Google Groups no longer supports new Usenet posts or subscriptions. Historical content remains viewable.
Dismiss
nog eens in het pak genaaid
133 views
Skip to first unread message
H@wig
Jul 1, 2013, 10:45:54 AM7/1/13
to
Precies drie jaar geleden hadden we hier een diskussie over de
uitdrukking 'iemand in het pak naaien'. We kwamen er niet uit omdat wel
de betekenis gevonden werd maar niet de oorsprong. Er werd druk
gespeculeerd. Over hoeren en en mannen in pak en zeemansgraven. Laat ik
nou stom toevallig hier een verklaring vinden die destijds helemaal
niet genoemd is: verwant met het in de luren leggen van een baby. Het
betrof deze draad.
https://groups.google.com/forum/?hl=nl#!searchin/nl.taal/in$20het$20pak$20genaaid/nl.taal/foL5Z6_FINk/GVF2rNTnuWIJ
Genootschap Onze Taal:
"De uitdrukking is vermoedelijk gevormd op basis van de oudere
uitdrukkingen iemand in het pak nemen/steken ('iemand oplichten,
beetnemen'). K. ter Laan verwijst in zijn Nederlandse spreekwoorden,
spreuken en zegswijzen bij de verklaring van iemand in het pak nemen
naar het inbakeren van baby's. Het pak staat volgens hem voor de doeken
en luiers waarin een kind vroeger gewikkeld werd, met als resultaat dat
het zich niet kon bewegen. Zo kon iemand in het pak nemen/steken de
betekenis 'iemand als een hulpeloze baby behandelen' krijgen, en van
daaruit 'iemand benadelen/bedriegen'. Iemand in het pak nemen is
volgens Ter Laan vergelijkbaar met iemand in de luren leggen, waarin
met luren ook luiers werden bedoeld. F.A. Stoett vermeldt eveneens dat
iemand in de luren leggen op hetzelfde neerkomt als iemand in het pak
steken.
Met in het pak genaaid zijn is mogelijk oorspronkelijk bedoeld dat
iemand niet alleen is 'ingepakt' door hem in doeken en luiers te
wikkelen, maar dat er zelfs naald en draad aan te pas zijn gekomen. Het
pak zit dus extra goed vast; degene die de ander in het pak heeft
genaaid heeft geen half werk geleverd en hem (figuurlijk gesproken)
echt flink benadeeld. Het is ook mogelijk dat iemand in het pak
nemen/steken is vermengd met de jongere uitdrukking genaaid worden, die
'ernstig benadeeld worden, opgelicht worden' betekent. Genaaid is dan
afgeleid van naaien in de betekenis 'neuken'; een betekenis die naaien
overigens op zichzelf al ruim vijf eeuwen heeft.
Een andere (minder waarschijnlijke) verklaring die je weleens hoort, is
dat in het pak genaaid worden verband houdt met de manier waarop
zeelieden vroeger werden begraven. Het Woordenboek der Nederlandsche
Taal vermeldt bij zeemansgraf: "het innaaien van een stoffelijk
overschot in zeildoek, verzwaard met ijzer, om het daarna driemaal rond
het schip te dragen en het dan na rede en gebed van de Kapitein met
ceremonieel na 'één-twee-drie-in Godsnaam', overboord te zetten".
Dirk Jan kon destijds niet kon geloven dat het met een zeemansgraf te
maken zou hebben. Het is weliswaar minder waarschijnlijk, maar ik heb
hem toch niet uit mijn duim gezogen. 8-o
Grappig. En vreemd dat niemand dit heeft kunnen vinden..
uitdrukking 'iemand in het pak naaien'. We kwamen er niet uit omdat wel
de betekenis gevonden werd maar niet de oorsprong. Er werd druk
gespeculeerd. Over hoeren en en mannen in pak en zeemansgraven. Laat ik
nou stom toevallig hier een verklaring vinden die destijds helemaal
niet genoemd is: verwant met het in de luren leggen van een baby. Het
betrof deze draad.
https://groups.google.com/forum/?hl=nl#!searchin/nl.taal/in$20het$20pak$20genaaid/nl.taal/foL5Z6_FINk/GVF2rNTnuWIJ
Genootschap Onze Taal:
"De uitdrukking is vermoedelijk gevormd op basis van de oudere
uitdrukkingen iemand in het pak nemen/steken ('iemand oplichten,
beetnemen'). K. ter Laan verwijst in zijn Nederlandse spreekwoorden,
spreuken en zegswijzen bij de verklaring van iemand in het pak nemen
naar het inbakeren van baby's. Het pak staat volgens hem voor de doeken
en luiers waarin een kind vroeger gewikkeld werd, met als resultaat dat
het zich niet kon bewegen. Zo kon iemand in het pak nemen/steken de
betekenis 'iemand als een hulpeloze baby behandelen' krijgen, en van
daaruit 'iemand benadelen/bedriegen'. Iemand in het pak nemen is
volgens Ter Laan vergelijkbaar met iemand in de luren leggen, waarin
met luren ook luiers werden bedoeld. F.A. Stoett vermeldt eveneens dat
iemand in de luren leggen op hetzelfde neerkomt als iemand in het pak
steken.
