Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss

onomatopee

287 views
Skip to first unread message

Jan Merolant

unread,
May 26, 2001, 10:13:51 AM5/26/01
to
Nadenkend over onomatopeeën probeerde ik voorbeelden
te vinden van woorden die in gebruik zijn genomen door een
geluid na te doen, en die niet meer meteen als geluid
te herkennen zijn. Of tenminste niet direct.


Boem en koekoek geven volgens mij nog duidelijk het geluid weer,
maar bij plas denk je niet meer zo direct aan geluid.

Selamat siang
Jan


Dirk Selis

unread,
May 26, 2001, 11:00:29 AM5/26/01
to
de letters , waren dat oorspronkelijk geen onomatopedische woorden ?
dirk


Jan Merolant

unread,
May 26, 2001, 11:17:02 AM5/26/01
to

Dirk Selis heeft geschreven in bericht ...

>de letters , waren dat oorspronkelijk geen onomatopedische woorden ?
>dirk

Dan ga je terug naar het ontstaan van de taal. Ook
wel een interessant onderwerp. Er zijn verschillende
verklaringen als hoe taal zou zijn ontstaan.

Een van die theorieën heet de Ba-ba-theorie. Die gaat
ervan uit dat onze eerste woorden uitroepen waren van
onbehagen, honger, plezier of pijn, enz. Het eerste woord
zou wel een onwillekeurig "O" kunnen zijn geweest, een
kreet die je nog in de meeste talen terug vind in een of
andere vorm van 'au' of 'ai'.

Huh..en Duh.. vind je vooral nog vaak terug op Usenet. ;-)


Selamat siang
Jan


Baron VON LEDERHOSEN

unread,
May 26, 2001, 11:07:41 AM5/26/01
to

"Jan Merolant" <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> wrote in message
news:9eoguv$s0c$1...@nl-news.euro.net...

>
> Dirk Selis heeft geschreven in bericht ...
> >de letters , waren dat oorspronkelijk geen onomatopedische woorden ?
> >dirk
>
> Dan ga je terug naar het ontstaan van de taal. Ook
> wel een interessant onderwerp. Er zijn verschillende
> verklaringen als hoe taal zou zijn ontstaan.

Nee, het ontstaan van de SPELLING, volgens mij.
En in ons alfabet waren de letters voor zover ik weet geen onomatopeïsche
woorden.


Jan Merolant

unread,
May 26, 2001, 11:53:12 AM5/26/01
to

Baron VON LEDERHOSEN <.> heeft geschreven in bericht
<3b0fc781$0$18096@reader4>...

>
>"Jan Merolant" <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> wrote in message
>news:9eoguv$s0c$1...@nl-news.euro.net...
>>
>> Dirk Selis heeft geschreven in bericht ...
>> >de letters, waren dat oorspronkelijk geen onomatopeïsche

>> >woorden ?
>> >dirk
>>
>> Dan ga je terug naar het ontstaan van de taal. Ook
>> wel een interessant onderwerp. Er zijn verschillende
>> verklaringen als hoe taal zou zijn ontstaan.
>
>Nee, het ontstaan van de SPELLING, volgens mij.
>En in ons alfabet waren de letters voor zover ik weet
>geen onomatopeïsche woorden.

Ik heb het over de klanken en nog niet over spelling.
Dat komt later. In de beginne was er geen alfabet.

Waarschijnlijk werden er klanken geuit bij bepaalde
situaties en dat zou je de eerste woorden kunnen noemen.
Dat zijn na verloop van tijd woorden en begrippen geworden.

De eerste woorden waren waarschijnlijk allemaal
onomatopeeën. Het is makkelijk voor te stellen dat een
kat een 'mao' werd genoemd zoals nu nog is in China,
of een vogel een tjiftjaf.

Ik weet niet of er nog woorden in het Nederlands terug te
vinden zijn uit die neolithische tijd. Woorden zoals het
Baskische woord voor mes, wat steen-die-snijdt betekent.


Selamat siang
Jan


Baron VON LEDERHOSEN

unread,
May 26, 2001, 11:47:43 AM5/26/01
to

"Jan Merolant" <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> wrote in message
news:9eoj2r$sdg$1...@nl-news.euro.net...

>
> Baron VON LEDERHOSEN <.> heeft geschreven in bericht
> <3b0fc781$0$18096@reader4>...
> >
> >"Jan Merolant" <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> wrote in message
> >news:9eoguv$s0c$1...@nl-news.euro.net...
> >>
> >> Dirk Selis heeft geschreven in bericht ...
> >> >de letters, waren dat oorspronkelijk geen onomatopeïsche
> >> >woorden ?
> >> >dirk
> >>
> >> Dan ga je terug naar het ontstaan van de taal. Ook
> >> wel een interessant onderwerp. Er zijn verschillende
> >> verklaringen als hoe taal zou zijn ontstaan.
> >
> >Nee, het ontstaan van de SPELLING, volgens mij.
> >En in ons alfabet waren de letters voor zover ik weet
> >geen onomatopeïsche woorden.
>
> Ik heb het over de klanken en nog niet over spelling.

