj (plaats R).
Janneke
Franneke
>billen.
Hier zegt men niet tochus maar toochus.
Janneke
Jacob Abas
Franneke wrote in message <6qeeod$688$1...@news.surfnet.nl>...
Ja, zo zeg ik het ook. Ik had het gewoon verkeerd geschreven
Dank je wel
Jacob
>
Jacob Abas
Franneke wrote in message <6qeemg$682$1...@news.surfnet.nl>...
Jacob
marieke...@gmail.com
Jatten - handen, stelen (Daar moet je met je jatten vanaf blijven!)
Matzen - oplichten, een voordeel geven, plezier doen ("Zal ik jou eens even matzen?" suggereert dat je iemand een voordeel geeft of een plezier doet terwijl de oorspronkelijke betekenis het tegenovergestelde is.)
Marieke Cohen
marieke...@gmail.com
Ruud Harmsen
schreef/wrote:
>Dit draadje ligt al een tijdje stil
geleden. Maar het onderwerp blijft interessant.
> maar als ik goed gelezen heb, mis ik de olgende woorden nog:
oorsprong en achtergrond ervan is?
>Jatten - handen, stelen (Daar moet je met je jatten vanaf blijven!)
met een macron erboven, zo'n plat streepje; geeft lengte aan?).
Hier http://en.wiktionary.org/wiki/jatten staat ook de Jiddisje
spelling in Hebreeuwse letters erbij. Die linken door naar de
Hebreeuwse woorden.
>Matzen - oplichten, een voordeel geven, plezier doen ("Zal ik jou eens
>even matzen?" suggereert dat je iemand een voordeel geeft of een plezier
>doet terwijl de oorspronkelijke betekenis het tegenovergestelde is.)
komen. Ervoor staat ook een ander woord matsen, dat o.a. 'knoeien,
bedriegen' betekent (maar ik ken het niet), met als herkomst:
Bargoens, zonder verdere uitleg.
--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com
Johannes
"Ruud Harmsen" <r...@rudhar.com> schreef in bericht
news:a4rcv85hgapp03bq2...@4ax.com...
volgens het "Etymologisch Woordenboek van het Nederlands" geen duidelijke
herkomst, maar geen van de gegeven veronderstellingen (waaronder de link
naar het Engerlse 'match') verwijst naar het Jiddisch of het Hebreeuws.
Overigens kan het gunnen/regelen van een voordeeltje aan de een (daar is
vaak 'geritsel' voor nodig) heel goed gepaard gaan met het benadelen van de
ander. Maar dat terzijde. Het is onzeker - volgens dat Etymologisch
Woordenboek - of de beide (schijnbaar?) tegenovergestelde betekenissen van
matsen dezelfde oorsprong hebben.
Wel via het Jiddisch uit het Hebreeuws komt "matse", vaak als "matze"
geschreven (een brood). Misschien vandaar de veronderstelling dat 'matsen'
(en dan ook nog eens geschreven als 'matzen') ook wel Jiddisch zou zijn?
Linea Recta
news:db9c0861-75d9-4915...@googlegroups.com...
--
sjalom
|\ /|
| \/ |@rk
\../
\/os
Peter Elderson
===================
N.B.: op de discussiegroep van NL.TAAL zag ik onder meer een vraag over
Jiddisje (of Jiddische) woorden. Je zou de vragensteller eens kunnen
wijzen op de website van de "Stichting Hebreeuwse en Jiddisje woorden in
het Nederlands": www.sofeer.nl. Daarop staat alle nodige informatie.
Misschien minder leuk dan elkaar wat Jiddisje woorden toespelen, maar
wel effectiever.
=====================
Johannes
"Peter Elderson" <elde...@xs4all.nl> schreef in bericht
news:51f81b90$0$15960$e4fe...@news2.news.xs4all.nl...
>> Dit draadje ligt al een tijdje stil en ik heb geen idee of de
>> topicstarter nog leeft (geboren in 1929 dus in 2013 84 jaar) maar als ik
>> goed gelezen heb, mis ik de olgende woorden nog:
>>
>> Jatten - handen, stelen (Daar moet je met je jatten vanaf blijven!)
>> Matzen - oplichten, een voordeel geven, plezier doen ("Zal ik jou eens
>> even matzen?" suggereert dat je iemand een voordeel geeft of een plezier
>> doet terwijl de oorspronkelijke betekenis het tegenovergestelde is.)
>>
>> Marieke Cohen
>>
>
> Tip via via gekregen: www.sofeer.nl
>
iMark
Ik hoop dat de andere azzesponems in deze groep het ook een interessante
site vinden.