Met in het pak genaaid zijn is mogelijk oorspronkelijk bedoeld dat
iemand niet alleen is 'ingepakt' door hem in doeken en luiers te
wikkelen, maar dat er zelfs naald en draad aan te pas zijn gekomen. Het
pak zit dus extra goed vast; degene die de ander in het pak heeft
genaaid heeft geen half werk geleverd en hem (figuurlijk gesproken)
echt flink benadeeld. Het is ook mogelijk dat iemand in het pak
nemen/steken is vermengd met de jongere uitdrukking genaaid worden, die
'ernstig benadeeld worden, opgelicht worden' betekent. Genaaid is dan
afgeleid van naaien in de betekenis 'neuken'; een betekenis die naaien
overigens op zichzelf al ruim vijf eeuwen heeft.
Een andere (minder waarschijnlijke) verklaring die je weleens hoort, is
dat in het pak genaaid worden verband houdt met de manier waarop
zeelieden vroeger werden begraven. Het Woordenboek der Nederlandsche
Taal vermeldt bij zeemansgraf: "het innaaien van een stoffelijk
overschot in zeildoek, verzwaard met ijzer, om het daarna driemaal rond
het schip te dragen en het dan na rede en gebed van de Kapitein met
ceremonieel na 'één-twee-drie-in Godsnaam', overboord te zetten".
Dirk Jan kon destijds niet kon geloven dat het met een zeemansgraf te
maken zou hebben. Het is weliswaar minder waarschijnlijk, maar ik heb
hem toch niet uit mijn duim gezogen. 8-o
Grappig. En vreemd dat niemand dit heeft kunnen vinden..
L. Etterpletter
Jul 1, 2013, 3:53:02 PM7/1/13
to
H@wig wrote:
> Genootschap Onze Taal:
LUUR - Zie LUIER
Naast "Iemand in 't pak steken" noemt het WNT ook nog:
In 't lange pak (of langen tijd in het pak) blijven (loopen enz. ), in
het kinderpak blijven, in plaats van in den broek te worden gestoken,
> Een andere (minder waarschijnlijke) verklaring die je weleens hoort,
> is dat in het pak genaaid worden verband houdt met de manier waarop
> zeelieden vroeger werden begraven. Het Woordenboek der Nederlandsche
> Taal vermeldt bij zeemansgraf: "het innaaien van een stoffelijk
> overschot in zeildoek, verzwaard met ijzer, om het daarna driemaal
> rond het schip te dragen en het dan na rede en gebed van de Kapitein
> met ceremonieel na 'één-twee-drie-in Godsnaam', overboord te zetten".
Dat staat los van "in 't pak steken". Daarbij gaat het immers om een
levend persoon, bij een zeemansgraf per definitie om een dode. Die
kun je toch moeilijk te grazen nemen, belazeren, enz.
Daarbij komt dat bij een zeemansgraf het innaaien een duidelijk doel
had: voorkomen dat het lijk uit het zeildoek+ballast los zou komen
en dan gaan drijven. En wat het ceremonieel betreft:
- WNT: beschrijft het zoals je hebt geciteerd.
- Wikipedia: "Het lichaam werd in een doek genaaid, verzwaard
met kogels of zand en vervolgens na een gebed vanaf een plank
de oceaan in geschoven."
- Ketelbinkie: "In zeildoek en met roosterbaren werd hij die dag
op 't luik gezet. De kapitein lichtte zijn petje en sprak met
grogstem een gebed. En met een 'een - twee - drie- in godsnaam'
ging ketelbinkie overboord.
+.
> Genootschap Onze Taal:
> K. ter Laan verwijst in zijn Nederlandse spreekwoorden, spreuken
> en zegswijzen bij de verklaring van iemand in het pak nemen naar
> het inbakeren van baby's. Het pak staat volgens hem voor de doeken
> en luiers waarin een kind vroeger gewikkeld werd, met als resultaat
> dat het zich niet kon bewegen. Zo kon iemand in het pak nemen/steken
> de betekenis 'iemand als een hulpeloze baby behandelen' krijgen, en
> van daaruit 'iemand benadelen/bedriegen'. Iemand in het pak nemen is
> volgens Ter Laan vergelijkbaar met iemand in de luren leggen, waarin
> met luren ook luiers werden bedoeld. F.A. Stoett vermeldt eveneens dat
> iemand in de luren leggen op hetzelfde neerkomt als iemand in het pak
> steken.
