Nieuwsbrief 8 van De Vereniging van Nieuwe Film- en TVMakers

[Roef Ragas]

Attentie!
Schrijft in uw agenda:

23 juni:
Dag van de Nederlandse Film - Den Haag
28 juni:
Feest - Societeit Lanx
29 juni:
Voorvertoning Roseanna's grave - Filmmuseum
21 juli:
Maandelijkse bijeenkomst - Il Fiore, Lindengracht 25, Amsterdam
25 augustus:
Maandelijkse bijeenkomst - Il Fiore

DE CO-VOORZITTER SPREEKT

Marc Bary

Op 11 juni 1996 gingen de 11 bestuursleden van de Vereniging van
Nieuwe Film- en Televisiemakers naar de notaris om de officiele
stichtingsakte te tekenen en nu, een jaar later nodigen we al 300
leden en vrienden uit voor het feest ter gelegenheid van ons 1-jarig
bestaan op zaterdagavond 28 juni a.s. In het afgelopen jaar is er veel
gebeurd: chaotische en leuke maandelijkse bijeenkomsten, fantastische
en foutloze nieuwsbrieven, informatieve thema-avonden, leerzame
masterclasses, netwerken, drinken, discussi‰ren en ruzie maken,
kortom; we kunnen het komende seizoen makkelijk aan. Hierbij wil ik al
onze gasten uit de nederlandse film- en televisie-industrie bedanken
voor hun komst in het afgelopen jaar naar het italiaanse zaaltje in de
Jordaan, maar uiteraard ook alle vakbroeders en -zusters die het
afgelopen seizoen lid of vriend zijn geworden (alleen zitten daar nog
steeds enkelen tussen die hun lidmaatschap van 1997 nog moeten
betalen; nu doen, want alleen echte leden en vrienden hebben reductie
op het toegangsprijs van het jaarfeest!).
Bij een 1-jarig bestaan hoort ook een algemene ledenvergadering,
waarin het jaarverslag wordt gepresenteerd: aangezien hetbestuur bij
oprichting heeft afgesproken anderhalf jaar aan te blijven, stellen
wij voor om dit spannende gebeuren te organiseren aan het eind van dit
jaar, als ons ambtstermijn afloopt. Overigens heeft de vereniging
inmiddels ook de wereldpers gehaald; 'Cruisin' La Croisette' op het
50e Filmfestival in Cannes las ik in het toonaan-gevende Britse
vakblad Moving Pictures in hun 'Guide to The Netherlands'-artikel:
'Generation Gap': The creation of the Vereniging van Nieuwe Film- en
Televisiemakers (Association of New Film- & Tv-makers) and the
succesful start of the Maurits Binger Film Institute are both
indicators of changing attitudes among the younger generations of
producers. Both structures have become platforms where filmmakers meet
to discuss collaboration instead of competition...

Tot op de volgende maandelijkse-bijeenkomsten, thema-avonden en ons
Jaarfeest,

FEEST!

Roef Ragas

Natuurlijk heeft u reeds onze overduidelijk mailing ontvangen, maar
het is niet meer dan redelijk u nog een keer te attenderen op het
verrukkelijke programma dat u niet mag en kunt missen!

Op 28 Juni vindt het plaats: de festiviteiten ter gelegenheid van het
1-jarig bestaan van onze Vereniging met de lange naam, die het
gepresteerd heeft binnen een jaar een organisatie van importantie te
worden. De plek: Societeit Lanx, NieuweZijds Voorburgwal 167, achter
de Dam, naast Seymour Likely II, tegenover Schuim. Vanaf 21:00 openen
de deuren, en waaien de meest heerlijke geuren u tegemoet, want wij
hebben Chef Marc Croquet bereid gevonden een ware feestdis aan te
richten met een legertje van 4 volwassen koks. Er komt een tientallen
koppen tellende drumband die alles in & aan u zal laten resoneren, er
is een karaoke-set waar ieder onvermoede talenten ten toon mag
spreiden, een tot op heden onbekende verrassingsformatie onder de
geheimzinnige naam "The Jodie Foster Experience" brengt u een concert
van jewelste, en de keuze van DJ Jasper Krabbe dwingt u de dansvloer
op.

En dat alles voor het luttele bedrag van 15,=. Voor leden weliswaar.
Daartoe dient u de bril op de middenpagina uit te knippen, te
assembleren en mee te nemen, als teken dat u werkelijk lid bent.
Heeft u uw contributie nog niet betaald, is dit dan geen mooi moment?
Introducees mogen ook naar binnen de alleszins mooie somma van 25,=.
Kom vroeg, want om 4:00 uur sluit de Societeit haar deuren!

REDACTIONEEL

Aan het begin van een lange en (hopelijk) hete zomer, merken veel
mensen die normaal gesproken werken bij dramaproducties voor
televisie, dat ze opeens wel erg veel tijd over hebben om naar het
strand te gaan. IDTV, die in tegenstelling tot andere jaren deze
zomer maar één dramaserie opneemt, heeft als eerste de pers gehaald
met verhalen over terugloop van opdrachten en een dreigende
inkrimping van het bedrijf. Ze zijn echter zeker niet de enige die in
de misère zitten. De beschuldigende vinger wordt steevast richting
Hilversum gewezen, die dezelfde vinger weet om te buigen in de
richting van Den Haag.
Tijdens het vervolg op de tv-avond in Il Fiore zaten verschillende
kopstukken uit omroepland bij elkaar (zie ook het verslag verderop in
deze Nieuwsbrief.) Hoewel het niet in de opzet van de avond lag, kwam
daarbij ook de onzekerheid over de toekomst van het publieke bestel
ter sprake. Blijven de drie netten overeind? Moeten de omroepen
samensmelten of zullen ze zich omvormen tot produktiehuizen (waarbij
ze, aldus Peter Römer, gebruik maken van gemeenschapsgeld om
concurrent te worden van commerciële bedrijven als Endemol en IDTV.)
Als er tijdens de avond één ding duidelijk werd dan is het dat de
omroepen op dit moment geen duidelijk beleid hebben uitgezet. Als het
zwaard van Damocles, of beter: het zwaard van Nuis, wacht men
angstvallig het jaar 2000 af, wanneer de nieuwe medianota
verschijnt.
Ondertussen is Hilversum slaaf geworden van zichzelf opgelegde
kijkpercentages en de alles regulerende netmanager. Dramaseries komen
daarbij snel in de verdrukking. Het eerste slachtoffer hiervan is de
serie "Fort Alpha": een uiterst populaire serie onder de jeugd, maar
op jongeren alleen kan het kijkpercentage van de TROS-avond niet
gehaald worden. "Fort Alpha" af door zijdeur. Met het schrappen van
een succesvolle serie voor een beperkte doelgroep gaat de omroep
voorbij aan zijn belangrijkste functie, een functie die bovendien het
bestaansrecht van het publieke bestel uitmaakt.

In juni vergadert de Tweede Kamer over de toekomst van de omroepen.
Als voorproefje heeft Nuis al zitten dreigen met het korten van het
budget met honderd miljoen per jaar. Terughoudendheid en magere
budgetten blijven dus het credo voor de komende jaren, totdat er eens
iemand opstaat die werkelijk een beleid uitzet. Het zal voor veel
jonge makers inderdaad een lange zomer worden, laten we hopen dat het
weer goed blijft.

OPROEP
De samenstelling van de redactie van de Nieuwsbrief heeft enige
veranderingen ondergaan. Vanaf dit nummer zijn Wolke Kluppel en Pieter
Bart Korthuis er als nieuwe leden bijgekomen en moeten we helaas vanaf
het volgende nummer afscheid nemen van Roef Ragas. De redactie kan
nog steeds versterking gebruiken. Heb je tijd over en lijkt het je
wat, aarzel dan niet en laat het ons weten! Ook staan we altijd te
springen om interessante kopij, let wel op dat ons e-mail adres vanaf
nu veranderd is.

The Art of Pitching Revisited
P.B. Korthuis

7 Mei jl. werd deze wijsheid met Amerikaanse gedrevenheid onderwezen
door Jeanne Wikler en Karol Kulik (respectievelijk directeur en 'Head
of Training'van het Maurits Binger instituut) tijdens de Masterclass
"The Art of Pitching" in Il Fiore.

