In opdracht van NOS, ANP en RTL voert Synovate vandaag een exit poll uit. Maar hoe komt deze tot stand?
Onder het plaveisel het moeras
8-6-2010
Een exit poll; nauwkeuriger verkiezingsonderzoek bestaat er niet. In
opdracht van de NOS, het ANP en RTL voert Synovate tijdens de
verkiezingen voor de Tweede Kamer op 9 juni een exit poll uit. Direct
na het sluiten van de stembussen kunnen we met de exit poll een
betrouwbare prognose van de einduitslag geven. Maar hoe komt een exit
poll eigenlijk tot stand?
Nog eens stemmen
Een exit poll is een schaduwverkiezing. De exit poll van 9 juni vindt
plaats op 38 locaties, verspreid over Nederland. Medewerkers van
Synovate vragen kiezers die het stemlokaal verlaten of zij nogmaals
willen ‘stemmen’. De kiezer krijgt een stembiljet met daarop dezelfde
partijen als op het officiële stembiljet. De kiezers kunnen hun
stembiljet vervolgens anoniem deponeren in de ‘stembus’ van de
medewerker van Synovate.
Zorgvuldig geselecteerde stembureaus
Een belangrijk verschil met regulier verkiezingsonderzoek is de
steekproefopzet: we trekken bij een exit poll niet een steekproef van
kiezers maar van stembureaus. Er zijn in Nederland ongeveer 12 miljoen
stemgerechtigden die hun stem kunnen uitbrengen in zo’n 10.000
stembureaus. Hieruit hebben wij 38 locaties geselecteerd. Voor deze
stembureaus zijn tezamen 55.209 kiesgerechtigden uitgenodigd, waarvan
we verwachten dat er ongeveer 80 procent daadwerkelijk komen stemmen.
We baseren de exit poll dus op zo’n 44.000 kiezers. Een indrukwekkend
aantal. Toch zegt het niet zo veel. We moeten namelijk niet vergeten
dat het in feite een steekproef is van slechts 39 van de 10.000
stembureaus. We verzamelen weliswaar informatie over 44.000
kiesgerechtigden, maar de voorselectie kan een enorme impact hebben.
Een slim analysemodel
Een statistisch analysemodel biedt daarom uitkomst. Door gebruik te
maken van de stemhistorie van de stemlokalen, kunnen we ondanks de
beperkte steekproef toch tot een zeer nauwkeurige prognose van de
verkiezingsuitslag komen. Hoe werkt ons analysemodel?
De kern van de analyse zit in de vergelijking met de vorige
verkiezingen voor de Tweede Kamer, in 2006. Van elk stembureau weten
we wat mensen bij eerdere verkiezingen gestemd hebben. Door het
resultaat van de exit poll te vergelijken met de uitslag van toen,
kunnen we bepalen wat de trend is: welke partijen winnen en welke
partijen verliezen. Deze trend projecteren we als het ware op heel
Nederland.
Iets anders dan een slotpeiling
Een exit poll is gebaseerd op feitelijk stemgedrag. Dat is een
essentieel verschil met het verkiezingsonderzoek dat voorafgaand aan
de verkiezingsdag wordt gehouden, de zogenaamde slotpeilingen.
Slotpeilingen zijn immers gebaseerd op de stemintentie van mensen en
die komt lang niet altijd overeen met het daadwerkelijke gedrag.
Zeggen en doen zijn twee werelden van verschil.
jan
wrote:
Er is ook een goedkopere variant van de exit poll, zag ik gisteren op
tv. De uitloopvraag wordt deze in Hengelo genoemd. Bij de vorige
verkiezingen kwam de uitslag in Hengelo overeen met de landelijke
uitslag. Daar wordt nu dus gekeken wat er vandaag gestemd wordt door
kiezers te vragen wat ze gestemd hebben.
Onder het plaveisel het moeras
Uitloopvraag is toch niets anders dan de Nederlandse vertaling van
exit poll?
>Bij de vorige verkiezingen kwam de uitslag in Hengelo overeen met de landelijke
> uitslag. Daar wordt nu dus gekeken wat er vandaag gestemd wordt door
> kiezers te vragen wat ze gestemd hebben.-
Dat is lastig te vergelijken. Vroeger had je een vast stembureau waar
je moest stemmen, tenzij je een kiezerspas ophaalde. Nu kan je overal
stemmen in je eigen gemeente. Ook is ongewis wie er toen thuisbleven
en wie nu.