WNT:
> en zegswijzen bij de verklaring van iemand in het pak nemen naar
> het inbakeren van baby's. Het pak staat volgens hem voor de doeken
> en luiers waarin een kind vroeger gewikkeld werd, met als resultaat
> dat het zich niet kon bewegen. Zo kon iemand in het pak nemen/steken
> de betekenis 'iemand als een hulpeloze baby behandelen' krijgen, en
> van daaruit 'iemand benadelen/bedriegen'. Iemand in het pak nemen is
> volgens Ter Laan vergelijkbaar met iemand in de luren leggen, waarin
> met luren ook luiers werden bedoeld. F.A. Stoett vermeldt eveneens dat
> iemand in de luren leggen op hetzelfde neerkomt als iemand in het pak
> steken.
LUUR - Zie LUIER
Naast "Iemand in 't pak steken" noemt het WNT ook nog:
In 't lange pak (of langen tijd in het pak) blijven (loopen enz. ), in
het kinderpak blijven, in plaats van in den broek te worden gestoken,
> Een andere (minder waarschijnlijke) verklaring die je weleens hoort,
> is dat in het pak genaaid worden verband houdt met de manier waarop
> zeelieden vroeger werden begraven. Het Woordenboek der Nederlandsche
> Taal vermeldt bij zeemansgraf: "het innaaien van een stoffelijk
> overschot in zeildoek, verzwaard met ijzer, om het daarna driemaal
> rond het schip te dragen en het dan na rede en gebed van de Kapitein
> met ceremonieel na 'één-twee-drie-in Godsnaam', overboord te zetten".
levend persoon, bij een zeemansgraf per definitie om een dode. Die
kun je toch moeilijk te grazen nemen, belazeren, enz.
Daarbij komt dat bij een zeemansgraf het innaaien een duidelijk doel
had: voorkomen dat het lijk uit het zeildoek+ballast los zou komen
en dan gaan drijven. En wat het ceremonieel betreft:
- WNT: beschrijft het zoals je hebt geciteerd.
- Wikipedia: "Het lichaam werd in een doek genaaid, verzwaard
met kogels of zand en vervolgens na een gebed vanaf een plank
de oceaan in geschoven."
- Ketelbinkie: "In zeildoek en met roosterbaren werd hij die dag
op 't luik gezet. De kapitein lichtte zijn petje en sprak met
grogstem een gebed. En met een 'een - twee - drie- in godsnaam'
ging ketelbinkie overboord.
+.
pe
Jul 1, 2013, 4:30:41 PM7/1/13
to
--
pe
H@wig
Jul 1, 2013, 5:44:05 PM7/1/13
to
L. Etterpletter:
Maar je kunt toch ook iemand /doodzwijgen/ zonder dat er lijken vallen?
En Michael Jackson werd na zijn dood, posthuum, genaaid door hem te
beschuldigen van pedofilie.
Maar wat in het pak naaien betreft, het zijn twee verschillende
vergelijkingen, de een wat overdrachtelijker dan de ander.
[..]
Overigens denk ik ook wel dat het luier-verhaal het meest plausibel is.
Zeker nu het ineens opduikt naast alle andere speculaties.
En Michael Jackson werd na zijn dood, posthuum, genaaid door hem te
beschuldigen van pedofilie.
Maar wat in het pak naaien betreft, het zijn twee verschillende
vergelijkingen, de een wat overdrachtelijker dan de ander.
[..]
Overigens denk ik ook wel dat het luier-verhaal het meest plausibel is.
Zeker nu het ineens opduikt naast alle andere speculaties.
TheBoss
Jul 1, 2013, 7:03:04 PM7/1/13
to
H@wig <hedwig.d...@planet.nl> wrote in
news:51d19901$0$24597$703f...@textnews.kpn.nl:
> met ceremonieel na '��n-twee-drie-in Godsnaam', overboord te zetten".
het Genootschap Onze Taal is van later datum en verwijst met de zinsnede
"Een andere () verklaring die je weleens hoort" naar de nl.taal draad.