Je zei: letters, en dat is spelling.

> Dat komt later. In de beginne was er geen alfabet.

Klopt.

> Waarschijnlijk werden er klanken geuit bij bepaalde
> situaties en dat zou je de eerste woorden kunnen noemen.
> Dat zijn na verloop van tijd woorden en begrippen geworden.

Klopt, denk ik.

> De eerste woorden waren waarschijnlijk allemaal
> onomatopeeën. Het is makkelijk voor te stellen dat een
> kat een 'mao' werd genoemd zoals nu nog is in China,
> of een vogel een tjiftjaf.

Ik las laatst een artikel waarin 't tegendeel werd beweerd, maar ik weet
niet meer waar.

Interessanter vind ik 't dat onomatopeeën in andere talen ook (deels) anders
zijn...
Bijvoorbeeld "tjiftjaf" vs "Zilpzalp" (o.i.d.) enz...


Mouseman

unread,
May 26, 2001, 12:02:41 PM5/26/01
to
Baron VON LEDERHOSEN wrote:
> Jan Merolant wrote:

>
> > De eerste woorden waren waarschijnlijk allemaal
> > onomatopeeën. Het is makkelijk voor te stellen dat een
> > kat een 'mao' werd genoemd zoals nu nog is in China,
> > of een vogel een tjiftjaf.
>
> Ik las laatst een artikel waarin 't tegendeel werd beweerd, maar ik weet
> niet meer waar.
>
> Interessanter vind ik 't dat onomatopeeën in andere talen ook (deels)
> anders zijn... Bijvoorbeeld "tjiftjaf" vs "Zilpzalp" (o.i.d.) enz...
>

Ik heb ooit eens een lange lijst gehad met vertalingen, in talloze
talen, van woorden als woef, miauw, piep, kukeleku, i-a, koekoek, etc.
Ik vrees echter dat ik die lijst niet meer heb, maar misschien heeft
iemand hier voorbeelden bij paraat.


Mouseman.

Mouseman

unread,
May 26, 2001, 12:05:25 PM5/26/01
to
Baron VON LEDERHOSEN wrote:
> Jan Merolant wrote:

>
> > De eerste woorden waren waarschijnlijk allemaal
> > onomatopeeën. Het is makkelijk voor te stellen dat een
> > kat een 'mao' werd genoemd zoals nu nog is in China,
> > of een vogel een tjiftjaf.
>
> Ik las laatst een artikel waarin 't tegendeel werd beweerd, maar ik weet
> niet meer waar.
>
> Interessanter vind ik 't dat onomatopeeën in andere talen ook (deels)
> anders zijn... Bijvoorbeeld "tjiftjaf" vs "Zilpzalp" (o.i.d.) enz...
>

Ik heb ooit eens een lange lijst gehad met vertalingen, in talloze

talen, van woorden als woef, miauw, piep, kukeleku, i-a, koekoek, etc.
Ik vrees echter dat ik die lijst niet meer heb, maar misschien heeft

iemand hier voorbeelden paraat.


Mouseman.

Jan Merolant

unread,
May 26, 2001, 12:42:56 PM5/26/01
to

Mouseman heeft geschreven in bericht ...

>Baron VON LEDERHOSEN wrote:
>> Jan Merolant wrote:
>
>>
>> > De eerste woorden waren waarschijnlijk allemaal
>> > onomatopeeën. Het is makkelijk voor te stellen dat een
>> > kat een 'mao' werd genoemd zoals nu nog is in China,
>> > of een vogel een tjiftjaf.
>>
>> Ik las laatst een artikel waarin 't tegendeel werd beweerd, maar ik weet
>> niet meer waar.

Het komt het op neer dat niemand het weet. Ik hang toch die
Ba-ba-theorie aan, die waarbij het mij logisch overkomt dat
de eerste woorden onomatopeeën moeten zijn geweest.

Ik zou graag horen van je hoe die andere theorie dan wel
verklaart hoe de taal is ontstaan.

>> Interessanter vind ik 't dat onomatopeeën in andere talen ook (deels)
>> anders zijn... Bijvoorbeeld "tjiftjaf" vs "Zilpzalp" (o.i.d.) enz...

Is ook interessant. Waarschijnlijk hebben die verschillen
te maken met het klankgebruik? in de verschillende talen.
Ook interpretatie van het geluid kan afwijkende resultaten
opleveren.