Pitchen is een kwestie van "How to sell your story", niet van "How to
tell your story". Pitchen is een term die uit de reclamewereld is
overgewaaid en die je kan omschrijven als 'het aan de man brengen van
je project'. Noem het geen "verkooppraatje", want het is meer dan dat.
Een goed idee behoort zichzelf te verkopen, zou je denken,maar niks is
minder waar. Het gaat hoofdzakelijk om de "perfect presentation".
Goede ideeën zijn er in overvloed en het zal aan je presentatie
liggen of je project uiteindelijk gerealiseerd gaat worden. "Als je
plan niet de erkenning vind die het verdient, dan ligt het meestal
niet aan de kwaliteit van je idee, maar aan het feit dat je het niet
de volle honderd procent van je inzet hebt gegeven om het te
verkopen", aldus Karol. Als je een scenario hebt liggen, wees er dan
op voorbereid dat je het op elk gewenst moment kan pitchen. Je weet
tenslotte nooit of je eens met je karretje in de Albert Heyn tegen
iemand van de omroep opbotst. Voor die gevallen heb je je 'logline'
paraat: een prikkelende samenvatting van je script of idee in één zin.
Let er wel op dat je je slachtoffer er niet te veel mee overvalt. Het
beste is het als de arme man of vrouw niet doorheeft dat je aan het
pitchen bent. Heb je wat meer tijd, dan kun je overgaan op de
drie-minuten-pitch (+/- half A-4) en zit je helemaal gebakken dan kom
je met de 5-minuten-pitch (heel A-4). Elk project moet in principe in
maximaal 5 minuten te pitchen zijn of er schort iets aan. Let bij je
uitwerking op de drie cardinale fouten:
(1) te veel plot
te veel namen
te veel metaforen.
Vraag je bovendien af wat de USP van je project is: de 'Unique Selling
Point'. Kortom, wat onderscheidt jouw idee van die duizend anderen?
("Ik heb een heel spannend scenario voor een avonturenfilm over de
laatst levende man op aarde, die een medicijn tegen aids uitvind.")
Belangrijker nog dan de inhoud van je verhaal, is hoe je overkomt. Let
op je houding (geïnteresseerd naar voren i.p.v. nonchalant naar
achteren), hou je gebarentaal in toom, toon je gedrevenheid en mocht
je deze kwaliteiten ontberen: laat iemand anders voor je pitchen! Zit
je voor een commissie, dan staat het sowieso erg goed als je niet
alleen bent, maar bijvoorbeeld in een groep van drie (producent,
regisseur, scenarist). De jury kan zijn aandacht een beetje verdelen
en jij hoeft minder zenuwachtig te zijn. Nerveus zijn is funest, het
haalt het bloed weg uit je hersenen en voor je het weet zit je de
meest vreselijke dingen te stamelen. Kalmeer dus. Blijf beleefd. Neem
de meest stompzinnige suggesties ("Als je nou van de hoofdpersoon een
vrouw maakt en zou het in plaats van in Albanië zich niet op Texel
kunnen afspelen?") voor kennisgeving aan (krabbel wat op papier!) en
zeg dat je het in overweging zult nemen. Zo laat je de ander in zijn
waarde en wie weet...misschien is Texel inderdaad wel beter.

Aan het eind van de avond hadden drie van de aanwezigen de moed als
proefkonijn te dienen en hielden ze ieder een onvoorbereide pitch. De
rest van het publiek bleef achter met de vraag: waarom durfde ik nou
niet? Na afloop werd er dan ook druk op elkaar geoefend. "Hoi, wil je
mijn logline horen..?" (fout!)

"Wij hebben uw voorstel ontvangen"
Frank van Heerde

Je schrijft scenario's en programmavoorstellen. Maandenlang sluit je
jezelf op in een donker kamertje in zelfverkozen eenzaamheid. Het
hongerige script absorbeert je ziel, zaligheid en zeeen van kostbare
tijd, maar het uiteindelijke resultaat is niet meer dan een
vakantieliefde die uitgaat: vanaf het moment dat je de envelop in de
brievenbus laat glijden is het voorbij en hoor je er niets meer van -
behalve een koel briefje van de producent/omroep dat het veilig
aangekomen is en binnen "afzienbare" tijd gelezen zal worden.

Wat gebeurt er nu eigenlijk met al die programmavoorstellen? Om een
antwoord te geven op die vraag hadden we een aantal "kopstukken" van
grote productiemaatschappijen en omroepen uitgenodigd om in Il Fiore
te komen vertellen over de selectiecriteria en procedures binnen hun
omroep of bedrijf. Een beknopt overzicht van de stand van zaken op
het dramaslagveld.

Peter Romer, hoofd drama van John de Mol Producties, schetste een
somber plaatje voor e toekomst van grote dramaseries in Nederland. De
steeds toenemende druk om goedkoper te produceren is met name voor de
commerciele productiehuizen een steeds groter obstakel. Desalnietemin
blijft De Mol bezig met het produceren van series en comedies en zoekt
men nog altijd nieuw en jong talent. Hoewel het antwoord vaak op zich
laat wachten (dit in verband met de hoge werkdruk op de afdeling)
worden alle voorstellen gelezen door een dramaturg en vaak nader
besproken. Advies: Soapvoorstellen naar Joop van den Ende sturen,
niets concreets verwachten als je een single-play instuurt en werk
dingen goed uit, liefst in een uitgeschreven aflevering en treatments
voor deel twee en drie. "Iets met een comedy op een camping" is geen
briljant en uniek idee.

De AVRO zit in een lastige positie. De nu al geroemde serie Oud Geld -
de gedoodverfde opvolger van de successtory Pleidooi - heeft een hap
van enkele tientallen miljoenen guldens uit het budget van het Fonds
en de AVRO genomen, waarmee het dramabudget van deze omroep voor de
komende jaren vrijwel op is. Justine Pauw, Hoofd Drama, sprak zelf
liever eufemistisch over een "beperkte output" voor de komende jaren.
Toch is de AVRO wel degelijk geinteresseerd in nieuwe voorstellen,
omdat ook deze omroep jong talent wil blijven ontmoeten en blijven
steunen. Justine Pauw gunde ons ook nog even een kijkje in de keuken:
uit recent stafoverleg was naar voren gekomen dat de AVRO wel weer
eens een ontspannende en leuke serie van ongeveer 25 minuten op het
scherm zou willen brengen. Wil iemand misschien de Zoon van Swiebertje
schrijven?

Dat de VARA het ontwikkelen van drama belangrijk vindt, is bekend. Ook
deze omroep neemt ingezonden scenario's zeer serieus en houdt zelfs
een database bij van schrijvers en ingezonden werk. Ron Kievit,
eindredacteur drama, gaf een helder en ondubbelzinnig antwoord op de
vraag waar de VARA in geinteresseerd is: muzikale comedies of
reality-comedies in een herkenbare arena van ongeveer 25 minuten en
miniseries van 3 x 50 minuten.

Ook IDTV houdt een database bij van schrijvers en hun ingezonden werk.
Hanneke Niens, uitvoerend producent drama, benadrukte dat IDTV altijd
op zoek is naar nieuw schrijftalent en veel series produceert of in
ontwikkeling heeft waar jonge scenaristen de kans krijgen om zich te
bewijzen. Ook hier geldt: alles wordt gelezen en beoordeeld en het
heeft inderdaad zin om voorstellen op te sturen als je van mening bent
dat ze een goed beeld geven van je capaciteiten als scenarioschrijver.

Rogier Proper is de directeur van 's Neerlands enige scenariofabriek.
Naast de scripts voor Goede Tijden, Slechte Tijden, Onderweg naar
Morgen en Goudkust ontwikkeld zijn bedrijf ook eigen
programmavoorstellen voor radio en TV. Indien een voorstel interessant
genoeg blijkt, geeft Propeller Scripts een schrijver soms een
(betaalde) opdracht om het idee nader uit te werken. In principe is er
geen beperking aan het soort programmavoorstellen, maar ideeen die
door een collectief of team van schrijvers uitgewerkt kunnen worden
verdienen de voorkeur.

Onverwachte gast was Ted Mooren van de TROS, die net als de AVRO een
redelijk pessimistisch was over de ontwikkeling van grote dramaseries
binnen de komende drie jaar. In een nuchtere verhandeling rekende hij
ons voor dat grote dramaseries als onvermijdelijk gevolg hebben dat er
elders in het budget van een omroep een soort kaalslag gepleegd moet
worden of oude programma's tot aan de pijngrens herhaald moeten
worden. Toch ziet ook de TROS nog mogelijkheden (Nuis Volente): een
familieserie van 13 x 50 minuten op de lange termijn en 20
afleveringen goedkope sitcoms van 25 minuten. Betekent dit nog meer
herhalingen van Banana Split?

De avond leverde een schat aan praktische informatie op. Zo blijkt dat
de hoofden van de drama-afdelingen van de omroepen regelmatig
onderling overleg hebben. Het is dus raadzaam om in je begeleidende
brief eerlijk te vermelden dat je je voorstel naar meerdere
producenten en/of omroepen heb gezonden. Hierover bluffen of omroepen
tegen elkaar uitspelen is zinloos en zelfs nadelig voor de beoordeling
van je voorstellen. De veel besproken angst dat de producenten er met
je idee vandoor zouden gaan lijkt ongegrond. Alle betrokken partijen
gaan zeer conscientieus met het materiaal om en in de praktijk zal
moedwillige overname van een andermans idee vrijwel nooit voorkomen.

Het was een hele geruststelling om te ontdekken dat alle voorstellen
serieus gelezen en behandeld worden en dat de omroepen en
produktiemaatschappijen proberen een op de lange termijn gericht
dramabeleid te volgen. Wie goed en mooi werk instuurt, zal zeker
opgemerkt worden in Hilversum en voor een gesprek uitgenodigd worden.
Het was een boeiende avond; de bal ligt weer terug bij de schrijvers.
Wie heeft er nog een goed idee?

EINDREDACTEUREN-BIJEENKOMST DOCUMENTAIRE

Juul Bovenberg

Op dinsdag 27 mei j.l. vond in restaurent Il Fiore een bijeenkomst
plaats voor de ducumentaire-leden van de onze vereniging. Voor deze
avond waren de eindredacteuren van de werkgroep documentaire
uitgenodigd. Marieke van der Winden en ik hadden deze avond
georganiseerd om de drempelvrees die menigeen heeft ten opzichte van
de omroepen te verlagen.

Marijke Rawie (AVRO), Ruud Moll (IKON), Xander van der Drift (HOS),
Carel Kuyl (NPS), Marjan Fluitsma (uitvoerend producent
NPS), en Ger van Dongen (NCRV) waren aanwezig. Nadat de
eindredacteuren waren voorgesteld en zij verteld hadden over het
beleid van hun omroep ten opzichte van documentaire kwam het indienen
van een plan ter sprake. Hoe oordeel je als eindredacteur over een
plan? Ruud Moll nam het woord: "Ik wil uit een plan kunnen opmaken dat
er goed is nagedacht over de idee en ik wil zien dat een maker notie
heeft van de vorm, ik kijk ook naar de gedrevenheid van de maker. De 5
w-tjes zijn hierbij van belang." Carel Kuyl voegde daar aan toe dat
hij een indicatie wil hebben van de kosten: "Je moet reëel kunnen
inschatten of je plan te financieren valt, films van zes ton zijn
nauwelijks of niet te maken."
Xander van der Drift (eindredacteur YOY) vindt het prettig als je in
een plan in één zin kunt samenvatten waar je onderwerp over gaat.
Citaten of een videofragment van je hoofdpersoon kunnen een plan
illustreren.