Overigens meen ik me te herinneren dat ik destijds al gewezen heb op de
Bargoensche afkomst, een verdere herleiding (zoals de poging van ter
Laan) is tot op heden nog tamelijk speculatief, temeer daar de herkomst
van het woordje 'pak' zelf ook nog onduidelijk is. Zie het uitgebreide
lemma "pak 1" in het EWN van Philippa dat ook hier te lezen is:
< http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/pak1 >
Bij "pak 2" (de betekenis van kleding dus) staat overigens nog als
voorbeeld genoemd "babypak(je)" met als omschrijving: "pakje (meestal
uit een geheel bestaande) voor een baby". Als je als volwassene in een
dergelijk uit een geheel bestaand pak gestoken/genaaid wordt, kan dat
letterlijk een adembenemende ervaring zijn, en kom je met wat fantasie
redelijk in de buurt van de hypothese van ter Laan.
Naar mijn idee interessanter op diezelfde Etymologiebank-pagina, is de
verwijzing naar Stoett, en wel het lemma "1024 Een jas":
<q>
d.w.z. eene teleurstelling, een strop, misrekening; zie Woordenschat,
510: iemand een jas geven of een jas krijgen, teleurstellen of
teleurgesteld worden; K�ster Hencke, 27: een jas krijgen, slecht
wegkomen, in 't ootje genomen worden; iemand een jas geven, hem voor 't
lapje houden of hem erin laten vliegen, syn. iemand een vrijzetter
geven; vgl. verder Jord. 228: Kris het 'n jes! <...>
Teirlinck, Wdb. v.h. Bargoensch, bl. 28 vermeldt jas in de beteekenis
geeseling, en wijst op de Vlaamsche uitdr. ze hebben hem daar een
kazakke gepast, d.w.z. berispt, bekeven, syn. van iemand een kleeken
passen, iemand onder handen nemen; iemand in de kleeren steken, hem
bedriegen, beetnemen; iemand palullen (eig. in de kleeren stukken;
daarna beetnemen, foppen Ndl. Wdb. XII, 254.; iemand in 't pak steken,
hem beetnemen; fr. une culotte, ongeluk vooral in 't dominospel;
empoigner une culotte, pech hebben. Het is mogelijk dat dezelfde
overdracht moet worden aangenomen bij iemand een jas geven, waaraan het
znw. jas dan de beteekenis strop, kan hebben ontleend. Ook is mogelijk
verband te zoeken met den term jas uit het kaartspel. Vgl. jassen,
slaan, er op slaan, en iemand aftroeven, troef geven.(Aanv.) Als jas
samenhangt met jassen (slaan), kan vergeleken worden een blauwtje loopen
en botvangen. </q>
Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
ander is gedaan."
--
Jeroen
news:51d19901$0$24597$703f...@textnews.kpn.nl:
>
> Dirk Jan kon destijds niet kon geloven dat het met een zeemansgraf te
> maken zou hebben. Het is weliswaar minder waarschijnlijk, maar ik heb
> hem toch niet uit mijn duim gezogen. 8-o
> Grappig. En vreemd dat niemand dit heeft kunnen vinden..
>
>
Daar is mogelijk een vrij eenvoudige verklaring voor: het artikel van
> Dirk Jan kon destijds niet kon geloven dat het met een zeemansgraf te
> maken zou hebben. Het is weliswaar minder waarschijnlijk, maar ik heb
> hem toch niet uit mijn duim gezogen. 8-o
> Grappig. En vreemd dat niemand dit heeft kunnen vinden..
>
>
het Genootschap Onze Taal is van later datum en verwijst met de zinsnede
"Een andere () verklaring die je weleens hoort" naar de nl.taal draad.
Overigens meen ik me te herinneren dat ik destijds al gewezen heb op de
Bargoensche afkomst, een verdere herleiding (zoals de poging van ter
Laan) is tot op heden nog tamelijk speculatief, temeer daar de herkomst
van het woordje 'pak' zelf ook nog onduidelijk is. Zie het uitgebreide
lemma "pak 1" in het EWN van Philippa dat ook hier te lezen is:
< http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/pak1 >
Bij "pak 2" (de betekenis van kleding dus) staat overigens nog als
voorbeeld genoemd "babypak(je)" met als omschrijving: "pakje (meestal
uit een geheel bestaande) voor een baby". Als je als volwassene in een
dergelijk uit een geheel bestaand pak gestoken/genaaid wordt, kan dat
letterlijk een adembenemende ervaring zijn, en kom je met wat fantasie
redelijk in de buurt van de hypothese van ter Laan.