Een mooi voorbeeld:
Het Nederlandse kuke-le-ku en het Engelse cock-a-doodle-doo.
Deze twee geluiden werd door één Poolse haan voortgebracht. ;-)

>Ik heb ooit eens een lange lijst gehad met vertalingen, in talloze
>talen, van woorden als woef, miauw, piep, kukeleku, i-a, koekoek, etc.
>Ik vrees echter dat ik die lijst niet meer heb, maar misschien heeft
>iemand hier voorbeelden paraat.


Dat is nou jammer.. ;-)


Selamat siang
Jan


Paul van Oort

unread,
May 26, 2001, 12:48:00 PM5/26/01
to
"Jan Merolant" <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> wrote in message
news:9eod8p$r9l$1...@nl-news.euro.net...

* Donderen
* Gillen
* Krijsen

Dit soort woorden?

--
Opa, vul 'r nota


Jan Merolant

unread,
May 26, 2001, 1:08:21 PM5/26/01
to

Paul van Oort heeft geschreven in bericht
<9eomk1$2o4p$1...@news.kabelfoon.nl>...

Ik weet het niet zeker. De woorden die jij aandraagt
beschrijven geluiden, maar zijn geen onomatopeeën,
denk ik.

Ik zat te denken of er woorden zijn, en dat moet wel
want plas is er een, die niet op het eerste gezicht
je doet denken dat is het geluid van X, maar toch
wel onomatopeeën zijn.

LUV op ornaat


Selamat malan
Jan


Mouseman

unread,
May 26, 2001, 1:12:24 PM5/26/01
to
Het is overigens een gegeven dat veel vogelsoorten in het wild vaak,
duidelijk geografisch afgebakende, 'dialecten' kennen.

> >Ik heb ooit eens een lange lijst gehad met vertalingen, in talloze
> >talen, van woorden als woef, miauw, piep, kukeleku, i-a, koekoek, etc.
> >Ik vrees echter dat ik die lijst niet meer heb, maar misschien heeft
> >iemand hier voorbeelden paraat.
>
> Dat is nou jammer.. ;-)
>

Ach, dat valt ook wel weer mee ;-) Het is een lijstje dat ik jaren
geleden eens op papier had (pre-internet). Ik kan het via allerlei
vertaalsites enzo best opnieuw maken natuurlijk, maar als iemand zo'n
lijstje heeft en het hier wil posten vind ik dat wel zo praktisch ;-)


Mouseman.

Mouseman

unread,
May 26, 2001, 1:20:56 PM5/26/01
to
In article <9eonfp$t7t$1...@nl-news.euro.net>, "Jan Merolant"
<jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> wrote:

Knetteren ?
Lispelen ?
Sissen ?
Knisperen ?

Mouseman.

Christa Jonkergouw

unread,
May 26, 2001, 3:40:33 PM5/26/01
to
Sat, 26 May 2001 18:42:56 +0200 tikte dan wel citeerde Jan Merolant:

>>> Interessanter vind ik 't dat onomatopeeën in andere talen ook (deels)
>>> anders zijn... Bijvoorbeeld "tjiftjaf" vs "Zilpzalp" (o.i.d.) enz...
>
>
>
>Is ook interessant. Waarschijnlijk hebben die verschillen
>te maken met het klankgebruik? in de verschillende talen.
>Ook interpretatie van het geluid kan afwijkende resultaten
>opleveren.

Een Nederlandse kikker zegt: kwaak. Een Engelse zegt: ribbit. Hoe
klinkt dan een Nederlandse kikker? Meer als ribbit als je het mij
vraagt.

Van LS uit nl.taal in 1999:

| [knip] .... Anyway, this discussion, led us to begin exchanging
| onomatopoetic terms with each other from English and from Chinese. The
| Chinese word used to stand for the sound of a fly is "wong." Now this
| interested me because I pointed out that the dental phoneme in "buzz"
| doesn't really resemble the nasal phoneme in "wong" very much, and I
| wondered which came closer to the actual sound that a fly makes. We
| searched for a fly, but found none, so we decided to walk downstairs
| to the garden and find a bee. Both in Chinese and in English the sound
| of the fly and the sound of bee are the same - bees say "buzz" and
| "wong" too.
|
| We got to a garden and all carefully listened to a bee. Immediately
| upon hearing the clearly dental-like sound of ZZZZ coming from the
| bee, I knew that the English word was the more accurate. But my
| students were grinning. "See, Mr. Hooks, the bee sounds, as you say,
| nasal, with a NG sound," one student said. I was puzzled. "Listen
| again and make sure." We did and I still heard the ZZZ; they still
| claimed to hear the NG.
|
| Perhaps there is no sound that a bee makes in reality. We learn the
| sound when as children our language teachers say, "listen to the bee
| buzz" or "listen to the bee wong" and we hear what we are told to
| hear.
|


--
Christa 'toch is 'r kauw jonger' Jonkergouw
Als iemand beweert dat Madagascar in de Atlantische Oceaan ligt
doe dan geen moeite hem of haar terecht te wijzen; de ligging
van Madagascar zal er niet door veranderen. Jules Deelder.