Marijke Rawie denkt dat het als jonge maker goed is om te beginnen met
het maken van reportages. Je wordt in korte tijd gedwongen na te
denken over het verloop van je verhaal. Het valt haar bovendien op dat
veel jonge makers vooral behoefte hebben aan het vertellen van
verhalen.

Carel Kuyl merkt op dat de Filmacademie zo'n moeite heeft om jonge
documentaire-makers te trekken voor de documentaireafdeling. Volgens
Kuyl wordt dit gewijd aan het feit dat de iets oudere student zich
niet meer aanmeldt voor een vierjarige studie omdat hij of zij geen of
moeilijk een studiefinanciering kan krijgen. "Daarnaast blijkt dat pas
op oudere leeftijd de behoefte ontstaat om documentaires te gaan
maken. Als je 18 bent droom je alleen maar van speelfilms en
Hollywood."

Ger van Dongen heeft het vermoeden dat studenten niet meer naar de
Filmacademie gaan omdat er de afgelopen jaren zoveel
documentaire-studenten zijn afgestudeerd: "Misschien zijn mensen bang
dat ze opgeleid worden tot werkloosheid". Hij vindt bovendien dat er
weinig uit de beleving van jonge makers zelf voortkomt:"Wat leeft er
eigenlijk onder jongeren en wat zijn de thematieken?" Ruud Moll
bevestigt dit en vraagt zich af of er onderwerpen zijn die wij missen
in het publieke bestel. Iemand uit het publiek vindt de limiet soms te
voorzichtig gesteld, er zijn weinig gedurfde documentaires. Een ander
vindt dat er te veel politiek-correcte programma's worden gemaakt, die
altijd over problemen gaan. Carel Kuyl en Ruud Moll zijn blij met deze
opmerking, zij zouden meer films willen zien zoals Einstein's Brain,
maar volgens Ruud Moll is dit een lastig genre en ontbreekt het de
nederlanders aan ironie.

Even komt het documentaire-scenario aan bod. Wat is nou een goed
scenario? Carel Kuyl wil in een scenario lezen waarom een
film gemaakt moet worden. En wat gaan we zien? Hij benadrukt dat je
voor sommige projecten geen scenario kunt schrijven: "Dan moet je een
idee kunnen formuleren. Het hoeft niet tot achter de komma
uitgeschreven te zijn. Is het de maker zelf duidelijk wat hij gaat
vertellen, daar komt het op neer." Marjan Fluitsma merkt op dat je om
fondsen te kunnen werven nu eenmaal wel een scenario nodig hebt. Ger
van Dongen refereert aan de film Anatopia die op 26 mei in Dokument
werd uitgezonden. Het scenario van deze film was een soort pamflet,
heel summier beschreven. De persoonlijke visie van de maker en de
maatschappelijke relevantie van het onderwerp hebben de doorslag
gegeven om de film te maken. Ger van Dongen is van mening dat als een
documentaire hem raakt, als deze een duiding heeft, dat belangrijker
is dan de kijkcijfers. Het valt hem op dat er vanuit de makers niet
voldoende nagedacht wordt over waar je met je plan naartoe gaat: "Als
ik een plan lees is mijn eerste vraag: Waarom zou de NCRV dit
uitzenden?" Andere redacteuren beamen dit "Je moet Marijke Rawie niet
lastig vallen met een project wat Reporter zou doen, stop daar je
energie niet in, stuur niet alles naar iedereen." Carel Kuyl wijst
ons tevens op het feit dat je voordat je een plan indient altijd even
kunt bellen met hem of Marjan om af te tasten of zij eventueel
geinteresseerd zijn in je onderwerp.

Vanuit het publiek wordt gevraagd of er bij de omroepen gelegenheid
bestaat tot het doen van research. Marjan Fluitsma:"Ja, steeds meer,
daarin is een goede ontwikkeling gaande, soms vragen we geld aan het
STIFO, soms financieren we het zelf." Marijke Rawie stelt dat de AVRO
ook zelf ontwikkelingssubsidies financiert zodat ze dan niet altijd
afhankelijk zijn van de goedkeuring van de verscheidene fondsen.
Bovendien doet de AVRO veel co-produkties, onderwerpen die vanuit
nederlandse optiek worden gemaakt met geld uit het buitenland.

Ter afsluiting kwam de samenwerking met buiten-producenten aan de
orde. Voor de AVRO zijn er geen voordelen en geen nadelen aan een
dergelijke samenwerking verbonden. Voor Marijke Rawie ligt het eraan
welke steun de maker en zij krijgen van de producent. Carel Kuyl staat
positief tegenover deze vorm van samenwerking, hij vindt het echter
niet werken als de maker zelf producent is. Ruud Moll vindt het werken
aan een project met een producent erbij minder intensief dan de
samenwerking met een regisseur alleen. "De gesprekken verlopen
soepeler, een producent is je sparring-partner"

AANMELDEN FILMFESTIVAL 1997

Van 24 september tot en met 3 oktober 1997 vindt het zeventiende
Nederlands Film Festival plaats. Hoofdonderdeel van het festival vormt
uiteraard weer het overzicht van speelfilms, documentaires, korte
films en tv-dramaprodukties die na de zestiende editie (september
1997) voor vertoning gereed zijn gekomen. Deze produkties dingen mee
naar de Grote Prtijs van de Nederlandse Film, het Gouden Kalf, die
weer in een groot aantal categorieen wordt uitgereikt.

Zoals bekend staat de inschrijving voor het jaaroverzicht open voor
alle Nederlandse films, op 16 mm of 35 mm, waarvan beeld en geluid op
dezelfde drager zijn vastgelegd. Alleen voor de categorieen
documentaire en tv-drama kunnen ook videoprodukties worden aangemeld.

Filmmakers kunnen hun produktie aanmelden door middel van een
aanmeldingsformulier dat bij het Nederlands Film Festival verkrijgbaar
is. Het inschrijfformulier dient uiterlijk 1 juli 1997 weer in het
bezit te zijn van het Nederlands Film Festival.

Inschrijfformulieren kunnen worden aangevraagd bij
Het Nederlands Film Festival,
Postbus 1581
3500 BN Utrecht
tel.: 030 - 232 2684
fax: 030 - 231 3200

De Dag voor de Nederlandse Speelfilm
De toekomst van de speelfilmindustrie in Nederland

Marc Bary

Drie maanden geleden werd ik door het Audio Visueel Platform
(overkoepelende Nederlandse instelling voor de Film- en Tv-industrie)
gevraagd om deel te nemen aan een werkgroep die De Dag voor de
Nederlandse speelfilm organiseert. Hierin vertegenwoordig ik de
Vereniging van Nieuwe Film- en Televisiemakers en naast onze
organisatie zijn alle clubs op het gebied van film, televisie en het
bioscoopwezen hierin afgevaardigd: Stichting Nederlands Fonds voor de
Film, Nederlandse Beroeps-
vereniging van Film- en televisiemakers (NBF), Nederlandsse Federatie
voor de Cinematografie (NFC), de Publieke Omroep, Nederlandse
Vereniging van Speelfilmproducenten (NVS), Vereniging van
Onafhankelijke Televisie Producenten (OTP) en Stichting ter
bevordering van de Nederlandse Speelfilmindustrie. Doel van de dag
is, zoals eerder in de nieuwsflits van mei werd uitgelegd, om de
ministeries van OC enW, Economische Zaken en Financi‰n er toe te
bewegen de filmplannen (telefilm, matching-fund en
belastingmaatregelen) goed te keuren. Deze politieke stimulans is
nodig om de noodlijdende nederlandse filmindustrie een financieel
steuntje in de rug te geven. Er zouden meer speelfilms, ook zonder
subsidie, gefinancierd kunnen worden en dit levert wellicht ook meer
betere films op. Hetgeen
jouw en mijn broodwinning ten goede komt.
Op de dag zijn er naast sprekers uit de politiek en de filmbranche ook
buitenlandse gasten aanwezig die de Nederlandse 'derde
wereld'-filmsituatie vergelijken met de rest van Europa. Vanuit de
vereniging werken momenteel bestuursleden Juul Bovenberg en Casper
Thiel aan een aantal videointerviews met politici en
vertegenwoordigers van onze filmindustrie; deze korte filmpjes zullen
op De Dag Voor de Nederlandse Film tussen de speeches door worden
vertoond. Duo-voorzitters van 'De Dag' zijn Felix Rottenberg en
Monique van de Ven. Van 12 uur 'smiddags tot 12 uur 'snachts zullen in
de Haagse Tuchinksky-bioscoop 30 nederlandse speelfilms gratis worden
vertoond, films die in onze vaderlandse filmgeschiedenis zo veel
mensen naar de bioscopen lokten; van Turks Fruit tot Zusje van Fanfare
tot Abel..

Als het goed is hebben de meeste van onze leden een uitnodiging
ontvangen om De dag voor de Nederlandse speelfilm bij te wonen op 23
juni a.s. in Den Haag, mocht je geen uitnodiging hebben ontvangen maar
wil je wel graag naar dit symposium komen, bel dan met het
secretariaat.

LEDENLIJST

Het Secretariaat verzoekt ieder lid te controleren of hij/zij in
onderstaande lijst staat vermeldt,
en of de daarachter staande functie/beroep klopt. Bij voorbaat dank.