Naar mijn idee interessanter op diezelfde Etymologiebank-pagina, is de
verwijzing naar Stoett, en wel het lemma "1024 Een jas":
<q>
d.w.z. eene teleurstelling, een strop, misrekening; zie Woordenschat,
510: iemand een jas geven of een jas krijgen, teleurstellen of
teleurgesteld worden; K�ster Hencke, 27: een jas krijgen, slecht
wegkomen, in 't ootje genomen worden; iemand een jas geven, hem voor 't
lapje houden of hem erin laten vliegen, syn. iemand een vrijzetter
geven; vgl. verder Jord. 228: Kris het 'n jes! <...>
Teirlinck, Wdb. v.h. Bargoensch, bl. 28 vermeldt jas in de beteekenis
geeseling, en wijst op de Vlaamsche uitdr. ze hebben hem daar een
kazakke gepast, d.w.z. berispt, bekeven, syn. van iemand een kleeken
passen, iemand onder handen nemen; iemand in de kleeren steken, hem
bedriegen, beetnemen; iemand palullen (eig. in de kleeren stukken;
daarna beetnemen, foppen Ndl. Wdb. XII, 254.; iemand in 't pak steken,
hem beetnemen; fr. une culotte, ongeluk vooral in 't dominospel;
empoigner une culotte, pech hebben. Het is mogelijk dat dezelfde
overdracht moet worden aangenomen bij iemand een jas geven, waaraan het
znw. jas dan de beteekenis strop, kan hebben ontleend. Ook is mogelijk
verband te zoeken met den term jas uit het kaartspel. Vgl. jassen,
slaan, er op slaan, en iemand aftroeven, troef geven.(Aanv.) Als jas
samenhangt met jassen (slaan), kan vergeleken worden een blauwtje loopen
en botvangen. </q>
Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
ander is gedaan."
--
Jeroen
H@wig
Jul 2, 2013, 7:15:54 AM7/2/13
to
TheBoss :
>> hedwig:
[..]
meteen een eigen leven zou gaan leiden leek me sterk.
Hￜ, Jeroen! Je weet toch dat "in het pak naaien" etymologisch afkomstig
is van het woord /paksoi/, dat letterlijk betekent 'iemand een kool
stoven'?! Dat heb ik tenminste wel eens gehoord bij de afhaalchinees.
Zo. Nu kijken of het Genootschap dat ook oppikt. lol
Grapje natuurlijk. Waar ik mee wil zeggen dat je nu suggereert dat ik
het verzonnen had. Ik had dat zeemansgrafverhaal echt al eens gehoord,
zoals ik in die draad zei en waarschijnlijk het GVT ook. Teveel eer als
ik daarmee geschiedenis zou schrijven.
> Overigens meen ik me te herinneren dat ik destijds al gewezen heb op de
> Bargoensche afkomst, een verdere herleiding (zoals de poging van ter
> Laan) is tot op heden nog tamelijk speculatief, temeer daar de herkomst
> van het woordje 'pak' zelf ook nog onduidelijk is. Zie het uitgebreide
> lemma "pak 1" in het EWN van Philippa dat ook hier te lezen is:
> < http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/pak1 >
> Bij "pak 2" (de betekenis van kleding dus) staat overigens nog als
> voorbeeld genoemd "babypak(je)" met als omschrijving: "pakje (meestal
> uit een geheel bestaande) voor een baby". Als je als volwassene in een
> dergelijk uit een geheel bestaand pak gestoken/genaaid wordt, kan dat
> letterlijk een adembenemende ervaring zijn, en kom je met wat fantasie
> redelijk in de buurt van de hypothese van ter Laan.
> Naar mijn idee interessanter op diezelfde Etymologiebank-pagina, is de
> verwijzing naar Stoett, en wel het lemma "1024 Een jas":
> <q>
> d.w.z. eene teleurstelling, een strop, misrekening; zie Woordenschat,
> 510: iemand een jas geven of een jas krijgen, teleurstellen of
> teleurgesteld worden; Kï¿œster Hencke, 27: een jas krijgen, slecht
genaaid wordt of in een culotte of jas. Je wordt ingepakt, zoveel is
zeker.
> Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
> en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
> wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
> ander is gedaan."
Verwant met wat? Ik volg je even niet.
Ik heb die uitdrukking altijd heel letterlijk genomen. Laken is een
bepaalde stof, en van diezelfde stof maakt de kleermaker voor jou net
zo'n pak als voor mij. Zie jij pak hier in een andere betekenis?
>> hedwig:
[..]
>> Dirk Jan kon destijds niet kon geloven dat het met een zeemansgraf te
>> maken zou hebben. Het is weliswaar minder waarschijnlijk, maar ik heb
>> hem toch niet uit mijn duim gezogen. 8-o
>> Grappig. En vreemd dat niemand dit heeft kunnen vinden..