Jan Merolant

unread,
May 26, 2001, 4:43:11 PM5/26/01
to

Christa Jonkergouw heeft geschreven in bericht ...

>Sat, 26 May 2001 18:42:56 +0200 tikte dan wel citeerde Jan Merolant:
>
>>>> Interessanter vind ik 't dat onomatopeeën in andere talen ook (deels)
>>>> anders zijn... Bijvoorbeeld "tjiftjaf" vs "Zilpzalp" (o.i.d.) enz...
>>
>>
>>
>>Is ook interessant. Waarschijnlijk hebben die verschillen
>>te maken met het klankgebruik? in de verschillende talen.
>>Ook interpretatie van het geluid kan afwijkende resultaten
>>opleveren.
>
>Een Nederlandse kikker zegt: kwaak. Een Engelse zegt: ribbit. Hoe
>klinkt dan een Nederlandse kikker? Meer als ribbit als je het mij
>vraagt.

Ik vind het nu moeilijk om te zeggen dat het geluid dat de
Nederlandse kikker produceert op kwaak lijkt, in heb hier nu
geen kikker bij de hand. Er zijn echter zoveel verschillende
kikkersoorten die allemaal hun eigen geluid hebben dat het
geen doen is om daarvoor allemaal aparte woorden te kiezen.
Men heeft dus gekozen voor kwaak. In Engeland koos men
voor ribbit van een kikker die een ribbit-achtig geluid voortbrengt.

[knip]


| Perhaps there is no sound that a bee makes in reality. We learn the
| sound when as children our language teachers say, "listen to the bee
| buzz" or "listen to the bee wong" and we hear what we are told to
| hear.

Er is natuurlijk wel een waarheid in het citaat dat je citeerde, dat je als
kind al heel vroeg leert wat voor geluid de dieren maken en dan ook
ongeveer hoort wat je geleerd hebt.

Hehehe.. ik zit hier achter de computer allerlei dierengeluiden
te maken. Raar eigenlijk, maar je moet toch wat, ik heb natuurlijk
niet een dierentuin tot mijn beschikking. Ook mijn imitaties zijn
moeilijk in woorden om te zetten. Maar ik heb wel plezier! ;-)

Selamat malan
Jan


Christa Jonkergouw

unread,
May 26, 2001, 4:44:22 PM5/26/01
to
Sat, 26 May 2001 22:43:11 +0200 tikte dan wel citeerde Jan Merolant:


>Er is natuurlijk wel een waarheid in het citaat dat je citeerde, dat je als
>kind al heel vroeg leert wat voor geluid de dieren maken en dan ook
>ongeveer hoort wat je geleerd hebt.

Er speelt nog iets anders. Er zijn in verschillende talen geluiden
die tweedetaalsprekers nooit zullen leren. De klikken uit de
kliktalen bijvoorbeeld. Onze keel kan dat niet. Onze oren zullen ook
heel veel moeite hebben om de verschillen te horen. Toontalen,
waarbij hetzelfde geluid, anders uitgesproken op een andere
toonhoogte, zeven verschillende betekenissen kan hebben. Wij zullen
ze niet horen.

Dichterbij huis. De Spanjaard hoort niet het verschil tussen een b
en een v. Ze klinken voor hem hetzelfde, hij spreekt ze hetzelfde
uit.


>
>Hehehe.. ik zit hier achter de computer allerlei dierengeluiden
>te maken. Raar eigenlijk,

Nee hoor.
We hebben hier ook al met zijn allen voor de spiegel gestaan om te
onderzoeken in welke stand onze monden staan wanneer we de 'ij'
uitspreken.

Mies Huibers

unread,
May 26, 2001, 5:11:58 PM5/26/01
to

"Mouseman" <li...@warpspeed.gov> schreef in bericht
news:live-8C01FE.1...@fb1.euro.net...

> Ik heb ooit eens een lange lijst gehad met vertalingen, in talloze
> talen, van woorden als woef, miauw, piep, kukeleku, i-a, koekoek, etc.
> Ik vrees echter dat ik die lijst niet meer heb, maar misschien heeft
> iemand hier voorbeelden bij paraat.

Het is wel geen superlange lijst, maar uit de taalalmanak van Peter Burger
en Jaap de Jong ben ik de volgende voorbeelden tegengekomen:
Ik maak er, met permissie, een eigen interpretatie van omdat de voorbeelden
in schrift en in IPA (voor uitspraak) gegeven zijn. En ik tik niet zo'n
denderend Chinees, Japans en Arabisch om over IPA nog maar te zwijgen.