Bestuur:
*Alberdingk Thijm, Robert,scenarist *Bary, Marc,producent / IJswater
Films *Bovenberg, Juul, documentairemaakster/producent *Gosschalk,
Job,casting director/ Kemna casting *Henneman, Vanessa,producer/agent/
Valkieser *Herman, Jonathan,regisseur *Netiv, Ilana,producent/
IJswater Films *Oest, Paula van der,scenarist/regisseur *Pot,
Bert,cameraman *Ragas, Roef,acteur *Thiel,
Casper,regisseur/regie-assistent

Leden:
*Akker, Asjha van den, redakteur/regie-assistent *Aller, Marc van,
cameraman *Alonso Casale, Nathalie, scenarist/regisseur *Andrea, Dree,
scenarist/regisseur *Ankone , Fleur, art director *Barel, Margot,
producent/ Weak Yogi Productions *Battem, Paul, producer *Beker,
Jeroen, producent / Motel Films *Becker, Wik, regisseur *Bense, Klaas,
producent/ Barbizon Film *Berg, Peter van de, scenarist/regisseur
*Berkvens, Jeroen, redakteur/documentairemaker *Beumer, Marjolein,
actrice *Boelee, Maaike, actrice *Boermans, Annemarije, publiciteit /
The Publicity Company* Boissevain,Daniel, acteur *Boonekamp, Doreen,
producent/ Nederlands Film Festival *Boorsma, Hidde, cameraman *Boot,
Arjan, casting director/ Arjan Boot Casting *Borst, Karin, development
co-ordinator / Hungrey Eye Lowland *Borst, Michiel,
redakteur/regisseur *Bos, Anja, produktie *Bothof, Colette,
scenarist/regisseur *Bouma, Bert, scenarist *Braun, Marc,
programmamaker *Brian, Sabine, produktieleidster/ John de Mol
Produkties *Broek, Sjoerd an den, opnameleider/produktieleider
*Broekhuysen, Francis, acteur *Broer , Alfred B.,
cameraman/programmamaker *Broere, Femke Anna, actrice *Brouwer, Peter
Jan, producent *Brugmans, Erly, art director *Brunner, Edo, acteur
*Brus, Anke, filmmaker *Bruyn, Erik de, scenarist/regisseur *Bruyn,
William de, bureaumedewerker/programmamaker / VPRO *Bijl, Adriaan,
producer/ Entermorphic Pictures *Car, Ali, acteur *Cloosterman, Anja,
produktieleidster/ regie-assistente *Collenteur, Michiel,
produktie-/opnameleiding *Crucq, Bernet, scenarist *Crijns, Lodewijk,
scenarist/regisseur *Damen, Paul, scenarist *Damoiseaux, Anouk, art
director *Delfos, F.C. *Donders, Edwin, cameraman *Dongen, Anne van,
opnameleidster/regie-assistent *Doorn, Hester van, regie-assistent
*Driessen, Jos, scenarist/regisseur/editor *Driesum, Esther van,
dramaturge/researcher *Drift, Xander van de, redacteur YOY/HOS
*Dusseldorp, Simone van, scenarist/regisseur *Dumolin, Bas,
editor/regisseur *Eck, Harald van, opnameleider/regisseur *Elshout,
Malou, regisseur *Engelen, A.J. P. G *Engelkes, Rick, acteur,
producent/ RE Produkties *Enkelaar, Paul, cameraman, programmamaker
*Entius, Yolande, scenarist/regisseur *Erp, Michiel van,
programmamaker *Eyle, Marissa van, actrice *Faber, Nathalie,
programmamaakster *Feld, Paul, scenarist *Fernhout, Roeland, acteur
*Fontijn, Charlotte, regie-assistent/script-conitnuiteit *Galavazi,
Simone, geluid/documentairemaakster *Gallenkamp, Daniel, cameraman
*Gay-Balmaz, Daphne, produktie *Geffen, Marco van, scenarist
*Geijskes, Matthijs, scenarist *Gennep, Guido van, scenarist/regisseur
*Geraedts, Vonne, editor/scripteditor *Gestel, Frans van, producent/
Motel Films *Geus, Arend de, acteur *Gielis, Daan,
produktie-ass/Nederlands Film Festival *Gilst, Myrna van,
regisseur/choreograaf *Godschalk, Erwin, produktie *Goedvolk, Esther,
produktie *Gorter, Jessica *Groot, Caya de, actrice *Groot, Paul,
scenarist/redacteur *Hall, Norbert ter, regisseur *Heerkens, Tijn
produktieleider/locatiemanager *Heijdeman, Mark, produktie *Helmer,
Ulrike, regie/productie documentaire *Herdigein, Kenneth, acteur
*Hering, Philip, cameraman*Herrebout, Frank, producer/regisseur
*Herwijnen, Joost van, cameraman *Heuvel, Frans van den, regie-ass/
cameraman *Hillenius, Brigit, cameravrouw *Hin, Barbara, editor *Hoek,
Jaap, requisiteur *Hoeve, Pim van, regisseur *Hogenboom, Janneke,
licht/camera *Holthuis, Gerard, filmmaker / Stichting Filmstad
*Holthuis, Marleen, visagie/make up *Hoop, Robert van der, art
director *Horst, Aliona, documentairemaakster *Huijs, Lou , art
director *Hupkes, Mariette, agent / Features creative management
*Jagt, Anouk van de, producer/redacteur *Jansen, I.B. *Janzee, Denise,
documentairemaakster *Jennes, Vera, produktieleidster/regie-ass
*Jilesen, Aard, art director *Jong, Dymke de scenarist *Kamerling,
Antonie, acteur *Kamp, Mischa, regisseur *Keeris, Ludo, geluid
*Kerkhoff, Eveline van, visagiste/grimeuse *Kilsdonk, Nicole van,
scenarist/regisseur *Kluppell, Wolke, scenarist/regisseur
*Knaevelsrud, Anna Kristina *Koefoed, Daan, jurist *Kock, Peter de
*Kok, Sytske, scenarist/regisseur/editor *Koning, Clea de, producent /
Grote Broer Filmwerken *Koolhoven, Martin, scenarist/regisseur*
Korthuis, Pieter Bart, regisseur/editor *Kraaijeveld, Jolande, make
up/grime / Kopzorg *Kramer, Paul, regisseur *Kuijpers, Pieter,
regisseur, scenarist *Kunzeler, Suzanne, dramaturge/NCRV *Lammers,
Marjan script-cont/regie-assistent *Lansink, Luc, scenarist *Lievaart,
Roemer, scenarist *Lint, Petra van, scenarist/script-cont * Low,
Victor, acteur *Malessei, Rem, av-programmamaker / Handwerk Films
*Marx, Pim *Meer, Christel van der, casting/research/doc,maakster
*Meer, Wil van der acteur *Merhottein, Anne Marij,
redactie/produktie* Merkies, Fons, componist *Mewe, Martijn, Film en
Tv wetenschap *Miranda, Tamara, scenarist/regisseur *Moesker, Erik,
produktieleider *Mol, Francoise, visagie / grime *Molle, Peter,
regisseur *Moller, Linda, actrice *Mudder, Marjan, actrice *Nauta,
Marco, cameraman *Neter, Sidney, salesagent *Nevejan, Christine,
regisseur *Niermans, Mandy, art director/set dresser *Nijenhuis,
Johan, regisseur/producer / Joop van de Ende *Nilsson-Julien, Olivier,
scenarist *Nollen, Marietta, scenarist *Oortman Gerlings, Martha,
produktie *Opstall, Scato van, scenarist *Otten, Jeroen,
programmamaker/cameraman *Pas, Dorien van de, distributie / Meteor
*Peeters, Peter Johan, regisseur/producent *Petit, Leontine,
producent/ Lemming Film *Petit, Monica, kleding *Pimentel, Pollo de,
regisseur *Pijman, Claire, cameravrouw/documentairemaakster *Post,
Betty, casting *Post, Peter, acteur *Remeijsen, Ingrid, uitvoerend
producent/regie-ass*Rijckevorsel, Michaela van, programmamaakster
*Rooij, Mirjam, actrice *Roos, Prosper de, regisseur *Roskam, Joost,
geluid *Rouw, Heleen, publiciteitsmedewerker/Polygram Film *Sande
Bakhuyzen, Willem van de, regisseur *Santen, Stijn van,
cameraman/regisseur *Schaafsma, Hans, scenarist/acteur *Scheltema,
Tatiana, documentairemaakster/scenarist *Scheltema, Wendela,
editor/regisseur / Amoebe Films *Schoppers, Koos, scenarist
*Schoutens, Frank *Schut, Erik, producent/ Argus Filmprodukties
*Schwab, Tallulah, scenarist/regisseur *Schwartz, Ruben, art director
*Schwarz, Hans, programmamaker *Serkei, John, acteur *Sikking, Iris,
editor *Simons, Roel, producer/researcher *Sinnema, Dorothea,
produktie *Slinkert, Marieke, styling/casting *Sjouerman, Andre,
producer / Clever Casting *Smit, Jet, producer *Snijders,
Sabine,kostuumontwerpster *Sprey, Jetske, assistent produktieleider*
Starre, Deborah van der producent / Domino Films *Steen, Dan van,
acteur *Steenbeek, Sjoerd, uitvoerend producent/ John de Mol
Produkties *Steenis, Marilou van, actrice *Steijn, Martin van,
scenarist/regisseur *Stekelenburg, Marc, produktieleider *Stevens,
Elbe, scenarist/regisseur *Stoffers, Rogier, cameraman *Strien, Elbert
van, scenarist/regisseur *Terstall, Eddy, scenarist/regisseur
*Teymant, Sander, scenarist/regisseur *Tieben, Wilko, scenarist
*Thung, Djie -Han *Trapman, John ,producent/Barbizon Film *Tuerlings,
Sebastiaan, regisseur *Tuske, Nicky, assistent produktieleiding
*Uffelen, Rene van, editor/filmjournalist *Valcke, Serge Henri, acteur
*Vaessen, Jannet, research, montage/regie *Veen, Martin van der,
scenarist/regisseur *Veldhoen, Jaap, cameraman *Verhoeff, Ellen,
regisseur *Vermaas, Marco , geluidstechnicus *Visbeen, Marcel *Visser,
Susan, actrice *Vliet, Annemieke va, regie-ass/produktieleider *Voorst
van Beest, Stella van, regisseur/editor *Vos, Erik E. de,
producer/regisseur *Vries, Joost de , producent/ Lemming Film *Vries,
Marion de, cameravrouw *Vroom, Annick, scenarist/regisseur
*Walschots, Ingrid, produktie-ass/ MM Produkties *Wamsteker, Sacha,
actrice *Weerdt, J.J. de *Weissman, Jaier, regisseur/regie-ass
*Welzen, Marco van, editor
*Wendelbo, Li, scenarist/regisseur *Westendorp, Menno, cameraman
*Wilens, Paul, licht *Winden, Marieke van der, documentairemaakster
*Winterink, Anne, art director *Wouda, Esther produktie-assistent
*Zanden, Adda van, producer *Zeiss, Jet, producer *Zoutendijk, Eddy,
editor/scenarist