> Daar is mogelijk een vrij eenvoudige verklaring voor: het artikel van
> het Genootschap Onze Taal is van later datum en verwijst met de zinsnede
> "Een andere () verklaring die je weleens hoort" naar de nl.taal draad.
Dat heb ik ook overwogen maar dat een enkele suggestie uit nl.taal
>> maken zou hebben. Het is weliswaar minder waarschijnlijk, maar ik heb
>> hem toch niet uit mijn duim gezogen. 8-o
>> Grappig. En vreemd dat niemand dit heeft kunnen vinden..
> Daar is mogelijk een vrij eenvoudige verklaring voor: het artikel van
> het Genootschap Onze Taal is van later datum en verwijst met de zinsnede
> "Een andere () verklaring die je weleens hoort" naar de nl.taal draad.
meteen een eigen leven zou gaan leiden leek me sterk.
Hￜ, Jeroen! Je weet toch dat "in het pak naaien" etymologisch afkomstig
is van het woord /paksoi/, dat letterlijk betekent 'iemand een kool
stoven'?! Dat heb ik tenminste wel eens gehoord bij de afhaalchinees.
Zo. Nu kijken of het Genootschap dat ook oppikt. lol
Grapje natuurlijk. Waar ik mee wil zeggen dat je nu suggereert dat ik
het verzonnen had. Ik had dat zeemansgrafverhaal echt al eens gehoord,
zoals ik in die draad zei en waarschijnlijk het GVT ook. Teveel eer als
ik daarmee geschiedenis zou schrijven.
> Overigens meen ik me te herinneren dat ik destijds al gewezen heb op de
> Bargoensche afkomst, een verdere herleiding (zoals de poging van ter
> Laan) is tot op heden nog tamelijk speculatief, temeer daar de herkomst
> van het woordje 'pak' zelf ook nog onduidelijk is. Zie het uitgebreide
> lemma "pak 1" in het EWN van Philippa dat ook hier te lezen is:
> < http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/pak1 >
> Bij "pak 2" (de betekenis van kleding dus) staat overigens nog als
> voorbeeld genoemd "babypak(je)" met als omschrijving: "pakje (meestal
> uit een geheel bestaande) voor een baby". Als je als volwassene in een
> dergelijk uit een geheel bestaand pak gestoken/genaaid wordt, kan dat
> letterlijk een adembenemende ervaring zijn, en kom je met wat fantasie
> redelijk in de buurt van de hypothese van ter Laan.
> Naar mijn idee interessanter op diezelfde Etymologiebank-pagina, is de
> verwijzing naar Stoett, en wel het lemma "1024 Een jas":
> <q>
> d.w.z. eene teleurstelling, een strop, misrekening; zie Woordenschat,
> 510: iemand een jas geven of een jas krijgen, teleurstellen of
> wegkomen, in 't ootje genomen worden; iemand een jas geven, hem voor 't
> lapje houden of hem erin laten vliegen, syn. iemand een vrijzetter
> geven; vgl. verder Jord. 228: Kris het 'n jes! <...>
> Teirlinck, Wdb. v.h. Bargoensch, bl. 28 vermeldt jas in de beteekenis
> geeseling, en wijst op de Vlaamsche uitdr. ze hebben hem daar een
> kazakke gepast, d.w.z. berispt, bekeven, syn. van iemand een kleeken
> passen, iemand onder handen nemen; iemand in de kleeren steken, hem
> bedriegen, beetnemen; iemand palullen (eig. in de kleeren stukken;
> daarna beetnemen, foppen Ndl. Wdb. XII, 254.; iemand in 't pak steken,
> hem beetnemen; fr. une culotte, ongeluk vooral in 't dominospel;
> empoigner une culotte, pech hebben. Het is mogelijk dat dezelfde
> overdracht moet worden aangenomen bij iemand een jas geven, waaraan het
> znw. jas dan de beteekenis strop, kan hebben ontleend. Ook is mogelijk
> verband te zoeken met den term jas uit het kaartspel. Vgl. jassen,
> slaan, er op slaan, en iemand aftroeven, troef geven.(Aanv.) Als jas
> samenhangt met jassen (slaan), kan vergeleken worden een blauwtje loopen
> en botvangen. </q>
Het blijft dus allemaal nattevingerwerk. Of je nu in een babypak
> lapje houden of hem erin laten vliegen, syn. iemand een vrijzetter
> geven; vgl. verder Jord. 228: Kris het 'n jes! <...>
> Teirlinck, Wdb. v.h. Bargoensch, bl. 28 vermeldt jas in de beteekenis
> geeseling, en wijst op de Vlaamsche uitdr. ze hebben hem daar een
> kazakke gepast, d.w.z. berispt, bekeven, syn. van iemand een kleeken
> passen, iemand onder handen nemen; iemand in de kleeren steken, hem
> bedriegen, beetnemen; iemand palullen (eig. in de kleeren stukken;
> daarna beetnemen, foppen Ndl. Wdb. XII, 254.; iemand in 't pak steken,
> hem beetnemen; fr. une culotte, ongeluk vooral in 't dominospel;
> empoigner une culotte, pech hebben. Het is mogelijk dat dezelfde
> overdracht moet worden aangenomen bij iemand een jas geven, waaraan het
> znw. jas dan de beteekenis strop, kan hebben ontleend. Ook is mogelijk
> verband te zoeken met den term jas uit het kaartspel. Vgl. jassen,
> slaan, er op slaan, en iemand aftroeven, troef geven.(Aanv.) Als jas
> samenhangt met jassen (slaan), kan vergeleken worden een blauwtje loopen
> en botvangen. </q>
genaaid wordt of in een culotte of jas. Je wordt ingepakt, zoveel is
zeker.
> Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
> en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
> wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
> ander is gedaan."
Ik heb die uitdrukking altijd heel letterlijk genomen. Laken is een
bepaalde stof, en van diezelfde stof maakt de kleermaker voor jou net
zo'n pak als voor mij. Zie jij pak hier in een andere betekenis?
L. Etterpletter
Jul 2, 2013, 3:03:53 PM7/2/13
to
H@wig wrote:
de beslagene naar de eeuwige jachtvelden vertrekt. Ook kan iets
doodgewoon zijn zonder dat er een lijkenlucht aan zit.
> En Michael Jackson werd na zijn dood, posthuum, genaaid door hem te
> beschuldigen van pedofilie.
Dat beschuldigen gebeurde al heel lang voor zijn dood:
https://en.wikipedia.org/wiki/1993_child_sexual_abuse_accusations_against_Michael_Jackson
En al heel lang daarvoor werd hij genaaid door verbouwdokters.
+.
> L. Etterpletter wrote:
>> Dat staat los van "in 't pak steken". Daarbij gaat het immers om een
>> levend persoon, bij een zeemansgraf per definitie om een dode. Die
>> kun je toch moeilijk te grazen nemen, belazeren, enz.
>
> Maar je kunt toch ook iemand /doodzwijgen/ zonder dat er lijken vallen?
Dat kan, ja. Je kunt ook iemand een doodklap verkopen zonder dat
>> Dat staat los van "in 't pak steken". Daarbij gaat het immers om een
>> levend persoon, bij een zeemansgraf per definitie om een dode. Die
>> kun je toch moeilijk te grazen nemen, belazeren, enz.
>
> Maar je kunt toch ook iemand /doodzwijgen/ zonder dat er lijken vallen?
de beslagene naar de eeuwige jachtvelden vertrekt. Ook kan iets
doodgewoon zijn zonder dat er een lijkenlucht aan zit.
> En Michael Jackson werd na zijn dood, posthuum, genaaid door hem te
> beschuldigen van pedofilie.
https://en.wikipedia.org/wiki/1993_child_sexual_abuse_accusations_against_Michael_Jackson
En al heel lang daarvoor werd hij genaaid door verbouwdokters.
+.
antoon
Jul 2, 2013, 3:13:18 PM7/2/13
to
TheBoss heeft ons zojuist aangekondigd :
> teleurgesteld worden; Köster Hencke, 27: een *jas* krijgen, slecht
> wegkomen, in 't ootje genomen worden; iemand een *jas* geven, hem voor 't
> znw. *jas* dan de beteekenis strop, kan hebben ontleend. Ook is mogelijk
> verband te zoeken met den term *jas* uit het kaartspel. Vgl. *jas*sen,
> slaan, er op slaan, en iemand aftroeven, troef geven.(Aanv.) Als *jas*
> samenhangt met *jas*sen (slaan), kan vergeleken worden een blauwtje loopen
als hij met zijn junioren gewonnen had met 6-0.
"We hebben een jas gekregen van 6-0" was taalkundig ook goed, maar dan
was het anderszins goed fout!
Hup Gestelse Boys!