Kuchen:
Chinees : ke ke
Duits : hust hust
Spaans, Frans en Engels : kof kof (In het Engels als cough cough
geschreven)
Indiaans : kharkhar
Iraans: e'hem e'hem
Nederland : uhe: uhe: (geschreven als uche uche)
Pools : ahu: ahu:
Russisch : khe khe

Blaffen van een hond:
Chinees : wang wang
Duits : wau wau
Spaans : guau: guau:
Frans : wa: wa:
Engels : bau wau
Indiaans : bhau bhau
Iraans : o: o:
Nederlands : vuf vaf (te schrijven woef waf)
Pools : hau hau
Russisch : gaf gaf

Loeien van een koe:
Chinees : mou: mou:
Duits : mu: (geschreven als muuh)
Frans : meuh
Engels : mu: (hetzelfde als Duits, maar geschreven als moo)
Indiaans : ba: ba:
Iranees : ma:
Nederlands : bu: (geschreven als boeh)
Pools : mu: (als Duits en Engels, maar geschreven als muu)
Russisch : mu: (geschreven als my)

Mies


Jan Merolant

unread,
May 26, 2001, 5:45:14 PM5/26/01
to

Christa Jonkergouw heeft geschreven in bericht ...
>Sat, 26 May 2001 22:43:11 +0200 tikte dan wel citeerde Jan Merolant:
>
>
>>Er is natuurlijk wel een waarheid in het citaat dat je citeerde, dat je
als
>>kind al heel vroeg leert wat voor geluid de dieren maken en dan ook
>>ongeveer hoort wat je geleerd hebt.
>
>Er speelt nog iets anders. Er zijn in verschillende talen geluiden
>die tweedetaalsprekers nooit zullen leren. De klikken uit de
>kliktalen bijvoorbeeld. Onze keel kan dat niet. Onze oren zullen ook
>heel veel moeite hebben om de verschillen te horen.

Dat zijn de Bantu-talen is het niet, zoals Xhosa.
Ik heb dat wel eens geprobeerd, en ik krijg er wel
een soort klik geluid uit maar nooit tegelijk als ik
een woord wil zeggen. Dus jij zegt dat het fysiek
voor ons onmogelijk is? Dat wist ik niet. Ik dacht
dat je het wel zou moeten kunnen leren.


>Toontalen, waarbij hetzelfde geluid, anders uitgesproken
>op een andere toonhoogte, zeven verschillende betekenissen
>kan hebben. Wij zullen ze niet horen.

Hier heb ik ook van gehoord. Ik heb me laten vertellen
dat een of ander Chinees dialect, Mandarijn of Kantonees
of zo, een bepaalde zin iets vriendelijks betekent en op een
andere toon een belediging is. Ni Hao. :-)


>Dichterbij huis. De Spanjaard hoort niet het verschil tussen een b
>en een v. Ze klinken voor hem hetzelfde, hij spreekt ze hetzelfde
>uit.

Bij het Spaans hebben ze dat verschil waarschijnlijk niet nodig
en wordt het ook niet geleerd. Maar ik denk dat als een Spanjaard
in Nederland komt wonen dat hij na intensieve training het toch
wel zal kunnen. Of zeg jij dat ze het echt niet kunnen horen, alsof
ze kleurenblind zijn?

>>Hehehe.. ik zit hier achter de computer allerlei dierengeluiden
>>te maken. Raar eigenlijk,
>
>Nee hoor.
>We hebben hier ook al met zijn allen voor de spiegel gestaan om te
>onderzoeken in welke stand onze monden staan wanneer we de 'ij'
>uitspreken.

hehe.. was dat de twee-letter ij of de een-letter я? ;-)


Selamat malan
Jan


Mies Huibers

unread,
May 26, 2001, 6:17:20 PM5/26/01
to

"Jan Merolant" <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> schreef in bericht
news:9ep7n5$396$1...@nl-news.euro.net...

>
> Christa Jonkergouw heeft geschreven in bericht ...

> >Er speelt nog iets anders. Er zijn in verschillende talen geluiden


> >die tweedetaalsprekers nooit zullen leren. De klikken uit de
> >kliktalen bijvoorbeeld. Onze keel kan dat niet. Onze oren zullen ook
> >heel veel moeite hebben om de verschillen te horen.

> Dat zijn de Bantu-talen is het niet, zoals Xhosa.
> Ik heb dat wel eens geprobeerd, en ik krijg er wel
> een soort klik geluid uit maar nooit tegelijk als ik
> een woord wil zeggen. Dus jij zegt dat het fysiek
> voor ons onmogelijk is? Dat wist ik niet. Ik dacht
> dat je het wel zou moeten kunnen leren.