Vrienden:
*Boekelman, Wilant / Waterland Film & TV *Boermans, Theu / De Trust
*Depeweg, Wilfried / Stichting Toekomst *Elst, Gerrit van,
scenario/regie *Flothuis / De Nieuwe Unie *Frijlink, Marijke / Harry
Klooster Management *Hadders, Rieks / NFM/IAF *Heslenfeld, Arnold /
Meteor *Heijningen. Jacques van / Nederlands Film Festival *Katz,
Patrice / Kalff, Katz & Koedooder *Kemna, Hans / Kemna Casting *Kobus,
Remko/ Joop van den Ende *Klaassen, Elly / Maurits Binger Film
Instituut *Limburg, Peter / Cineco *Mullens, Nora / Nora Mullens
Casting *Orthel, Rolf / De Nieuwe Unie *Post, Mathijs / AdFilm
*Rechsteiner, Emjay / Staccato FIlms *Ruven, Paul / RuBa
Filmprodukties *Schram, Jerome / Singel Film *Schram, Ruud / Singel
Film *Soutendijk, Rene / Hungry Eye Entertainment *Sterre, Frenk van
der *Trijbits, Paul / Hungrey Eye Entertainment *Vandevorst, Els /
Stichting Toekomst *Voorham, Anita / Blue Horse Filmproduktie *Wikler,
Jean / Maurits Binger Film Instituut *Zanden, Jan van / Waterland Film
& TV *Zilversmit, Marion / Typies Casting

Ingezonden brief 1
Kaartjes voor de Nieuwe Film

Scato van Opstall

Waar blijft de Nieuwe Film, vroeg Erik E. de Vos zich af, en doelt
daarmee op een film die in vorm en inhoud afwijkt van de bestaande
film. Dat bestaande omschrijft hij als "...een verhaaltje vertellen
met mooie plaatjes, niet meer dan een spiegel van deze maatschappij."

Ik kan me vergissen, maar volgens mij zouden we al een geheel Nieuwe
Film hebben als we in Nederland:
a) beginnen met een verhaal filmisch boeiend te vertellen
b) dat verhaal iets reflecteert dat in de maatschappij
(ik lees dan: bij mensen) leeft.

Erik vermoedde vervolgens dat het ontbreken van een Theoretisch Kader
een tijdige herkenning van zijn nieuwe filmsoort onmogelijk zou
maken. Ik zou eerder zeggen: Theoretisch Kader hebben we juist teveel
in dramaland. Commissies van Marxistisch-Leninistische
ex-revolutionairen zitten nog steeds achterovergezakt in hun Bourgeois
sofa's. Beslissingen worden genomen door centrale comite's van
dramaturgen en andere experts, die na ellenlange vergaderingen vooral
toetsen of het ingediende plan past binnen het te voeren beleid. Drama
als verantwoorde propaganda, gebracht door de culturele elite aan het
volk. Zaken als originaliteit, karakterontwikkeling, plot, structuur
en vorm blijven zo vaak onderbelicht. Een gaapverwekkend drama over
een politiek correct issue, geen probleem. Een voice-over
broddelwerkje op basis van een literair werk, dat meer uit gedachten
dan uit filmisch interessante handelingen bestaat? Komt u maar. Het
boek was al Kunst, dus de commissie kan rustig slapen. We doen toch
aan Cultuur? Erg verantwoord allemaal. En zo goed voor 't volk ook.
Ondertussen is De Muur voor de Nederlandse bioscoopbezoeker al lang
geleden
gevallen. Die richt z'n filmblik op producten uit het Vrije Westen:
Hollywood.

Beste Erik, laten we in godsnaam niet dezelfde fout maken door een
Nieuw Nu Nog Beter Theoretisch Kader te scheppen, een contrarevolutie
van Mystieke, Fantastische vertellingen. Het probleem ligt bij een
aantal beslissers die hun tijd liever besteden met vergaderen over
beleid, dan met het fatsoenlijk analyseren van een ingediend filmidee.
Een vergadering over een nieuw kader lijkt me dan ook geen oplossing -
integendeel zelfs.

Erik verlangt naar meer Mystiek en Mystificatie. Mag de Nieuwe Film
dan geen science-fiction zijn, of een melodramaatje? Ik hou
bijvoorbeeld niet van de doorsnee politiefilm, maar als iemand met een
retestrakke en frisse opzet komt: mijn zegen heeft-ie, maak er vooral
een Nieuwe Politiefilm van. Of moet elke Nieuwe Film per se een
Mystiek sausje hebben - klinkt mij nogal modieus. Het is maar wat je
met Mystiek doet, dat 't echt interessant maakt - of niet.

Erik wil vervolgens, ik citeer, 'Karakters dingen horen zeggen die
gewone mensen niet zeggen'. Sterker nog, hij wil 'Karakters die
praten over ideeen en theorieen'. Ik heb erg genoten van 'Een
Schitterend Ongeluk' en de nogal mystieke theorieen van Sheldrake
spreken mij best aan. Prima documentaire. Maar in een speelfilm wil ik
mensen zien die iets doen met hun theorieen, daar emotioneel mee in de
clinch liggen, er conflicten door krijgen - liefst met zo min mogelijk
geouwehoer. En zeker niet in van die bedachte literaire volzinnen. Als
ik zonodig hoogdravende gesprekken wil meemaken, ga ik zelf wel naar
de makers toe. Dat scheelt weer een filmkaartje.

De Nieuwe Film moet volgens Erik ook een film zijn 'waar je na afloop
slimmer van bent geworden'. Ach, ik houd niet zo van
Teleac-cursussen. Wil ik dan alleen vermaakt worden? Ik rijd na een
film wel eens drie tramhaltes te ver door, omdat ik zit te mijmeren
over die ene waanzinnige scene. Ik word ook wel eens door een heftig
personage geconfronteerd met mijn zelfingenomen pseudo-ellende. Ik
weet niet of ik dan volgens Eriks definitie slimmer ben geworden,
maar ik voel me wel een rijker mens. Waren dat dan Nieuwe Films?
Voornoemd effect is volgens mij het verschil tussen een 'verhaaltje'
en een Verhaal. En niet het verschil tussen begrijpelijk en
onbegrijpelijk. Zonder enige verhalende houvast vallen de meeste
mensen namelijk in slaap. Mensen die slapen krijgen soms mooie dromen
in vreemde kleuren en bizarre camerahoeken, maar zelden de nieuwe
gezichtspunten die Erik zo graag had gezien. Willen al die slapende
mensen dan niet , zoals onze nijvere Erik wenst, "werken voor hun
begrip"? Ammehoela. Werken voor het communicatief onvermogen van de
makers, zal je bedoelen. En dan moeten ze nog geld toe betalen ook!

Daarbij wil Erik ook nog 'een loopje nemen met de chronologische
vertelstructuur'. Vooruit dan maar:
Kortom, het is te vaak een laf vormtrucje. Danwel als gemakzuchtige
flashback om het gebrek aan effectieve expositie te camoufleren. Of om
de schamele motivatie van een karakter te verhullen. Te vaak wordt de
chronologie aangerand om een mager verhaal 'interessant' te maken.
Maar dat geldt nog meer voor het omgekeerde. Chronologie is allerminst
zaligmakend.

Voor wie het nog niet doorhad: de zinnen van de bovenstaande paragraaf
zijn chronologisch omgekeerd. Kunst!

Erik pleit ook voor een bepaalde cameravoering in de Nieuwe Film:
'standpunten die niet kloppen' en 'ik wil de camera zien bewegen'
Toegegeven, de moderne schermkijker kan heel wat aan. Mij
bijvoorbeeld, is het niet gauw te dol. Ook ik kan met volle teugen
genieten van fraaie, grensverleggende cinematografie of een snelle
edit. Maar als ik me meer bewust ben van de cameravoering dan van de
film op zich, doet iemand toch iets verkeerd. Ik wil me in een andere
wereld wanen, niet het gevoel hebben dat ik naar een film kijk.
Versterkt de cameravoering het idee, prima. Maar ik hoef echt geen
showreel van een camera-m/v te zien. En Erik, wat bedoel je eigenlijk
met 'ik wil de acteurs van alle kanten kunnen bekijken'? De Nieuwe
Pornofilm?

