Fieijra
Ruud Harmsen
(bekend van GG&GD, aidsonderzoek enz.; niet te verwarren met uitgever
Dick Countinho, weet niet of het familie is). Gisteravond googlede ik
wat om te zien of er iets te vinden was over de herkomst van deze zo
te zien Portugese naam, mogelijk dus ook Joods-Portugees. Dit gezien
de bekende geschiedenis: in 1492 besloot een Spaans koningspaar dat
alle joden daar weg moesten. Ca. 120.000 vluchtten naar Portugal. In
1496 mochten ze daar ook niet als jood blijven (PT koningshuis was
onder druk gezet door het Spaanse). Velen werden onder dwang gedoopt
("weg of christen", of was het "dood of christen"?) en kregen toen pas
Portugese namen, die ze later ook behielden (als een soort
geuzennaam?). Daarvóór in Spanje hadden ze nog vaak Hebreeuwse of
Arabische namen. Dat lees ik althans hier:
http://www.geocities.com/heartland/1074/nomes.htm
Velen waren in naam christen, maar in het geheim toch jood:
http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Portugal.html
Dit zijn de zogenaamde Marrano's. Nog recent is in een straatje in
Porto ergens een kleine geheime synagoge teruggevonden.
Pas veel later, begin 17e eeuw, vluchtten de joden ook uit Portugal
(ik moet nog eens uitzoeken waarom vooral juist toen?) en kwamen ze
o.a. in Amsterdam terecht, en ik meen ook in Turkije. Eerder waren er
al uit Spanje naar Marokko gevlucht (het Moorse klimaat was toen
joodvriendelijker, hoewel ook niet altijd).
Al zoekend naar de naam Countinho kwam ik de merkwaardige naam Fieijra
tegen. Na enig staren is er wel de Portugese (ook niet-joodse) naam
Vieira in te herkennen. Inderdaad komt de variant Vieijra meer voor.
Mogelijk allemaal van een enkele stamvader, althans hier
http://home01.wxs.nl/~penha001/Website-VIEIJRA/frame3vieijra.htm staat
een uitgebreide stamboom.
Of de vorm Fieijra ook oud is heb ik niet gevonden, wel jaartallen als
1906. Dat zou erop wijzen dat het zwakke verschil tussen f en v in het
Nederlands al oud is, misschien heel oud.
Interessant is ook de spelling met de Hollandse ij. De Portuguese naam
Vieira is te lezen als Vi-ei-ra. De Portugese klank van de ei (in
verschillende varianten) wijkt niet veel af van de uitspraken van de
ei/ij in het Nederlands. Van wijzigingen in de loop der eeuwen is mij
niets bekend. Dat zou erop kunnen wijzen dat de ij in Amsterdam ook
rond 1646 al ongeveer zo klonk als hij nu in het Nederlands klinkt?!
Een alternatieve verklaring is dat de Portugese naam indertijd gespeld
werd als Vieyra, want in oude boeken zie je wel meer de y zo gebruikt
worden. In de moderne spelling is de y helemaal uitgebannen.
De spelling Vieyra geeft nu ook nog hits, o.a. wijzend naar
Argentiniė, dus in het Spaans.
De y zou dan bij aankomst in Nederland kunnen zijn opgevat als de
Hollandse ij/y (maakte toen niet altijd iets uit, soms wel, hoe
precies is mij niet duidelijk), los van de eventuele uitspraak in
beide talen.
Nog over
http://home01.wxs.nl/~penha001/Website-VIEIJRA/frame3vieijra.htm :
Opvallend is dat het begrip "achternaam" in die tijd nog niet zo strak
was als nu. Zijn kinderen werden allemaal 'de David' genoemd, naar
zijn voornaam. Zie je vaak in stambomen uit die tijd, ook in
niet-Joodse en niet-Amsterdamse. Toch is de 'echte' achternaam wel tot
in latere tijden gehandhaafd.
--
Ruud Harmsen - http://rudhar.com
Peter Alaca
Zie de dissertatie van Engbert Schut uit 1995
"De joodse gemeenschap in de stad Groningen 1689-1796"
Hoofdstuk 1. "Achtergronden van de vestiging van de joden
in de Noordelijke Nederlanden - De Sefardim"
http://dissertations.ub.rug.nl/FILES/faculties/arts/1995/e.schut/h1.pdf
http://tinyurl.com/ltsg6
[pdf, 8 pp, 45 kb]
(nl.geschiedenis toegevoegd)
--
p.a.
goo...@rudhar.com
> > (ik moet nog eens uitzoeken waarom vooral juist toen?) en kwamen ze
Peter Alaca schreef:
> Zie de dissertatie van Engbert Schut uit 1995
> "De joodse gemeenschap in de stad Groningen 1689-1796"
> Hoofdstuk 1. "Achtergronden van de vestiging van de joden
> in de Noordelijke Nederlanden - De Sefardim"
> http://dissertations.ub.rug.nl/FILES/faculties/arts/1995/e.schut/h1.pdf
> http://tinyurl.com/ltsg6
> [pdf, 8 pp, 45 kb]
Bedankt voor de link, zeer interessant materiaal, ik ben al aan het
lezen.