Het bijzondere van klikklanken in talen zoals bijvoorbeeld ook Zulu is dat
ze als gewone spraaklanken worden gebruikt. Lucht stroomt daarbij de mond
in, terwijl wij gewend zijn om de lucht naar buiten te laten stromen.
Maar dat wil niet zeggen dat wij dat fysiek niet zouden kunnen. We gebruiken
ze zelfs af en toe. Oké niet als echte taal, maar toch. Dentaal (tsk tsk) en
lateraal (zijkant van de mondholte om een paard te roepen). En er zijn ook
mensen die wel eens een ploffende kurk nadoen (palataal). Voor die laatste
klikklank weet ik niet zo vlug een ander praktisch voorbeeld te verzinnen.
Een geluidskus missschien?

Mies


Jan Merolant

unread,
May 27, 2001, 6:43:15 PM5/27/01
to

Mies Huibers heeft geschreven in bericht <9epa8j$3gi$1...@news.IAEhv.nl>...

De eerste twee die je noemt zijn duidelijk. Als de laatste een
klokgeluid maakt dat ontstaat als je tong van je verhemelte
tegen de binnenkant van de onderkaak slaat, dan praten we
over hetzelfde klikgeluid.

Wat is verder jou mening over hoe het komt dat onomatopeeën
in andere talen vaak (deels) anders zijn?


Selamat tidur
Jan


Ronald van Doorn

unread,
May 27, 2001, 3:44:35 AM5/27/01
to

Jan Merolant wrote:

> Dat zijn de Bantu-talen is het niet, zoals Xhosa.

Xhosa, een van de rijtjes in 'een moelijke puzzel' (zie nl.hobby.puzzel).

groet,

Ronald

Jan Merolant

unread,
May 28, 2001, 6:25:30 AM5/28/01
to

>Jan Merolant heeft geschreven in bericht <9epbie$40a$1...@nl-news.euro.net>...


>[..] hoe het komt dat onomatopeeën


>in andere talen vaak (deels) anders zijn?


1. Als kind aangeleerd hoe een bepaald geluid klinkt, waardoor
je het geluid ook zo hoort; voorbeeld: Hoe doet de kikker - kwaak.

2. Verschillen in klankgebruik. Toontalen, kliktalen,
wel of niet uitspreken van letters, dialecten.

3. Verschillen in het geluid dat bijvoorbeeld een dier maakt.
Een bouvier heeft een heel ander geluid dan een Yorkshire
terriër. Er zijn zelfs verschillen tussen dieren van dezelfde
soort.

4. Verschillen in beleving/interpretatie. Hoe vaak komt het
niet voor dat iemand zegt dat is groen, terwijl de ander zegt
dat het blauw is.

5. Verschillen in schrijf wijze van klanken. Wij schrijven kwaak
Engelsen schrijven Quaack.

Test:
Ik schrijf op hoe ik het geluid van een kip hoor. Ik probeer
dan ook het zo te schrijven. #= aanhouden van de voorgaande
klank.

bwo###k tjok tbok tbok bwok...
Het lukt mij niet.

Ik merk dat ik veel moeite heb om goed te horen welk letters
bij de klank horen die ik hoor. Het lijkt wel of ons alfabet
enkel klanken mist. Ook zijn de klanken niet zo hard als
de klanken van de letters.

Ook het krakende achter-in-de-keel-geluid dat je bij
een kip wel hoort kan ik niet op papier krijgen.

Iemand anders zegt misschien ik hoor, wok wok wok!
Nog even doorgaan en ik leg een ei.. ;-)


Selamat siang
Jan


Eric Schade

unread,
May 27, 2001, 8:21:15 AM5/27/01
to
Jan Merolant <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> in:
9eod8p$r9l$1...@nl-news.euro.net...

[over klanknabootsingen]

> Boem en koekoek geven volgens mij nog duidelijk het geluid weer,
> maar bij plas denk je niet meer zo direct aan geluid.

Blijft de vraag waarom een Franse haan *cocorico* zegt en een
NLse haan *kukeleku(u)*; de Franse hond blaft met een hoorbaar
accent, nl. *waf*, *ouaf* in plaats van *woef*.
Ook in de dierenwereld lopen evenveel taalgrenzen als tussen de
mensen. Ook sinds de toren van Babel?

XRutj@s


Jan Merolant

unread,
May 28, 2001, 8:58:03 AM5/28/01
to

Eric Schade heeft geschreven in bericht


Ik ken het verhaal van de toren van Babel (Genesis 11:1-9)
Daar wordt niet gesproken dat ook bij de dieren een
taalverwarring was veroorzaakt. :-)

Maar je hebt gelijk dat elk beestje zingt zo het gebekt is, en
dat dat een van de redenen is waarom een Franse haan
'cocorico' zegt en een Nederlandse haan kuke-le-ku.