Ik ontkom niet aan de indruk dat onze Erik een beetje tot de categorie
mini-Godards behoort. Kersverse, overenthousiaste filmmakers, die elke
filmwet meteen door de plee willen trekken. Vernieuwend om het
vernieuwen. Nu vind ik dat op zich een nobel streven, maar helaas
trekt dit soort vaak teveel filmwetten tegelijk door en veegt daarna
de kont af met een paar ton
gemeenschapsgeld. Het resultaat: een handvol vrienden, medewerkers en
een clubje critici raken verstopt in een piepklein zaaltje. Na de
voorstelling blijven ze in oprechte artistieke (mystieke?) bevreemding
achter. Heel goed voor de plaatselijke middenstand: men borrelt
oeverloos na over de Diepere Betekenis en de Duistere Zieleroerselen
der makers. Helaas gaat de barkeeper zelf zo'n film nooit zien,
terwijl hij met zo'n omzet best een kaartje kan betalen. Film is een
massamedium. Ego's kun je ook manifesteren in een gestencild
poezie-boekje (ik heb er nog een paar liggen, gratis afhalen). In onze
commissies zal regelmatig door onkundige mensen teveel gekletst worden
over de verkeerde dingen. Maar dan nog. Bestond er, lang geleden, niet
iets als publiek? Voor de jongere lezertjes: dat zijn mensen die best
bereid waren geld te betalen voor een Nederlandse film, ondanks het
feit dat ze nooit op een Filmacademie hebben gezeten. Misschien is de
Nieuwe Film wel een film waar publiek naar gaat kijken!

'De werkelijkheid interesseert mij geen klap' zegt Erik, maar helaas
voor Erik, dit is de werkelijkheid. Daarmee wil ik niet zeggen dat men
maar aalgladde, hapklare filmbrokjes moet gaan maken. Integendeel.
Juist als je iets te zeggen hebt, moet je het ook op een boeiende
manier brengen. Het publiek heeft niet veel technische of historische
filmkennis, maar wel nogal wat aardse dingen als liefdesperikelen,
angsten en fobie'n, drang naar avontuur, geheime fantasie'n, problemen
met de baas. 't Zijn eigenlijk bijna net Filmmakers, moet je maar
denken. En je kunt best een potje bij ze breken, maar niet allemaal
tegelijk.

Maar wanhoop niet, Erik. Als jouw Nieuwe Film bestaat uit
gemystificeerde a-chronologische fantasie-beelden met niet kloppende
standpunten, dan heb ik goed nieuws voor je. Ga rustig achterover in
je stoel gaan zitten, pak de afstandsbediening, zap naar MTV: kijk, de
Nieuwe Film!

Genoeg kritische noten: dankzij Erik zit ik nu wel driftig een stukkie
te typen. Hij mag dan wel de knuppel zijn, dat maakt mij een
hoenderhok. Want ik weet ook niet precies wat die Nieuwe Film dan wel
moet zijn. Divers, in ieder geval. En ik hoop in ieder geval dat de
Nieuwe Filmmakers elkaar het licht op het projectiedoek gunnen, open
staan voor kritiek en elkaar scherpslijpen met argumenten. Weg met de
kinnesinne, kongsies en kliekjes. Tot slot een stelling:
Een Nieuwe Film voor een masturberende elite in een zaaltje van minder
dan
vijftig stoelen is geen Nieuwe Film.
Schiet u maar!

KOMT DAT ZIEN!
Speciale NFTVM-voorvertoning "Roseanna's grave" in Filmmuseum

Met medewerking van Hungrey Eye en het Nederlands filmmuseum,
organiseren wij een speciale vertoning van deze in het najaar te
verwachten speelfilm van regisseur Paul Weiland.
In deze romantische komedie spelen Jean Reno en Mercedes Ruehl de
hoofdrollen. Marcello (Reno) en Roseanna (Ruehl) leven in een klein
Italiaans dorpje. Zij is ongeneeslijk ziek, en Marcello begint een
missie: zijn vrouw zal op het kerkhof naast hun overleden dochter
komen te liggen. Omdat de plekken op het kerkhof schaars zijn, houdt
dit ook in dat hij druk in de weer is de overige dorpsbewoners zo lang
mogelijk in leven te houden.

Deze vertoning vindt plaats op zondagmiddag 29 juni om 15:30 in het
Filmmuseum. Paul Trijbits (producent voor Hungry Eye in Engeland) zal
de film inleiden. Interessant is bijvoorbeeld dat deze
Brits-Italiaanse film geheel Amerikaans gefinancierd is. Na de
vertoning Paul Trijbits beschikbaar voor het stellen van vragen in de
een belendende zaal. Tot 18:00 uur bent u daar van harte welkom om
verder over de film te spreken. Dat wil zeggen: als u lid bent
natuurlijk. Bovendien zijn er slechts 80 plaatsen, en vol is nu
eenmaal vol.

KIJKT NEDERLANDSE WAAR!

gebrek aan chauvinisme, pr en de nederlandse film

Roef Ragas

De leden van het eerste uur zullen zich zonder twijfel de zeer korte
cursus 'Film & tv op de International SuperHighway' herinneren. Welnu:
we gaan even op herhaling. Want de laatste weken is er in de
nieuwsgroep nl.kunst.film een interessante discussie gaande over De
Huidige Stand van de Nederlandse Film. Deze discussie ontstond naar
aanleiding van 2 Nederlandse films, "Karakter" en "Allstars", die u
natuurlijk al lang gezien heeft, dus u weet waarover ik praat.
Een kleine bloemlezing:
"Jarenlang werd er geroepen dat het geluid zo slecht was, dat kan het
nu ook niet meer zijn. Dank zij de Soaps op teevee zijn wij allen
plots gewend aan het luisteren naar de nederlandse taal, (i.p.v. de
ondertiteling te lezen ) en zijn die klachten ook verdwenen." Is dat
zo? Een ander: "Ik ben het met je eens dat je moet kijken naar de
Nederlandse films die je wel mooi vond. Ik denk zelf daarbij aan films
van Alex van Warmerdam en Jos Stelling. Zij maken films die geen
namaaksels van buitenlandse voorbeelden zijn, maar uit hun eigen
overtuiging en verbeelding voortkomen. De mislukte Nederlandse films
zijn onvermijdelijk en misschien wel noodzakelijk om die paar
betoverende uitschieters te veroorzaken." En verder: "Ik raad u aan
eens een sneak preview te bezoeken in Belgie, want als de voortitels
kenbaar maken dat het om een nationaal produkt gaat, stuift de helft
gillend de zaal uit." "(...) maar al te vaak worden nationale
produkten wel zo hard afgemaakt, maar de reden waarom ontgaat mij vaak
in het geheel. Een ander teken daarvan is dat Nederlandse Films het
namelijk helemaal niet zo slecht doen in de landen om ons heen,
terwijl ze hier in de kranten of media of direct gesloopt worden, of
de pers niet eens halen." "Een schrijnend voorbeeld vond ik de trailer
voor Karakter. Terwijl het een film is die het publiek dat jij
omschrijft weer in de bioscoop kan krijgen, benadrukt de trailer
alleen de opgewonden momenten. De trailer lokt mensen aan voor wie de
film een teleurstelling zal zijn en schrikt de mensen af die hem wel
mooi zouden kunnen vinden." "Van Karakter wist men op voorhand dat ie
het zwaar zou krijgen alhier,maar laat iets als Buena Vista maar even
zijn gang gaan in Cannes. Verkoop aan het buitenland, DAT levert geld
op, niet bioscoop "Quinta" in Dronten."

Zo af en toe schrijft wel eens iemand wat over PR, en hoe dit zijns of
haars inziens moet worden aangepakt, maar toch nog veel te weinig. En
is dit niet juist het enige dat er schort aan De Nederlandse Film?
Weet u wel hoeveel abominabele films in ons omringende, of zelfs niet
eens dat, landen gemaakt worden en hier als zoete broodjes worden
verkocht? Er moeten gewoon meer films gemaakt worden, dan komen er ook
meer betere.

Ingezonden brief 2

Dit artikel van Eddy Terstall en Emjay Rechsteiner verscheen eerder in
NRC Handelsblad van 17 mei 1997.

WAAROM HUFTERS EN HOFDAMES GEEN GELD KRIJGEN

De no-budget film Hufters & Hofdames kreeg in alle kranten lovende
kritieken en draait met succes in de
bioscoop. De film biedt een uitzonderlijke case study, omdat hij in
eerste instantie door Filmfonds en
omroepen werd afgewezen (de meeste afgewezen projecten krijgt niemand
ooit te zien). In dit artikel proberen
wij uit te leggen waarom Hufters & Hofdames gewoon niet gefinancierd
kon worden binnen de gevestigde
kanalen. Het besluit met een oproep aan politici om hulp.

De gemiddelde Nederlandse speelfilm wordt voor pakweg de helft
gefinancierd door het Filmfonds, en voor
de andere helft door een omroep en de daar aan gerelateerde
televisiefondsen. Nederland heeft simpelweg niet
genoeg inwoners om zonder zachte fondsleningen bioscoopfilms voor te
maken - zeker wanneer je je als
filmmaker op een deelpubliek richt (jongeren, vrouwen). Slechts een
heel enkele keer lukt het om een film
grotendeels buiten deze publieke financiers om te produceren. Dan gaat
het danwel om een klucht gemaakt
voor de allergrootste gemene deler (Filmpje!), danwel om een film
gemaakt zonder budget maar met de
belangeloze medewerking van zeer velen (Zusje, Blind Date). Tot die
laatste categorie behoort ook Hufters
& Hofdames.
De film werd uiteindelijk brutaal en kundig maar met bijna geen geld
geproduceerd door Marc Heijdeman
(Jordaan Film) en Vik Franke (Big River Productions).