--
Antoon
Ge wit nie wa ge gelove moet
> Naar mijn idee interessanter op diezelfde Etymologiebank-pagina, is de
> verwijzing naar Stoett, en wel het lemma "1024 Een *jas*":
>
> <q>
> d.w.z. eene teleurstelling, een strop, misrekening; zie Woordenschat,
> 510: iemand een *jas* geven of een *jas* krijgen, teleurstellen of
> <q>
> d.w.z. eene teleurstelling, een strop, misrekening; zie Woordenschat,
> teleurgesteld worden; Köster Hencke, 27: een *jas* krijgen, slecht
> wegkomen, in 't ootje genomen worden; iemand een *jas* geven, hem voor 't
> lapje houden of hem erin laten vliegen, syn. iemand een vrijzetter
> geven; vgl. verder Jord. 228: Kris het 'n jes! <...>
> Teirlinck, Wdb. v.h. Bargoensch, bl. 28 vermeldt *jas* in de beteekenis
> geven; vgl. verder Jord. 228: Kris het 'n jes! <...>
> geeseling, en wijst op de Vlaamsche uitdr. ze hebben hem daar een
> kazakke gepast, d.w.z. berispt, bekeven, syn. van iemand een kleeken
> passen, iemand onder handen nemen; iemand in de kleeren steken, hem
> bedriegen, beetnemen; iemand palullen (eig. in de kleeren stukken;
> daarna beetnemen, foppen Ndl. Wdb. XII, 254.; iemand in 't pak steken,
> hem beetnemen; fr. une culotte, ongeluk vooral in 't dominospel;
> empoigner une culotte, pech hebben. Het is mogelijk dat dezelfde
> overdracht moet worden aangenomen bij iemand een *jas* geven, waaraan het
> kazakke gepast, d.w.z. berispt, bekeven, syn. van iemand een kleeken
> passen, iemand onder handen nemen; iemand in de kleeren steken, hem
> bedriegen, beetnemen; iemand palullen (eig. in de kleeren stukken;
> daarna beetnemen, foppen Ndl. Wdb. XII, 254.; iemand in 't pak steken,
> hem beetnemen; fr. une culotte, ongeluk vooral in 't dominospel;
> empoigner une culotte, pech hebben. Het is mogelijk dat dezelfde
> znw. *jas* dan de beteekenis strop, kan hebben ontleend. Ook is mogelijk
> verband te zoeken met den term *jas* uit het kaartspel. Vgl. *jas*sen,
> slaan, er op slaan, en iemand aftroeven, troef geven.(Aanv.) Als *jas*
> samenhangt met *jas*sen (slaan), kan vergeleken worden een blauwtje loopen
> en botvangen. </q>
>
> Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
> en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
> wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
> ander is gedaan."
Ik mis ons vadders uitdrukking: "We hebben ze een jas gegeven van 6-0"
>
> Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
> en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
> wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
> ander is gedaan."
als hij met zijn junioren gewonnen had met 6-0.
"We hebben een jas gekregen van 6-0" was taalkundig ook goed, maar dan
was het anderszins goed fout!
Hup Gestelse Boys!
--
Antoon
Ge wit nie wa ge gelove moet
L. Etterpletter
Jul 2, 2013, 3:17:39 PM7/2/13
to
H@wig wrote:
> Het is ook mogelijk dat iemand in het pak nemen/steken is vermengd
> met de jongere uitdrukking genaaid worden, die 'ernstig benadeeld
> worden, opgelicht worden' betekent. Genaaid is dan afgeleid van
> naaien in de betekenis 'neuken'; een betekenis die naaien overigens
> op zichzelf al ruim vijf eeuwen heeft.
Heel wel mogelijk: iemand zo in het pak naaien kan immers
> Het is ook mogelijk dat iemand in het pak nemen/steken is vermengd
> met de jongere uitdrukking genaaid worden, die 'ernstig benadeeld
> worden, opgelicht worden' betekent. Genaaid is dan afgeleid van
> naaien in de betekenis 'neuken'; een betekenis die naaien overigens
> op zichzelf al ruim vijf eeuwen heeft.
in een wip gebeurd zijn.
+.
antoon
Jul 3, 2013, 5:18:14 PM7/3/13
to
Op 2-7-2013, heeft antoon verondersteld :
Maar hij had net zo goed kunnen zeggen "we gaven ze/kregen een *pak
slaag* ".
slaag* ".
Nieckq
Jul 6, 2013, 12:11:13 PM7/6/13
to
"TheBoss" meldde:
[...]
> Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
> en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
> wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
> ander is gedaan."
In mijn thuistaal: "van hetzelfde laken een pak" = "één pot nat",
"lood om oud ijzer"....
[...]
> Ook lemma "1320 Van hetzelfde laken een pak krijgen" wordt aangehaald,
> en daar komt een verwante betekenis naar voren: "d.w.w. op dezelfde
> wijze behandeld of gestraft worden, als waarop dit iemand zelf of een
> ander is gedaan."
"lood om oud ijzer"....
0 new messages