Selamat siang
Jan

Jan Merolant

unread,
May 28, 2001, 9:01:16 AM5/28/01
to

Eric Schade heeft geschreven in bericht

Ik ken het verhaal van de toren van Babel (Genesis 11:1-9)
Daar wordt niet gesproken dat ook bij de dieren een
taalverwarring was veroorzaakt. :-)

Maar je hebt gelijk dat elk vogeltje zingt zo het gebekt is, en

Mies Huibers

unread,
May 27, 2001, 9:41:47 AM5/27/01
to

"Jan Merolant" <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> schreef in bericht
news:9epbie$40a$1...@nl-news.euro.net...

> Wat is verder jou mening over hoe het komt dat onomatopeeën
> in andere talen vaak (deels) anders zijn?

Je geeft in een eigen inhaak al een aantal min of meer plausibele
verklaringen. Toch denk ik dat de verklaring in het gros van de gevallen
veel simpeler is.
Puur een kwestie van conventie. Een ezel en een haan (om maar eens een paar
universele beesten te noemen) klinken overal hetzelfde. Toch doen wij in
Nederland een ezel na door "ia" te zeggen, terwijl de Engelsen er "heehaw"
van maken. De haan imiteren wij door "kukeleku" langs onze huig te persen,
de Fransen maken daar weer "cocorico" van.
Dus een kwestie van een afspraak in een bepaald land. Ik denk dat er vaak
niet veel meer achter zit. Net zoals wij een boom een boom noemen en de
Engelsen daar tree tegen zeggen.

Mies


Eric Schade

unread,
May 27, 2001, 11:02:21 AM5/27/01
to
Jan Merolant <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> in:
9eqtr7$c15$1...@nl-news.euro.net...

>
> Eric Schade heeft geschreven in bericht

[over klanknabootsingen]

> >Blijft de vraag waarom een Franse haan *cocorico* zegt en een
> >NLse haan *kukeleku(u)*; de Franse hond blaft met een hoorbaar
> >accent, nl. *waf*, *ouaf* in plaats van *woef*.

[knip]

> Maar je hebt gelijk dat elk vogeltje zingt zo het gebekt is, en
> dat dat een van de redenen is waarom een Franse haan
> 'cocorico' zegt en een Nederlandse haan kuke-le-ku.

Even iets rechtzetten: een Franse hond geeft (meestal) *wa wa*
*oua oua* ten gehore.
FR *waf waf* is eerder het (menselijk) tussenwerpsel van extreme
verbazing om iets lachwekkends....

Ook bij tussenwerpsels is het taaleigen bepalend.
Zo is FR *bah* (= 'ach*, 'wat geeft het') heel iets anders dan NL *bah*
(= "getverderrie"). Valse vrienden dus.
Ook het Frans tussenwerpsel dat ongeveer klinkt als /XO:/ heeft niets
met NL *goh* te maken, maar duidt op twijfel.....

XRutj@s


Jan Merolant

unread,
May 27, 2001, 11:24:16 AM5/27/01
to

Eric Schade heeft geschreven in bericht
>Jan Merolant <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> in:
>9eod8p$r9l$1...@nl-news.euro.net...
>
>[over klanknabootsingen]
>
>> Boem en koekoek geven volgens mij nog duidelijk het geluid weer,
>> maar bij plas denk je niet meer zo direct aan geluid.
>
>Blijft de vraag waarom een Franse haan *cocorico* zegt en een
>NLse haan *kukeleku(u)*; de Franse hond blaft met een hoorbaar
>accent, nl. *waf*, *ouaf* in plaats van *woef*.


Bedoel je, maar ik kan het mij moeilijk voorstellen, dat je
werkelijk een Franse blaf van een Nederlandse blaf kunt
onderscheiden, van twee honden van hetzelfde ras.
Of spreek je van een typisch Frans honderas - een poedel
met een alpinopetje op en een ketting van uien om de nek?

O, la la...

Selamat siang
Jan


Eric Schade

unread,
May 27, 2001, 12:19:07 PM5/27/01
to
Jan Merolant <jan.me...@bigNOZPAMfoot.com> in:
9er67b$e0d$1...@nl-news.euro.net...

[knip]

> >Blijft de vraag waarom een Franse haan *cocorico* zegt en een
> >NLse haan *kukeleku(u)*; de Franse hond blaft met een hoorbaar
> >accent, nl. *waf*, *ouaf* in plaats van *woef*.
>
>
> Bedoel je, maar ik kan het mij moeilijk voorstellen, dat je
> werkelijk een Franse blaf van een Nederlandse blaf kunt
> onderscheiden, van twee honden van hetzelfde ras.