Toch is het niet uit eigen vrije keus dat Hufters & Hofdames
gefinancierd moest worden door de
Amsterdamse Sociale Dienst (leeuwendeel cast en crew) en de Jordanese
middenstand (soep en broodjes).

Na onze prettige samenwerking op de film Walhalla besloten
ondergetekenden opnieuw samen een film te
maken. Na intensieve scriptontwikkeling met Rolf Engelsma achtten we
het scenario van Hufters & Hofdames
rijp om voor te leggen aan het Filmfonds en de Hilversumse omroepen.

Opmerkelijk genoeg waren de Hilversumse reacties op ons
speelfilm-voorstel vaak van omroep-politieke aard.
De publieke omroep heeft op dit moment andere prioriteiten, en
beschouwt het niet meer als zijn taak om
de Nederlandse speelfilm in leven te houden. Ook een prima poging om
Hilversum daartoe over te halen met
het plan Movie of the Week (die de omroep dan meteen mag uitzenden) is
zinkende ter hoogte van de
Loosdrechtse Plassen. Hoewel participeren in een speelfilm voor een
omroep relatief goedkoop is (een speelfilm
kost ze minder dan anderhalf uur spelletje), past speelfilm niet in de
huidige korte termijn strategie. Voordat
de film gemaakt is en je hem ook daadwerkelijk mag uitzenden ben je zo
3 jaar verder, en het is maar de
vraag of je als zendgemachtigde dan nog bestaat. Dus besteedt
Hilversum op dit moment het dramageld liever
aan televisiewerk; liefst seriematig en in toenemende mate binnenshuis
geproduceerd. Vaak zelfs met meer
budget per minuut gemaakt dan een Nederlandse speelfilm, zodat de
kijker nog minder reden heeft om voor
Nederlandstalig drama de gang naar de bioscoop te wagen.

Met deze realiteit geconfronteerd herschreven we het script van
Hufters & Hofdames tot een versie direct voor
televisie van 50 minuten. Maar ook in verkorte vorm werd het project
door alle omroepen afgewezen; dit keer
wel degelijk op inhoudelijke gronden. Hoe kon het ook anders. Een
script waarin jointjes rokende jongeren
sexistische grappen maken is gewoonweg veel te risicovol voor een
publieke omroep die door Den Haag en
ontevreden tientjesleden toch al in de steek gelaten wordt.

Nee, dan liever een film gemaakt naar werk van een Grote Dode
Schrijver. Daar kan ook het
Stimuleringsfonds, dat tot taak heeft het scenario na de
Filmfondscommissie en de omroepdramaturgen nog
een derde keer te beoordelen, toch moeilijk bezwaar tegen maken. Dus
levert de omroep om elke controverse
te vermijden bij het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties het
liefst een boekverfilming in, en
verwordt de Nederlandse speelfilm tot een afgeleide kunstvorm. Wil het
Filmfonds op zijn beurt er zeker van
zijn dat de rest van de financiering afkomt dan doet het er wijs aan
om die projecten te steunen die het naar
verwachting goed doen bij het veel rijkere Stimuleringsfonds. En zo is
de Nederlandse bioscoopfilm voor zowel
zijn bestaansrecht als zijn onderwerpkeuze afhankelijk geworden van de
mening van een commissie bij een
televisiefonds.

Net als bij de commerciele film doet zich bij de gesubsidieerde film
in nederland daarmee het verschijnsel voor
van de grootste gemene deler. Maar bij de fondsenfilm is de noemer
niet de platste humor, maar dat wat voor
3 commissies het meest politiek correct en literair - kortom het minst
aanstootgevend en het minst
vernieuwend is. Terwijl juist daar een taak zou moeten liggen bij het
Filmfonds en de publieken.

Het is duidelijk dat in dit systeem voor een tegendraadse komedie als
Hufters & Hofdames geen plaats is.
Ook Gouden Kalf-winnaar Zusje zou het bij de Commissie nooit gehaald
hebben, gaf het Filmfonds toe. Toch
zijn het juist zulke no-budget films die de meeste prijzen en publiek
trekken en waar de omroepen zich om
verdringen wanneer de film al in de bioscoop draait, de risico's
miniem zijn, en ze nog minder hoeven te
betalen dan wanneer ze op voorhand zouden hebben geparticipeerd.

Ligt de toekomst van de Nederlandse film dan in buiten het
subsidie-circuit geproduceerde low-budget films?
Helaas kost een bescheiden speelfilm (zes draaiweken, zowel binnen-
als buiten locaties, een cast en crew die
net boven minimumloon betaald krijgen, een hond en een poes in beeld)
nu eenmaal in reele kosten 2 miljoen
gulden. Een prachtfilm als Karakter kost daar zelfs een veelvoud van.
Bovendien bestaan no-budget films bij
de gratie van een gezonde bedrijfstak waar doorgaans de rekeningen
betaald worden, wat facilitaire bedrijven
de mogelijkheid biedt om zo af en toe coulant te zijn. Bovendien kun
je van Theo van Gogh niet verwachten
dat hij blijft doorgaan met hypotheken op zijn huis te nemen.
Tenslotte klinkt het misschien romantisch om
18 uur op een dag te draaien, maar zonder die noodzaak en met meer
geld was Hufters & Hofdames
ongetwijfeld een betere film geworden.

Nederland heeft zoals alle beschaafde landen recht op een
levensvatbare speelfilmindustrie. Niet alleen omwille
van de in die industrie werkzame mensen, maar ook voor het publiek en
de Nederlandse Cultuur. Dat veel
speelfilms tegenwoordig meer publiek trekken op video en televisie dan
in de bioscoop doet daar verder niets
aan af. Er is geen land ter wereld (inclusief de Verenigde Staten)
waar de overheid geen actief beleid voert ter
ondersteuning van de vaderlandse speelfilmindustrie, met Nederland als
enige uitzondering.

Dit artikel willen we niet besluiten zonder aanbevelingen. Uit hoofde
van de situatie zijn die
noodzakelijkerwijs radicaal en alleen door Den Haag te realiseren in
de vorm van politieke oekazes:

1.Ofwel je verplicht de publieke omroep en de televisiefondsen als
meest voor de hand liggende partners in
Nederlandse speelfilms om automatisch te participeren in die films die
al groen licht kregen van het Filmfonds.
Welke omroep in welk project participeert mogen ze dan in Hilversum
zelf over vergaderen, zolang de
inhoudelijke bemoeienis vanuit omroep en Stimuleringsfonds maar
beperkt blijft. Zonder deze oekaze
participeert bijna geen Nederlandse omroep nog in een Nederlandse
bioscoopfilm, zeker niet wanneer deze
een zweem van controverse heeft.
2.Ofwel je stelt vast dat Hilversum geen morele verplichting heeft op
speelfilmgebied, hooguit de keuze om
speelfilms na realisering al dan niet aan te kopen ter uitzending. Dus
verdubbel je het budget voor het
Filmfonds, zodat speelfilms daar voor 100 % uit gefinancierd kunnen
worden. Podiumkunsten krijgen 12 keer
meer geld uit de staatsruif dan film; na 100 jaar Cinema wordt het
tijd om aan die verhouding iets te doen.

Eddy Terstall en Emjay Rechsteiner (Staccato Films)

TOEGEKENDE SUBSIDIES STIMULERINGSFONDS APRIL/MEI

Scenario tv-serie:
* Grote Klaas, scenario: G. Verhage + H. Galesloot / Theorema
Films / VARA

Uitwerken tv-documentaire:
* De Hollandse Tropenstijl, scenario: I. Bertels + M. van Rooy /
regie: Ike Bertels * Opzouten, scenario en regie: Lodewijk Crijns /
Film & Video Support * The Beachboys in Holland, scenario: J.Twisk +
J. Eilander / regie: J. Twisk + L. Giesen / Zappers Film & TV B.V. *
Louis Doedel, scenario: F. Zichem / E. Brautigam / regie: F. Zichem /
Vanzettl Produkties * Gezocht Henk Sneevliet alias Maring, scenario en
regie: F. Vellenga / Screentime B.V. * De vlucht van Jan den Hartog,
regie: I. Bertels / NCRV

Produktie tv-documentaire:
* Nationaliteit: geen, scenario: K. Hin + P. Dojcinovic + B. Slobodan
/ regie: K. Hin / RVU * Frieda Belinfante, scenario en regie: Toni
Bouwmans / Frame Mediaprod. / NPS * Co Westerik, regie: M. v.
Hensbergen / HOS * Dabba Wallahs, regie: C. Relleke + J. de Wilde /
VPRO * Engelen des doods, regie: L. de Boer / NPS * Romanov, regie: M.
Schmidt + T. Doebele / VPRO * Cesare Pavese, regie: H. Keller / VPRO
* Sinfonia, regie: F. Scheffer / AVRO * Sonic Arts, regie: F.
Scheffer / NPS * Streetnoise, regie: J. Herman / IJswater Films / NPS

Produktie single play:
* De zee die denkt dat zij een boom is, regie: G. de Graaff / NPS *
Broken Circle, regie: K. Hin / VPRO * Met zonder Zelda, regie: M.
Treurniet / NPS * A Ziel / NPS

Produktie speelfilm:
* De toekomst: of De Trip van Teetje, regie: P. v/d Oest / VPRO * Wij
komen allemaal uit Afrika, regie: G. Poppelaars / AVRO * Krassen in
het tafelblad, regie: I. Houtman / VPRO