ES: Tuurlijk. Binnen Nederland toch ook?
Een poedel uit Mokum is meteen te herkennen aan de
verscherping van de "f" in de auslaut, nl. /wuf/ terwijl in het
zuiden des lands /wuv/ toch geregeld voorkomt. ;-)

[knip]

XRutj@s

Peter Elderson

unread,
May 27, 2001, 4:22:34 PM5/27/01
to
Jan Merolant wrote:
> hehe.. was dat de twee-letter ij of de een-letter я? ;-)

Bij beide kun je je mond niet al te ver opendoen, anders rollen de
puntjes in je ogen.

pe

n-merry

unread,
May 27, 2001, 5:32:21 PM5/27/01
to

"Jan Merolant" schreef in bericht

> Nadenkend over onomatopeeën probeerde ik voorbeelden
> te vinden van woorden die in gebruik zijn genomen door een
> geluid na te doen, en die niet meer meteen als geluid
> te herkennen zijn. Of tenminste niet direct.
>
>
> Boem en koekoek geven volgens mij nog duidelijk het geluid weer,
> maar bij plas denk je niet meer zo direct aan geluid.

Ik heb 'ns even gezocht:
Zo zij er ook begrippen die door klanknabootsing zijn ontstaan:
* ping-ping (geld)
* ping-pong (zouden chinezen deze woorden ook gebruiken ?) (?)

Verder vond ik in het etymologisch woordenboek de volgende woorden:
vermoedelijk (vermoedelijk!!) ontstaan n.a.v. klanknabootsing:
poffertjes
pop-corn
popelen
ploeteren
pleuren
peuren
pompom (luchtafweergeschut)
pompon
pomp
pijp (herdersfluit,pipe,pipire,piepen)
pimpelen
poen <zoen> doe maar 'ns een zoen , dan hoor je zachtjes 'poen' ..'-)
Zoals je ziet alleen bij de p gekeken,.. er zijn er vast meer,.....

......pief-paf-poef.....alhoewel.....?
de kinderen van nu.....tttttffffrrrrrrrrrrrrrrrr...ratatatatatatata.........

--
Groeten,
anne \ / marie
¯¯¥¯¯¯¥¯¯¯¥¯¯¯¯
>
>
> Selamat siang
> Jan
>
>


violam...@hotmail.com

unread,
Aug 20, 2014, 6:08:23 PM8/20/14
to
On Saturday, May 26, 2001 9:06:16 AM UTC-5, Jan Merolant wrote:
> Nadenkend over onomatopeeën probeerde ik voorbeelden
> te vinden van woorden die in gebruik zijn genomen door een
> geluid na te doen, en die niet meer meteen als geluid
> te herkennen zijn. Of tenminste niet direct.
>
>
> Boem en koekoek geven volgens mij nog duidelijk het geluid weer,
> maar bij plas denk je niet meer zo direct aan geluid.
>
>
>
> Selamat siang
> Jan
Volgens mijn onderzoek: lorre, knor, gak, kwaak, rammel, knal en knisper zijn de woorden die niet direct herkent zijn.
Ik vraag me af waar ik kan de meest complete lijst van Nederlandse onomatopee vinden. Weet je dat?

Graalhans

unread,
Aug 20, 2014, 7:53:01 PM8/20/14
to
violam...@hotmail.com schreef:
>On Saturday, May 26, 2001 9:06:16 AM UTC-5, Jan Merolant wrote:
>> Nadenkend over onomatopee�n probeerde ik voorbeelden
>> te vinden van woorden die in gebruik zijn genomen door een
>> geluid na te doen, en die niet meer meteen als geluid
>> te herkennen zijn. Of tenminste niet direct.
>>
>>
>> Boem en koekoek geven volgens mij nog duidelijk het geluid weer,
>> maar bij plas denk je niet meer zo direct aan geluid.
>>
>>
>>
>> Selamat siang
>> Jan
>Volgens mijn onderzoek: lorre, knor, gak, kwaak, rammel, knal en knisper zijn de woorden die niet direct herkent zijn.
>Ik vraag me af waar ik kan de meest complete lijst van Nederlandse onomatopee vinden. Weet je dat?

Zo'n lijst is niet mogelijk, mede door het reeds in 2001 genoemde
probleem van het criterium. En ook, omdat mensen en andere papegaaien
zich ernaar gaan gedragen. Zo ken ik iemand die "grom" zegt, en denkt
dat 'ie dan gromt. Opgelopen door het lezen van veel stripboeken. Hij
zegt ook wel eens grrrr ipv grom, dus hij heeft nog synoniemen ook.
Maar grommen doet 'ie nooit. Stoot hij z'n teen, dan zegt hij AAaarg,
en bedoelt dan AAaarghh, en denkt dat dat een kreet is.

Bovendien heb je ook tijdelijke onomatopezen. Ik hoorde dat in
Frankrijk een tijdje de Britse soldaten "les goddams" zijn genoemd,
omdat ze zoveel vloekten.
De aliens die hier rondlopen vloeken ook de godganse tijd, en hun
vloek is "onomatopee". Kinderen in de buurt zeggen dan ook "Mam, daar
loopt weer zo'n onomatopee".
0 new messages