Produktie tv-serie:
* Oud Geld, regie: W. v/d Sande Bakhuyzen / IDTV / AVRO

TOEGEKENDE SUBSIDIES FILMFONDS

Realiseringsbijdrage lange speelfilm:
* De Leugenaar, regie/auteur: J. Stelling / J. Stelling * De man met
de hond, regie/auteur: A. Apon / S. Bosklopper * Somberman's actie,
regie/auteur: C. Verbrugge / H. de Weers + H. de Wolf * Siberia,
regie/auteur: R.J. Westdijk / C. de Koning * Jezus is een Palestijn,
regie/auteur: L. Crijns / M. Lagestee * Krassen in het tafelblad,
regie/auteur: I. Houtman / H. de Weers + H. de Wolf * De bal,
regie/auteur: Dany Duprez / M. v. Heijningen * The quarry,
regie/auteur: Marion Hänsel / R. Scholten * Alegria, regie/auteur: F.
Dragone / H. de Weers + H. de Wolf

Aanvullende bijdragen lange speelfilm:
* Missinkg link, regie/auteur: G. Poppelaars / R. Huybrechtse + F. Bak
* Mrs. Dalloway, regie/auteur: M. Gorris / H. de Weers * Gaston's
War, regie/auteur: R. de Hert / W. Thijssen

Realisering bijdrage low-budget speelfilm:
* Ultimate Fight, regie/auteur: B.P. Conen + A.Steenbergen / J. Beker
+ F. van Gestel * F. 19,99 n, regie/auteur: M. Dominicus / E.
Vandevorst / J. Beker + F. van Gestel * De Poolse Bruid, regie/auteur:
K. Traida / M. Bary / J.Beker + F. van Gestel * De toekomst: of De
Trip van Teetje, regie/auteur: P. van der Oest / J. Beker + F. van
Gestel

Scenario-ontwikkelingsbijdragen lange speelfilm:
De rode zwaan, regie/auteur: S. Kuyper / L. Geels * Boer Gerrit,
regie/auteur: H. Heynen * Papa's mooiste, regie/auteur: T. Ross / E.
Peters * De dissidente, regie/auteur: H. Galesloot / H. de Weers + H.
de Wolf * Rent-a-friend, regie/auteur: E. Terstall / M. Heijdeman *
Tachtig, regie/auteur: H. Heesen / F. Bak * Rico's vleugels,
regie/auteur: N. van Brakel + K. Hesketh-Harvey / R. Seegers * Kees de
Jongen, regie/auteur: T. Nijland + F. Weisz / L. Geels * Kruimeltje,
regie/auteur: M. Peeters / H. Pos + D. Schram * Siberia, regie/auteur:
R.J. Westdijk + J. Driessen / C. de Koning * O de Vie, regie/auteur:
F. Fokkema / H. de Weers + H. de Wolf * De Val van Icarus,
regie/auteur: J. Sipman / R. Scholten * Het laatste kind,
regie/auteur: M. Boyer / T. Koole * Pension de Hunkering,
regie/auteur: W. Kluppell / R. Scholten * Himalaya, regie/auteur: P.
Dop / F. Bak * In boca al lupo, regie/auteur: T. Berkelbach / H. de
Weers + H. de Wolf * Uit het hoofd, regie/auteur: A. Dierickx / J. de
Goey * Vrienden, regie/auteur: G. Ernst / H. van Duin * De wetten,
regie/auteur: N. van Brakel / M. van Heijningen * Bloed, regie/auteur:
P. van der Oest / M.J. Rechsteiner

Project-ontwikkelingsbijdragen lange speelfilm:
* Les Marees, regie/auteur: D. Rijneke / M. van Leeuwarden * Wie
vermoorde Mary Rogers?, regie/auteur: C. van Gool / T. Schippers + M.
van Warmerdam

Realiseringsbijdragen documentairefilm:
* 5 Golden Oldies, regie/auteur: S. Herman Dolz / K. Ryninks * De
gewoondoeners, regie/auteur: A. Knaevelsrud / J. Verhey * Cyclus van
kleingheden, regie/auteur: A. Torfs / J.E. Ruiter * Golden Earring:
how to grow old in Rock 'n Roll, regie/auteur: R. v/d Ploeg * Klatsch,
regie/auteur: L. Vandekeybus / J. de Vries * De bokken en de geiten,
regie/auteur: H. Heynen / R. Koot * Zon voor de majesteit,
regie/auteur: P. Schamoni / R. Houwer

Afwerkingsbijdragen documentairefilm:
* Ik zal je leven eren, regie/auteur: C. Frisch / P. Goedings

Scenario-ontwikkelingsbijdragen documentairefilm:
* De vrouw die niet achterom mocht kijken, regie/auteur: A. van de
Putte / H. Pauwels * Die boere-oorlog, regie/auteur: J. Kraanen / J.
Kraanen * Amsterdams Afrika, regie/auteur: H. Belliot / B. Kappers *
Adrienne Solser, regie/auteur: A. Sluizer / R. Huybrechtse * Een
chinees gezicht, regie/auteur: B. Hillenius / F. scheffer * Soap,
regie/auteur; P. Cohen / E. Wijngaarde * De Wallers, regie/auteur: K.
Hin + S. van Beek / H. Blotkamp * Een vriendschap, regie/auteur: P.J.
Smit / R. Scholtenm * Mexico, regie/auteur: O. Schuurman / R. Orthel

Realiseringsbijdragen onderzoek en ontwikkeling:
* Moving Pictures II, regie/auteur: C. Ellemers / F. van Gestel + J.
Beker * Dear, regie/auteur: A. Blom / J. Heijs + R. Monster * Other
Thoughts III, regie/auteur: H. Plaat / R. Orthel * Double you street,
regie/auteur: M. Grootenboer / M. Grootenboer * Sepio, regie/auteur:
F. van de Staak / F. van de Staak * Tragische magie, regie/auteur: H.
de Maar / H. Kuipers * Vive elle, regie/auteur: M. Kruiskoop / R.
Hadders

Scenario-ontwikkelingsbijdragen Onderzoek & Ontwikkeling
* The crossing, regie/auteur: N. Hoppe / E. Vandervorst * Subtopia het
feest van de vernietiging, regie/auteur: J.F. Groot / A. Abrahams

Afwerkingsbijdragen onderzoek en ontwikkeling:
* Abadonado, regie/auteur: P. Moleveld / P. Moleveld * The way home,
regie/auteur: P. Moleveld / P. Moleveld

Realisering animatiefilm:
* Vader en dochter, regie/auteur: M. Dudok de Wit / W. Thijssen *
Steltlopers, regie/auteur: S. Meilink / C. van Dijk

Afwerking aniamatiefilm:
* What's in an egg?, regie/auteur: J. Sanctorum / W. Thijssen

Scenario-ontwikkeling animatiefilm:
* De bom, regie/auteur: V. Belzer / A. Rijken * Dierenliefde,
regie/auteur: F. Hoyng / H. Naaijkens

Aanvullende bijdrage animatiefilm:
* Fuga, regie/auteur: H. Nassenstein / N. Crama

GRATIS PASSWORD!

Wist U dat het password op CleverCasting tegenwoordig gratis is? U
kunt nu gratis bladeren en bekijken zonder kosten. Pas als je een
acteursrecord opent wordt slechts f 1,50 berekend. U kunt uw password
aanvragen door de >R< button op onze site
http://www.clevercasting.com te activeren.

[Roberto van Eijden]

On Sun, 15 Jun 1997 07:08:08 GMT, rra...@xs4all.nl (Roef Ragas) wrote:

>Attentie!
>Schrijft in uw agenda:

Stuff deleted

>Want de laatste weken is er in de
>nieuwsgroep nl.kunst.film een interessante discussie gaande over De
>Huidige Stand van de Nederlandse Film.
>Deze discussie ontstond naar
>aanleiding van 2 Nederlandse films, "Karakter" en "Allstars", die u
>natuurlijk al lang gezien heeft, dus u weet waarover ik praat.
>Een kleine bloemlezing:

"een interessante discussie gaande"

Waar waar waar Waar...

>Jarenlang werd er geroepen dat het geluid zo slecht was, dat kan het
>nu ook niet meer zijn. Dank zij de Soaps op teevee zijn wij allen
>plots gewend aan het luisteren naar de nederlandse taal, (i.p.v. de
>ondertiteling te lezen ) en zijn die klachten ook verdwenen." Is dat
>zo?

Sugt.....

Affijn, ik wist niet dat er een link bestond tussen de NFTM en deze
newsgroup. En dat Meeltjes hier gedeeltelijk overgenomen worden in een
krantje.

Even me agent bellen......

Tuig.

( alles wat Roberto van Eijden, Aka Tuig@xs4all hier schrijft is een
persoonlijke mening, die voorzien is van copyright. Zijn mening is
geheel eigen en persoonlijk. Alle en elk recht(en) voorbehouden. Op
elke publicatie anders dan de orginele dient schriftelijke toestemming
te worden gegeven van de Schrijver. )

[Roef Ragas]

On Mon, 16 Jun 1997 22:37:53 GMT, tu...@xs4all.nl (Roberto van Eijden)
wrote:
~
~Sugt.....
~
~Affijn, ik wist niet dat er een link bestond tussen de NFTM en deze
~newsgroup. En dat Meeltjes hier gedeeltelijk overgenomen worden in
een
~krantje.
~
~Even me agent bellen......

Ik kan u gerust stellen: het stukje is niet geplaatst, maar zat nog
wel in de opgeslagen versie die ik thuis op de pc had staan.

Groet,

Roef Ragas
~
~Tuig.
~
~( alles wat Roberto van Eijden, Aka Tuig@xs4all hier schrijft is een
~persoonlijke mening, die voorzien is van copyright. Zijn mening is
~geheel eigen en persoonlijk. Alle en elk recht(en) voorbehouden. Op
~elke publicatie anders dan de orginele dient schriftelijke
toestemming
~te worden gegeven van de Schrijver. )
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~
~